Skip to main content

Full text of "Wenceslai Hagek a Liboczan: Annales Bohemorum e Bohemica editione latine redditi"

See other formats


Google 



This is a digital copy of a book that was prcscrvod for gcncrations on library shclvcs bcforc it was carcfully scanncd by Googlc as part of a projcct 

to make the world's books discoverablc onlinc. 

It has survived long enough for the copyright to cxpirc and thc book to cntcr thc public domain. A public domain book is one that was never subjcct 

to copyright or whose legal copyright term has expircd. Whcthcr a book is in thc public domain may vary country to country. Public domain books 

are our gateways to the past, representing a wealth of history, cultuie and knowledge that's often difficult to discovcr. 

Marks, notations and other maiginalia present in the original volume will appear in this flle - a reminder of this book's long journcy from thc 

publishcr to a library and fmally to you. 

Usage guidelines 

Googlc is proud to partncr with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to thc 
public and wc arc mcrcly thcir custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing tliis resource, we liave taken stcps to 
prcvcnt abusc by commcrcial partics, including placing lcchnical rcstrictions on automatcd qucrying. 
Wc also ask that you: 

+ Make non-commercial use ofthefiles Wc dcsigncd Googlc Book Scarch for usc by individuals, and wc rcqucst that you usc thcsc filcs for 
personal, non-commercial purposes. 

+ Refrainfivm automated querying Do nol send aulomatcd qucrics of any sort to Googlc's systcm: If you arc conducting rcscarch on machinc 
translation, optical character recognition or other areas where access to a laige amount of tcxt is hclpful, plcasc contact us. Wc cncouragc thc 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 

+ Maintain attributionTht GoogXt "watermark" you see on each flle is essential for informingpcoplcabout thisprojcct and hclping thcm lind 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 

+ Keep it legal Whatcvcr your usc, rcmember that you are lesponsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just 
bccausc wc bclicvc a book is in thc public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countrics. Whcthcr a book is still in copyright varies from country to country, and wc can'l offer guidance on whether any speciflc usc of 
any speciflc book is allowed. Please do not assume that a book's appearancc in Googlc Book Scarch mcans it can bc uscd in any manncr 
anywhere in the world. Copyright infringement liabili^ can be quite severe. 

About Google Book Search 

Googlc's mission is to organizc thc world's information and to makc it univcrsally acccssiblc and uscful. Googlc Book Scarch hclps rcadcrs 
discovcr thc world's books whilc hclping authors and publishcrs rcach ncw audicnccs. You can scarch through thc full icxi of ihis book on thc wcb 

at |http://books.qooqle.com/| 






i* •■ 



! 



•*--!j 



-V 



K- 



'.» 







V 4- 



X 



J 



•V 



• • » 



» • 




•* 
.4 



..^ 1- 



MAoMk^^.^f-Kittniik. ^^' 




BEQUEST 

tUNlVERSlTY ofMICHIGAN; 

GENERAL LIBRARY 



Its. 




I. 






i.. 






t 



<- 



. I 



•' 



^ 

V 



% ; 






r 



X>f3 



\ 



U • • 



t^ * /' c i< 



^ / — 



^ WENCESLAI HAGEK 

A LIBOCZAN 

ANNALES BOHEMORUM 

E BOHEMICA EDITIONE LATINE REDDITI 

ET ^UIBUSDAM NOTIS ILLUSTRATI 

A 

P. VICTORINO A S. CRUCE e SCHOLIS PIIS 

PLURIMIS ANIMADVERSIONIBUSHISTORICO- 

• CH^ONiW.OGICO;CWTI^^^^^^ No^^piJPLOMATJL|US, - 



\ 



KE GENEALOGICA, NUMABIA, VARIIQLUE OENEjRIS 

• • * ANtiQUIS /ERI INClSrS MSiNl^ENTlS AUCTI . • 

.. A ..-•■• 

R G E L A S I A 5. C A T H A R I N A 

EJUSDEM INSTITUTI SACJERDOTE. 



PARS IV. 



BOHEMI:^ HISTORIAM 

AB ANNO DCCCCXXXVn. USaUB. AD ANNUM toV* 

COMPLECTITUR. 



« 4 



CU M 

S^CJUS: CJESyiMEJE REGIJEQUE APOSTOUCX MA^ESTjm 

PRiyiLBQtO. 

P R A O ^, 

TYPIS JOHANNJE SOPHlX (^AUSERIN , REO. TYPOGIL FACTORS FRANaSOO 

CASOLO UN6ER. ANMO MDCCLXXU. 



H * 



t 



'.»1*» • 



^ I 



■i 



Hoc perfuarum habui : atti oratorie con?enire eloquentiam , Foe- 
tic£ fabubrum figmeota, hiftotiae mitatem.* Procopil,i,c,i, 
de beUo Perjico. 

Si qua elt ullius gentis l aut svi hiftoria ,' . qus ad pofterorura' tne' 
moriam tranfmitti mereatur , ea eft prore5t6 Slavics gentis 
illius , que ab exHibus principiis orta / in validiffimam natio- 
nem excrefcens^ late circumquaque vicinos orientis & occi- 
dentis popuios in jus fuum ita traduxit, ut a primsva illa fb- 
ritate ad meliorem cultum translata Gi^Cam XJatinamque Eccle- 
£am toto orbe difiufam in fe una videatur compIe6ti» . Jo- 
fepb, Simon. AJJeWianus in KaUftdariis ecclejia imiverfa ToiH» 
IV, in Dedicatione,. 



>• • • 
- • • • 
• I J • • 

: ! •• 



^^^ ILLUSTRTSSIMO ac EXCELLENTISSIMO 

40»..- DOMINODQMINO 



:\ 










' E S. R. I. 

C OiM I T I B U S 

WRBNA ET ' FREUDENTH AL 

D O M I N O 

DYNASTIARUM 

HORZOWITZ, KOMAROW, ET WALDEK. 

SACRiE CiESAREiE ET APOSTOLICiE MAJESTATIS 

CONSILIARIO ACTUALI INTIMO 

ET 

CAMERARIO 

CAMERiE CiESAREO-REGIiE AULICjE 

NEC NON 

COMMERCIORTJM SUPREMIQUE jERARn 

VICE-PRiESIDL 

MiECENATISUO 

REVERENTISSIME COLENDO 

CUM VITjE FELICITATE tERENNITATEM. 



[tiajum mximum ILLUSTRISSIME acEX- 
CELLENTISSIME; MAECENAS deputavi. 
femper memwem gratumque vi£ri, ut verbis 
Ciceronis loquar; SicemmperfiiafumTlBlife- 
lim 'neminem effe, eujus qfficiis pietatem meam 
tantum devinBam ejfe non modo canfitear^verumetiamgaudeam, 
atque lUuftriJTmce Profapicf TUiE, Quoties fietpgue in ani- 
mum redit dukifflma recordatio lUu/fi-t^mi ac ExceUentifflm 
Jijipbi Francifii olim gloridfie memori<e Cafoh VI. Imp. ab 
intimis confUiis^Jitpremique in Segn» Bobemia jfuiHcis, longio- 
ri avo dignijpmi Patrui TUl, quoties, inquam, mentemco- 
gitatumque in Magnum H/umJcientiarumJiiblimiorum Statorem, 
magnum iUudpatrice decus &" prcejidium retorquea , ^uidni ob- 
tutibus meisjefi tongafirie objicidnt toi, tanta, tainque bicu- 
knta beneficia, quibtis me ab adolefientia cumularefifitus ,cum 
paJpmautumnaksferiasmibifiimmejucundasdeleSabilesqtiered' 
derefolitus , cum de bocatione mea ad Scbolas Pias edoQus ita 
Ordinis mei prdepqfitis tommendavit,ut indulgentius amantius- 
que paterfiUum baudpojjet, cunf me ex ipfi ajiivofuo volupta- 
rio ad tyrociittum vitcc reUgtofte non fine boiior^ifico comitatu 
tranfmifit t.cum demq»efokr.ti<f mettfflkar addidirus fefi po- 

Jiea 



Xea vUro Ttfiflfus meifPMUJbfiSicis Tfi^dkgim^ pattomm 
ebtuik, ^ ^^ ,, 

TE ILLUSTRISSIME ac EXGELLENTISSIME S, R* 
I. COMES quanqum pramatura mdrs O0tfdat^eittmgms 
^s reipuhUccc ttattPatriytVlpatriaJ^petteJuveftha 
eripuerft & paulo p0 meriHs TUIS delaia Augwftatia mmm 
lerrarumJpaHisJejuttxerifit^ tamen cum annis ahbinc quaiuw 
me Fiettttam appuli/^ ittieUexi/ii , pro TU A. fumma bifimct 
patria copntume , ejusque expoUenda deflderip , me primis ipfit 
diehus aa TEttltrq' hemgne evocafiiy atque intir nmxinia nuf- 
quam^ue meritd comitatis henevoientiaque fingularis Jignayid 
tp/im indulgen^Jpme cdncelllfti y ufqitdrtam Partem AnnaUum 
meorum ILLUSTRISSIMO NOMINI TUO infcriheref^stf 
et* Quod ohjervaniicecuhusque mei aficium imtam Jentm ufi 
que ttmpus proldium tiott pene atteri ratiimmra/iuetrihi/pis^ 
quam ttegotidrum dmefiicorum multitudini ^qua cimtmereiim 
pene ornne cum Hifioria Mitfisque intercbtdehOnfr, 

Hahe tandem etfiferiufAamenex opHma VtA/ntatej MAE- 
CENAS GRATIOSISSlME/>ii^rtf/i//ff^ «^^ ^ale quO- 
k tefitmoniumy quod QarMmOen^isTVliti^ineaimulatahe-' 
nefindy qubd tpfa Jitmmd Tiikbumamiasheneficentidqmpridem 



4imt 



a me txp^hM. ' UflMirf^ prioirfii^ J^fiis cuHsque toHes 
interruptumnon\6mnem expolitwnem pknituMnemque iLLtJS- 
TRISSiMQ NOMINE TUO Mgnam affecmum^efi., ea certe 
fiducia in pubHem pro^ire non veretur, quod a Nobiliffimofam 
guine TUO veterts prqp^a mukarumque. imaginum claro , 
quodah omni Uberali dohrina expoUtiffimo ingemo TUO> gra- 
wffimoque judicio.y quod denique a dignitate Augujialium mune- 
rz^wTUORUM, quihus bodie ex^tendefcis y plurimum ponde^ 
ris lucisquefe mutuaturum certo cor^daU 

Et quidem fi NobiUtatis TUJE C^i merito cum^ceteris 
patriis de principatu certamen competit) princifia , vetufia de^ 
cora y prarogativasque bic perjequi animus effet, facile ea 
prafintis Tonii univerfas explerent pagtnas, a quaveloUm 
jam Balbinus Tabularium fuum Bobemo - Genealogicum , O' 
pus^ inquam, triginta annorum kbore congeftum ^ au^icatus efi, 
quodque nuper multis egregiis acceffionibus emendationihusque 
ilkftrare aggreffus Eximius S, jf, Fir Joannes Diesbacbius. 
•Scio & Hs terve ex TE ipfo EXCELLENTISSIME MAE- 
•CENAS audHy quod graviffimum TVXJM projumma rei Criti'- 
•ca cognitione fit defamiUis nqftris judicium y quafeu a Czecbd 
'^ LecbOtJiu tenehrisMs remotiorum (cccukrum incunabulaff^ 



rc 



repetimt;fiio iBimtS^vetttfiMem^r^biiri, "ftifi legitimisdoat- 
mends vebtti adlydium kpidem examinata fit ijcio, inquam^ 
& iUam TIBI r»« Firis eruditiffimis bujus faeculi eommunem 
effe fentendam: NMitdtm avitamfitmneque iUufirem bodiem^^ 
rito cenferty fi afstatk J[Zf.:avt JUII* pr^ationikus jf0s kr 
gitimit^ futafit. Atqueidipfm efiy Mtsd nee ^rboslais^ 
nec Zemvitis, nec .Boleslais^.Ijiricis^.PrkeHnslaiiqii^ ^rrjh 
meis C^uos fceculis fixfeptemve pofterius fine tabuUs prolatqs 
pafikn legimusy ixentis TiJM primordia coramfevfriJpmojuM*^ 
do TUO ja3a^'e audeam. Non ^nod biff pagim receptos a Ge^ 
neahgis Myores TVOSpenitus reficiam, aut Frqfapiam T U AM 
fiecuuf XIL vetu^rem efiif^er ^fid quod pntfais deUcatius^ 
minusque credulamf<ttui(gmcbronOKnmpmlovepqfteriorumaucr 
toritates^probatio»es,mfS(mtimhnmeMiasfiii^^ 
Atque cumjam ex me otimdefikraveris^ ut primas, certas, indubi^ 

tatasqueStifpisTVMclarijfimctmemorids^iasquascmj^troJ^ 
adverfiriamea adnotem;firi3imbicperfi^uar ea , qua in manuj; 
ocuksque boQenus inctdere^ atque e^ec ineafintentia fit,breh 
viter expromam, Frobationes qnomam epiftoUs nu/tcupato,riii 
fitbjicere minime in ufu eJi,inA»na)es meosannosque iUasfervOy 
inquosprinkelHuftrtlpma Frq/apiatiJM memoria imderini^ 

Fri^ 



f- 



PritHum quidem cm 'Ommum rtl Gemahgk^ pmtmm 
9pinioni aacedo: primam originem Generis TUI ex ip/a GaUia; 
Franciaiie Veferi, quod geminata clypH UUa porteHduM ^ repe* 
tendam ejfe: non priuf ejusdem cerias boc terrarum twfirarum 
vmrpnio memorias ba^nus, quamfecculo XH, in Silefia^ Jeu^ Ut 
tum adbuc nomen pajjim ferehat ^ Pokmia deprebendi^ unde edm 
plurihus propagmibus.in^Moraviam, Bobemam^ ipfimque uke* 
riorem Poloniam diffufam fuijje merito Jiatuo. Omfiat nam 
que ex bifioria Diplomatica Silefia^ & cam primis Ducalihus 
Itteris Bokslai AUi Sikfta Ducisfaculo XII* Germanos ma- 
gmspramiis terrarumquefpe invitatos ad SiUfiam^ qui Slavo- 
rum i/ibic rarius coletitium JbmnoJentiam ^ minusque politiori 
cuUui intentum geniumjua . dexteritate /arcirent, Hac pramio- 
rum Ipe invitati quique Franci fquos vulgus pqffim GaUos dic- 
Htahant) etiam nohiUtate inclyti Viri cum fervis fuis cokmisque 
non parvo numero irfufijiint^ acciditque boc ipjb adbuc facuio, 
ut hcorum iftbic Slavica vetiifta.vocahula intermori, nova a 
Fhancis nevis cohnis Frankenberg, Frankenftein C^ute ipjh 
tiiampqftea Majorum TVORiJM^des fuit) Frankentbal aUa- 
que com^dura bujus etymi, 6f verofimiUime ipjiim Frankenfort 
ad Oderim ewuafinu Ea ipfi ten^ore JTrhna ( Enmcis pqftea 
' ^ fTirbin 



] 



JPirhin ^Wirhen appeHatam) gvitap^ima^e GenHs TUMB» 
bifirigimet in Ducatu ^bmtbmtt^fedes inclarejcere cumprimis 
ctcpity quama Galtis Francisve tumbabitari aepijfe^mmes vetufii 
i^mant, E,qua demum dmuo veluti lirt^ana equo totmitiutri 
gloria iftfignes Htroes^ tot ab infulis civi^busque magifiraHlms 
clari, tot do^rin^epietatisqUefam congficui Firi efy* Etvf* 
rokgunturnwx Jacuhfequente Stepbanus jilim^ ejus A^eas 
de ffrbna immorpaU nmine ceUbrandiy qui anno pofi CbrifiwH 
natum millefimo quadragefimoprimojtipraducenti^mumlinriin 
Pobnia^ SilefiaDuciscqfira adoerfus Tartarosjec&ti-cwiteo-f 
d^.gioriofqm mortem, oppetierunt, AmiQpoft. dadem jfiam non- 
^jimo^pqfiquam Anna Ducijfa SikficCy materquep^^rMHHenri' 
HMmacbis (^atovicenfibus Ordinis S, Benedi&i. ifk ^tbeima d(^ 
m contuUjfet filvam Gf^abor, depreb(ndO:tresj^0tes,e^eadem 
JTrbnaa domo Stepbamm^ Andream^ £f Francifcum Uberalitm 
JiiaAndrea quondam Abbatis Opat&iiicenfis confiUu a^upife^ nt 

filva excokretur y& eremitoriis quibusdam iiifirueretur 9 qufif 
munificetoia eorundem pq/iea innf^^qfierium GriJS^infe (bodii 
etiam AbbatiaU Or^nisDivi Bemardi dignitate cflebrf) tt-anfifi- 
re, SarcuU proximi XIKimtiis magis mi^que exptendefcere 
€(epit fFrbma Domus^ ^ aifqfiigiwn it^m bmmmJU^ 

b IMr 



ttarw^e ^iHidere, prt^Um ctm MsnHcttSi iSt/Jih Wud epp- 
Jcoparm Wrdii:?iavienfiitmfidus, fif NatUliumJhorutn preeroga* 
ttvn ,x:i .infignibus iiigem daiibus^ ^.pnfuja qahdamai ben^ 
vemiam kberai^^ ianium.fibi Ordinm unifoerfbrui^ Silefice 
•mm'eni>(kmritus eji , lit Boikmis Ducis.iiberis W^tir d&f^na^ 
retur. >Hac Henrici au&mtas U pofiea Frincipum alutnno- 
rumjiiorum grntia genti T\JM ad an^^iffhna co^nfilia , omnes^e 
imiaawii gra^ adinm aperuit, ^uos ilk^meritis, viriute, divi* 
riis^ &.ffSitari fita gl&ria adfimmmi ampUtt/dinem evexit ; non 
muko f^enim d^afiiee Mmentinai , ireudentifai , B-anken' 

JMn^ J\4egkii(smp^Heraiticz^^ Hi^^MveiHgaies iegitntun 




^gmnqkeff^fkii^ yfiec fitm wtptionum jure terra ^^ P0 
niiec accefirer Non eji Uujus ioci fif^uia perfi^ui , bg^HM" 
ipte Hiufir^fim Generis*$Vl texere^ nec enim grS<ii^Wks^h 
wad j^i^i^Frif^psqmobitas i^aHan^s ,mec HeiWdbeBfih 
timra yitiic pro 'pOh^ceJ^i^ data cpnfiiia gejh^^ 

negotia , itec aw^Uffl^mt d^itiltamprd^-ogaiivds , nec^ detH- 
ipiem^prifnk vm^yfimit^e pdtrio' Famiiiis^initii-oOfptigiai 
ifcpf^sMefingtdnemVium gvitum cianmqae mfHm^doperpt' 

.4 <> tuo 



tuo inumer^te foUfm i fii eiim m^ Hiogis^te iUt^mred- 
4ifum multa verhorufn mhage enarrare UheU 

Ad TE ILLUSTRISSIME ac EXCELLENTISSIME 
{4^CENAS redf4f0:d^Qy quQ ^amrem intelUgenHQremque 
m-hiUTttH PTfcJenif ^sfi^i fxaptare bau4 ptuiu Cum emm^ 
mUtra fmmme inf^pKnSfmnitHe mverca TXBlehtigity l:E.aeu^ 
tB excelientique. ^$gemjiier!^£^ impertivit, tantm fimul a 
prim atate ^/^miyfi$ien(iii^e i:iipidkatem infeviti utModgr 
^ratifrumy Pr<ee^f$ormqtie l^UQVXiU. Cqtiihus Jo&iffimis cld^ 
rijmisque ufits esj m^fifajmuhsque pravertms , nec oHa n 
quam wmti arte & dQSHna liher^H dek&ari videreris. Ea[ 
cttm . ia&^ ^u)immodQ. haufice atque in fanguinem & fiiccum 
trmi^(^ ^^^^m d^Mie viam JW fawfiraver^ adlke* 
r^s.^ fiijum. <^ mtgMret,fed U intmm^s i^asdemi aupter^r 
condjtas^ ad PSikfi^a purioris y /td ^urisprudetaide feerer' 
tioriS'^ctjgfUti(mem;.adJcriptmm Vftermy astti^uitadsque ^ ai 
perfe3aifi,.^rispuhJicirej:^quep9lkicw<^mini^^ in 

quH^us ingenii,€fiipritfite induftria^ faclk. fti^dpm^ cm^ 
cutus es. E^ cumfnmi ignorares , quai^am Sia^iefixMcerme 
te/Hs tmporum, lux veritatis yViag^ra 'vitgeymeacinveti^atii 
S^oria mferrj^ ad ^udtidian^e wta re&e ^^emer^ue infii''. 

b 2 tuenda 



iuenda fatiimem, aiinflammandam vinutem , ad animum qua- 
dam fmU prudentia itnbuendum ^ tota mentis contentione fic in 
eam incuhui/H , ut non modo kgeres^ ac prajertim Romana , 
Graca i patriaque tan^uam digitos TUOS nqjfesy fed etiam ad 
fmtesprimos , veritatemque Criticesjhidio eruendmTKquan' 
tufn quantum conferres^ Mnc iUud cum Firis eruditis non ma» 
do commerciumfedpropefamiUaritas , binc favor patrociniitm^ 
quetameorum^ quam rerum omnium Jcientificarum prognata ^ 
mnc ingens illdpenus Ubraria deliBiffimrum rarijpmorumque 
JcriptorumJh/diisTlJlS comparata^ innc optimorum princi* 
pumque autborum notitia baufta, quanta major vix qutdem ab 
ilUs^ qui biftorias critice traQantJcrihuntquet defiderari poteji» 
Quot quantaque rei Uterari<t reconditioris prafidiaquidnnrum 
fi ipfo adbuc juventutis flore aditum TIBI patefec&e ad bonori'- 
ficentijpma fupremce QanceUaria Regicc Bobemcc fubJeUia , in 
quibus cum fcien^ TU A in cognofcendis dijbutiendisque gra* 
vijpmis caufiSy tmftUum in confiiUationibus , fapientia, pietas, 
itquitasque in ferendis fefstentiis y gravis quccdam au&oritas in 
rebus omibus eU/ceret, nuper AUGUSTA , ccquijfima iUame- 
ritorum pei^atrix , Cf TIBI depranuo , ^terrisjins de dignif 
fimofummeque i^oneo Admimftro prqfpe&ura ^ T£ in eum bono- 

ri- 



•» 



riflcentiffimum gradum , quo exfpUniefds ^ extuUt^ cujusfmm- 
fi ampMmta prima^ue Palatina dignitas meta ej/ejblet, Fertre 
igiwr ILLUSTRISSIM E ac EXCELLENTISSIM E MM^ 
CENAS Bms avibus » & exple Jpem , defiderium , votumque 
mfttum cMcivium TUORUM , qui cum do&rinam TUAM, 
pietatem, prudentiam a^itatemque maximi fimper duxere^ boc 
mecum cupiunt^ ut TE DEUS O. M. nkjirilfma Profapia 
IXJiM decori /patrite commodis guam diutiffime fq^itet ^ atque 
gdjinttma mnia evebat. 



ILLUSTRISSIMiE EXCELLENTLE TU^ 



6ELA^nJSDOBNE& 



• aCitlHiincSdMJvPito* 



PR^FATIO. 



iinum omnium eft, Ut aTt Leftor Benc- 
vole veniam hurailfceir flagiteni , ^uod me 
in deliberanda fide remifliorem prsftiteriro, 
atque Tomus hic tardius pollicitatione mea, 
ferius tua exfpe^htione in lucein prodeat. Culpam qui-. 
dem (n quE eft) fcrt potiflimum riiuiieris inei ratio, quo 
me obedientia his omnibus annis ftrinxit, quod hegotio- 
rum curarumque plenum omne pene tempus proprium fibi 
v<^luit, utnonnifi hortrlas fiibinde 'ftudiis hifturicis fuflTu- 
rari licuerit, quaruin vel aliquas cum quandoque per ipfa 
meniium intervalla, vix quidem intercipere fas eflet ,quid 
evenire aliud potuit in re przfertim Chronologica Critica- 
que, quam ut propter memoria fugacitatem feaa pracoc» 
cupataque repeterentur, a principio paflim omnia adincu- 
dem revocarentur, atque ita labore bis terve geminato o- 
peris confummsuo in longius tempus protraheretur. 



Aliam 



Aliam practerea non minimam moram injecit famofa il- 
ladeCzecho patriaeoue initiis cohcertatio, quxcumturbam 
pene acmulorum , adveriariorumj imo etiam obtreftatorum 
itt me excivit, ne inficetas nugas, gerras , lyrasque , quibus 
femidoftos quosque irretire, corumque odium in me cxacu- 
ere contendebant, impunc grafllari patercr , primumjute 
molis apologia, tum fcjunftis quibusquc E)ifertatiunculi$ 
re^ondendum fqit, quibus quidem fi adirucdum aurem prae- 
bere liberet, nullus etiahihum litium fiais eflet,ita olnfcula- 
riarumritu Jurgrtim ex jurgio movent, atque hoG ipfb" fe vi- 
cifle credunt, fi nemo fit, qui refpondean <Jua in re quidem* 
ultro illorum garrtrtitati cedimus , he magis etiam pcEni" 
teadam, temporis ja^luram faciamus j^ xxun jalioquin tefta« 
tufn fit^ eos |ia£le|ius noiniin pridem 4^nata(s merces nq- 
VQ at^ue.novo.iucoiilitas ia ibrum venal^ protutifie*. Itf^ 
,iaquam,pridem.^onfi:itui cumanimo meo, veluc ad fir^* 
num cantu&, canumquc latratus obturare aures meas» 
Amei^9 tueaotur^ue, i^ ita illis allubeicit^ fabulas ^ qui ve- 
titate^ liiftQ^a^ arperAantur. Quod utinam confiliumflap 
tii^.uabpripcipiaym amplexiiuiiremus/procul dubiojamlp* 
£e qointM^ Tomi.us Anaalium prelum deferuifi^et. 

; Quod denique tertium eft, ut ne quid celem, optavi 
r^mper, ot aeiiiulus meus in hiftoria paftria, Ctfi pluribus annis 
me/erius eam iiufpicatus fit, mihi pneverteret, partim ut in« 
telligeret, quantum fontes tpfbs exquirere, atque jam hauftis 
congeftisque uti intereflet, portim ut-hacodnftatiohe itrvf-; 

dio. 



! 



diofas quasque impugnationes fubterfugeretn , quae fuperio- 
ribus Tomis meis accidere , quibus quidem (i hiftoris veri- 
tas quse/ita fuiflet , magnam utique confutatori haberem 
gratiam , fed contra lucem fole merldiano clariorem pu- 
gnare , conrra torrentem au£loritatum veteriorum niti , 8t 
hanc rolani f ucatis quibusque argumentis ja^bntiam quse- 
rere, quod a (ententia mea recedatur, quidhi manfueto cui- 
que animo bilem in nares cieaL Interim id iplum filentio 
ci patientia prefli , premamque porro* Jam vero cum is 
Tomo fuo II. iongius in hiftoria patria excurrerit, atque 
ego hadenus , num quid aroplius prstfti^erit Tomus meus 
pra:{ens , judicio xqui Le£loris permitto. 

Quod ad materiam ip(am operis prsei*entis attinet i 
comprehendit illa feptem fupra fexaginta annorum p^rio-' 
dum , videlicet a Boleslai h imperii aufpiciis , ufbiie ad Ja- 
fomiri Ducis Bohemix Principatum^quemexpulioBblesIao 
Poloni^ Duce confecutus efl:. Hac annorum intertapedi* 
ne multis tenebris obflti , pluribus fubleihe fidei narratiohi- 
bus fcedi* 6c quod capnt eft, minime ex julh> Chronolo- 
gico ordine fcripti reperti adhuc Annales noftri , qux om- 
nia» quantum per fynchrona pauloque pofteriora docu* 
iDent^ licuit, expurgavimus, fiix luci, veritati, Chronolo- 
giseque -reftituimus , nufpiam obliti ea, qus abipfls prseter'- . 
|ni(Ia cognoVimiis , ex fide dignis Chronicis authoribusque 
&rcire,.ac fingdlorum annorum narrationi fubjiceire. Ini-. 
4da cumprimU epifcppatusPragenfis, dequibus varie hade- 

• • - • 

nus 



nas dtgladiaram fuit>epi(coporumprimOruiDannq$ ipfaqiiie 
gfifta S* Adalberti ita digeflimus, ut jam quibus &nnis (in- 
guia acciderint, certum indubitatumque nabeftmiis. Simi- 
liter quarqux Ducum noflrorum heroicafacinbragentisque 
Cofmae , Hagecio , imo etiam aliis pQfterioribus incognita» 
facem prslucentibus cumprimis exteris retuftis Chronicis 
& Manufcriptis, tum Witichindo , prodoardo, Ditmaro, A- 
delboldo , Gerardo , binis Synchronis S» Adalberti Biogra- 
phis omni loco (upplevimus* Nec injucunda fortaflis in- 
utiliaque videbuntui: qusqux finitimis gentibus Bavaris, 
Auihlacis , Saxonibus , Brandeburgis , Polonis atqueHun- 
garis, quaeexeorum hifloriis nexu quodam. cum patria 
noftra devin£lis elucidavimus , qus omnia ad primos fontes 
exegimus , conje6luris nonniH tum uH , cum fefe obfcuri- 
tas aut antliogia infinuarevifa eft* 

Id unum adhuc prsmonitum volumus amicum Le£k]« 
rem: nos verofimillime in quinta Parte Annalium noftro- 
rum aliam rationem normamque operis noftri hiftorici 
inlturos , cum enim Viri quique 'eruditi &: verbis coram , 
& Jiteris crebrius innuerint, iefe longas Hagecii nartatio- 
nes, qusalioquin palTim a vero & chronologia aberrant » 
faftidire; eorum defiderio confiliisque ut quoquomodo 
commodemus, conabimur, atque jam fuis momentisrem 
expendemus, qux via ratioque ineunda (it^ ut ne Hagecio 
penitus detrahatur , iftorum faftidio quaqcia demum arte 

c me- 



iliedeamur. Vale benevoleLeabr, & fi omnia tlbi usqne 

quaque non probabuntur, memor efto conditionis liutpa- 

nx, quznihil hadenus omni parte perfedi 

abroludqueinlncemptotulit, Ite- 

rum vale; 



AN- 



A N.N U-S 9.37. 

K Boleslaus acderfitis ad fe primoribus , qaoi 
ea snas Wladikos , (') qnod {irinium pofl Du- 
cem locum tenerent, appelliibat, in mandatis 
3at , fub diem der-mam quartam Aprilis (*) cmnem popu- 
lum Boleslaviam cogant. Qute dies poflquam illuxit, Frin- 
ceps primum Wladitos, tum omnem populnmfequi fe juf- 
fit, ac in plana fluvioAlbi adfita filvisque nudata defcendit, 
ibi fimul ac conflitit, ad Circumfafaffl coronam liis verbis 
cnm imperio profocutus eft : Ita volo, ita jubeo, ut hoc 
loco utbem qnadrato lapide condatis, ea guidem forma, 
qua Romam eSe intellexi , M ea amplitudine , quam cir- 
cnmfiifii arborum czdes oftentat. Moenia veftro peculio & t«u,imtt. 
opera ftabunt, domus contra mihi cure erunt. Uuie cnm i>'m »i^>. 
edixiflet Frinceps , priniores fenioresque populi deliberatum '' 
haud longe fecednnt , ac demum urgenti Bcleslao per Bra- 
tromilom hominem eque pmdentia ac liBgua valentem re- - 
fponfum communemque fententiam deferri jubeht. Jflic; 
Pau IV. Amnau Hagic. . A «n»: 



a Annus 937. 

magno aninn <'eilu infit : Wladiki, no^iles, cunftaque po- 
puli univeriitas . hsc tibi omnium nomine per me nunciari 
mandavit : A null^ unquam Duce , quo memoria Czecho- 
rum pertingit, quidpiam iftiusmodi operis imperatum fuiife 
populo. Non pofle gentem^ ingenue libereque tibi obnoxiam 
prster majorum exemplum ad condendam urbem damnari. 
Ut itaque rei indignitatera, molimenque operis libertati gen- 
tis fumnmm perniciofum animo identidem penfes, etiam 
atque etiam orant,' orant, Inquam , ne invitos ad onera, ma^ 

Jmptrio &«< joribus nusquam antea cognita , proturbes. i^ Mojc altum 
"fiSku ^* * quibusdam fucclamatum ; Non audimus , non obtempe- 

ramus, enfe tuo perire mahimus, quam jugo tam infolito 
colla fubmittere. Tum vero furore concitus Princeps im- 
peria fua non fieri momenti indignatus, infilit m truncum 
forte pedibijs obje6tum , evaginatoque mucrone vociferari : 
O fatua & malevola capita ! o moroforum patrum fimillimos 
filios ! yos Ducis veftri imperio pervicaciter refragari ? vos 
0ne fronte coUa veilra enfi meo potius quam mandatis fub* 
jicere ? £ja periculum ^cere libet , morine , an operam ur- 
bis perficere magis ftaturum fit veftro animo ? Quo vepbo- 
rum fulmine univerfa virorum cencio non fecus e^camntata 
eft , atque integra inftrudlus acie aut miUe armatus enfibus 
pdnceps aditaret, finguUsque exitium minaretur. Ubi ea 
furentis imagine terreri moverique populum videt Boles- 
laus, afperitatem exacuendam ratus fulmineos circumqua-. 
. que girat oculos , mox propius lateri adilantem Bratromi- 

tnmaum «r* tum (0 popull oratoiem apprehenfum manu fiia obtruncat 

$trm ftfiM 



BOLBSLAt I. * 3 . 

cum di6to : Ita volo ! ita jubeo ! cominus adefto , cui pra^ 
imperio jugulum enfi fubjicere allubefGit. Hic enim vero 
alia repente multitudinis facies; procumbere in genua, ora< 
re veniam fuppliCies, promtosque fe ad nutum Ducis ofierre, 
qui modo tam ferociter reiliterant* Ita non fme fanguine 
ad (imilitudinem Roma? sedificari ccepta & modico tempore 
abfolttta urbs ,^ cui a Boleslao oomen Boleslavis inditum. 

ANNUS JESU CHRISTI 937. 

LEONIS VIL ?ATJE 2. OTTONIS M. i. 

. BOLESLAI I. AN. i. ISENGKINI EP. RATISB. 5. 

C«) lle Mnadikomm ety tnologia , & noininis pofteriore ufii jaoi 
**"'^ P. 11. p. i4a egimiis. 

(l) Primus omnium rnrrum Hageeius in tanta Chronologise patrise 
incerticudine hanc diem adnotavit, quam Lupacius in Ephemerides, 
ft Weleslavinus in Calendarium fuum tranfcribere non dabitaverunr. 
ITt vero dies , ita & annus ipfe incertifiimus. Nam fi Cofraas & Chrf- 
ftannus confulantur^ Boleslavise initia altius repetenda. Gofmas nar^ 
rato fratricidio & rranslationi S. Wenceski hanc quidem htftoriam 
primumftibjaQ^t^ fed apertis verbis inntiit, eam prius & in juventute 
Boleslai accidiue , aijus verba funt : Unum tamen ejus futis audax ^ . Oifinds ni 
memcraii/e facinus , quod retro dierum in juventute fua fecit , vejlr^ exmm pja. 
earitati referre cupimus tfc. Chriftannus etiam jam ante martyrium anftgmme 
S. Wenceslai Boleslaviam urbem vocat, fic enim ille: Bo/es/aus do- i» w« SA 
mumpr&friamjeu curtim bahens in^urie cognemine vocitatamfuo. iMAml. if 

(c) Itatemporum curfu crevit auxefis, ut Boleslavia amplitudi* 
ne & fpleddore Romanie urbi par credita fnerit, qua in re cumprimis 
nirandus Balbinus , qui eam non modo Pragse , fed Romas s^mulam t JUUtms im 
domorum decoie, turrium^ moenium, follarum amplitudiue, Capitolii^*''**'^*^* 



^4 ANNUS 937* 

& Tyberis {lmilitudin& prsedicat, cum tatnen primus» qui ht^ narra^ 
Cofmas per antonomafiam folum , dicat, eam RomanQ opere, id eft lapi- 
<deo, aut certe Romana architeftura conditam. Ille vero vetus, qiiisj* 
^uis fuit » fiole^av» fidandor potiBS a Brzetislao fseculo- feqnent^e vel 
ipfi Cofrase fiiit repetendus, cum ilihic in e^piationem belii Polbuici 
ecclefia CoUegiata juiTu fummi Pontificis sdificata fuit. 

« 

(Jy Dalimilus c. 31. ut ^ lianc omniuQi communem fuiflTe fenceiu 
tiam, ut ne caftra munitaeve urbes in Bohemia excitentur. Nam pa- 
cem.publicaSni peirumdandam/fi qnkque prrediafua^tiut oppida mnnie- 
rit^ qusB procul dubio anicuique rebellionis iucitamentum & afylum 
f oftea futura fmt Principis aut reipublicae mandata defpiciehti. Glo^ 
riofum magis etiam futurum genti, fi quisque capite fuo fua tueatur^ 
quam murorum prsefidio. Verum Bohemie jam muko ante munita op-' 
pida fuilfe ex Cbronographis Francicis legimus* 

{e) Et hunc Bratrimilum primus de ndmine* referfc Hagecius» 
Offiw u h Cofmas fimpliciter unum quifuit primus inter fenidres vocat. 

PR^TERMISSA. 

L ^^ladem fuperioris anni fine, aut certe pra^fentis prifflo vftre ac^ 

V^ ceptam Cquam fupra P, lll. ad an, 936. §. III. in Prsetermiflis 

retulimus} reparaturus Octo Germanisc Kex hoc anno alium exercitum 

tdverfus Boleslaum confcribit» novumque Ducem in Bohemiam mittit^ 

qui primum fecunda ufus fortuna » mqx haud di{finiile fatum a priore 

^fic expertus eft« Gluod denuo tacQntibus anoalibus vnoftrii his ver^ 

H^idtnd. bis narrat Witichindus ; Rex autem audtto bujuscmoii nuncio (nempe 

/.0.1^.643. ^inde fuorum, de qua fuperiore anno) mimme turbdtur ^fed divina 

. virtute corroboratus , cum omni exercitu intrat terminos barbarorum 

(Bohemorum) ad r^nenandam iUorum fcevitiam. Daium auippe erat. 

. iUis tst antea apatrefuo (Henrico aucupe) bcUum^ eo quoa violqffent 

.^ehcheUigg^fpj Xbancmari filiifui. Plafuit igitur novo Regi novum Princi-' 

JII^^*ad ariP^^' militia conftituere , ekgitque ad boc officium virum nohilem &* m- 

jaS. €♦ JJJt duftrium fatis^ue prudentem tlerimannunh Quo bonore nonjhlitm ce- 

terorum Principum , fed ^ fratris Jui-fVicbmanni offendit ifividiamf 
. V. quapropter tf Jimulata infirmitate amovit fe ab , exercitu^ , , Erat 

numque IVicbmannus vir potens ^fortiSf magnani^ius, beUi gnanfs$ 
. "^ .. " £?* tan^ 



^ tanta fctenti^ % ut afuljtBis fupra bominemphra nQjfepr^dican^ - 

tnr. Herhnannus autcm cum effet in prima acie in introitu regionif 
(Bohemae), in boftium pugnam iucidit , eosque fortiter^ vicit, ^ ob boc 
mojori invi£a /nimicQS, accendit^ inter quos Ekkebardus filius Hudulfi^ 
qui in tmtum ^egre paffiis eflfortunam Herimanni, ut fefe promitteret 
mc^ara faffurum^f aut vivere nolfe... .Xhde coUeQis ex omni ex^citu 
fortfjfimis viris interdiSfum regis rupit , £3^ paludem , qu^e erat inter 
uritm Softhtm &t caftra r^is, cumfociis tranfiitjftafim,que^ boftes offen^^ 
ditj^ ab his cirxumfirfus cum omnibusfuis p^riit^ Erant autem, qui 
cufM eo occiderasst^ ok&orum-tx omfii ' exercitu jvirorum (nolufiuitj. 10»- 
Inar) decem &^oSo. Mex vero ciefa h^fthm muititudine^U^ ceteris trf^ 
iutariis faBiT, merfiis eft in Sasfoniam^ -4^^ autemfunt bcec Vlh 
KaL OQobris. Nempe quemadroodum Aiperiore aiinb unprudens fei 
curitas'cladem exercitui OctonuL AttuUt « ita hoc anbo Principuni milir 
cise di/JeiifiD, & quortusdaiii t;ei»ei;itsus qurfum vif^on^e/Ottonians in 
medio ftidt, uC:p«ik> poift milit^tui iUi^a^pniam r^ducere coa^lus (it# 
Nec enim poftrena vafaa Widchindi fia ^ccipieqda (unt, quafi poflea 
rurfum Bofaemus exercitus a Rege c^fus fuilFet, Bohemique tributarit 
fa£H ; quod certe aiBplioribus verbi$ defcripfiiret Witichindus, cirm 
iu piioribiK wmitioribus velitationibus enarraudis tam locuples fueritt 
£a maUitudixus czdes verofimiUime de tedi^u QttQius in Sa^oniam ac« 
cipienda eil, cum, ut pafiim fieri fotitum, Bohe^iam delerens - exerci* 
tus ejiis agros pradatus, multoiB quoque cecidit» ; captiyos . & obfides 
tbduxit, ^xonisque finitimos tributarios fecit, quoid tamen infequen^ 
te Boleslaimilite vix' cUuturnicatem habuilfe, ex confequentium ahno-* 
ndta bellis coojicere licet» Dian quhiem feu re^itii^ OttQois, ciim fuo 
exercitu io Saxooiam i fencUdis, qqa {lkkeh^di|s cum robore; exerci-^ 
tos Ottomtni occubuit, a Witichindo iK^taitai]) accepimus,. at bcum 
fmspiain ;.quc eiitm illa wb^ aut palus fw^^„,tacfn|:ihAi^ yeteribus^ 
igootuoi/ Becentiores quiqfie noflri» quos inter Balbinus, cladem 
tooc mi Boleshnritm accidilfe 'autumtnt fiquo^ fuftiberi.miuime poteltf BalUiu Dee. 
com Witichindus de introitu regioms Bohem» Ipquatur. Merito ig^-.^'-3?'*49» 
tur u^s illa ex fimtimis SaxQuise qmpiam , fuerit, nec enim credibile, 
Ottonem pmermifla Pr^ga taiu IoDg6 prQgteirum. . Ciiue auteniiila ? . 
Gluid JDi v«us Gnenin, hodie Br«x fi?u PqW^ jii£l| /uit ? ad hahc . ., 
epim, palndem inter Bohemasmajorem efie, GeographiW goaris non in- - 
cognicum .eft ; hac .parte^ ipasffim /esi SaxQjpia Germanos ^i^circitua ip 39- 
bnaam iirupi&^x Uftodis aoltris legere licet^ haj(ic.viti A ^atecuuii ' 



6 ANNtrs 937. 

fnuris cinflam plerumqoe primum hoibHum irniptionum impehuB d&m 
tiire ex &culi lequentis memorii» tefiatttm fiet< 

r 

II. Oltendimus mox fupra feu diem ckdis « feu reditus Ottouia^ 
m exercttua in Saxoniam Witichindum ad VII. Kal. Oftobris pofteri- 
tati traif fcripilflTe ; ex ^ua diei indieio R« P. Athauafius in yita fua SS. 
Ludmillaa & Wenceslai p. 86 adverfus me evincere connititur : S, 
Wenceslaum non (uti olim re6le mecum fenferat^ anno 936, fed anno 
uno prius fc. 935 martyrium fubiiffe, cum enimbelium Ottonis confecu- 
tum fuerit marcy rium S. Wenceslai, S, Wenceslaus autem IV. Eal. 06iob« 
. "martyrio affeftus fuerit , necellario fequi fratricidium hoc anno uno 
citius fub Henrici Aucupis imperio accidiffe« €tuam eandem fentea- 
tiam pofiea, retradlata priore epocha, amplexus eft do£tifIimus Com* 
jpilator Seriei Chronologicas in JUia Germanica Pragz vulgata editione» 
m quo id cum primis mirati fumus, cum fua prsecipua argumenta, ima 
jetiam Witichindi teftimonium de priepoftero rerum fuarum narrtfta* 
runi ordine ex P. Athanafii opufculo excerpferit ^ &e verbo quidem 
eiusdcm meminerit, nec fontem , unde fua haufit, coronaverit, Sed 
jam pace iftorum doftiffimorum Virorum dicere mihi liceat, utrumque 
longilHmis fuis variisque argumentationibus, momentorumque.meorum 
confutationibus operam uerdidiffe , & telum^ quod prior in me< inteii* 
3erat , fcilicet Witichinaum a me feu non atteate le6lum feu reiSle 
intelle£tum fiiiffe ^ in fe ipfum recide^e* Pefiime uterque duplicem 
Ottonis in Bohemos expeditionem in unam , & duo bella ia unnm non 
modo ahnuni fed etiam toenfem & diem^ fciL Vlf. KaK Qdtobris con- 
traxit^ Conftat^ iit uterque non negat, anna 936 fecunda Julii Hen^ 
ricum Aucupem fatis celuirey conflat Ottonem L ultiniis diebus ejus^ 
dem menfis JPulii^ aut quod verofimilius eft» primis diebus Augufti 
Aquisgrani in regem GermaniaK ele6him , un€\umque fuitTe* Jam in 
compendium ^^edigamus ea ^ quse Witichindus de duplici hac expedi^* 
tione fiohemrca^fiarrati & num utraque tam brevi temporis intervaV- 
lo ab Augufti initio usque ad 25 Septembris ejusdem anni abfolvi ((cm 
tuerif, videamus : Goncedamus fubregulum illum Bohemix (de quoF* 
IIL p. 657 egittius, & quem nefcio quo fonte Compilator Chronolo- 
Cfnronofc^ gicie Seriei in- mirgiue Siipremtm Burggravium facit) mox primis poft 
^^^ ®^' coronationem Ottonis diebus Aquisgrani auxilia adverfus Boleslaum 
meif aCb (P^^ (quanquamWicichindus claris verbis 4nnuat> iubregulUm huuc 
^"tv* uonmfi in Saxpnitmt legationem mifife^ quo aempe^oft cordnatio^ 

' * . '- nem 



^ 337* 



k 



BOLESLAX Iv 9. 

tem fiiam redientt Otfo} concedamus emoi fabreguU iftius petitioni 
mox coinmodatum ; coaCcriptu« itaque feu convocatus exercitus ex 
Haffift, Thuringia^ & Saxonia^ defignacus i£fic ijupremus militias prin^ 
ceps^ qui poilea in Bohemiam irrupit , ibidem.Boleslaum cecidit , fed 
mbx f<Mrtuaa benigmorem vultum vertente cum omni excrdtu , ut in« 
quic Witichindus^ deletus e& Jam Ottoni de penitus uovo confcri«- 
bendo exercitu agendun erat^ prsefertim cum Compilator ipf^ 
ex Chronico Mansfeldenfi & Weleslavino noftro convincere nitatur ^ ^^^- f • 340. 
ne umim quidem milicem Ottonianum huic cladi fuperftitem manfilTe^ 
fTxkdus novus milicise Dux Herimannus, qui ingrelTus Bohemiam Sc 
jpfe vi6loriam a fioleslao reportavit^ fed Ekkihardo nimium auda6ter 
cum robore exercirus fe periculo exponente , ac nropterea a milite 
fioleslai circQfDfiifo ac ad incemecionem deleto cumOttone inSaxoniam 
redire coa^his eft. Denique Itix (uc verba Witichindi repetam) 
ca/i buftium midtiiudim ^ ceteris (Bohemis) tributariis fa&is rev^^ 
Jus eft in Saxoniam, idque 25 Septembris. Gluis prudensj, nifi omnes 
Octonis milices alacos aut Deucalioncos fiiiire eifingat , fibi perfuadeat 
cam longinciua itinera 9 exercitus penitus deleti reparationem » tot ne^ 
celTarios belUeos apparacus & commeatus , duas inquam irruptiones in 
fiohemiam» qnatuor clades intra 50 aliquot dierum fpatium cpntingere 
potuitTe 9 ilUs prefertim temporibus , quibus unam fubinde cladem plu-« 
rium annorum armiftitium poft fe craxiiTe legimus. Merico igicur 
hanc binam i£fici & Herimanni in Bohemiam expedicioneinjli duos 
annos difpefcuimu^^ prioremque anno fuperiori , pofteriorem prsefenci 
illigavimus^ nec ad annum fuperiorem 936 aUquam racionem hujus 
ttoftrae parcicionis reddidimus, (]uod cuique attentius Witicbindum le<. 
^^i in procUvi futurum judicaverimus ^ iie has duas expeditiones 
in lam exi^uum cemporis fpacium coar£tarec ; quanquam» uc ance 
jam meminimus» adverfari ei npUmus» qui fenfepc utrgmque hoc 

Sfo prefence anno 937 concigiiTe^ alceram fciUcec prirao vere^ 
teram adulco aucumno^ uc pnefercim reperando exercicui noyO'» 
que confcribendo fac fuperque cemporis Occoni ex prudenciae legi- 
bus concedacur. Ec vero fi ucerque fencenci» noftr» impugna- 
tor fubfequencia Wicichindi verba de irruptione Hungarorum 
])auIo poft confecuta majori circumfpeftione expendilFec » animadver- 
tilTet ilUco, hanc diem VII^ KaL Odlobris non ad priorem, fed prjefen- 
tem annum fpedlare, ac proinde idem Wicichipdi ceftimonium, quod 
uterque ia cauik tuc fulcimentum adduxerac^ fibi exicium adferre. 

I7am 



\. \ 



Kam expreflis verbis ifthic «it Witichindus^ Hungaros ah occiJentah 

plaga attentaffe invadere Saxoniam, verba ejus luilt poft ftipra com-.' 

»%icfoVf A mempratura reditum Qttonis ad Saxoniam,: Poft bac antiqui 6oftes. 

'♦*•;• 644# Ungari venere virtutem prohare^novi Regis. Intrantes aUtem F^an-^ 

ciam y ftatuerunt fi poffent ab occideniuli ^plaga invadere Saxonidm. 

Rex autem audtens nHul moratus cum exercitu vaMo occurrit illis , fu* 

gavitque, ^ aierminis fuis ahegit. Gluis autem nefcit Hungaros 

terrarumfitu orientem tenuiffe refpefihi Saxonum? qui ergo ifthic a 

tergo & occidente irruerunt in Saxones ? non utique id fa6him fub 

primum anni hujus egreffum ex Pannonia, fed fub eorura reditum poft 

devaftatam Gerraaniam atque GalliaS;^ qui anno fequente 938 accidit^ 

quo Otto Hungaros, ut permulta vetuftifliraa Chronica perhibent, 

omnino niagila clade affecit. Inftar omriiiim unicum breve Chronicon 

Thornacenfe S. Martini adducere libet, cujus h«c verba funt : Ungari 

Tomo yilt p^^ Auftrafiam ^ Alemanniatn multis civitatihus igpi tf glaJio confutntii 

Qanii ^FrmQ f^^^^^^^^ Rbeno tranfito usque ad Oceanuni GaUias vaftanU Sequen-^ 

P. a85» * ^^ ^^'^^^ ^ Saxonihus graviter caduntur. Sed jnvat hiftoris Hungaricas 

xninus curiofis hujus prsefente anno coeptK Hungaric» expeditionis fe* 
riem texere : prseferrtm cum' eam Clar. Georgius Prfty^m fuis Anna^ 
libus Hung. prstermiferit. Et quidem res extra omne dubium pefita 
jeft, Hungaros rurfum hoc anno fedibus fuis excitos pedem in Germa^ 
niam & Gallias intuliffe ; ouo itinere & per quas provincias ad Ocea-* 
num usque graffati fint , pamm in vetuftis Francis Chronicis & ipfo 
Hermanno Contra£to confignatum habemus. Marchiam orientalem fett 
_ j Ofterichiam illos hoc anno inta6lam reliquiffe , quod motibus eorum 
fuildi ^ad 7. R^^^S^^^^ junior de Peklarn orientalis Comes diligentir invigi/averit > 
^jy. * ex notis Arnoldi haurimus. Unde merito omnia ve^tufta Chronica pri^ 

yjjf a ^^^ omnium Bavariam defigunt, in quam Hungari fiirentes irrudre, ex 
noUJndiceM.^^^^^^^ dclapfi in Alemanniam feu Sueviam, ex hac in Franciam 
T. IX. rer. orieutalem , abhinc non in^ confinem Saxoniam , ut uterque adverfa^ 
GaUMFranc^nm autumat^ ingreffi yirtutem probavere novi Regis Ottonis, fed 
^L a* Saxonia imnmni permiffa tranfito fVbrmatia Rbeno ut cum Hermanno 
Hem. &«. Contrafto omnes veteres loquuntur, Alfatiam regnumque Lotbarii €?* 
iRus ad (^^ adjacentes usque ad Oceanum OaUias vaAarunt. Oppido mature au- 
'7* ^ tem hoc anno fedibus ftiis erupiffe videntjur, cum Chronicon S. Petri 
C3tron.S.Vi*wW\ niempret jam eos IX. Kal. Aprilis feu 214 Martii (perperam Com-i 
fr^^ix;i i; IX. pjiat-or Seriei Chron. ^3 Marpi fcribit^ monafterium S. Petri apud Sc- 
^^ ^$ones exuififfe. ' Zx, v^ro &erunt adhuc Hungari in Burgundia menfk 

3^- 



graHus 
937 



rer^ 

JFran<* 



fiOLESLAI 1« 9 

Julio^ uc ceflttor ChromcoQ.Befiienre ad h. t« jam in hanc jam illam 
provinciam prsdx cupiditace srrumpences , adeo uc Chronicon S. 
Vincentii Met^queratur adh«a. Ungarii tertio regnum Loibarii jde^ ^^t*^ ^^ 
fopdantyr. Nemipeprima vice id h&\m anno 935 , t»m ex Lotha- ™* T- ^ /♦ 
Xingia in *fiurgundiam infiifi , poihnodum per Itaham advpropria redie-- ^^^ 
TvxA^fecunJo cum anni hujus principio ex Alfatia per Lotharingtam 
in Gailias irruperunt » tertia koc «odem prxlente anno fub fuum e "^ 
Galliis re^tum. Non redtere antem hoc anno per Italiam^ ut ad hunc 
^num commemof at Hermannus Contradlus , cujus per Italiam hoc aiv> 
Bo reditus nemo coasvorum meminit. Confuderuntr nempe Herman-< 
fiusContrailuSflnterpolacorWicichindialiique» qui eos exfcriprerunt» 
iniiptionem Hungarorum in Gallias anno 935 fa6lam cuin praefentis 
anni irruptione^ acqne ucramque perperam in unuib annum prsefencemque 
contraxerunc « cum jam aiite P. IIL ad an« 935 p. 649 ex Frodoardo 
iyuchrono, harumque binarum irrupcionum oculato & aurito tefte 
ofltenderimus : illo» non pnefente anno , Huiigaros ex Bur^undia com^ 
perto Rodulfi Regis (qui jam priore aHno fc. 936 mortuus eft) adventu 
in Italiam remeajfe. fiedierunt itaque Hungari per l40charingiam 
^)uo loco rurfum Rhenum tfaufierint, incompertism)*; dekti retro ad 
Franciam, follicitantuT a Sojariis, ut regnum tnfe divijiim invaderent. ^uo^erut 
Subito igitur fufpenfo reditu temonem vertunt, & per Haffiam in ^^nir^^^lbu^ 
diernam Weftphaliam irrumpunt ad Amiiium usque & Vifurgim lon- (^i^^ ^^ '*''* 
ge lateque in Septentrionem graiTati. . Ec quidem prims eorum ifthic 
deteguntur memoHse in Antiquicatibus Tremonenlibus ad Tremoniam yip^i r^ 
firbem y hodie S)ortRIOttt, ubi primum a provinciali milite csefi* Std videm a> 
haud clades hsec Huogaris multo fiinguine fterilTe videcur, (jiiandoqm-. ^^«»' '• x^» 
dem nihil* deterrici , altius Septe&trionem verfus in Mindenle territo- *^*"^ 
tium progrefli funt, quod quaquaverfum vaftarunt, ut memorat Chro- 
Bicon Epifcoporum Mindenfium. . Ad urbem hanc transgrefii Vifur^ 
€im ad monafierium Overenkerken declinarunt • ibidemque San^timO'* 



Biales cum fuis Clericis & fiunilia numero CXXVIII. iflterfecerunt , ^^ j^^^ 
nt narrat idcrm Chronicon , & alterum Anonymi (quanquam improprio ^^ ^7; j; 
anno 936) nec deiint quique^ qui hujus monafterii vaftationem primum 
poft dadem ab Ottone acceptam re^nant. Hic igicur jam a dextera 
Vifurgts ripa drcnmquaque grailantes Himgari, jad Bodam fluvium ob- 
viam fibi habuere fequente anno exercitum Octonis ^ & tum aecidit# 
qttod tories cottmemoratus Witichindus fcribit : quod virtutem nova 
Regis probaturi^ pr<4ie mul£hti fijit.. U revera anno fequente acci- 
Paas IV. Annal. Hagsc. fi dilfe 



10 Annus.937* 

difle^ pluribu^ veteruin.Chrotiicorum tefHmoniis nd eum anmim robo- 
rabimus» Nec vero Geographis gnarus unquam addueetury ut credat 

. Hungaros/ ecfl prsfentis anui primis mox diebus ^ ledtbus fuis & 
Hungaria prodi vilfent ^ potuilfe tam immenfum icer &cile xer centum 
milliarium fcilicet per fiarariam^ Alemanniam, Franciam; Hafiiamt 
Weftphaliam ad Mindam usque, altera ripa ad firudterum moncem & 
Bodam fluviumy tum per longiffima terrarum fpatia retro ad Alfaciam 
'& Lotharingiam^ denique ^xtrema GaUiarum excurrere» utgam-menfe 
Martio^ quemadmodum uterque adverfarius admittit^ ad urbem Se- 
nonas conftiterint, ibidemque S.. Petri vivi monafterium cremaverint 
Adver&m quas infuper vetulliifimorum Chronicorum cojoimunis cour 
fenfus militat^ qus commemorata irruptione Huugarorum in Gallias» 
clariifimis verbis dicunt, ebs iuperata Francia ad wprmatiam Bhenum 
tranfmiiiillr^ atque in Alfatiam' infufos^ ut proinde dubium amp^Cis 
aon fit eos nonnifi fub reditum fuum atque poft devaftationem Gallia^ 
rum in Saxoniam irrupilfe. Reliqua utriusque adverfarii argumenta 
confutatione haud indigent^ quandoquidem feu arbitraria & pene ib- 
phiftica Witichindi interpretatione , feu meris eifugiis nituntur. Nec 
vero ifihic tam longe progreffi fuilfemus / niii docciilimus Compilator 
Chron. Seriei Clariuimum Confodalem fuum Suyskenum p* 320 gra- 
vioris Chronologici erroris reum (quodannum 936 martyrio S. Wenr 
ceslai quoque deiixerit) ' fumma confidentia pronunciallet , iiiadique 
(imo ipribere conveniifet, S. P. Athanaiii) epocham ceteris omnibus 
prsetuliifet , e qua cum prsecipua hillori^ patrias momenta dependeant^ 
nultaque alia^pofteriora ex illa definienda fiut , ne illa minus expedi* 
ta civitatem in faflis noftris obtineat^ pluribu^que pofthac erroribus 
Chronotaxim fiohemisepeifumdet^ operam hanc noflramnon penitus 

. fupervacaneam exillimaoit beirevolns Le£lor. 

Balhtn in ^^^' ^^ Moravise ftatu poft «edem S* Wenceslai haec memorat 

Eph. u ioi.^^'^^^^^^* Motaviamj amplifflmum quonJam&f nobik regnumpo/iea ci^l^ 

* lapfum ^ angu/Hs limitihus claufum , D» Wenceslao p cim a Rege Rom. 

Henrico Aucupe rex falutaretur^ donatam £f BoLemia additam jam 

pridem narravi : occ^ nuper fVenceslao , irritati tam trucuUnta cat" 

de Moravi confurgunt adarma^ ^ ohfequium Boleslao renunciant* 

Duhitari nonpotefli Moravos Otboms autboritate ad eam defeSionem 

foUcitatos ^ induBos : quippe Boleslauni bofiem a Qefare declaratum^ 

-fique titulum regium, quem uficrpabat^ ac fihi pofi fratrcm deheri dicc^ 

' • hat. 



BOLESLAf I# .11 

Aar? , ahhtum , inJicifi JVekflavinus. Peffiha in Prodromo. Moravogra^ 
pbia affirmai (quod verifimile viikiur) a faoerdotiius Cbriftianis conci^^ 
tatos Moravos , - utfievifflmi Principis , qui odio Cbriftiam nominisfra^ 
trem peremerat f jugum excuterent^ neque iftud modoy fed etiam ultro 
{ut poflea dicam) beUum inferrent. Ha^enus Balbinus. Sed udnam 
vetuftiores narratorum fuoruni teftes , quara Weleslavinum & Peffi- 
nam, addux'i(&t ! Sane, ut jam alias oftendimus^ de donata S« Wences- 
lao Moravia, aut regia dignitate, mera prseter certum antiquitatis vefti- . 
gtum. receutiorum inveata funt* Id omnium certiflimum , quod primo 
loco commemofaverat Balbinus : Regnum Moravia <oUapfum if an^ 
guftis limitihis hoc faccuU miiio ^la^um fuiffe. Ab ultima Hungaro- 
rum vaftatione & regni Moravici everfione, propter vicinorum Hunga- 
rorum quotidianas pene incurfiones,. omnes fere Moravise terras pro- . 
pius Danubium refpicientes meram folitudinem fuilfe, ex Ad\is Eccle- 
ii2e Laureacenfis cognofcimus, dum demuin orientalis marchio feu 
Ofterrichias, iiem Bojoarii, denique Moravi ipfi a limitibus. Bohemia^ 
ifefe latius rur fum explicarunt , Hungarosque . retrocedere coegerunt* 
Ghiod autem Moravia jalh hoc tempore Boleslaum Principem Tupre- 
mimi refpexerit, aut hoc.anno fefe ab ejus clientela fubtraxerit, nus- 
piam iu veteribus proditum, pofterius Bolesla^im eundem imperium 
fuum per omnem Moraviae regionem extendilTev annis confequentibus 
vifuri liimus. 

• 
Similiter haud conftat, quis fublatis Moravias magnse cafu Epifco^ 
pis, Epifcopalia munia adminiftraverit,jurisdi£tionemque in illam exer- 
cuerit. A prsfente tamen annd, quo Gerardus Laureacenfis hxoiii*' HaufizGefm. 
epifcopus pallium a Leone Rom. Pontitice accep^t, reftiffime repe-^S»^» T.Lf. 
tendom videtur, quod LauretM^enfis Archiepifcopus fibi rurfum juris-^''* 
dtd^ionem in Moravias ternis Vindicaverit , & quidem multiplici nomi- 
ne & tttulo, maxime quod (ut Agapiti Bulla apud Goldaftum & Han- GolJa/hitin 
fizium loquitur) olim ante Hunnorum irruptionem ex bac metropoli in ^P^^^* ** 
Juperioris atque inferioris Pannonia provincias Cbriftiana fidei emana- ^^^ "* /^ J* 
veritgratia, &* quondam Romanorum Gepidarumque tempore in orien^i^^. 
tali Fannonia feptem Epifcopi fuerint Laureacenji fubjeSH. Nam cum 
hoc anno Leo Vu* Gerardum Archiepifcopum Laureacenfem pallio 
donat, ac altera bulia ad Epffcopos £]BfnoIphum Ju vavienfem ^ Ifingri- 
aum Ratisbon» Lantbertum Frifing* & Vifundum Sebonenfem data ve- 
lit, ut Ecclefi{9 Laureacenfis ftatus (f reSfitudo acproprius vigor ad in^ 

B 2 te-» 



V 



12 



Ahkus 937. 



Epft* 



hl 

13^ 



tegrum €uhnen ^ prifcum ^fr<>r^i»/0r^tfrtf^«r, merjto cbncluditiir, Ge* 
rardum bas (ibi noviter couceiTas pnerogatiras non neglexiile, & iii 
Moraviam olim fuas fedi fubje£bim denuo jiirisdifHonem exercere coe« 

SilFe ; quod maxime confirmatilr ex Agapiti Paps bulla annis circiter 
ecem poiteriua data; in qua propterlitemLaureacenfis cura Salisbui^ 
genfi £xorta priori omnia confirmat Papa , & Moravos nomine refcrt 
inter gentes Laureaceafi feu Patavienfi ecclefiae fubjeftas. Unde rc- 

• 6le fcribit Balbinus rioftet : Sequitur evidentijffime Moravorum ec^ 
clejias exftin&o j^rcbiepifcopatu ceterisque catbedralihus ecclejtis ,{yiOr 
ravi«) non Rattsbonen/S {utfcripfere qujdam) fed Patavienfi fuijffe Jui^ 

je&as Alia ratio BoJbemiie eft, quam Ratisbonenfem Prtefulem 

rejpexiffe noflri omnes Scriptores , tum vtia S. Wenceslai fc^ IVolfgangi 
deftioriftrat. Autlior vero & Dux , qui Moraviam Epifcopo Ratisbo* 
nenfi fubjecit, fuit Auguftinus Moravus in fua ferie Epifcoponim 
Olomucenfium , qui uti in hoc , ita & in altero hallucinatus , quod 
Joannem Archiepilcopum Morayise in hsec Ottonis tempora rejecerit, 
quod jam Parte iLad an. 900 p, 352 refutavirihis; Tam erronea eft 
Joannis Kahlo fuorumque fequacium Chronologica reformatio de ur«- 
bibus Glazio & Monfterberga » quas fcu priore • feu hoc anuo jam iii 
Irapetiales civitates eveftas ridiculecontendunt, de quo jam ad an^ 
num 908 egimus. Henetius in fuo Chronico Monfterbergenfi ejus-- 
dem Chronologiae affecla vidt, Monftejrbergam a Polonis Sambice fcu 
Sambicz appellatam fuiife , quam appellationem antiquiflimis tempori^ 
busy cum a Skvis teneretur harc regio, obtmuiife nondifputo; at 
pofl(]uani Germani fefe iohsecloca infinuarunt, invenio primum nb» 
men ejus fuiile ^(gnet^Sac^ : fic enim in Gdtalogo Bernarum Provin* 
ciarnim MS. inter urbes^ * quas oppignorari a Rege poifunt, notatum de- 
pxebendo : 2(0ncf«b«<f) alias ^{n^cd^ct^. In Conftitutionibus Caro- 
iinis Rubr. 8 vocatur yingrerbacL Pari modo Glacium in eodem MS. 
inocatur ^flHf^erg item £td^ten&ttrd« Conftitutiones tamen Carolinc 
diftinguunt & fejungunt hstc duo caftnei, miims re£le autem Commen- . 
tator in has Conftitutiones ^^^te6er^ confudit cum Sntm^rg, 
quod nomine & iltu diftindmm caftrum erat. 




AN- 



A N N U S 938. 

m 

Hnievfa^^fe Styrfa fecundarii Wenceslai percuflfores (') 
na^i calentem adhuc a csde Frincipem , non eru« 
bueruirt terras, parricidii prsmia, ilagitare , nec ve» 
ritus eft dare Boleslaus principalis percuflbr. Hnievfa ita- Hnkvfapri. 
que agrum eum , qua euntibus Boleslavia Fragam iter eft , Tfvf^e^iK- 
mercedis loco ac^epit, ubi fuper eminente loca praedium ^JJ^JJ'**'^ 
fibi conftruxit, & quoniam paflim percuflbris nomine inno* ;»;<»"«>>. 
tuit, id a Slavica voce SSBt(U() / quod latronem fignificat, 
Wrahby C^) quafi latrocinium dicas , appellatum eft. Prac- 
dium iftud multo tempore Hnievfa inhabitavit, mox iimul 
eraota mente delirare coepit adeo, ut hominem folido quot» 
tnnis menfe ea infania atque is furor tenuerit ; TO quod fup^ 
piicit genus adpofteros quoque male nominatus pater ea inr 
felicicate tnmstulit, ut pofthac Wrabftiorum nonnemo femp Wrai/iU' 
per eo malo laboraret, quod fortaffis in hunc usque dAsmria fcauu 
perduravit* (^ Quidam enim fcribunt, in Chronicis fuis, 
quos inter Henricus Duchczowsky, (0 quod ab hominunt mer 
moriar omni tempore unus aliquis ex hac ftirpe fatuus & 
mentis impos , tum plerumque rufo capite capilloque ferru» 
gine afperfo inventus fuerit, ut fatiguinis nocenter haufti 
teftimonio eflet fempitemo. (f) Alteri percuflbri Stjrfa ob ^Z' «''«^ 
na vatam operam datus eft ager Boleslaviam a Septemtrione mw acdpit h 
refpiciens , in quo (vcdium Stranow di£tam hand procul ^f"^"^' 
Izers fluminis ripis excitavit. ig) Hanc contra inifltionem 
patrati fceleris enormes pedum cruciatus mixto teterrimo 

B 3 odo- 



14 Ahnus 938 

odore vexabant, dum vixit. Idem cum aliquando accepto 
«ane atque accipitre venando remediura qusreret, Boiesla- 
viam Principis vifendi caufa equitavit, redux cructatunm 
acerbitate obrutus , atque ob id equo defcendere compulfos 
auditu horridas in Deunl Divumque Wenceslaum execra- 
tiones blasphemo ore evomuit, nec monitus reprehenfusque 
a coroinus confiftentibus fervis refipuit , quin diris diras ma- 
jores adjecit , dum Deo ultricem dexteram exerente vivus 
eum equo, cane, & accipitre terrae hiatu hauftus eft, mo- 

a w^J^JS^ica. nonnifi folla infemi hujus raptus veftigio rema- 

«^e 5^yw««-nente. i^) 

Servitia infelicis heri comites cum trepidatione in prie- 
dium Strano^i' redeuntes uxori iirusque funeftam fcenam 
nunciant , fimulque cum trifti nuncio hereditariam peftem in 
Stj^fae domum fpargunt , fane ab eo pene die pedor ardor- 
que pedum in filios Bogfam & Dolislaum graifandi initium 
fecit , qui demum in omnes pofteros prbpagatus eft. Ne- 

i&wriH %r* ^® ^^^ poenarum fatis : Nunquam quinquaginta effluxere 

fimonm. anni , quin intra faaiic annorum periodum certjus aliquis ex 

StyrfaE^ domo turpi atque ingloria morte periret. (0 Ra.- 
cek Dobrohorsky Ecclefiae Boleslavienfis Canonicas fcriptum 
reliquit in Chronico fpo : eam foftam , qua blasphemus 
Styrfa abforptus eft , quotannis homines die S. Wenceslai 
facra fub folis ortum vifitare confuevifle , unde non raro 
equum hinnientem , canem latrantem , & falconem tiatinna- 
bulo refonantem aodieriat. 

«. » 

AN- 



ANNUS JESU CHRISTI 938. 

LEONIS VII. PAPiE 3. OTTONIS M. 2, 

BOLESLAI L a. iSENGRlNi EP. RAT. 6, 

{a) Tn nuUo vetufto Scriptore Hagiographoqjie nomiaa percufforum 
I inveneris, primus Hnievfae, quera Hnievifam vocat, rurfum 
•*• meminit Ddimilusc. 30. fratrem ejus nomine non prodit. 

(i) £t hodie fuperfles eft pagus haud longe Brundufio diflitus. 

• (r) Ab hoc ipfo Hnievfa, atque ab hoc anno Paprocius dcducit Papr^ciusin 
hodie exftinftorum Equitura Wrabskiorura de Wraby originem , fed ^tf/ioffc Ai 

Suanto Genealogiz vitio! ab hoc enira prsefente anno 938 feculoque^*^'^^** *•• 
ecimo, immenfo faltu ac nemine hujus nominis commemorato,.tranfi-'* 
lit ad fseculum XIV. annumque 1399, quo AUronem quendam de Wra- 
by ih libris £re6lionum -invenit. Sed necnomina nec arma geiitili^ 
tia re£te ab hac vetuftate repeti , jam alibi ofteodifnus p alioque loco 
certiorem Wrabskiorum Equitum originem proferemus, qyorum aUi 
cognomento de Burzenicz , alii Tluxenfes , alii Wrabsky de Wrahby 
didti fuerunt. 

(J) Gluin fi Chriftanni noftri verba alicujus momenti funt, hcc cbHflasums 
vix fubfiftere poffunr: fcr.ibit enim de percufforibus S. Wenceslai lin vita ss. 
Omnisque eorum profapia eruta radicitus ,/% qui vero fuperfunt 9 Jiipen^ ^^*^^^^ ^ V 
diorum fibi viQum snanihus queritant propsriis* IVtmtsUi. 

[e) De hoc authore haud amplius quid proditum eft, quam eum 
non multo ance Hagecium vixiffe. Balbiuus quidem eum citat, fed ad 
Hagecii teftimonium provocat. 

(/) Balbimis memorac Wrabskios majorum fuorum impietatem BdUn. in 
poftea emendaviffe , multisoue donationibus & fundationibus Bolesla^^jp''-'*^*^»» 
vienfem S. Wencelai eccleuam ditaffe. In libris Eredtionum L. IV. 
£« C. 3« legitur fupra aOatum Alffonem armigerum Pragenfis dioecefis 
fimdaffe aktre oomium San£torum in didta ecclefia» 

(g) Str»^ 



i6 * Amhu* 938* 

Cg) Stranow poftea ia caftrum tranliic f hodie cum adjacentibus 
agris & villis Illuftrilliaii JoftQius Weuceslai Przichowsky Comitis de 
Przichowitz eft* ' 

yif0 M5. ' {^) Hjec omnia a pofterioribus Scriptoribus adjefla , amplificata, 
S. fVenceslai & exaggerata funt. Vetuftiffimus Ottonianus S. Wenceski Hagiogra- 

phus generatira inquit : Et veraclumfept nohu rclatu patefaQum ^# 
ppft conftantiffimi triumphum atbleta omnes fanguinis effufores innocen^ 
tisfuperno incuffi furore ^ aut demonitm poteftate rapti inter bonnnes po^ 
ftea non comparuerunt , aut verfa per vices natura canuf^ latratu vice 
loquendi utentes f dencium ftriiore morfui imitantur camnos p aut mi^ 
fera corporum ariditate ftccati ^ nec non auditus continua privatione v/- 
iam ipfis faltim odiofam finiverunt. Glu« verofitaillime pofteriores 
pro argumento fumpferunt^ ad particularea circumftautias & nomint 
evagandi# 



Hageciua hujus anni materiem cumprimis ex Dalimilo allum' 
pfit , led re ipfa eundem minus attente legit. ' Nam Dalimilus Hniey- 
lam contra una cum equo abforptum memorat> fratri vero ejus inr«' 



PRiETERMISSA^ 

!• neHum quidem Ottonem inter & Boleslaum a fuperiore anno us- 
MJ que ad annum 950 protra6lum fuilfe , fcribunt vetultiores om^ 
nes i at quasnam hos inter anni hujus peculiaria gefta fuerint, prorfum 
conticent. Nonnulli quidem cum Sigeberto Gemblacenfi Ottoais bel* 
Sigih. 6ei^.lum hoc anno adverfus Boleslaum defigunt: at guandoquidem Sigeber- 
hJoi. ad t. «» tus non levi Chronologijc vitio martyrium S. Wenceslai in hunc an- 
num rejecit^ in ejusque ultionem bellum ab OttOne indidtum fcribit^ 
plane conjicitur , Sigebertum non aliud Ottonis belium intencliiFe» quam 
quod fuperioribus duobus annis ex Witichindo narrayimus. Hoc ve« 
ro anno inteftinum fuilFe bellum Ottoni^ ex Witichindo cognofcimus , 
qui libro IL pag. 644 & fec^uente copiofe id narrat. Ortum iUud ex 
Thancmari minus quieto^ imperiisque Ottonis renitente animo, quod 
mors Arnoldi Bajoariie Ducis ibagis magtsque incendit , ' cum Eberhar- 
dus^ AmulfiiSj» atque Hermaimus legitimi ejus filii paterna hereditate» 
& fucceifiouis jure exclufi^ Bertholdum avunculum Ducem Bajoarie (k« 

lu- 



BOLESLAI 1« 17 

lotare coa£>i fuiit; utrutnque biclongiasproreqmnd hiftoriam patriam 
lpe£tat minime. Hoc inteilino fervente bello redeunt ex Galliis Huu- 

fari predarum illiciis per terras » quas transieranfr^ eousque detentt« 
(on poterat JbaecHuugarorumappropinqu^tio non ufui videri Bajoariis 
in plures fa£tiones fciilis & magnam part^m Ottoilis fa6tum execran- 
tibus, quare/fcribit Ruotgerus coazvus iuvita Brunonis Archiepifcopi . .- . 
Colonienfls: 5/««/ Ungros mtiquam pefiem patriie /bUicitabant ^ utre^^f^'^^^^ 
gnum in fe divifum invaderent , arbitrantes Loc moao fibi foUicitudinem, ' *'' '*' 
qua premebantur y aut pemtus adimi ^ aut aliquatcnus minuipqffe. £t 
tum tandem evenit illud quod prxmiferat Witichindus : Intrantes au- fyiticbindus U 
,tem ^ HungariJ F^anciam ftatuerunt, fi poffent ab occidentali plaga in- ^*h ^44» 
vadere Saxomam. Rex autem nibil moratus cum exercitu valido occur-' 
rit iUis , fugavitque , ^ a terminis fuis abegit. Qtuam Himgarorum . 
dadem ad eundem annum reponit Chronicon Augienfe , Thornacenfe ^ 
Hermannus Contra6his omnesque dii veteres. £t vero hanc unam 
tum & non aliam priori anno irruptionem fuifse Hungarorum in SaxO" ' 

niam^cuique Witichindum meditatiuslegenti in aperto eft. Nam cuni 
prius paucis verbis irruptionem clademque eorum infinuairet, mox in- 
terpofito bello inteftino Tancmari &Bojoariorum repetit &fubjungit: 
Dum ea ittterea loci geruntur , antiqui noftri boftes Ungari fubito ir* ^^f* 64U 
ruunt in Saxones , &* caftrisfuper titus Boda flununis coUocatis inde in 
omnem regionem diffunduntur. 6Luq I0C0& irruptionem&cladem, quas 
hic referre noftra haud intereft , locupletius delcribit. Cognofcat tan- 
dem uteroue fententiae noftrae adveriarius , quantum interiit fontes ip« 
fos confuiere meditateque legere, atque fua ex excerptis confuere« 
Nemo profe6to veterum, imo ne recentiorum quidem alicujus uomi^ 
Bis hanc Hungarorum inSaxoniam irruptibnem geminavit , ut alterani 
anno pnore, alteram hoc annrS accidiife fcripfiifet. Jam ad annum 
fupenorem ex brevi Thornacenfi Chronico oftendimus, fequente poft 
devaftadoaem Gallicam anno primum Hunggros illapfos in SaKoniam^lcs- 
ibsque, quoi iprum trium quatuorve aliorum vetenim Chronicorum 
confeDfu ex iisdem Scriptoribus rerum GaUicarum & Francicarum coUr 
firmare £is eflet. ^uare cum dies VII. KaU 06lobris belli hnici fio- 
hemici aWitichinda indicata adannum fuperiorem fpe£let, meritoiU 
le imiptioiiem Hungardrum in Saxoniam prxfente nonnifi fadtam anno 
pofteriorem ftatuit , atque ex temporum ordine refte fcripfit r Pcftbac 
mntiqui hoftes Ungari venere &c« Neque vero Witichindus fub exter^ 
msfeUis^ qoa^civilia & iuteftina precelfere, comprehendit inuptio^ 
'Psoal V. Anmal, HAGECt ' C neni 



i8 AnKus 938. 

neni Ungaronim in Saxomam, utminus rcAe argumentatur Compila- 
(E&rottol.<Bc^^Qr Seriei Chronologicae, nam hsec imiptio Ungarorum reipfa fpeftat ad 
fcbicbt. J&ob* bella civilia & lateiHna , folicitantibus enim Bajoariis , ut ante ex 
2.C!;.p. 34s.Ruotgero vidiums, Ungari irruperunt in Saxoniam , quod ipfe claris 

verbis teftatur Witichindus c. 1. p. 645. dum commenioratis las bellis 

civilibus ait: Dum ea interea loci gerunti4r , antiqui boftes Vhgarijii^ 

bito irruunt in Saxoniam^ Gluodfi autem quis qusrat , quare fupe- 

riore anno Otto Ungaris per Bajoariam, Alemanniam & Franciam 

graffantibus exercitum non oppofuerit, in promptu refponfum eft, ' 

quia bello BohemicQ diitentus erat, quos profe6to jam tum e finibus 

fuis depellere non neglexiffet ; qu« ipfa ndlitis Ottoniani longinquitas 

icrift. rer. audaciam Hungai'orum incendit , ut etiam ultra Rhenum & in Gallias po^ 

Irflw. e/G«/!pulabundi impune excurrerint , unde cum inpropria redirenty utChro- 

T. IX. p 34. nicon S. Petri Vivi & hiftoria translationis SS. Saviniani &c. loquitur^ 

^^35- finito multo prius1)ello Bohemicd omnino Otto par erat retundendis 

2*^/^8^^ "S^^^^-» rorro ne annus Pecundus Ottonisa Ditmaro & quibus- 

dam yeteribus proditus (^ quo irruptionem Hungarorum in Saxoniam 
ftatuunr } quosdam in haditationem induptxt, fcienduni : annum fecun- 
dum regni Ottonis ad finem ufque Julii feu initium Augufti prefentis 
anni 938. perduraffe', cum anno 936. eodem temporertroronatus fuerit« 
Erravit igitur graviffime fuprafatus Compilator, cumpag.344. primum 
Wttithttuh annum Ottonis a feftis natalitiis anni 937, aufpicatur. Witichindi li- 
^•p. 663. bro tertio poftremum adjeftum teftimonium de Huugarorum irruptione 

haud moror , quandoquidem id extra bmnem rerum narratarum ordinem 
refertur, a pofteriore feu Interpolatore feu Continuatore appofitum, 
ut alii jam quoqiie viri eruditi fenfere. E quibus jam convincitur : 
fartam teftamque raanere epocham feu annum 936 raartyrii S. Wen- 
ceslai, quem Clar. Suyskenus , egoque defiximus. Ceterum numhoe 
anno fciilis in tres aut plahe quatuor fa6Hones Bajoariis penitus quie- 
tus perftiterit Boleslaus ^ & num non praeferrim Henrici (^ quem {poft- 
ea tuitus eft} parces araplexus fit, ob. veterum filentmm affirma^ 
re nolim 1 fufpicari tamen merito licet eum inteftinum hoc bellum pro 
viribus fuorum coramodorum caufa foviffe, & non minimo expletum 
WwViwJ. gaudio , cum tintellexilTet Tancmarum fde quo P.IL adAn.9a8 %• II. 
/♦ 2.^. 545. egimus ) Heresburgi in templo S. Petri ab hoftibus fuis occifunu 

Ditmar^ l^^^ ^ 

^hli^* II. Ab hocanno ludisque Equeftribus Ottonis M. pafliffl noftri 

Geheaiogiurum architedli flluftriffims juxta ac vetuftilfims Wartem^ 

bergic 






l 



BOLESLAI I*. S9 

bergias atqueWaldfteinifls llirpis originem repetuot; de quo inter*alios 
breviffinia univerfae hiftoria? Waldfteiniac Epitorae Pragenfibus typis 
excuik hxc §• L narrat : fFa/dfieifuomm majoresjam circa anhum ^oo 
rarmt de Ralsko^ fedfere de ff^artenherg , aut certe utrmque fe fcrip^ 
ftre. Patet idtx libris Torneamentorum : in auihus adan.JaL^lSpri^ 

mis idgenus equeftribus ludis Magdehurgi celehratis interfuiffi legitur 
Dietricusfiu Theodorus D. de fFartemherg, quem Tannerus ^ BalFinuSp 

Cs^ervenka ^ onmes alii Scriptores nofiri, unumeprimis JValdfieiniorum, 

Majorihus agnofiunt. Ab boc Theodoro deinceps inclytaJValdlieinianapro^ 

pago continua generationumferie defcendit. Verum quam fabu|ofus fit hie i 

JRixneriTorDeamentorum liber»& qiiam praematureTorneamentor um mul- 

to pofterius enatorum folemnitas ad bec te.mp.ora deferatur, jam P.III,ad an« 

25.p.526. & 6oi prsoccupavinnis; nec hodie ullus eruditorum eft,qui tum 

los Rixneri libros ^ tum Francifci Modicis Pandedlas Triumnhales , tum 
Golikfti \q^ haftiludiales in fuis Conftitutionibus Imperial. T. IL pu* 
blicatas inter fabulas & ddiramenta fequiorum faeoulorum uon recen^ 
feat. Gluibus Viris res iftiusmodi confingendi verpfimillime hiec 
Witichindi Li.de Henrico Aucupe loqu^ntis verba argumentum prae* 
boernnt : In exercitiis ludi tanta eminentia fuperahat omnes ^ ut ter^ 
rorem ceteris ofientaret. Verum hos ludos nonnifi nobile quoddam 
exercitii militaria ^enus hoc tempore fuilFe fine iis avit^ nobilitati^ 
requifitis, fine legibus». aut poftea ufimta pompa» ac folemnitate paf^ 
fim hodie yiri eniaiti fentiunt. Solita nempe setas hsec aifuefacere no^ 
bilem adolefcentiam fen equeftribus feu etiam pedeftribus iftiusmodi 
ludis, quod ufus ferret, ut paffim juramenti loco adhibereutur ^ aut in 
caufis dubiis fummeque arduis noiinunquamjudexlicigantTbus, nonnun-- 

3uara pars parti cercamen defisrret » e cujus eventu caufe squitas ju* 
kabacur. Imo non raro legimus ad caufam definiendam iftiusmodi cer-^ 
tamina a nobilitate in vulgi gladiatores translata fuilTe. Ita enim plane 
anno fuperiore accidit teftante Witichindo , ut cum de legwn varie- fViticbindut 
tate orta eifet contentio : Utrum filii fiHorum non deherent computaril^^h^AA'^ 
inter filioSj iereditatemque legitime cum filiis fortiri , fi forte patres 
eorum ohivrfient avis fupe^itibus, , Otto conventione univerfii'- 
li apud villam Stela coadta primum id arbitrorum examini perniilbrit# 
mox, verba funt Witichindi*: Meliori ufiis confilio noluit viros nohilil 
ac fenes populi inbonefie traSari^ fed magis rem inter gladiatores difcer^ 
nijuffit. Ficit igitur pars^ ^ui filios filiorum computahant interfilios^ 
%/ firmatum efi , ut ^equaliter cum patruis bereditatem dividerent pac^ 

c a *^ 




Okrcn. 
1 2* f. 



20 ^ Annus 938 

tofempkerno. In ejusmodi fere uti & belUcos ufus exercitiis acueba- 

tur nobilitatis dexteritas , que tum ludos dicebaht , ^hi ut ordinatim 

iierent, leges veteres fub Henrico Aucupe iu meliorem formam re- 

da£l£ fuHt» Nam ja|n fub LudoVico Pio illiusmodi legum vigoreui 

fuiffe ad An; 925 pap. 526 ex Ermoldi Nigelli libro 3 oftendimus. Le- 

gum iftarum teliquise , prasrertim quoad duelkndi ritum^ non modo in 

veteri jure Teutonico > fed etiam municipali noftxo Bohemico adhuc. 

Ssculo XIV. confervatas funt , quas aliquando inter inedita noftra eic 

cosvo MS» publieabimus« ^Luare fcite hanc in rem quoque do£tiffi- 

GdmV.njus Abbas Got^icenfis: Quamvis bic-demus locwn opinioni Cangii in 

*^^' Gloffar. vock Torneamentum : folemnitates in mi/itari boc exercitio ' 

tum tanta pompa ac fphndore intervenire folitas pofterioriltus tHdJotem^ 

porihus if XI. pracipue faculo initium fumpftffe. Felitationes ergo bu^ 

jusmodi tornearia umbrafuerunt nulitias vera ac regularis » quamfub 

Henrico in certas etiam regulas coaSfamfuiJJe ex LuitprandoU%. Cbron. 

cap. 9./. 108 &* aliht edacemur. Nihil igitur eft, quod iftiusmodi re- 

centiorura figmentis lUuflriffimsB Waldfteinise ftirpis originem fiiper- 

ftruamus. A qno tempore autem fincerse ejusdem Famili£ fuppetant 

memorix, jam T. I. pag« 925 Ineditorum noftrorum indicium fecimus^ 

£t vero cum Illuftriffimus Comes Rudolphus Caroniui de Cronber^ de 

origine Waldfteinionnn & Wartenbergiorum jam Anno 1766 Gorizie 

difercationem Italico fermone inUicem emiferit, & nunc etjam in am- 

plificaudo expoliendoque opere eura defiidare fciaraus, a fiimmaeru- 

ditione excellentique judicio Illuftriflimi iftiusjuxta ac do£liffimi autjio^ 

ris nihil non certum abfolutumque exfpedtare fas eft; 



B§hsJans 
fxpeJitionem 
in ZMticefifis 



ANNUS 939/ 

oleslausWiilehradi FrimorumSeniorumque plebis coa6lo 
coetu belU expeditionem indicic , nec tanien expeditip- 
niscauJTam, aut in quem fufcipiatur , aperit« Adeft 
maximo numero, di6to audiens, armatus populus ante Wifle- 
bradenfis caftelli muros , Frinceps fexcentis non amplius mi- 

Hti- 




I 

fioiESLAi i; tt 

litibns deleftisC") in occidentem progredituf agnim Lu- 
cenfem populaturus , cujus quideiu faevities, V cnnx oninibus 
terrori effet , nemo adverfari aufus eft. Advenere interea 
Dpbromiri provinciae hojus reguli legati , qui Boleslao nun^ 
ciabant Frincipem fuum non modo n^andatis ejus parifururo, 
fed & fe omnibus cli&ntelse officiis ar5tifiinie- devin£hiruDt/ 
Verum nihil impetrantibus legatis , (Juod. 'i?al^ni' , Ji))^|l$ii$; ,. 
ja6fcaret aon fe pofitarom arma iafigtttne Dobromici.iiofHnftr • . 
nu fua haufto , Dobromirus metu perculfus in Bavariani cuili uSitySj' 
nxore, liberis ceterisque neceflitudinibu? prpifugit« , /fl JiXTtnikvarittah 
que ita £oIes]aii8 totam. Prpviticiam. LucenfeiB depqiulatas^ ■ 
urbem Zatecium di6tam o^CDpavit, hic Dobtpmiti Ipicb quen-» ' 
dam e fuis Worfam noinine PraBfe6tum pirovinciae urbisquo. ffrtrracimnu 
inftituit. (0 Primum praecipuum^ue .mandatunx .era^, vXtHiatrhr^tfn. 
centum triginta matcarum juftae monetJB aonuqiu tritni(?im ag^^^^]^' 
rario Ducali dependeretut , quod hifi iblerter eMe^aereCuri 
' Prasfeftus , capitis imminutione lueref. ' i^. Foflremtim di'! 
minb exercitu «bhinc Boleslaviam mo¥it, moliuMfiarbisr^^i) 
£tatum. "j! •' 



t . I « 



.1 V.. ^ - -^ 



A, 






ANNUS JESU.CHRISTI .939. 

STEPHANIPAPiEVXtl,^»!. OTTONISM.3, 

BGLESLAI • I. AN. 3. - ^ ISENGRINI EP.RAT.7, 



*\ • * * ^ 



(a) txanskiiw nofter fcribit : jint^Boleslttt cogaometiiofteyi tettftem nd-ofr* ReiptM; B^e- 
i3 ftis boftes tf h^mis Mijhios, Nortcosque gtajpttores iiMnquatu miUmtictVj* $•}« 
k vtrispJuret ad arnsM comvrriffe, 8* tamen prmheudis iSonm JatrO' 

■'■'«-" 



^ Anhvs 939« 

ciniis femper pfnres fiaffi leguntur. Verum quis fibi perryadeat» mille 
viros tant^m,exercitus Germani vim feu fub Carolo M. feu Ludovi.co 
tut fubfemiisFranciaeRegibus, ac prjcfertim Henrico AuSupe fuftine- 
re potuiiTd* Minus folerter veceres eorrosque fontes confuiait Scraii-< 
skitts. 

■ 

' (^J Hcc » ttt alias innin » quedain 'tradieionis reliqui» funt ^ qne 

i^enW' W^^vdiirde Semla BdWslai imperium detr^^ntie \x^xx%^^ 

vic^ ut jaai ad An. 936 & fuperiorem retuUmus. Glua in re nobifcum 

j?«2Mi0/ Ai fac6re v^ Scriptores hadtenus inediti Zatecenfes pai** 

Ifh.h%^t. I. fiiti fibgcfciumio hiftaria popukriaiii fuofom fequuntur ac toentur : ve* 

^ loc»» fii{g^ )^^^?^,?>«.fl^ ^^ Luzeniibus feu ZaC)eM;mfibus narrat » nonex. 

coiBvoScriptdre» aut jpauld bolieriore hau&ife^ vet^^^^ 
germana fanelk^ HeBHci & Ottonts nuspiam in Hagecio compareant » 
^c nuiltp^ 4igi^^^ . f e^sto qitomodd cocvus aqthor pnetermittere po» 
tuilfet » Ae. (ioeitatiofie quidem licet alTequi^ \ Uode merito conjiceref 
faseft, pToprla illd' perfonarum Ibcorumque odmina a poftecioribus 
inV^nau 

(cS Ad hunc locum fubdit nofter P^ yi6torinus : Hanc & fequen* 
Ntis annT^l^oriam fiifiAs 'pauloque alitei^ Veferri a^Peflina in Phofph.' 
Aod^ .3« '& 8f(}bii|0 iBiJlpit. \. b. z. 2« r Nani Boleslaum contra Bi* 
Unenfem & I^cenfem ^jraiiftas bellum indixilfe, ut rebelles coerce. 
TetV& iiriquidem veniam petenti dediiTe» hunc vero iiducia gemuu 
]iieiif)i«fiifor(Allere«ttfi^ iii W*or« 

fam translatiu Ita nempe addere^ demere^ mutare nemini tum piacuu 
lo vifum, quod viri hi dofliifimi alioquin cognofcerent meris con- 
je£turis has hiftorias ftare» 
■ -- • • . » -♦ . ,... 

(if) Magnopere mirandum, nequidem Dalimilum oiQn^ttm horum 
cognitioaeitt lubuilre^ cuin/ gtM. Boleriai £bvi recenfuiiret* * 



I ■ f 



. \ 



./1 



Pi*^T2 RMI SS A. 



De anni^hpjus fimultatibus Ottoneip .inte? & Boleslgum n 
inter Veteres filentium. Si^qiiid belli, ut quindeciman 
ium ab dmnibul veterioribus prod;tum, innuere videtfif , int 
pf c^cIjV ^uluB i^ ati Ottonis Belliduabus geftam eft. 



rurnis altnm 

annorum bel- 

nt^rceflit^ 

•cum ei' 

nego* 



liegoduBi boc anno fiierit cum X4:ith9rio^s , Ludovico Jlege Gallia^ 
rum , Caroli cognomento Siraplicis filid , & Metenfi Epifrfoto.: redii^ /ftrw/w»; fon. 
ci vero ex Lotharingia'^» cum lleiu^d6 fra€Fe fiio , quV {^ojeotts /aimis /ra(Sf« aptt^l 
ipfe fe fubdidTt , m apud Wttkfci»dum^ L- s« • legituyr» • rC^jterwp iUtt(l ^^ifii^w ai 
ipfum puD^lum ceoiporis deputamus y quo in ordiQem pedetentimredac*^*^ 
tis reguiis Borienijaj & Moraviac Boleslaiis per utramque prdvinciam\ 
fumma'm'p6te1fiLtrem c6ii(bqdir coiinifui kSt, quam nan modoin has duas.*^' 
regioues , fed etiam partem Poloois & J^ungarue iiodiem«. feliciter 
ante mortem fuam protendit, ut fuo loco viHebimus. Ante' haec iplk 
autem tempora» ut de Moravia taceam , Boheroiam ip(am pluribus te>^ 
plis paruifle, ex Witichindo fijpra allato Hquet , qeiifiib Jmperib^. q^. ^ 
.Wenceslai adhuc Bobtmiai tributarias vocan tJnde refte Jordanus) zgfp.z^u '* 
Bobemia tnnc inplures Dominatioms 8?* Ptincipatus fuit dijttrpttr. *^ 





ANNUS 940. ' ' -, ,;. 

'odk Bofeslai quaeftor magis magisque aucupatuias 

Principis gratiam, novis indi6Hombus tribudsque 
coBpit premere regionem Zatecenfem. ^od 
cum populo indignom intolerandumque videretur, legattor 
nem raifitnd Boieslaum , ut ne. fe tantis oneribus. fucciimb*- 
re pateretur. At nihil motus Ducis aiiimus in mandatis dat 
Wori« , ut pcFvicacia capita dupli condemnaret , idemque 
duplum pofthac in Ducate. aaariuita inferret , qnod iHfbleiv 
rifiimus quaftor Iblener fnnul ac cnideliter exfequi suipica- 
tus eft. Hac indignitate in rabiem a£bis popiilas denecaih 
do Worla conjurationem facit, mox fummae rapacitatis ho-' «W»*"»* 
mini necem in quasflwriQ intentat, . Id cum ad aures Boles-^'^* 
lai perlatum eft, more iblito is ringere atque jurare : fe fe 
regioni fuccelTorem ifto truculentior em datunun ; at fbrtuito 

civi- 



>s 



t4 AHttO* 940. 

civitatis bono contigit , ut netno afiens cupiditati & avari* 

tia; vittia Hi^ iminolatuiii ice vellet ,. atque propterea diu 

poft regio tributorum exa^x>re caruerit ZateciuHi. (') 

Sti*tinif' Sub idem tempas fuprema BoleslavienJ^bus munitio* 

^^MSfiuiahas manUs impofita. Opetaria multitudo verita neintn 

vunnir, ^uros contrudjeretur , condendisque ac colendis aSdibus ad- 

diceretur , no£tium beneficio pene omnis diiTugit. Erat ve- 
roBoleslao major numerus Etbnicorum , quam Cbrifticolarum, 
advexjTum pojileriores implacabiles enats inimicitis ipfum Prin- 
cipem magis magisque irritabant , ut ex his nemo fideret intra 
vibiiJ^uBis muros domicilium figere. Boleslaus tandem 
muris perfe6tis Wiffehf adum rediens Pragenfes Cives evo- 
^^j^^cat, hortaturque Boleslaviam< conrailgrent, domosqne ift- 
Bcktiaviam Uc fibi ftatuant. ' Sed rara gratiora funt nataliciis locis aUe- 
tmmigrmrt, ^^ (gf^g^ Cuffl refpondere juberentur morofi Cives , negarunt 
£er5 pofte, quodPrino^s petere^, utramque manum Prage> 
Dje Urbis cttltnram expofcare, haud expedire ut altera. ex 
«Iterins folitndine crefcat. ik^ Qnod refponfum adeo irrits- 
.Tit ad iracBn£am alioquin proclive Boleslai ingenium , ut 
Tocitis pluribus etimids , iisque in caput Cbriftianorum in- 
•cehils, nunaretur Urbis Fragenx excidium , C^) quemadmo- 
•dum ebotra ipem Boleslavie obtruferat, ut aliquando ianie- 
tropolim esalCaKtor. 

AN- 



ANNUS JESU CHRISTI 940. 

STEPHANIPAP^ Vm. AN.s. OTTONIS M. 4. 

BOLESLAII.AN.4. ISENGIUNIEP.RAT.8* . 

(i7)rT(»nim omnium fontem fniAn in Scriptore Hagecip vetuftiore^ 
£1 qtisfivi> quae pofteripres mire amplificavere .& pro arbitrio 
viria Glironologla impertierunt, ^* \ 

(F) Eadem ad lacunas annorum explendas fcdpta pemo dubitabit, 
qus &u Hagecius, feu illo anteriores ex prodita a Cofma Boleslavie 
ledificacione per probabiles couje£luras deduxere^ rem perfcribentes ^ 
ut accidere pomiiret , non ut compendiariam repererunt. Ceterumqur 
magis ner vofe hsec enarrata cupit , Balbini Epitomen 1. %. c. a. adeat. 

• 

(c) Csdes S. Wenceslai omnes pene hiftoricorum cal^os in 
Boleslaum exacuit^ ut ejusdem univerfo regimini implacabile in Chriftia* 
nos odium afiinxerinty cum pofterioribus annis vere Chrifiianum ejus 
animum pluribus Ecclefiarum Fundationibus^ aliisquepiisoperibuspro- 
baturi fimus.^ Et vero Hagecio non fufiecit, cx veternm indiciis fevi- 
tiem illi appinxifle, nifi etiam fumma avaritise. macula^ qua apud om- 
nes vetultiores liber efi^ infamafiet. 

P R iE T E R M I S S A» 

- 

L ^^ovam cladem acceptam & datam a Boleslao annunciat hoc anno 

J^ Sigibertus Gemblacenfis , cujus haec verba funt ; Xex Otto Boift^Sigei^ GemtL 
hnm heUo fuperat , at Boh/aus pro viSoria fecurum circumveniens^ ^* ^ 
Prittcrpem m£tia jRegis cum mu/tis trucidat^ Rexvero Boemiam vaftat. 
^uem cum plerique cum Goldafto fequuti funt, additisnovum exAu- GoUafltnie 
guftino Moravienfi tefiimonium pneter omnem Chronologise rationem'^^^* R>iJa^ 
fctiptum. At vero jam annotavere complures , inter quos noviflime^* 3- 
CU Aflemanns ; fruftra Chronologiam certam a Sigeberto expeti , & M^f^g^^j ^ 
ad hunc annum rdata compendium eorum efle,qusuibcedemS. Wen-£i/^.7;jp; 
cealai copiofe narrat Witichindus , qucque ad Annos 936 & feq»;* x66. 
f]pe£hire ibidem probavimus. lUud non incredibile : Boleshum hoc &, 
iuperiore anno nullum non movifle lapidem > ut yicinos Sorabos hon 
^emas Mifnise & Lufatis incolas in partes fuas 'pelliceret ^ atque.in 
Fam IV. Ammau Hagbu D odium 



26 Aknus 94^« 

jlwili/l^ Saxo. odium Ottpnis concitaret , quibus haud diflimilia fentit Balbinus in 
aib.a. l£.mt. \.%. c. 3^, p. I04. nam ad h«c tempora pertinet, quod uarrat 

Witichindus L 2. Barhari labore noftro elati ah incendio ac cade non 
vacabant. • • • Sed cum Gero non Jkfficeret contra tot nationes, ab ipjo 
Rege fi^ius du&us exercitus in ultimam eos calamitatem adduxit. lUi 
niotlominus bettum ^^f^ pacem malebant^ utpote durum genus^ tdboris 
patiens , vi&u leviffimo ajpietum , if quod nojiris oneri eft^ provolupta^ 
te ducens. Noftris pro gloria if Imperio, ittispro libertate mu/to tem^ 
pore certantibus^ Multos . quippe ittts diebus Saxones patiebantur bo-^ 
ftes : ab oriente Sclavos ^c. fciL Sorabos > Bohemos & £,uiticios. 

IL Ad hunc annum referenda eft translatio facri corporis Divi 

Wenceslai M. qus ex Civitate Boleslayienfi Pragam inque Ecclefiam 

Divi Viti IV.Nouas Martii fa6heft, ineam^inqnam Ecelefiam , ^» «m 

utChriftannus loquitur» in Metropoli Pragenfi DEO auQore a funda^ 

mento conjhruxerat , £?* ornamentis Ecclefia apprime decoraverat^ in 

qua aliquando , dum fabricaretur , deambulanao dixiffe^ fertur verfum 

Ffalmograpbi : Hac requies mea infxculum faculi* Dies translationis 

apud omnes tam vet,eres quam recentiores indubia eft, at de anno 

ABaSS.ai%%XiOXi pr«ter rationem fcribit Cl. Suyskenus-: Translationem hanc feu 

Sifu %. !©♦ n^ ^;\ priorem annum feu prKfentem (peftare pro varia trienii completi 

^ **• vel incompleti ( quo corpus Boleslavise depofitum erat ) interpretatione. 

Nobis tamen ex argumentis^ qux mox fiibjungimus^ extra omue dubium 
elfe videtur,S. Weneeslaum triehnio integro eompleto, atqueidcirco 
anno prxfente translatum elfe. Si Hagiograplii S« Wenceslai fcribe- 
rent ejusdem iacrum corpus tertio anno poft Marty rium translatum 
fuiire, omuino bac varia triennii completi vel incompleti interpretatia 
locum haberet ; at quoniam veterrimi dicunt per tres amos ia fioles- 
lavis quieviire , inio aliqui plane praspofitionem/^adhibeant^/^frf/ 
annos : haud alio interpretatio^ quam ad completos trahi poteft. Sic A» 
nony mus Ottonianus ait MS: Quieftenteihidempertriumjpatiaannorum 
venerando corpore. Chriftannus nofter: Reqwevit corpus B.Martyris 
in Ecclefia SanBorum Cofma Sf Damiani bumatumper tres annos. Cla- 
riflime Joannes de Novo Foro in MS. Vita S, Wenc. Translatus eft 
autem pcft tres annos fua pajffionis. Et profefto , ut de perpetua tra- 
ditione taceam , omnes , qui S. Wenceslai res geftas chronologice 
tra£tarunt^ triennium completum interpretati funt , acnonnifi inquar- 
tum poft Martyrium ejus annum translationem rejecerunt. lCe£te 

pro- 



BOLESLAX X. 27 

proinde Balbinus: Tnennium eoque apipBus San&i Ducts ac Martyrh ^it^lut^ 
corpus Boleslavia bahitavit* Cum enim crahslatio fub ver primosque dies ^^ 
Martii acciderit : minus re£le a veteribus per aut poft tres annos fcrip- 
nim fiiitfet , nam in ea fententia ne quidem fediitertius annus dapfus 
fuilfet^ ad quem indicandum procul dubio iidem verbis aliis tertioan^. 
m aut in tertium fimilibus ve ufi fuilfent. De hac translatibne cum 
Hagecius jam ad annum 632 egerit, nosque ibidem ejusdem narratio^ 
nes ex veterioribus illuftraverimus^ emendaverimusque , ad eum an« 
num Le£torem remittimus. 

- UL Ad annum huncrerisque exordium Peflina tamBoleslai^quam ///p^o/^A.jj^^ 
nxoris firzense depulfas adtumulum Divi Wenceslai febresrejicit^qusj.pxsi* 
Hagecius ad annum 930 contra oumem Chronologise rationera jam e^ 
narravit» uti eo loco adduximus. Equo vero documento Peilinaauni 
iftius indicium hauferit, incompertum , quod tamen nec rebusnectem^ 
f)ori repugnare ingenue confitendum eA. Id oppido mirandum^ quod 
idem Pellina recuperatam Boleslai valetudinem pag. 152 referens, fe 
inmargine ad vitam S. Weilceslai ab Hizone fcriptam revocet^quarum 
qu£ illa fit ex iis , quas ad annum 9 32 pag. 613.^ feq* retulimus ^ igno« 
ramus. Pagina quidem 150 idem Peflina hanc vitam fub titulo Ano- 
nymi citat, ied nec oiue illa fit^ fcimus; nuUam enim vitam ha£lenus 
ante Hagecii setatem lcrijptam deprehendimus , qus morbi iftius ^ auc 
per miraculum reftitutse lanitatis meminiflet^ tum tamen Anonymui 
Trebonenfis , qui Seculo XV. fcripfit^ omnia miracula ufque ad fua 
tempora referat. 

Ceterum nuibus indiciis etiam Berghauerus confecrationem Ec* in Protm. 
clefis Metropolitans Divi Viti huic anno alligaverit^ aut qua rationePawiA9«6« 
yerba Cofme de confecratione ejusdem Ecclefiae in huiic annum tra-^ 
xerit, fi.Oedipus fim, haud conjiciam» Michaelem certe Epifcopum 
Ratisbonenfem ^ a quo Ecclefiam confecfatam memorat > qufltuor annis 
Terius ad hanc fedem eve£hmi fuiife evidentifilmis tefiimoniis prodi* 
tum eft. £t confecratioais annum jam critice exegimus P« IU». ad An# 
933« in Prxtermiflis. 



1)2 AN- 




2^ Annus 94<« 

A N N U S 941. 

tbnici clanculum lilvarum beneficio glomerati fub noc- 

tis filentia JPragam invadunt , Chriftianorum aedes tu- 

multu ac csde fa6ba fpoliant , quod fceleftam confi- 

lium vix quidem Boleslaum latuit. Sed opinione infelicior 

' hsc temeritas Ethnicis cecidit* Cbrifiianis nempe ad arma 

concurrentibus vis vi depulfa. Quare Ethnici domorura 

expilatione fufpenJa omnem impetum ad certamen no£tumum 

conferunt. Verum cum multitudini adverfae haud-pares fe 

cognofcerent, dorfum vertere coafti, nonnifi perpaucis pe- 

i8ffliB»»erj«fcricuIum evadentibus, Fuga iflorum , tum omnium animis 

l/c»rty»^^flagrans vindi6t£ ardor magis magisque Chriflicolas incendit, 

ut in civiuni Ethnicorum te5la furibundi irruptionem atten- 
tarent , iis direptis , obviisque trucidatis. > Aurora diem 
oftentans inteftino bello finem fecit. Exquifita per forum, 
vicos , sdesque funera ac elata* Inito numero Chriftiano- 
rum feptem fupra triginta , ex adverfariis trecenti & tres 
c£fi deprehenfi , qui promifcue in fcrobem orienti obje6tam 
projefti. 

Unguis hic erat, qui faucium Boleslai latus magis ma- 
gisque exulcerabat^ CoIIe<5);is ille ita^ue mille quingentis vir 
ris caftriametatus eft in campis fupra Fragam loco Letnydi- 
&o f urbi innumerorum telorum imniifiione excidium mi- 
^'^'^^'••nans. Cum quintum diem obfidiojam producitur, rumor 
ad Boleslaum perfertur : Pragenfes aliosque Chrifiianos ckm 
meditari no6bimam fufifoffionem everfionemque Boleslavien- 

fium 



' BOLESlXl I. s9 

fium muroTum. Qaae fama tantum perculit Boleslai animum, 
ut periculo praeverfurus praBter moram militem celeripafiU 
Boleslaviam deduxerit« Sed £l hic alius rumor vanus iheaa^ 
tum delufit: Lucenfes Fragenfibus feftinare in auxiUum. 
i'*) Quibus ille non mediocriter conterritus mox infequente 
^e rupi in Albim projedsr caflrum validum fuper|h:ui juflk 
non interdiu non nofte operarios difcedere paflus , dum iUud , 
abfolviHent^ Caftro iHi dein nonien ^tantlOt) ^tOt) ( ^oR.-^"^!!^. 
ea Brandey^ diclum eft ) impofuit , (h Slavia> hoc nomine 
innuere volens , fe fe hoc propugnaculo adverfus Pragenfes, 
liUcenfes , omnesque alios hoftes .firmam cuftodiam tutamen^ 
que perpetuum habitdrum, 

ANNUS JESU CHRISTI 94U 

STEFHANI VnL FAFiE 3. OTTONIS M. 5, 

BOLESLAI I. AN. 5. ISENGRINI EP. RATISB. 9. 

(a) Turares legens , Hagecium ifta ex| oculato telle hauGIIe j fed 
J tot gloriofa gentis uoftrs.bella cum Germanias Re^bus prxter- 
m\w oppido ofteptant pofteriorem quenquam narratorum iftorum om- 
nium fabrum , cui crudelitas Boleslai ^ allquot veitis a Cofma exag- 
gerata^ argumento fuit» unde tot tragoedias Poetarum ritu commen^ 
tus. 

{i) Balbinus omnia h«c taoquftra ccr tiflima ab Hagecio accepit , Eplt. 1 1, t. 
qui cura, ut ante vidimus, Boleslaviam Rom« semulamiecerit, jamca-^i^^^^J^ , 
ftrum iftud Brundulinum Capitoliumvoc^t , atque ut Le£lori majorem 



^ 




Trydfmt 




go Annus 941^ 

PR^TERMISSA. 

L D Vi6lorinus nofter provocans,ad Titam vernaculam Veu. Podl- 
Jt • vini ex eadem prodit diem , qua Podivinus S. Wenceshi in- 
dividuus focius aBoleslao in iilva comprelienfus, laqueoque appea^ 
fus eft. Id enim fiidhim efle dicit die luna in ipfa vigilia Sanaorum 
yipoftolorum Petri ^ Pauli. Et quanquam memorata vita necdum ia 
fiianus noftras inciderir , nec proinde , cujus statis fit , definire potfimus^ 
dubitare tanieu vix fas eft^hoc diei indicium e priniis fontibus hauftum 
eire, e quo jam in cognitionem anni, a nemine h^£tenus proditl, de- 
veniendi facilis & e^ijpedita eft via. Vigilia 'SS. Apoflolorum f feu 
Nundorum & Amicorum Ghrifti ut tum paffim nomen ferebant ) Petri 
& Pauli hac annorum periodo in lume diem incidit annis 930, 936 , 
941 ,047 denique 958 quibus litera Domiuicalis C. erat. Annus 930 
& 930 aamodum prsematurus efi^ cumpofteriore 936 primum S. W en^ 
ceslaum martyrio afiefhim fuiire fupia (iife demonftraverimus. in an^ 
nos vero 947 feu ggg mortem PodiviBi rejicere perquam ferum, ut 
ex narratis Chriftanni conjicere licet. Non reftat igitur nifi annus 941 
feu prxfens , qui Chriftanni narrationi apprime congruit. Nam fic 
. apud Teutonicos fuga labentem,diu (fciU § lere annorum, fpatio j ^jri^/^ 
t^SS^^Lud'^^^ * P^f^^ ^^^^ ra/«w/^r^w redditani patri^ adfua reverfum temporis 
mil.\S WincM^i^^^^^^ in propriis deguiffe^ 8^ doniifefe 0rr»/ifa^ denique propter 

intentatam hofiium primipilo S. Wenceslai caedem comprehenfum & 

la<}ueo appenfum fuiire preter omnem vim dici poterit. Minus re6le 

igitur tam Hagecius cum fequacibus ipfi Marty rii Divi Wenceslai an- 

€t?ronolo^^0 mortem Podivini illigarunt, quam Compiiator Chronologicac Seriei, 

ttfcbe <Be«qui eam in annum 939 rejecit. Ceterum hiftoriam Podivini non mo* 

<ieo\A>t%^i>^ do ex Hagecio ^ fed etiam Chriftanno jam dedimus P. III. pag. 567 & 

meii8;».353 ^^^^ o^mi hicrepetere fupervacaneum cenfemus , reliquas ejus me^ 

morias ad annum 944 in Praetermiifis penitus exhaufiuri. 

11. Cum veteriores nullas prxterea patrias memorias hoc anno 

confignaverint , ex recentioribus qusdam fubjicere fas efto : Anony- 

i^f!^* ^'^' mus alias anobis laudatus^ qui Weleslavini Kalendarium interpolavit, 

^ locupletavitque , ad hunc annum Caftri Welwar , quod hodie Ci vita- 

tis nomen obtinet ^ initia reponit ^ qus quidem Hagecius quatuorde- 

cim annis pofterius ad annum 955 (Ipnge diverfam originis hiftoriain 

re- 



BOLSSLAX I. %t 

r€ferens ) defigit. Narrat hic Aoonymus Hungaros oiagna clade ac- 

cepta e Saxonia depulfos , eorumque Duce interfedlo fuperftities Hun-* 

garicas cohortes clim fuis militaribus prxfedtis , quaqua verfum , qua 

m^2t locus datus eft , difcerptas fuilfe. Unum aliquem horum militias 

prsefeffconim Beel nomine per Mifinam in fiohemiam fe immifiire , gra-^ 

tanterque a Boleslao acceptumj; qui ei cohortique non fecus ac novn 

coloniie campos paluftres hic loci dederit. Nec diu moratos novos 

colouos hoc anno ifthic cafirum excitalfe » quod a nomine Pr«fe£H 

fui Belwar « quali Bedicaftrum dicas , appellarunt, Caftrum iftud ve^ 

tus eousque perftitijre , dum in priucipalem Ecclefiam converfum eft« 

6luae quidem narratio verofimilitudinis multum habet. Conftat enim Hun^ 

garorum turraam jam anno 934 per fiohemiamadeoqueipfos Welwarii q^^ jy 

hodierui campos in Daleminciam feu hodiernam Mimiam irrumiref /innaLHui^^ 

Conftat eosdem ex fupra narratis anno 938 ad fiodam fluvium fuilfe f* ii4/« 354 

ccfqs aSaxonibuSy interempto Duce eorum difperfisque reliquis, ut 

narrac Witichiudus 1. 2. Nec incredibile eft, fioleslaum Ottonianis 

bellis crebro fatigatum feu hanc dilapfam Hungaricam cohortem haud 

ingratiis accepilFe, feu alios colonos ex Hungaria vocaffe, cuiiiperpe-* 

tua traditio fit patria Imnc Civitatem ab Uungaris fuiiTe cohditam. Pro«- 

fefto Porphyrogenitiis his ipfis temporibus Bohemos amice HungarLsi n jr m 

ufos indigitat his verbis; Affinitatem cum Turcis (ita Hungaros ap- jj^' ^'*^* 

pellare folitus} &* amcitiam contrabunt» Verom quandoquidem au* ''^*?* 

thor BuUum fontem indicavit, unde hsec ipfa hauferit, penes arbitrium 

ledloris efto, huicne, an Hagecio majorem fidem tribuendam cenfeat^ 

Haud abfimilia funt , quse ad hunc annum autumno jam pracipiti deoc-^ 

cupata , direpta, fuccenCaque Wlaftislavia, de BUinenfis reguli dediticnd TP^Utn^ in 

narrat Peflina. W^**^xiT 

ANNUS 942. 

Pulfabant nonnuUi Procerum , quibus tranquiUitas publi* 
ca cordi erat, Boleslai aures, ut pehe unicum ma* 
gnarumTeditionuiBi remedium pacem prebenderet , ea- 
que & fe &; fuos bearet Sana cohiiiia eunt finem fortita ^ 

ut 



3^- Annus 942* 

Bt Frinceps Wiilehrado in prstorium Urbis meridionali por« - 

t« adfitum eques fe transferret, Aderat. hic univerfa 

!Pragenfium Civium corona Principenf fuum falutationibus vo- 

tisque excipientium. Dedu6tus inter feftivas acclamationes 

in praetorium , publico eoque regio exceptus convivio , Ma- 

giftratum urbanum cum multa benevolentias fignificationei 

menfis fuis adhibere non dedignatus , quibus remotis tam 

Proceres quam Cives Boleslao in luemoriam refricare : Chri' 

\.. ilianum fe Principem effe meminiiTet , Chrifti religionem 

tueri , ac amplificare cordi pofthac haberet, praemium coele- 

" fie haud defuturum. (*) 

jMtsiausmi. jjon iliifere hortamenta h»c in duram refraftariamque 

•^Mf)i.&ti». mentem, quin Boleslaus , qus monerent, fedulo executu- 

Tum pollicitus, illico manum admovit bafilicas, quam Brun- 
dufii eminente ioco prope cafixumDei &Frincipis Apoftol»! 

Srtmdufi £«-tum honori conftrui fecit. (h Atque ut Chriftianis magis gra- 

'^®'*'* ****'' tificaretur , omnem turbam Deorum cultricem , mille quin- 

gentos viros , Brundufii Boleslavisque incolas , procui ab 
hinc in montana,'inque vicinas Baubin, &.Czi20va caftra, 
iO meridiem inter occidentemque fita , ablegavit cum mandato, 
Ht aurum fea per terre vifcera rimentur , feu per iabuluni 
j&Mm/ «i^xquirant. £x his fe6turis, foffionibus, loturisque tum om- 

""*«& at^ ^ generis mietalli decimis immane quantum crevere Boles- 

lai diviri se , & caflium Wiilehradenfe ornatu amplitiidihe ac 

firmitate maximii accepit incrementa. ('^ Eodem.iocb (') 

j^. ^^^praefente adhuc anno numus aureus(/) (itque argenteus ima- 

*** gine Boleslai infignitus excudi ccepit. ^) 

• - ■ • • . , * 

AN- 



BOL£SLAI 1« 33 

ANNUS JESU CHRISTI 942. 

MARINI PAP.E AN. I. OTTONIS. M. 6. 

BOLESLAl L AN. 6. ISENGRINI EP. RAT. lo. 

(tf)]k^inis patri» hiftoricus! qui prsetermiflis omnibus gravioris mo- 
iVl menti rebus , Bohemorumque tam gloriofis exteris belUs tan* 
ta ftccuratioue comefTadones adnotavit» 

(3) Ea hodie Parochialis elt Brundufii Ecclefia, prwogativa De- 
tanatus cenipicua. 

(c) De Baubinenfi regione jam egimus P, II. p. 459. Sabulum au- ^j^ jj^ 
riferum iilbic alibique prasfertim ex Ottava flumine aiiciquiffimis te;^* Peitbnen ^u 
poribus prolutum fuilFe, indubiis hiftoriae monumentis proditum efi, &.fd>mibtxn^ 
profefto peritorum judicio puritas fumma auri veteris nofiri non ali- «jT J^^^"** 
unde quam ex aurifero hocTabulo repetenda. Annis his Auguite no- ]*^*^* f* 58* 
ftrae conftitutione ea indblWa proluendi aurirurfum coepta,fi:u6tusfpe-'' ^ 
ratos etiam fuperat. 

{jf) Balbinus addit: Hoc numorum traifidio ^ coUe&is undique mi^Epit.1%. i,% 
litum copiis, beUum advejfus Ottonem magnum in quatuordecim fmnosp*ioi 
produxit Boleslaus. 

{e) Wiflehradi unquam domum monetariam , ibidemque numos 
excufos fuilTe nihil ufpiam in Veteribus prodicuni« Omnes numi fiu 
perftices ab hoc & fequente facculo, fi quodindicium habeut urbis, lo<^ 
cive, quibus excufi fuBt,Pragam cumhacepigraphe/VijgaC7t;if^jprac- 
feferunt. Unicus numus Emme,de quo pofterius agemus , & quemex- 
cufum jam in fuo monetario libro defcriptumque protulit nofter P. Ad- 253^« itT&ni# 
au£lus, enigraphen continet : Gvitas Melnic, in qua tanquam dota- befcferctbong 
licia Ducalium conjugum Beginarumque urbe excufus. Ne quis vero^*'^^*^ iW 
exi%met, olim ut hodie^Wiflehradum muris Pragenfibus comprehe(i- 
. fum unam eandemque urbem polfe adftimari, noverit hoc tempore & 
pluribus fsculis poftea ufque ad Caroli IV. imperium WifTehradum pe-? 
nitus diftindlam fejun6lamque a Praga civitatem fuilfe^quod praefertid» 
ex hiftoria faeculi fequentis teftatum fiet« 

PAUlV«AKNAL.HAG£Ci £ (/) 



34 Annus 94a« 

(/) Numum aureum Bqleslai imagine inCgnitura uec Hageciiis ^ 
necBalbiuus aliusve vidit, nec vifurus unquam. Non fuit ea auri II- 
gnandi ratio in Bohemia feu liis , feu pofterioribus temporibus uf^ue 
ad Joannis R^is imperium , qui primus, ut Petrus Abbas coaevns iu 
Chron. Aulse Regi* ad An. 1325 memorat , auream raonetam ad morem 
Florentinc urbis imagine S. Joaunis Bapt. & liliis infignitam procu- 
L dit, cujus quatuor parce5.marcam argenteam a^uabant. Nam ad hsc 
ufque tempora in uiu fuit, ut aurum ex confuetudine plurimarum g^eii' 
tium etiam quotidiano in commercio appenderetur , & ex ftatera^ legi- 
bu8 xftimaretur , quare etiam ^iummi bi uuUi certo ponderi refponde^ 
bant. Fundebantur autem guttarum feu globulorum ritu, in quos in- 
formiahieroglophica figna iun«, ftellarum, orbium, haftarum , cor- 
diufflve &c. mallei i61ibu8 intundebautur^ de quo ritu fignandi aurum 
jam P^n.p. 181 • egifflus» dedifflusque ea & priore Parte plura iftius- 
modi rudis aurese monetse exempla fcalpro excufii. Gluod argumentum 
CJt" /./»«£. 47» cum peuitus cxhauferit nofter P. Adauftus, qui non modo facile zo 
63.5^235. ejusmodi ixjformes aureos nutoos typis fuis expreffit, f^dSc deinven- 

tis fuperiore anno ad Podraokel plane Cmilibus aureis monetis epifto* 
lam ad Farailiarem fuum confcripfit, poftea Pragenfibus typTs ediram: 
ad hsec le6lorem, magis firmata & locupletiora cognofcere anhelantem, 
remittimus. 

(g) Boleslai nomine notati plures fuperfunt numi argentei , quan- 

quam cujus e tribus fint, qui ordine fibi in Ducatu fucceflerunt , nec 

quo anno excufi fuerint, compertum fit. N05 tamen dignum judica- 

vimus ea de re latius dilterere, quanquam argumentum hoc praeoccupa- 

gP^* '• ^^ ^7* verit P. Adauftus nofter , ac proinde locum in Pra&termiflis §• IL ad 

•''** hunc annum eidem argumeuto deftinamus. 

PR-ailTERMISSA. 

t 

L l^uatuordecennalis Boleslaum inter & Ottonem M. Belli gefli rur- 
vi fum quaedam iudicia ex Chronico Magdeburgenfi, & Annali- 
fla Saxone hauriraus , verba ad prjcfentem animm fiint : Eo tenipore 
hUuni Barbarorum fervebat , ^ cum milites ad manum Geronis ( Mar- 
thionisLufiitix)^^^</ confcripti crebra expeditione attenuarentur, 
if donativis vel tributariis pr^miis niinus adjuvari pojfent , eo quodtri- 
lutapaffim negarentur ^ feditiofo odio in Gerontm accenduntur. Rex 



BOIESLAI Is 35 

9tro ad communeirapuhlicde utilitates Geroni femper juxta erat. Ind^ 
faQum eftyUt nimis exacerbati odia fum in ipjum quoque Regem vertif. 
fent. £ quibus baud vana conje£tura elicitur fortuuam his annis noa 
ftdmodum lecund&m fuilFe Ottoni: cum iion ihodo Boleslaus tributum 
feu munus alias ex Bohemia Germanis Regibuspendi folitum nonprs-^ 
ftitit^ fed etiam fuo exemplo aliis vicinis Slavicis gentibus incitamen^ 
to fuit , ut fe ab ejusdem pracftatione fubtraherent , quo tributorum & 
munerum defeftu minus contenti milites ipii Geroni multa ne^otia fa- 
ceflivenint, adeo ut poftea res in apertam feditionem deiciverint» . 
GLuis wro dubitet Boieslaum pro fumma fua fagacitate defefUonum 
iftiusmodi fi non incentorem fuilfe , certe magnam partem in fovendis 
fadtionibus tuliffe, cui inteftina exteraque ferere bella , plures pluresque 
in caput Ottonis accendere hoftes non fummse non elFe poterat utilita- 
ti, & profe6lo cum jam Parte III. oftenderimus, Boleslaum Luicicia 
matre ortum traxiife, Principesque gentis eidem agnatos fuille : quid 
facilius erat hos, eorumque focios & confines, alioquin jugi germani 
impatientes, in defe6lionem concitare? Id oppidodolendum^auchorem 
Barhcrorum nomina , quorum hoc anno belhim fervebat, non exprei^ 
filfe, procul dttbiointer ea primum fiohemorum legeretur. 

11. Jam pluribus Annalium noftrorum locis praefertim P. IL ad 
Ann. 716,, 725, 806 & P. III. ad An. 866. innuimus, vix dubitationi 
locum elle : Duces noftros Ethnicos ufum excudendarum monetarum 
habuiife; ati]UfindoquidemIiterarumcognitione Siavi univerfi ante SS* 
Cyrilli & Methudii mtem caruerant, hinc profluxiife, quod monets 
vulgo illiterata! nullis charadi^bus aut Ducum nominibus infiguitas 
prodierint , ut hodie di vinationum libros fcribere idemiit, ac deiinire^ad 
quemnam Ducum noftrorum monete referende fint ^ qus hinc indo 
pjer Bohemiam reperts in numophylaciis quibusque alfervantur. Ip« 
leque paiJim P. Adaufius nofter nonnifi conjedluris ^ & aliorum opi**- 
nionibus a<£lus efi in definiendis numis illis^ quosibalpri beneiicioTo-^<. _« 
mi I. Se6Kone I. juris publici fecit, plenum arbitrium fententiaraquej^gr^*^ ^^ ^?^ 
Le^iori permittens« Poft inveiSla Chrifti Sacra, & receptos a gente 
noftra duiradleres» nHm primiCfariftianiDuces Borzivogius , Spitigneus^ 
Wratislaus , atque S. Wenceslaus literatas & nomine fuo infignitas 
monetas procuderint, nihil certu» indubitatumque adftrui poteft , qme 
fi olim exftitere, eas tempus edax rerum abiumpfit; contra Boles* 
lai nofiUB&MMtos |iures conf^rvavit denarios , qttonim &cile qu»*^ 

Ea tuor- 



' %6 Ankus 942 

tQordecim Cgn]s diverQ in variis numophylaciis reperiuntur , eorum 
aliquos typos jam orbi literato tradidcre quique rei monetarias ftudio-- 
diofi, ortnes & fingulos, quonim cognitio ha6tenus ad uos pertigit , 
excuibs dedit P. Adauftus in fijo libro monetario. Jam vero cum tres 
ordine fibi fiiccedentes Duces hnbueritBohemiaBoleslaiixomenferen- 
tesy patrem firilicet, filium» & nepotem , nec eo adhuc cempore ufitatum 
fiient, ut fefe numerorum indicio difiinguerent: hodie non minimae 
difficultatis negotium eft» rite difpefcere atque definire, cuinam ifio* 
rum trium finguli denarii deferendi fint. GLua in re quidem cum alia 
difcriminis adjumenta haud fnppetant^ recurrendum ad ipfos charac^ 
teres » fignumque , ut quo hkc fimpliciora atque rudiora lunt , eo aU 
tius^atque ad primum Boleslaum ^ de quoagbius, referenda videantur , 

3uemadmodum GrolFothecs author etiam hanc ipfam unam ^ignofcen- 
i rationem refte prehendit , eamque P. Adauftus tuitus eft. Pec- 
. cavit tamen Grolfothecst author in hanc ipfam a fe latam legem, cum 
tSSSf£Z^^^* XXXIX. p.682 numorum Boleslaicorum typos Num. 35,36 imo 
cdbinerl & 37 ?i^em Boleslao S«vo feu 1. vindicare connifus eft ; nos contra 
iwtytcs Sup- eyi eadem dignofcendi lege & ratione unicum deprehendamus (Num. 
plem, 3^ excufum ) veterum chara£lerum du£lu , fignique difFerentia majo^ 

rem aetatem fpirantem , ac proinde Boleslao. concedendum, Nempe 
Uters penitus informes ad slavicorum cbaradlerum formas propius acr 
cedunt , nomen ipfum Bo]eslai adbuc skvice non latine termiuatnm 
exhibetur; huc accedit: nec epigrapheS*. JVevceslaus^ntc elfigiesejus- 
dem Sandli , qua jpaflim poftea noftri pofteriores Duces in confignan-- 
dis nuniis iifi, in^o comparet, ut taceam, modulo multo minori , quam 
ceteri Boleslai Pii denarii funt, excufum« Hunc unicum denariuitf 
Boleslao fievo vindicare aiidemus, quem.etiam primo loco nofter P« 
Adau£tus p. 87 excufum dedit, nosque eundem denuofub Boleslai e£l- 
figie Le6tori ob oculos fiftimus« Reliquos duos , quos eadem Tabula 
Num. 2 & 3 P. Adau6)^^us exhibuit, merito prstermittimus , quando-- 
quidem nemo facile adducetur , ut fibi perfuadeat, Boleslai iftius figna 
efle, quemadmodum ipfe P« Adau£tus p. 114& 116 graviflimas luas 
dubitandi ratioHes le£lorem non celavit» Jam vero ad imaginem utra- 
. que fi-onte denarii expreflam deveniamus : Prima fronte reprcfenta-- 
tur pugio feu enfis cum epigraj^he* informium chara£lerum BOLE^ 
ZLAV^. Enfem hune aUi pro lumms Ducalis poteftatis & eminentias 
figno , alii pro magnanimitatis & bellorum indicio , quae Boleslaus cum 
potentifluao Imperatore Octone.M, p^ annos quatuordecioi.^eflit^ 

tc- 



BOLESLAI 1;. ^T 

accjpiunt: nos contra calamuni noflrum coercere 'haud poflumus, ut 

ne prodat coHJefturara , <pB a plurimis annis jam animo noftro infe^ ^j^ Panm 

dit. Et quidcra clarum eft ex primis noftris Hagtographis, Boleslaum ^^^ m^^„^ 

soo quidem manu^ & enre fuo necem S. Wenceslao intuUiiFe , ^naipag.^ji. 

perperam fentit Groflbthecs author» fed eidem nonniii aurem dextCt^ 573*^612 

ram vibrato ifia amputalfe , quse dein a Przibisla va forore reperta noQ 

prstter miraculum cum facro corpore coaluit. Hujus facinoris ty* 

pum teftemque hunc denariiun deputo, quem Boleslaus fadtivere posir 

nitens ad magis magisque expiandum fcelus fuum demum pofieriori* 

bus annis excudi fecerit^iimulfortaflis/ut palam doceret^ fe non inter^ 

fe£lorem , fed folum mutilacorem amputatoremque fraterns auris fuif^ 

fe , aut certe utinnueret, vitam falutemque fe fe huic mucroni debere, '^'*^?^ 

quo manu fua extorto S. Wenceslaus ex ingenita fibi pietate non ufus |^f ^' . ^-^^ 

eft in aggrelForis perculforisque perniciem. Cur id mihi perfuadeam»|ii^^x;'/^ ^^ 

ha^ momenta funt : Reprsefentatur in eadem disnarii area , qua enfis 

feu mucro excufus eft , a dextera parte aiius parvus , rudis^ & minime 

difcernendus du£tus feu fignum , quod Groifotheee author in funilitu^ 

dinem jacentis literc » efiormavit ^ qua forma eundem du£tum nofter 

P. Adau€tus in Tabulam fuam pag. 87 retulit , quanquam uterque inge^ 

- nue confeflus fit » fefe haud-airequi » quid duCtusiUe feu literajacens 
tc connotet» Ut dudtus hic informis iguorabilisque vim & locum ja^ 

* cencis literx B fuftineat^ nemo adducetur » ut credat^ qui alteram li-r 
teram B inforimflimam in ejusdem denarii epigraphe^ ac voce Boles^ 
LAu occurrentem contulerit , qus ipfa , nifi interje£iam haberet virgu^' 
iam f potius hodiernum D cuique videretun Nos itaque monetarium 
rudem hoc informi du£tu haud aliud exprimere voluijfe arbitramur^ 
quam dexteram S» Wenceslai aurem , eodem Boleslai mucrone ampur^ 
tacam. Gluain re me prideni confirmarunt confimiles du£tus infor^ 
mes , duriusque cognolcibiles , quos in monetis pofteriorum Ducum 
noftrorum Boleslai 11 , Emmte , Udakici , denique ignoto illo denarid 
aP« Adau6to pag. 317 prolato fpe6tamuSy inquibus quoties peneimaf 
go S. Wenceslai occurrit^ a dextera capitisfui parte iftiusmodi rudis 
du£tus obfervatur» quam cum alii pro extremis duabus oris fafinsp. 
Ducalis interpretati funt , nos magis pro amputata S. Wenceslai aur e 
dextera accipiendum confemus, quacum fcilicet tam infignemiraculum 
perpetratum eft. Nolumus impugnare du£tum illum informem ouanda* 
que tam prope capiti appofitum efle, utcum eo connexus^ & faiciceDu* 
cdsB fiinilitttdinem habere videatur ; fed caput jiJbkm S. Wenceslai, fi 

ninw> 



\ 



^8 Annu« 94». 

Himbum excipias» nudtim fpediacur^ utproiode ignorem^ unde liec 

ora duplex fafci« repeteuda fit. Et vero tres quatuorve authentico» 

iftiusmodi duiuos ipfe manibus tra6lavi , inque eos omnem oculoruiB 

tciem , etiam adhibitis vitris augentibus , intendi , nec in iis connexio^ 

nem aliquam du£his hujus informis cum capite detexi ; fed eum a ca-^ 

pite & coUo penitiis disjun6tum,atque pene ungulse inilar eironnatum 

^ detexi , quod .precipue in denario illo fioleslai ad S. Margaritham aC^ 

fervato, alteroque illo ignoto, quem P. Adaudhis nofterpag. jiyex- 

cudifecit) cognofcere licet. Sed de hoc fatis fuperque ; ad alterain 

denarii frontem progrediamun In hac^ feu averfa parte lpe6Vatur aedi^ 

ciila quaedam^ feu potius faftigium ecclelis cruce decoratum ^ fubtua. 

cernitur i^t & inverfa btera 3. Epigraphe hujus froutis efi ioforjnif*» 

fimis charad^eribus : PRA6A, poft quos fequitur ferpentinus quidani 

du6tus procui dubio Z. feu ZC. notans, quibus hoc & pofieriore tem-^ 

C&t6nol.<i(c^pore ^c norabatur. ' Compiktor Seriei Chronologicse autumat, bao 

fcbicbt. 3iob. jtdicul» effigie Boleslaum allufilfe ad Metropolitanam Divi Viti Ec- 

a*Cb*p 9So.^}ejja,ii^ in ejusque memoriam excudi fecitfe^ Sed hte cdiculae* occur^ 

tuut diverfis figuris in omaium Boleslaorum^ Jaromiri , aliorumque 
Ducum noftrorum denariis, quibus nihil aliiid quam Ecclefiem Ciirifti» 
Hc Religionem Chriftianam (quse templi fimulacro olim reprsefentari fo* 
^ kta) indicabant. £t vero hanc ipfam nec aliam mentem Boleslao fuil- 
fe, iabje£ta crux & litera E ( monetarii latins linguse imperiti incuria 
eonverfim pc^fita ) confirmant , qux idipfum^ quod asdicula repraefentat » 
verbis & fignis exprimunt, fcil. Cir^i Ecdefia. Nemini enim reruin 
ft chara^erum vetuftonim gnaro incognitum eft, utiChriftom figno •» 
fc Ittera X. ita & eundem Chriftianosque XP. compendio fuiife reddi- 
to% fcriptosque. Defumpferunt autem hanc normam fig^andi Duces 
Boftri a Kegibus Carolingicis , in quibus paflim effigiem iftiusmodi aedi* 
eulse auc templi fpe£lare eft, quemadmodiim ex numis Caroli M, Lu«> 
dovicii Pii, imo & pofteri6rum Henrici, denique Arnulfi fiavarie Du- 
cis in fupra memorata Groflbtheca cognofcere licet, Numus hic, fii 
author GroffotheC» magnitudinein rite expreffit , modulo fuo minor eft 
iis^ quos a Boleslao Pio refiduos faabemua. Nam ultra fatenmr^ authen«* 
ticura nunquam a nobis viiiim fiiitfe , ut proinde nec de argend puri- 
tate , nec de ejusdem pondere & valore qnidpiam certum perfirribere 
pofiimus^ Confignatur idem numus eadem prorfus forma & infirriptio» 
ne in Catalogo monetario fhicum Reguraqiie noftrorum, quem<dim«x 
jBibliotheca DoUoifluuaaa accepimos , qni cMii imiko a&te » qQaai 

GrolTo- 



1 

fiOLESLAI U 39 

Crroflbtheat audior op«s fuum aufpkatus eA» cdnfcriptus fuerit, fuf» 
picioiiem omnem dubiuoKiue de {uiceritate denurii hu}ua (oUit, eun« 
demque feo in ReUiaaa, ieu DoHeuileiniaua coUeiSUoAe x)iiinairervacuiii 
£iiire oftentat* 

111«^ Ad huQc annum lyn.conticendum^ quod Auguftinus Mora« 
yms, magna apud gentem imm authoritate, Olomuceniis & Brunenfi3 
Ecclefi» Pr«po(itus,ifl ferie fua Epifcoporura Olomueenfium his verr» 
bis refert : Sihefter Moravorum Epifcopus fecmdus yoanne vifa de^ 
fiOjQo epifcopaks infdas anno Cbrifti quadragefimo fecundo fupranomn^ 
gentefimsim Jitfcepit , Epifcf^atuique decem & novem annas prnefedit. , . 
Confitendum nobia quidem cum CL AlFemano 1". UL P. I. c* }• p« 171^ • 
De Silveftro mbil t^u4 idoneos Scriptores reperio ^ dc illa qu£ Augufti^ 
niis de Joann^ Prseceflbre Silveftri narravit , cum Chronologia concir 
liari minjflie ^oS^^ Nam. narrat hunc Joannem SuccelForem S, MethuT 
dii annis fere fexdecim adminiftraile £cdefiam Moravis » ejusqua temr 
pore S. Wenceslaum a Fratre Boleslao fuilfe interfeftura, Jam P, III, 
Annabum noftrorum p« 617 iunuimua, Joannis hujus Archiepifcopi Mo^- 
raviae &Saf&aganeorum non reperiri pofteriores memorias , ^uam ad 
Anuum 8^9 & s^ » poftea Moraviam univeriam ab Hungaris fuiire 
occupatam ever&mque, ita utincola: ^m yafU Regni ia omnesReguv 
nes dilapfi fuerint, quemadmodum icpibit Porphyrogenitus / (^aque ^^ aJmni/lr 
^ ex cxdibus ) fupererat multitudo , di^ata co^git adftnitimasgeni- j„,p^ c. 41, 
tes, nimirum ad Bukaros , Turcos ( id eft Hungaroa ) drohatos ( hemr 
pe Bohemos ) &* aa reliquas nationes^ In qua clade aut fuga ctiam 
comprehendi Epiicopos nemo dubitavit, unde etiam de illis apud ve-* 
teres altiifimum iilentium , memoriaeque Epifcopatus Laureacenfis poft* 
b%c de his Moravis terrisbaud atiud quam ieu foiitudinem , feu inco^ 
las Cln^ifti nominis ignaros, aut hoftes prxdicant. Verum quandoquidem 
Auguftinus Silveftrum Epifcopiun his temporibus adferibit , credibileque 
cft eum co^Bitionem hanc ex nonuUo vetere documento haufiife, illum Se^ 
riei iw Epilcopomm OlQmucenfium extorquere nequaquam intendimus^ 
feriustanen quatuor aut quinque i^nuis reponendum merito ceufemus » 
pofieaqnam nenpe Agapitiis II* Papa , iit poitea ex ejus BuHa referemus, * 
^xerardo Lattreacenfi Archiepifcopo /roz;f^«^/iMi orientatis Pannonia^ Hanft^.Germ. 
rtgianisane Avaranm atque Mara£ararum , Jed ^ Sc/avorum , qtds\ T.if^i^i 
moJo Qnr^tiam veladhuc per haptifma Cbrifto iucrandi funt, plena po- 
tefttte, «t etkmi ittue Epifeapos amftituer^ pqffi^t canceilit« Ut ita 

circa 



'46 Ankus 941« 

circa.annum 946 imt fbguentein» locum inter Mortris Epifcopos hsbe^ 
re poflit > quo tempore iimul conftat Hungaros ex orientah Marchia 
& Moravia remotos ^ resque ifthic pacatiores ccepiire. Sed rurfum 
haud fubfiflere polTunt, qu« de eodem Silveffaro fubjungit Auguftinus 
Moravus, fciL eumper 19 annos cathedrs fuae praefediire, poft ejus 
mortem vero Moiravise Epifcopatum per . anms triginta quinque Ratis- 

" bouenii fuiffe unitum ^ dum demum tempore Beati Adalberti Arcbiepi^ 

fiopi Pragenfis^ opera Boleslai Piif Ecckfi^ Pragenfi fuijfet annexus. 

Moraviam aliquando fuh Ratisbonenii Epifcopi jurisdi6tionem perti^ 

nuiflre, aut S. Adalbertum Pragenfem Arcbiepifcopum fuifie^ nufpiam 

ia veteribus probatisque authoribus legeris , ncc denique » fi iilv^efter 

»hic annos novemdecim prefedit ^, admitti poteft, tamdiu & per 35 an« 
nbs Moravienfem Eccleiiam Epifcopatu vacalFe^ nam ex diplomace 
Archivi Moguntini anno 976 proferendo telbitum fiet, Moravos eo 
anno propriuin Epifcopum habuiiTe, illumque cum Pragenfi Sui&aga* 
neum fuille Mecropolitae Moguntini. 

Ad hunc.annttm.pr9eterea referends efTent Familiarum quarumr 
hi AnBafUU^^ noftrarum illuffarium memoriae, de quibus Balbinus his verbis: Al-^ 
Sn Montis f^T terum nobilitatis Germana Torneamentum Rotenhurgi anno Cbrifii^^z 

Conrado Ftancmia Duce vocante celehratum , ad quod ex Bobemia in^ 

ier alios accejffijfe iVenceslaus de Pardubitz cum Irenceslao Sternhergio 

if fVenceslao de Sswamherg memoratur ^c. Gluanca autem certitudi* 

ne hsc niti credideric Balbinus , ex ejus.fubje£tis verbis liquet : £r)7^//- 

laris profeEto DEIin tot iUuftres Familias favor Cj* providentia cerni^ 

y Orig0 Giiu tur , qua lihrum bunc (Torneamentorum Rixneri ) a tot faculis iUa^ 

penflcitiiutus c*Jum ^ integrum ad nos vo/uerit pervenire» £t cum non nefciret fidem 

^7f* 5^' libri hujus jam fua state impugnatam fuiife^ connititur adverfariorum 

argumenca iufirmare atqueevertere; quibus fubjungit epiphonema co^ 
gnitione tanti viri prorfus indignum : Nec per ignorantiam biftoricih' 
^ tum noftrorum finemus lihrum tam vetuftum tamque ceteris prohatum 
profcrihi. At op.eram perdidit Balbinus ; Rixneri impoflurx plusquam 
meridiano fole hodiernis Criticorum oculis detedtx iiint. £t miran*- 
dus is profe£to pliurimum^ cui cum coguitio hifloriarun^ non defuerir» 
facile invenire potuit Conradum illum Ducem Franconi^ merum figmei^- 
tum elfe^ ut taceam eidem in manibus fuille plurima hujus & poflerio- 
rum trium fKculorum diplomata^ Chronica^ aliaque monumenta^ ia 

4}uibos omnibui' cum nomufi ntidiifima slavica nomina vix uno apice 

bo»- 



.•fiOi,»«LAr.I. 41 

6adierDfs fiuniliis refpondeotia repererit, miruffi» inqiuan, tftm facU 
le fibi imponi pailiim eile. Horum trium familiarum , c^uarum omhes 
fiinime conPpicuie fuere in' patrin^ certiores memiorias fuis faBCuIispro- 
^enius, & quidem Fardubiczioriun ex Chronico Stiarenii UpCalice- 
dito, Sfwambergiorum ex MS* S«culiXy, Deniaue Sternbergioru^i 
ex fimili MS^ yernaculo , qupd poflremum fummi lacio ; nonnifi enim 
ex diplomatibus (^ adje6\is eriam ligiUorum t^rpis } coQcinnatum eft» 
quad iA in lucem publicam ederetttr^ quantum Tan^eri fidem auftojri- 
tatemque circa Originem gentis hujus elevaret ! £t vero cum Tanneri 
mentio fafta eft : Fuit hattenus^mea afiorumque opinio^ Joannem Tan- 
iierum S. J. Hiftoriam fuam Heroum Sterhber^icorum germano fermo^ 
ne conrcrtpiiire , cum veriionis Teu interpretationi^ nuUa fiat mentio in 
editione ilta^ oux Prag^ Anno 1731 typis Hrabanis in lucem prodiit; 
at vero anno uiperiore aliud edoi^us mm » ciim ejusdem exeinplar 
mitlientic}]mMS Jattnum fub tiixxlo HiftoriaHereum deSteOis in manus meas 
pertigit , atque cum priore Colledtioni me» accefTjt. CoData obiter 
trans^tione adverti, complur^ a primpgenio textu recedere , imo muti-^ 
lata elfe ; prsefertim prsefationis , quae edita triplo fere longior eft ^ per* 
mvXxA capua. penitus xmilfii fimt. 

•Clo o«»o ()ia» oli^ cne •Qo oOoiO» 0» 

ANNUS 943/ 

I 

Exagitantibus Boleslaum domefticis tufbis crevit interea 
gloriofi Martyris Wencealai nomen , majusque jam 
erat propter crebra atque illaftria miracula , quam 
quod unius Bphemiae fines continerent. (*) Pemfit fandti- 
tatis eju^ fama afias re^iooes , unde ad fepulcbrum ejus v(k 
ti caufa turmatim accurrebatur. Non pauci illorum 6'*°^ , ^'JJ^j^ 
qoi dicecent ^ ie diviiio quodam ipiiitu ^c inltin6tu impulfos mntttUi, 
ad hanc Ikcram peregrinatiohem fufcipiendam ea fiducia in- 
dudtos, ut minime dubitarent tanti Bohemis Principis ac 
Indigetis interventu omnem vim morborum depellendara, 

FfRSlV.ANMAL.HAGfiC. F ASm ' 



4» AHKtrs 948« 

Accidit ejusdem anni fpatio, ut ex Franciaso virili?, 
quinque fupra triginta muliebrisfexusTraganiadvenirentpar- 
tim ' oculorum y partim aurium &: lingus vitio laborantes, 
partim membris capti , aliisque morbis vexati. C^) Hi om- 
. nes cum lacrymis ante £acras exuvias profufi Numen fupre- 
^^SmfyttU ^^^ exorabant , ut per Divi Wenceslai MartjTis merita ac 
«&»*«»♦ inter ventum peregrinationis fuas votorumque fru6tum afleque- 

rentur. Nec vero quenquam fpes & fiducia fruftravit. Ad- 
erat tum forte Boleslaus, flevitquehaec afpiciens, diftributis 
viatici nomine in fmgula capita fingulis aureis numis. (0 



i 




ANNUS JESU CHRISTI 943. 

MARINIPAP^a. OTTONISM.7. 

BOLESL AI I, AN. 7. ISENGRINIEP.RAT.n. 

(a) Qigebertus GemblacelifiS cuinprimis anmim 973 a miraculis S. 
ij^ Wenceslai iUuftrem prfledicar. Sed & annis his DEura pliura 
fuffragio hujus Divi elargitum beneficia, tara Anonymus Ottonianus , 
quam Chriftannus teftantur. Mox hudatus Anonymus multitudincm 
oftentorum ad fepulclirum S. Wenceslai innuere volens ful^imgit .• 
Satrs capacia implerentur volumina , Ji quis ojficio ftili tennptaret cur-- 
rere per/ingula , quce poft dietim £?* annuatim adfepuhbrum ejus vir-* 
tutum cortycant infignia, quorum queque valde miranda, Jic quoquein^ 
ihi (Pragse) Ufitata bahentur, ut profui innumerqfitate if Scbolafticis 
quoddam ea fcrihendi faflidiun^ ingerant , &^ populus nuUo ftupore &* 
veluti folis commune jularfihe amirttcioni fufhipiat* Non ininfori em- 
phafi Chriftannus hanc prodigiorum freqimitiam pra&dicat« Si cunQa^^ 
Anquit f Beofti Martyris figna , ^ . . ftyl.o.i:opiprebendere coffer, lux mi^ 
ii mte, qUampagina deficiet. 






» 9. '. « ■ «■> • 



(*) 



^^} Flures peregrinattones morborumque depuIfioMes Hagecius 
in kuuc anuum coaeraxit y yeroliinillime, quod uihil invenerit , quod huic 
«mo apponeret. Veteriores omnes ab Anonymo Ottoniano ufque ad 
lYebonenfem nufpiam annum expreiferunt patrati miraculi ^ fi unum 
de folutis captiyorum viilculis excipias^ quod faeculo fequente accidit j 
& cujus etiam Cofinas meminit. * 

(r) De aureis numis fiohemiae jam fuperiore anno egimus , qui 
tum pauim nomen denariorum aurebrum ferebant , eorundem hoc ipfo 
fasci^o nec ufum nec firequentiam defiiilfe in patria noflra/cognofcere 
licet ex cosevo Gerardo S. Udakici biographo ^ qui memorat^ Boleslaum 
noftrum Pium filiura prsfentis^ fle quo agimus, pro falute filii fui ad 
fepulchrum S. Udalrifci K lihras argenti ^ aureos quam plurimos y "^"^- sJcVB^^ 
mam vero Conjugem iilius etiam aureorum denariorum honam p(^rtemf^l^l ^ 
obtuliile^ 

PRiETERMISSA. 

L ii liam hoc anno utrumque Danubii litus, tam refpe£hi Marchise 
x\ orieutalis^ quam eciam veteris Moraviae^vifuminduerefaciem^ 
cum pedetentim removerentur Hungari , ar6lioraque frena eorum 
excurfionibus injicerentur^ Nam pofteaquam jara anno fuperioreJHun^ 
gari ( ut teftis eft Conraduj primus Abbas Mellicenfis apud Hierony- ^* ^* ^j^T^ 
mum Pezium ) cum Duce fuo Gizone feu Geyza S. Stephani I. Hun- ''*'*'• 
garias Regis ptftre ex Millicenfi monte , omni Marchia orientali , ac 
proinde etiam magna Moraviae veteris parte fuilfent ejefti, infinuave- 
re fe complures veteres incolae, atque quaquaverfum difperfi regiones 
vindicatas rurfum habitare cosperunt. Chronicon Salzburgenfe apud 
eundem Pezium T.Ladh. a. Bertholdum hujus ab Hungaris acceptis 
cladis authorem fiicit, cujus verba funt : Ungari in Bavaria in Trungou 
( pago veteri ad Drunam fliivium in hodierna fuperiore Auftria j a Orm.G^tvlc. 
Pertboldo Duce occififuni. Et vero clacfis hujus meminit fetiam Wi-l^»*J^5* 
tichind us 1. %. lUis diefus , inquit , Bertboldus frater Arnulpbi procurabat 
BajoariamJ^gnansque contraHungaros,viQorque exiftens triumpbo celehri . * 
fa&us eft clarus. Eandem cladem annaprflsfenti nligatEpidannus^cujus ver- 
ba fujit : Omnis A^arenorum ( Hungarorum ) exercitus a Bajoarirs occifus ^^^ ^ 
eft. Similia apudHermannum Contraftum reperias.. Intelicior fupet ^T^^?^ 
riore & pracfente anno fiiit in his regionibus Hungarorum expedido, 1i^!^^ 

Fa quod /Hfim$ib.a 



44 Anhu* 943. 

Ge^rg. iVtfjquod eonim exercitiis dlvifus e(rer> aKus in Gracornni ditiones irru* 
^nnal. Hung. piifet , alius loca fiiperiore anno in Marchia oriencalt amiira recupe-i 
flrf**4fN» 3»rare fatageret. Et vero fequens annus magis fatalis iilis fiut,'cnm 

commifla rarfum infetici pra^tio omnk Carinthia eje6ti fuerunt , cujus 
tamen mftximin partem anni^ pofterioribus rurfum recuperarunt. Ce^ 
cerum c]ua prudentia Otto M« hoc anno confpirarionem a fratre Henr* 
rico adverfus fe adornatam fupprelFerit^ ex Annalifta Saxone «d L a» 
legi poteft. 



^" 



ANNUS 944. 






oleslaus ut propior majori urbi Praga hiabitaret > vete- 

rem Principum domum refliaurari , & Teinenfe pras- 

dium pluribus acceffionibus amplificari prscepit, (^) 

ex adverfo prope portam Boleslavienfem ei^Ri& fibi |tala- 

€i«*#jui/fl.tium pofuit, (h Quas a^dificiorum moles quanquam Prar 

fr^t^um <»i.9enUbus periculum portendere videretur, aucupatun tamea 

^4» ^'«-pfincipis fuii gratiam egregie fimui ac celeriter ad perficienda 

coepta , coefis media hyeme ex Letna Petrinoque faxis , ope- 

ram contulerunt. Ndn potuit non bac diligenti ac promp«^ 

ta obfequendi vbluntate dele^ari , capique Bolesiai animus , 

tmif^tvhitmQ^i j&vitie pofita omnem Czechicam gentemi gratis ac bene- 

volentia? fu» fecuram eflle juffit, cumprimis civibus Pra- 
genfibus amoris fui certa teftimonia ppUicitus. ('^) Quare 
foflam ac vallum, quod. palatiunai inter orbemque ducere 
meditatus eft , omifit , ne ^iildere videretur |)opalo obfe- 
^uesti. H(ec autem , ut fieri anblet,.felix aq ttatiqmllum 
imperium confecota fi)nt. 



AN- 



» i 



« >• 



ANNUS JESU CHRISTI 944. 

(a) Oubdit P. Vi6loriDus noiler: irf goftea trajriiit in; raletucfinariuitt 
jj pubticum. 

' (h) Berghauerus de hoc palatio' ita comnieatiittrr ^^ld^ poIhtiufftlHFrotoffuart^ 
irwiitus ixftruxifji fcrtur Krzezophfslus Trinceps ait Stransky Reipbft»»^*^*»^ 
Boj. c. 2. foL 1 7* exfirulta intra t^bis Pragen<K muros v^rjiis ortentem 
magnifica corte^ frequens ipTe quoque, ut Vrpoft eum Frinctpts pterique 
tmnes ufque ad Wlaiislai iL tempofa eapi inctkhant^ Vioetilf tajnefi» 
Striinslty confundere palatium regium Iktam curiapi ^ Teyji didteni 
cum altero palatio poft Istom cufiam a Boleslao Sarvo ere6^um , nam iii^ 
pofteriori non priori* Wladislaus It. habttavit, Ideo HotaiBhim, quoJ 
Borziwogius quidem prinius Chriffianus Dinc in Im ciirii habitaverif; 
• . . Anteceltores quoque & Succeflbf esi ibidem habitaverint;.poftea^' 
qaam vero Boleslaus Saeviis e regione AulrTeynenfis^ confiniaptW- 
t« ftoleslavienfis diam «denHDucalem exftruxiltet, & ibi frieg^uens eciC. 
fet, prioT Teynenfi jpairtim EcdefiaB^, partim- aliis ftniftuns collectjU| . . 

rionum Regiarum vol^o JJngelt dii^arum Ifenfim ceflerit. Narratrent 
Hagekus^ • . • In hoc palatio poft Bpieslaum babitaverunt Uuees' & 
Reges plerique, practerquam, quod diftrafiHonis gratia quidam fiibin* 
de in VViirehrado ant in caftra S. Wenceslai, velut Carolu^ I V. , flibffi* ,- 
terint. Nam & tribunalia & judiqia vsxtz hic fiebanc &c# ba£tenuai 
Berghauerus. 

(r) P. Viftotimis tk iHamjnerfchinidii Gl. Pl^g;/c^ 4^ addit: Bb« 
leslaum huc coHegia docentium literariumque ludtim ( Budecio urbe' 
jam devaftata) transtunfle » afligQatisprovemibusanQttis^imdi^oomiuqi 
artium magiftri alerentur. 

* • 

PB JE.TE RMrSS/U 

X, npdiviMum S. Wehceslai Sodalemante trienmiim hqiieor juffii Be- 
Jr leslai j^rdtocatum^ ^\Sk ad.Annum.y^j; in Pnetermiflis often^ 

di-i 



4^ Ankus 944 

« dimus^ itt Ii4c ignoinioiofit arbore eum txibm ftniut ^ adeoque uf^ue 

ad prarXemenlpepeQdiiieexCiiriflannodifcimus. Hagecius fumoio cooi- 
pendio lefert ea , quae medio tempore eir<^a appenfum corpus fafta 
lunt, ut Pairte IIL p«&)7 vidimus; contra prolixus eft, & plane pa-- 
theticus in iis recenfendis Chrifiafinus» quae ex eo in hunc locum fer- 
Or^jifNil/ yavimus. ^Grande aliquid diGturuSf in^tffata^r^profui magnitudine 
*• *^'* •^^♦iw deliheraffe utjilerem, fed ora^plurimorumfcieiitium bec luce clariusj 
Lud. xff Avenc* ^^^^ inceffanter pnedicant , me filere indignum putavi. Pependit ibi 
\ tribur annis > non ayis , non b^ia > non ipfa jkumana carnis affumtio , ^ 

putredo in corpore ejus prevaluit , fed more viventis, ungues ^ iarba 
exjcrevit , if capiUi ejus ufque ad fummam caniciepi albi effeQi funt^ 
^andem tadio viQus tUe fratricida (Boleslaus) quia miraculum domim 
Tihivis gentium declarabatur^ in eodem loco eum< bumo cooperirifecit^ 
' Ciuod itaque hoc anno fa6lum ; perfequitiir Chriftannus : Sed nec ita 
^ ^pera DEI abfcondi potuerunt ^ quin ad manifeJiandapopulisfervi{^€t^ 
peram habet Balbinus. Sah£ti yfuf merita lumen aelefie noBu a trans-' 
euntibus' frequ^ijfime fuper lepulcbrum ejus accenfum videretur. Tam-^ 
diu Jjoc aSfum eft^ donec undecunque advenientes donaria offerre incipC'^ 
tenty^ fupra tumiamfipulti devotiohis fua munera darent^ £?* vii^\ 
AB0 SS^adJjg^ comnioda DEO ST occifo iUi committerent. Clariilimi Viri^Bollan- 
^j~**^^ ^ianiinerito Podivini facinus damnant, quod ut ante P; \SL. p. 574 ex 
, , Chriftanno rQoenfuimus, primarium hpftem & perculForem S. Weh- 
ceslai animo viudice pofi plures demuin annos manu fua interfecerit » 
]re€leque ftatuunt: nulli privato fas ellb mortem iunocentis morce no^ 
ceiotis ulcifci. Contra immeritp nimiae credulitafis damnant Chriflan-* 
mim, quod Podivinumyi^^Jfcjw />« appellet^ quodque fibi j)erfuaferlt, 
DEum^ ^loriofain morte^i ejus miraculis comprobaturum fuijfe / fi.ob' 
homicidium perpetratum morte jnuldlatus fuiilet , fentiuntitaqueChri-. 
fiamiiimrumore falCb deceptum^ ac proinde majorem fidem adhiben* 
da|p Anonymo Oteoniano^ aliisque hiftoricis Bohemiac, qui eum inno*. 
center & mero odio Boleslai laqueo appenfum fcripferunt. Ego vero 
narrationem Chriftaniii tahquam indubitatam retinendam autumo , cui 
tanquam domeftico ad ociilatos & auritos ceft^es provocanti praefertim 
in particularibus fa£ti alieujus circumftandis major fides adhibenda^ quam 
extero aut noftris pofteriorum faeculorum Scriptoribus. SiPodivinus 
innocens & eodem odio Boleslai aut Drahomirae » quo 3. Wencqslaus, 
interiit : non video cur non jpafiionis S. Wenceslai focius ? cur noik 
martyr ? cur non etiam publico cultii Ecclefijt hohofa&is^ quemadmq* 

dum 



dbm ipfe Dirus Wi&nceriftusr ? fed ea fetnper :feit prudeas cif ctinifpe; 
^o Majorum noftrorDin^ uc nuoqoam illi publicum. cultuai impendiiro 
legftUtur^ Vidk*fl!upens &nti^uitas , que pneter natune iegem & ordi-^ 
nem circa appenfum ejiis corpus fie^nt, qiiae etiam Anonymus OnQ^ 
nianus narrat, ▼idir^qiMt poilea circa tiimulum ejus mira fa£la funt « 
non ignoravit hsb fiobema p6itefitas, jiec tamen imquam, fx rec6nci£t 
fimos aliquos hifioricos noftros excipias^ eum unquam San£li aut Bea^f 
d citulo , multo minus cultu Indigetis profecuta eft Etquidemantiqui*.' 
tas nequaquafti ejus.exuvias pro .more iUorum temponun io EccIeOt 
fepelivit, nec fuper illis alrare aut facellum erexit^ quin nt loquituir 
Chriftannus: po/itum corpus in cemterio Ecckfi^eS. Viti, itautS.fVen^ 
'Ctslciur fn 'Ecctefia fniem, €?*' fkHesiUeJwirpofiHisfola macerid : (id 
eft pariete) Jividuntur. *6LuOTum omnium quam aliam rationem d^ii-* Neercrebo* 
mus , quam czdem iUam^ > quam homo privatus in primario percuilbr^ die «^afidein 
S. Wencealaiatientavit? quam.cum non ignorarent Epifcopittoftri,ip»{^®!'9^"!* P^* 
jRique Romana Ecclefia ( ediprivatim compluribus venerationi elfet ; Bec^jj^y "Scni* 
figuomro iridicia deeffent > nunquam. tamen ad publicum cuItumvatque^io.qucatPei; 
eo^utoffido&iiHffa cdeiwaretur ^ pertigit, Ad defeufionem Cbrirfina in PhoC 
ftanni ut redeam: Libratii errpre & fialbini ofcitantia ( qui Bollandiar pl^oi^ P* i5^« 
nis apogmplmm Cbrifianlii. exetnplar. fiibmiferat ) iii esrorQm.tndudtt!"^®"^» •* 
funt viri dariffimi. 3Sfeftiam?Podtvinum'Chriftannus>»fi^ ^«lA^^^iXs" Wenl 
vum fuum ^bi Dd appeUavit, • Id tefiatari;MS; MerropoHtanum t ^ ccslai condit» 
complura alia exemplaria > qus cvm Balbiniano eoatuU.: Profefta aflervnntnr* 
-€hriftannus:>onnii cautela^ qiaiiSiayh!D.|irndentedefiderari poteft, ufiu 
eft, nec enim enm Martyrem aut fieatum» Sanclumve^etiam comme* 
moratis prodigiis^appeUat^ fed ait iimpliciter^: occifoHliyUt mox legif 
inus. Et demum perfequens transiiitionem ejus , nomine nudo^ Virtm 
vocat^ inquiens: /'^ muitum iemporis vitri ilfius ( Podivini ) ex iocoi 
iUofuhhtum eft corpus , deoique eundcm rememi^tans fubiuugit ; imiei 
itte. . Gluod ad alteriun attinet, eciam Chriftannus omni culpa yac^t; 
qui cum csdem : haoc a Podiviuo admiifam narralfet^ fat lUperque ti^ 
ntiditarem fuamv adhibi ta nonr contemuenda emphafi i \\\ jreferendis^ 
credendi«(]oe his prodigiig indicavit« Sed jtfom eelaret pofterit^tem, 
ctsm ora pkirimorum Jtiefitium l^c] luce chmms quam inceffatster prmdi^ 
r^r^f /^\Neque vero h«c divkift.virtute procttta fi^n» mihi iocredibiliti 
^identur^ etfi.prius. a PodiyinQ >cjede© .adpwirani cum Chriftanno fta# 
cuam. Podivinum » duce cumpnmife Sv. vyenceslao, vitam ikndliflime 
*egifie^4»usiaiu3 €^ iMi(S;n)m j&jjef^ti^^^ Mc%des ha^ 

:,. u / * " • igno- 



i^^iiorflBda fravitatts ^ imt praooci doloris iiflipetu exciiraii non potef^ 
ob quam oum poftea ad fupfdicium cni6hia eft , <|U]8 negabtt vere pa* 
nitentem , compun6tumque deceffilTe , & enm piiffimum finem , (;uali$ 
fuperior yita erat^ fonitum ? JudiciaDELabyttua multa. NoBidtam 
iniolitum unumque in htftoriis Sahdlorum exemplttm eft Ceterujm 
quod ad tempus utrinet^' quo abhiucad cemeteriufb Ecclefie Divi .Vici 
tra»latus eft ^ cum id a nemine veterum ptiiditum fit , multum vero 
tfmporis defij^ Chrifianmis ^ di&ntg-e noiim do6Viffimo CompiiatOr 

<brcnoL<Se^^ SerieiChronologicc^ ^id demimi fub fiolesiao Piq fa£ium. fuiMe 

fcbi*t »ib* **^^^at. 

' ' IIv fiungari piiofnfm ««noram dades repattturrlKoeanna denuo 

' Bojis bellum inferunt 9 ied aleam multo in&tictorem ekperti 9 ut etiam 

" * cumpkrisque Ohronicis S« PantaleonisySa|xhui^enii| Annalifta SaHO»- 

ne^ o^ Conrado Ursbergeniiadfaunoannum r66ie adnotatGofsias.i^ 

fi&^ Ungari a Carintbiis muha cmJe maQtmtur* 6luam<dadem ma- 

gis ma^sque exaggecat Cominuator Reginonis sd h. a« Ibmgaria Ca^ 

rantamf tanta caae ma&anturi ut nunqmam a ncfttatzims antea^talittr 

mfirmarentur^ X^arantanis Chronicon S« PantaleoBis r e^e fubftit ui.t fich 

jofltrios^ a quibus geftum hoe^inno belhmi ^ & qui Carinthae magnam 

-i jMurteffi 9 excifo cumpriiiis i*egno Mkirairia , ^A vendicarant* Atqve 

lioc mento defigitur ranifhim temtidri vetoris 

pars rurfum erepta Hungaris, qiiiinisve remotis etiam fioleslaus nofter 

f ' kkCr' ^^^^™ ditienes fuas & imperitunjikera^iai^te ad ipffa.peDe ^Daaubii li- 

5*^^ A. fl/* ^^^^ protendit, Pun6imn iliud tempoaris 'praelemm ex Conftan tino Por- 

phyrogenito ( qui hoc anno juxta Paginm ^fijlas orientali Imperio pc«&- 

fidere ccepit ^ quicpie his ifdHsaonis librum fuum de adminiftrando Im*- 

T>9 Aimin,^Tio-9A filium fcripfit) haurimus ^ cii^ua.hsc verba. funt : Ad nsrjwm 

Imp. c. 40. fiuminii exftat Sirmium ^ ^uod Belegrada aheft duorum dkrum itine^ 

re: inde Aforavia baptifmo carens^^quam 'Turci (id eft Bungari} defir» 

ruerunt, ct^sque Princ^pr ^idimfi^ S^bendoplocus^ In v^fione qui^ 

dem ktina> qus& in Bibliotfaeca ByaanG|na iiabetur , non legitur d^rua^ 

runt , fed vafiarunt ^ M ^£tiffime jam adnotavit Clariffimus Atlema* 

21US5 grscum teictum genimnim efie: ?» ^ i^hjit^oM oi rSfxoi , id eft,^^irtfa» 

Turci defirueriint. Ac prolQde haiio «rgumentattonem Chronologpi^ 

Kdeni* EctUx^fXi deducit: Et vaftarunt quidem^ quanaQ Turci 4n Moraviam irru^ 

'^'^^ P*3^^ pere , fid eam vafiatampoftea defitueruntf dereiiquerunt inde recedcn^ 

tes, aut potius a Bojii expu^i nmU^ Omtinuattra^Jti^ms anm 

^ 944 



1 

f 



. • 



BOLESLAI X. 8» * 49 

944 Hungari aCwMimns tanta cmdevMQantur ^ utnunquam anoftra-^ , 
tikus antea ta/iter infirmarentur. Ha6lenus AffeiHtnus. Et vero om- 
nibus his regionum coofijiiis crauquilUtatem fecuritatemque maJQreoi 
obtinuiire^ poftea ad annom 946 ex Agapiti buUa ledbri Aimus^ cuni 
Laureacfenii Arcbiepircopo £tcuUatem concedic, Epifcopos denuo pet 
Moraviaiii conftituendi. 

IIL Hoc aut prsterito anno Ifengrinus Ratisboneniis & Bohemo^ 
lum EpifcQpus hominem exuit » cui Guntherus monachus S. Emerami 
fucceffit i fed cum is nonnifi fex menfibus cathedrc fuse prsfediiTet » 
fuccellbrem accepit Michaelem , quem hoc ipfo anno ad Epifcopalem 
fedem evefhim elFe teilatur Anonymi Emmeramenfis Monachi perve* 
cuihim breve Chromcon Bajoarias his verbis; Michael accepit fendam. AfuiOrfkUnm 
Non nefcio quidem^ Annaliifaun Saxonem Michaelis in Epifcopatum Ratis* ^^« &<!:. r. J. 
bonenfem impoiitionem ad annum 951» referre» fed prcterenck fuperioris''^^* 
vecuAi codicis & 4:hronici fides , prsfercim cum confieCy Annaliilam Saxo* 
neraomnia de Michaelead verbum exicripiiire exDicmaro, nec£aciscir«> 
cumfpe£te ea iUi anno iUigaflTe. Nam Gertum eit ex Frodoardo, Virf 
dunenli Chronico, Adtis & fubfcriptioae Synodi IngeUieiiBenfis: Mi« 
chaelem jam anno 948 cum aliis triginta Epifcopis incerfiiiiTe Synodo^ 
& tam Meibomius quam Hundius proferc de Anno 9go diploma Occo» ^^'^- 7*« t f^ 
nis M. quoqusedam lacifundia donac hac verborum exprejfione: y^Z43 -^^»'i< r. 
Ecclefiam Beati Petri J^incipis y^0fto/arum,JanGifuoaueEmmerami ^**^* 
Martyris Ckrifti^ ubi venerabitts Efifcopus SmBne Radajponenfis Eccle* 
Jke Micbael nomine pr^ejfe digmfcrtur. Gluar e his benevohim Le^orem 
idmonitum volumus^ ut cum in ju>ilra Farte III. p. 626. alibique lege* 
rit^ Michaelem annooga Epifcopatum adiiife^ aut poft duodecimum 
primum Martyrii S« Wencesiai annum confequutum faiire, eirorem ex^ 
cufet» emendetque ^ qui ibi Annaliitam Saxojiem practer rigidius exa- 
Hien fecuti^ ab eo annum certum indicatum fuilfe autumavimus. Gluo 
pa£lo aucem hoc annotam Guntherus^ quam Michael in Katisbonenfem 
. Sedem evedhis fit(cum id ad htfloriam Epifcoporum nofirorum fpec- 
tet) verbis Ditmari referre juvat ,• Imperator^ audita Ratishnenfis I>innmu U z 
Ecclefi^ trafulis ( Ifengrini; morte^ eoperrexit^ ff ut Epifcopatumf*33^* 
non afn daret wji ei^ qui primus fihi occutrerit, in fomnis admonitus 
ift. Craftina antem die ^imitus inlucefcente Gefar ad monafterium 
Cbrifti Martyris Emerani, Monacbis boc hefcientibus y cum paucis ve^ 
mt, istpuulatim oftium pulfans a quodam Gutbero Ecclefia pervigiR cMi^ 

Paks IV. Anmau luaic* Q fto^ 



5^ Aknus 944. 

ftode^ ^ per cmnh veneralili Patre intromffiis ejf. Quem intuens ; 

ad adorandum primo fupplex proceffit ^ deindeque tahhus aggreditur z 

Qtiid mifrater pro adipifcendo Eptfcopatus bonore vis dare^ Seniorad 

i<ec fuhridens , calceos , infit , meos. Hunc autem cum ceteris confratri'^ 

lus ad ek&ionem Antiftitis ad S. Petrum venientem Cafar explicaf 

€unBis fomnio ^ ceteroque rei eventu, cumconfiiio C/eri , totiusaue popu^ 

li ai facerdotfm conftituit* Is vero accepta henediQione fedeoat taU'- 

tum FL menfes , agritudineque comprefpis valida ad moaicum conva^ 

iuit , fttmtoque inmanus cinere, locum quo de boc feculo migrare no- 

luit 9 ftgno fan&a crucis ipfe confurgendo fignavit^ folotenusque pt^tus 

iUudheati Joh carmen heatus £/ ipft cecinit: Audi tu auris, audivite 

Domine, nunc autem oculusmeus videt te : Idcirco ipfemet repre- 

hendo & ago poenitentiam in favilla & cinere. Et continua confeffio^ 

ne cum lacrymis pera&a emifit Jpiritum. Injpletumque in eodem eft^ 

quod anteceffor illius fimilis bahitus buic pradixit i Tu debes fraterfe- 

cundus poft mc hanc Ecclefiam regere, fed parvo tempore vives,Do. 

mino taudem te mifericorditer coronante* Quod quamdiu bic peregru- 

natus ^ ^ juxta Domini voluntatem fieri idenifemper optavit» . • • • 

^ - Hic ( OttoJ audito ohitu tanti patrfs Aticbaelem buic fuccedere fecit^ 

Jf^ '^^^Haftenus DiAnarus. Ceterum prxterire haud poirumus dodt. Aufto^ 

fcbicfcte2&5b*i*^s ChronologicK Seriei errationem, qui jam hoc tempoire Epifcopum 

mens2(Cbci(Ratisbonenfem nuUi Metropolits, fed RomanaeSedi immediate fubjec- 

M^4» tum ftatuit, Profed^o ex Leonis VII. bulte infcriptione, cujus jamad 

annuni ^j^mentio fa6la eft, Egilolphui Juvavenfis feu Salisburgenfis 
Metropolita cum fuis tribus Suffraganeis Ratisbonenfi , Frifingenfi , & 
C0ii/ff.KM/& Sebonenfi dignofcitur, & fi Hanfizium confulamus, legimus ibidem 
Ctrm^ /9cr<r vetuftilFima & co£va monumenta jam inde ab anno 864 ufque ad an* 
T.tt;).6.7.num laag&ultra Ratisboheiifem Epifcopum SalisburgenBs Archiepi* 
8. cf 930. f^,Qpi Suffiraganeum fiiiffe* 




AN. 



*, 



BOLESLAI T# 9« 51 

A NNU S 945. 

Przibislava rirtotum fan£litatisqae opinione confpicaa 
Princeps, Wratislai BohemiaB Ducis filia, fororque^^'**'^'- 
Divi Wenceslai ac Bolesiai hoc anno mortale corpus nef^^^f 
' exuit Jablona , (*) multis vivens mortuaque prodigiis iiiu* 
ibrata. (^) Dum viveret , fedem iiiam habitationeinque aqui- 
loni obtentam , & tum folo vici nomine gaudentem alto 
firmoque muro fepfit. Ancillarum grex.elatas exuviaspro- 
pe &cellum ejus fub monte Krutina tumulo intulit, ad quod 
poftea non raro crebra lumina vifa, cceleftesque concentus 
auditi, fuitque multis Ethnicis Chriflianique nominis hofiibus 
illicium & caufa baptifmi fufcepti. i^) Poft plura f«cula Cho-^j!,^^'^^^ 
tieslaus vir ut opibus affluens ita religiofus haud longe ab- ^*«^* 
hinc monafterium S. Przibislavae nomine celebre conftrui, & 
ejus reliquias in eo reponi fecit. ('^ 

ANNUS JESU CHRISTI 945. 

MARINI VHL PAPiE 3. OTTONIS M. o. 

BOLESLAI I/ AN. 9, MICHAELIS ER RATISB. %. 

C O C^ ^^^ "^'"^ ejusdemque aurhoris funt, qua in Chriftanno noftro 
43 de Przibislava, attentatoque ab ea pio fiirto maxillsc S. Wtfti- 
ceslai leguntur> ^iors Frzibislavac nec in hunc annum» nec in anno- 
rum iftorum confinium rejici poteft. Nam cum autfaor^ quemcunque 
demum illum fuilTe ftatuamus » priora gefta S. Wenceski^ i plamque cds«> 
dem actranslationem^tanquam a fua actate remqtiora narrai^, hoc pio 
Pirzibislavjc furto relato fubjungit : Quod quia noftris faOum conftat 
UmpmbuSf pJurimis^e patet , fupervacaneum buic opufculo creiiii in^ 

G % fercn^, ^ 



S^ Annus 945* 

ferenJum, bocfolum exaro^ quod improvifc$ &* infperata morU preven- 
ti^pr/efenti ex luce migrarunt* Gluse verba num Cliriftanni efle pof* 
fint^ cujus temporibus atque ctate ipfa traDslatio ceteraque priusme- 
morata fkdla funt , ia&a examinftbiinus. 

{h) ChTiftannus hoc d probitatis teftimonium reddit: FenerahiGs 

Matrona fbror ieati Martyris Pr^hislava ab rpjls incunahulis CbriftQ 

Dominojuerat edQQafervire DEO fecundum documenta Ei^angeHcaftne 

Mierela. Poftquam enim eam Dominus ajure maritaR foherat^ totam 

je mancrpaverat DEO famulandam ^aftuauti ftciens anfmovelamjTfe facr^ 

contegi, die noSfuque inftanter QraciomiMS , jejunHs , vtgiHisfue perfi^ 

BM.Dic. 1 Iftens. Balbinus vero ex MS. codicepervetufto refert, eam difertis verbis 

4 §♦ 5 ;♦ 9 SanGam appellari , atque ante if poft obitum miraculis claruifte. Mi- 

randum proiode magneopere ^ quod Marignola nofier » qui verbis ex- 
preifis praefatur, fe de Bohemiae San£tis tractaturum^ Przibi&lav^ fub 00-. 
mine & titulo San£la! non meminerit. Imo , quod memini, in nuUo 
ha6tenus vetufliore authore, martyrologio , aut Calendario reperi eam 
Saodlitatis tituio imperdtam^ multo OHnus ut eidem cultUs publicus 
fuilTet decretus 9 aut milFa & officium de ea recitata. £t vero nec 
dies prodita eft^ iu quam ejus feftivitas olim incidiftet^ e qua faltem 
eogHKionem emortuiuis ejus- diei indipifceremur. 

(r) Vocabulo hoc monafierii^ ab Hagecio prolato, deceptus 
Riprocius 9 pelTime conciliata chronologia , jam id monafterium Ordi- 
nis Sanfti Dominici fuiffe credidit, cum Ordinem Sanfti Dominici 
duobus , & quod excurrit , Ikculis pofterius inftitutum fuilfe con^ 
ftet. Et vero monafterium hoc Jablona non San6l« Przibislavnc , 
fed S/Laurentii audiit. Ego vero umiiiimo errore Hagecium lapium 
femper fufpicatus fum, ut nominis fimilitudine in errorem raptus,rrzi- 
bislavam pro B. Zdislava accepcrit, nam & hanc piam raatronam ex 
Berkarum illuftri &miiia progenitani Jablonse vixilfe , tumnlacam , nec 
BM^ cis. h f. ^OVL prodigiis quibusque corrufcaffe ex iis liquet , quje de ea Pontanus, 
7^ ' Chanovsky , Crugerius, ac cumprimis copioie Balbinus narrat. Veruai 

cumBalbinus priora commemorando^ad pervetuftum MS. &Denefiium de 
WeitmOhl provocet , merito optandum,.ut'hcC.duoha6lenusincogni' ^ 
ct MSSa» in lucem proferantur, quibus omniumhiftoricorum patriorum 
ora luantia redcfidit Balbinus» 



-B(»LESLArT. 9« S3 

(i) SimiBima Inec^funt i\s, quc Balbinus t.h ex vetuilo MS» co^ 

dtce recTtftt » hoc uno excepto ^ quod Ecdefiain , non moaafierium^ S. 

Pizibislave houorta Chotie^o ere^bm dicau De poileriori vero 

Pn^am tntt^tioQe esi Beneffii Chronicorum L 4. fubjicit hxc Balbi-- 

&iis: y^bM 1367 darok IV» apud^s mperante , qui Divcrum facris 

asrporihus Eccl^am Pragenfem omare cupiebat ma^ime , fusumo tonare 

elevatum effe JaMmm S. corpus ^ &" i» S. Fiti Ecclefiam nonproculfra* 

tris fauBiffrmi tm m uh coafffitumM unacum B^ Martyre Poaivino. Se^ 

fr joaimia Igfiatii IHauIiovesky, Suffirannei Prageufis» oculati tefti&ver^ 

ba> qus eodem Joco p. 10 fubjuuxit BaIbiBii&j,expendaatur» fique ve-- 

nun efi, corpus B« Przibislavs a Carolo.IV. demum Pra^^am translatuai 

eflfe , hon futt illud in Ecdefiam S. Viti, fed exrra vetens Ecdeiktmo- 

lem ad corpus 0. Podivini appofitum^ Nam verba Dlauhovesky apu4 

euiKlem Baibinum maou fua fcripta funt i Utrumque corpus (f n. Przi^ 

bislava &^R Podivim mvmttum , ekvatum ^ » amtk fimdamenta novai 

addita Ecciefim ad S. Fitum pcnerentur j4mo 1673 quod mild peccaton^ 

ri videre, & utrumque tra&are licuit, mu/toque popuU . if Cfero o/cu-' 

iante non fint lacrymis £?' magna teneritudme. Ceterum quanquam 

Dlauhoveskius non prodat^ quo demum utriusque corpus Aierit repo^ 

fitum» dtfdmus tamoi id ex Collega ejus Peifina , qui in Phofphoro 

fuo fepncorm; quem eodemanno i673typis publicavit^ ait adjanuam 

Sacetti S. Wenceslai mriusque corpus qtiiefcere. Vernim quandoqpui.* 

dem hifioria lux veritatis eft^ non prxtermittenda hic membria alr 

rera (nafli' iocus nufpiam videtur aptior ) quam de Pr:;ibislava nobis 

r/adit Chriftannus^ quam itaque prolixitatis ergo ad Pra^termiilbrumS^ 

L rejicimus* 

PRiETERMISSA, 

L ¥|albinus e.L referens gefia B. Przibislavs» exChriftaiino nonnid 
O ea excerpta trathdit^ quae ad l^udem ejus Chriilannus comme-^^ 
sioraverat» truncatis iis » que de pio furto,& improvifa illius, compli* * 
cuaqae morte idem autfaor uarrat. Verba itaque integra liic Chriftan-. 
m repetenda funt» ut demum aptior crifii^ de re univerfa formai*i pof^ 
fir* Hamm ^ finqmt Cfarilhusnus ) C^ bi^smodi wrtutumfama if g/o- 
rim keati Martyris ( Wenceslai ) difft^a^ceperunt quidam animo i^ifii- ^ 
gari , nt reiifuias Btati corporis acciperent , tf fibt retinerent^. acfuis ^ 
dtfirikumtt. Q^amfane pro iona vo/untate ^ bono wimo, utnomeu 

Mar^ 



Martyrh pnffim iiffunierttuf ^ id agere nitehanturffi ^ui autent maU 
animo aut cuptditate idem conahantur , vindiffa eos Jequens ulta efim 
Igitur foror ejus Przihislava, quantum bumanus cculus potefi prejudim 
jcare ^ fuhfacro bahitu fan&iffime vivens talifefaQo commifcuit^ bahen% 
adjutoriumfui operis Preshyterum djusdem Ecclefia Stepbanum f fed in^ 
chfus quidiimjuxta Ecclefiam morahatur^, cui quafi fanQiJfimo adberen^ 
tes y ejus confilid precipuo id aggrefft ftmt. Quidplura? condi&a mffe 
^eniunty extrabentes iUum > participem fki faiiifaciunt ^ effodientes ve^ 
nerahile cotpuS, nequitiefiie initium fufuunt* Nam preshyteri ejusdem 
fliusfatis irre^jerenter maXtUam fanOi viri extraxity ^ paUio iUud 
invb/vunt, reliquumque corpus iterum terra cooperiunt. Ipfis vero ex re^ 
iiquiispro Hhitufiio partim fihi retinent, partimfuis diftrihuunt. Sed 
ultio eos omnes protinus divina improvife affequitur. Qtwd quia noflris 
faQum conftat temporihus > plurimisque patet^ fupervacaneum buicopu^ 
fculo credtdi inferenduffi i boc folum^exaro ; quod improvifa if in&erata 
morte preventi prefenti ex luce mi^arunt. Haflenus Chrilranniis« 
. H«c vero vitam & foemorias TrzibislavK cicato loco traiifcribcnti Bal- 
bino conveniiFet dilucidare^ excufare, aut infirmftre^ cum exiftimatio» 
tii B. Przibislavs multum detrahantj, pracfertim cum audior innuat^ id 
|)ium furtum malo animo C^ cupiditate fa£lum« Subjungit enim: Siqui 
autem malo animo aut cupiditate idem conahantur yVifidiQaeos fequens^ 
nempe improvifa ^ injberata mors ( quam alioquin notam author prc* 
dicat^ afecuta eft. Sed cum inhis penitus obmutuerit fialbinus > eaque 
enodaf e fubterfugerit , periculum facere libet , num B. Przibislavk S. 
Wenceslai foror hocnevo non perpurgari, immunisque pronunciari 

{)offit ? Jam alias crebrius innuimus j vitam SS« Lud/nills ac Wences^ 
ai f quas paffim Chrifianni ( qui fuit fioleslai Ssevi mius ) nomine cir-- 
cumfertur> nobis miuime videri unius ejusdemque authoris ex Ssculo 
X. partum elfe , fed vitam hanc ex pluribus veteribus eorundem Sanc- 
torum vitis , fragmentis > miraculorumque narrationibus a pofteriore 
quocunque confutam ^ cujus fententiae inomenta pofterius fuo loco 
dabimus* Fuit yero hxc noftra afiertio A. IL P. Athanaiio incitamento 
& caufse^ ut bis imo ter publicatam hanc vitam denuo recudi fecerit» 
eamque animadverfionibus iliuftraverit» quibus eo maxime connititur^ 
ut hanc vitam univerfam genuinum Chriftanni fupradidti partum eJfe 
eftaidat. Sed^utpaCeviriiftiusdodtiflimiingenuefatear» tot dubiis meis 
difficultatibusque minime fatisfecit^ uti » cum de Chriflanno nobis fermo 

crit^ teftatuffl fiiciemus» Jam ttC ad Przibislavs pium fiircum redea.» 

mus. 



mos, jan fupra in notis noftris //>. a indicium fat manifeftnm t% ipf« 
hdc vicaprotuliffiusynon.uuum eundemque atithorem videri poutempo» 
roneum. Cum enim narrato hoc furto prsetermii&oaem ideofaciat^ qui^^ 
nojh^i/furtuns con/lat iemporiius^p/tirimh/jue patet, annonrefle con-* 
cluditur : anteriora non fuilTe faaa hujus autboris temporibus ? ^uo^ 
rum plura cum qtiam tum plurimis^patiierint, an non eidem authori etiain, 
brevius expedienda^ refciidenda aut prxtermittenda videri poterant:? 
£t vero hoc pjium furtum nequaquam hoc annorum confiuio , aut setate 
Chriftanni accidere potuilFeJam idoneis argumentis demonftrabimus : 
Certum eft ex Anonymo Ottoniano^ Cljriftauuoipfo, omnibusque S* 
Weuceslai Hagiographis ; corpus ejusdem S. Martyris adhuc anuis aby^ 
hiuc quinque mb translationem illius ts^m integrum incorruptumque 
fuilfe^ ut vi vo fimilius videretur. Sic euim Ottonianus ; Sarfofagum 
aperiunt, ^ ecce corpus carnea adbuc mole integrum,, ^ per cun&^ 
vu/nera fanum 9 apparentibus tantum p/agarum fignis , nifi foium vul^ 
nus ( auricul» ) fraterno etfe faS/um , quodfe dehifceps faguine vifum eji 
manare. Nec diflimilia funt verba ipfius Cbriftanni . 7\inc quoque , 
inquity accenfo /umine intuentes viderunt corpus ejus ifftegrupf, if om^ 
ni^i ^us vu/nerafanata prater vu/nus iSud unum , quodjrater ejufcru^ 
de/iffimus capiti ejus itfflixerat, ^ quidem quamvts fanum foret , are^ 
Bquis tamen difiabat , ve/ut quodam hmo atbo conteS/um , quod^ etiam 
ftuduerunt ah/uerej fimi/eque re/iquis apparuit. Sed & raulto pofterius, 
& quidem ultra eam setatem, vitamque, qus Przibislavsecpncedipo* 
feft, incorruptum adhuc fiiiffe obfervatum corpus S. Wenceslaii aut 
eerfe eam commynem populi fuTiFe opinionem , haurimus ex vetuftif- 
fimo fermone ad firatres de Transktioue S. Wenceslai , qui cum pr«- MS. SibHottf^ 
milFus fit illi vit» Sf Wenceslai , quam Peflina locis omnibus Hizoni Mnrof. 
Epifcopo Pragenfi(anao demum 1030 demortuo) tribuit, raerito ex 
fiyli cqualitate aliisque congruentiis pafllm ejusdem Epifcopi elFe cre-^ 
ditur, Nos vero etfi cuicunque demum ex noftris primis Epifcopis fer^ 
mouem h^nc «djudicemus, raanifeftum fit ex illo^ tum adhuc corpus 
S. Wenceslai iJicorruptum predicari confuevifle. Nequie enim etiam . 
credibile eft, DEumgloriam incorruptionis hiuc facro corpori tantum 
td trienniumi ufque , & transktionem illius conceflifle > ac fubito poft- 
ea eam retraxifle*. Gluin ex omnibus Terum & temporum circumftautr 
tiis conjicitur, opinionem illam de incorruptione facn corporis ufque ad 
tmmm io5o perdurafle, quo Spitigneus JDux fabricam Eccl^fise: S. Viti 
a & Weftcesbo exfiru£tam demolitus eft^ & m^gnmper/ongmgyrum, Cofiuau 2M 

ut *»^» 



S6 AnNVs 94g» 

nc Cofinas loquimr^ defignavit conftraxitqueEccIefiam» quo tefflpore 
omniiio propter nova ja6ta fiindamenta Ecclefie le vatum corpus , Ik 
demum corruptum inventum fuerit. Nam cum' illud terrae infotruai 
fiiifle prodat ipfe Chriftannus, nec apparet ratio, nec ufpiam legitur 
. prius infpe6tum levatumque fuilfe. tjnde redte verfus ilii in bymno 
S. Wenceslai Codicis Duxovienfis priore feculo fcripti> fieculum iJi^ 
cegrum huic incorrupdoni tribuere videntur : 

Sacrum carpujculum 
Per unum faculumf 
Quantum mraculum ! 
Nibil corrumpitur , 
Integrum vi/itur. 

Jam igitur cogltatione haud quidem aflequi licet , quomodo Przibisla* 

va mox ante teftis ocukta incorjfUpti corpQris » & auris prodigiofe fana* 

tse^ haudignaraetiamcufflcomplicibus fuis communis famaE:^ confilium ca** 

pere potuerit de reliquiis aut oflibus ex incorrupto corpore fufiuran- 

dis? Dicemusne eam> ejusque complices lanienam in facrum corpus 

^Kiie e)iism0ii exeruifle^ & maxillam e camibus exfecuifle ? Abfit. Ratione igitur du- 

fiwttmh^cm ^^ concludendum ; fiirtum hoc multo pofterius a quacunque aliainulie- 

Usiavam afui^^ uomme Przibislava attentatum luwe, quam mfcitus quiscunque le^ 

Monathim gendarius , aut amanuenfis Sororem S. fVencesIai in margine fcripfit^ 

Zaataviasfem iQius eo infcitior fcriba in ipfum textum transtulit. * Gluantum autem 

aiw^iiiz. ejusmodi interpolationes , & marginales not» codices quosque corru-» 

perint, nemini antiquitatis ftudiofo incognitum eft« llac una pene 
ratione fama B. Przibislave falvari poteft , fecus non video \ quomodo 
illa opinipnem Beata aut plane SanQa altequi f & apud onmem pofte- 
ritatem fuftinere potuerit^ quam Chriftannus mali animi & cupiditatis 
ream ob hoc facrum furtum infimulat^ ac propterea inopina & mfpera- 
ta morte , vindice D£0 ^ punitam tradit. Nos certo confidimus ( cum 
ifthicomnium^ quelegimus & excerpfimus^^meminifle non poifirirusj 
adliuc pofterioribus fsculis detefiuros ejusmodi fiirtum circa reliquias 
S. Wenceski fadtum» quod procul dubio unumidemque cumhocPrzi^ 
bislavratque compUcttmcrit^ 

a 



BOLESLAI I. 9* S7 

II* Brevc Chronicon Anonymi Monachi Emeramenfis , quod ex jipuiXi^tU 
codice pervetufto publicavit Oefelius, prsefenci anno hsec verbaadfcri* T^Lp.4^ 
bit : Occi/io paganorum ad Fuejes^ procul dubio legendum ad VueUost 
Wilcos^ JVikos feu FelUos^ ut eos appellat Witichindus , Slavos an-* 
terioris Pomeranijc, confinesque Geronis Marchiae. Nam in hanc an- ^^^ ^'•^* 
norum periodum pafllim authores rejiciuut illorum XXX Principum Sla^^* ^^* 
vorum paganorum csedem , quos Gero Marchio orientalis convivio ex-« 
ceptos» & vino delibutos una no£le exllinxit, quod &cinus Witichin^ 
dushis verbis narrat: Barbari . • • . . Geronem^ quem Jibi Rex pra-^,^^^ ^ 
fecerat , cum dolo perimere cogitant^ fyfe dolum dofo pneoccupans con^ **?* ^*^ 
vivio claro delihutos ac vinofepultos ad triginta fere Principum harba'^ 
rorum una noQe exftinxit. r4on nefcio Annaliftam Saxonem lanienam 
banc jam annd 940 illigaife^ quo magnam partem narratorum Witi* 
chindi uno veluti fpiricuexpedivit; atnobis prsplacuit veteris iftius 
Chronici , quod nonnifi ad annum 1062 pertingit» indicium fequi^ prse* 
fertim cum debello aliquo, quo barbari aut pagani illo anno c;efi fuif- 
fent> memoriam nufpiam reperiam^ & Sigebertus idipfum non obfcu-* 
re innuat, cum ait: Barharos occafione inteftini heUi undiqueirruenies ^gft» GtmtK 
Gero cinnes fortiter acfreauenter deheUat.- Scilicet idem cft, quiSla-^*** 
vicis populis inter Albim & Oderam Marchio limicaneus datus^ heros 
ejufce aecatis prsCipuus, quem Witichindus L^. tot viQoriis quot pra^ 
/iis c/arum wxdicsLt 9 & quem Ditmarus L6. ma^umfuiffe ^ fic nun* 
cupatum effe fcribit. h hocipfo anno tanta Prmcipum Slavicorum cae- 
de^ & cumprimis Tugumiri Principis Slavorum Heveldorum fi:audu« 
lentia, qui ha£lejiu;s captivus apud Ottonem detinebacur» rem eo per« 
duxit^ tit omnes Slavici pagi ad Oderam ufque fe fubmiferint» Ot- 
tonique tributum folverint ; quanta Skvicorum populorum viciniflimo-> 
rum dedicio Bc)leslab nofiro neceifitatem impofuit^ ut inducias feu ar- 
miftitium, ut vocant» cumOttone pacifci coa£lus fuerit » quemadmodum 
mox anno fe(]uente videbimus. Sed jam qus ea fraus Tu^umiri fuerit^ 
ex ipfo Witichindo cognofcamus, quam libro 2 ifacinon Geronisin 
Slavicos Priocipes attentato fubjungit. Fkit^ inquit» quidam Schtvus 
a Rege Henrico (Aucupe^ re//5«/ ( fcil# in captivitate) quijure gentis 
paterna fucceffiohe Dominus effeteorum, qui dicuntur neveldi^ diOus 
jygumir. Ipc pecunia multa captus , & mqjori promiffione{ fcil. Otte-^ 
ms & Geronis ) perfuafus^ pr^fw^s eftfeprodere regionem^ Undequa^ 
fiocculte elapfus, venit in urhem ^ qude dicitur Brennahurg ( Brande- 
huTg)a populp agnitus , if ut Domtnus fufceptus ^ ih hrevt , qua pro^' 

PAK5iV*ANNAUHAG&C» H mi^ 



S8 Annus 946 

# 

mifit , {ptpkvh. Nam nepotem fuum , qui ex omnihuT princtpibus gen* 
tis fupererat , adfe invitans dolo captum interfecit , urhemque cum re^ 
gione dittoni regis^tradidit. Quo fa£fo omries harhar^ nationes ufque 
in Oderam fluvium fimili modo trihutis regalihusfe Jiihju^arunt. De 
hoc Hevellorum feu Ztodoranoruni Principe Tugumir jam P. IIT« ad 
onnum 926 p« 54i'egimus9 ubi probabilibus argumentis oftendimus 
eum Drahorair» feu parrem feu fratrem ^ ac proinde Boleski noftri a- 
vum aut avunculum niille. Non vana ifthic conje6hira affequimur cau- 
fam, cur tamdiu ab ipfius Henrici Aucupis ultimis Imperii annis ad hunc 
ufque annum Captivus apud Ottonem deteiitus fuerit, fcilicet ut ne 
dimilfus Boleslai cognati fui partes tueretur. Et vero cum hoc ipfo 
anno facinore fuo mmmam gratiam Ottonis aucupatus fit, alterumcon^ 
jicere fas eft, euni nullum non movilFe lapidem, ut Ottonem Boleslao 
conciliaret, pofteriorique author elfet ad pacis conditiones ineundas» 
quas paulo pdft Boleslaum meditatum fuilfe/ ex datis obfidibus liquet^ 
quos anno l^quente Ottoni mifit, ut fuo loco videbimus. 







ANNUS 946* 

ivislaus aliique prudentia praeftantes viri edi^lo Boles- 

lai ad pr«bendum confilia evocati , quibus potifli. 

fflum remediis Ducatus Bohemis plyra divitiarum 

incrementa capere poflit , onanimi fententia fuafere Principi 

/^i^^d^nmirexcutiendosefle veteresfslftos atqne hiftorias, iniisquein- 

»!S«r1wr* ^l^iirendum , quid olim prima Princeps Libufla cum conjuge 

^"* . fuo Frzemislao de fubterraneis auri argendque theiauris va- 

tidico ore prsdixiflet pofterisque fuis tradidiflet. (") Nam 

Przemislaum omnia &: fingula chara6tere slavico per fcribas 

fiios diligenter adnotafle« (^) Hsc ig^tur induftrie Boleslao 

efle ipe6landa , a quorum profecutione opes & felicitas Du-^ 

catus 



BOLBSLAI 1« IO« 59 

catus fui pendeant. Accepit non ingratiis confilium hoc 
£oleslaus, oninique diligentia in has veteres memorias in" 
quiri jufiit. Aliquanto pofi: reperti Annales ifti Wifiebtadi 
in Przemisheo Gazophylacio , inque iis plura dete6ta docu- 
menta de monte Gilovix; de monte triangulari, (^) Emp' 
nso, & Betularum. Nec mora mittuntur foilbres ad mon- 
tem Giioviae nonnifi medii diei itiner^ Praga disjunftum , 
intraque menfes modicos in fodiiia Rymboflii , Tobdla dic- . 
ta, ('O vena perdives auri mirseque amplitudinis inventa ro^^Ag^^/o. 
eft , qujB & Boleslaum & omnem gentem Czechicam iocu-^lij"**" ^ 
' pletem fecit. * 




ANNUS JESU CHRISTI 946; 

AGAPITI ?A?M n. AN. i. OTTONIS. M. 10. 

BOLESLAl I. AN. lo. MICHAELIS EP. BAT. 3« 

{a) TT^<^ Libufiae vadcinia Hagecium nimis credulum ex MS« Tobid 
. fj. Krziwogeni Butkae de Faltmberg Zateceofis Decani deprom- 
fiffe, auchoremque ifium nounifi fxculo XVI ordiente fcripfiile, jam 
Parte II. ad anuum 733 p. aoo ofiendimus. Mihi adhuc tam feIidieC> 
fe non licuit de fodinis uoftris vetufiiora documentareperire Juremon* 
tano Iglavienfi. . , 

(^). Somnia hsc pridem P. II. & III. elofimns, cum oflendimus 
ant&SS. Oyrilli & Methudii statem Slavis univerfim chara£lerum ufunf 
Don fiiiire. . Et vei^ cum poilerioribus fsculis Hagecius materiem fuf» 
£cientem hiftorica^m reperit, quam fingulis auuis adfcriberet, de aO' 
rariis & argentariis Bohemix penitus fere conticuit, ot novum id fii^ 
i^icandi pnebeat argumentum , arbitrario hsc anois fsculorum jprioruai 
«dje£ta foiire. 



y 



feo • . . ' Annus 946. 

(c) Per montem hunc frrangulanm , kn vtt eum vocat Stranskius 

trtcoUefu, Kuttenbergeniis defignatur , qui prxfertim facculo XIV & 

fequente ingentem argenti vim prsebuit. Invenit aucem is nomen 

hinerAriwnimm ab ipfis fodiuis fftu officinis metallitis*, quc slavice Gtr/f/(hodie 

J^MmsM^erJ^Xiti^ appelkt»» Stranskius Reipubl. Boj- c. %. p. 35 eum a fimilt 

voce germanica nomen invenilFe autumat : Cutna nommpkrique volunt 
jtffe origine germanicunu 

.. C^ ^^ b?^ Rj^boflii fodina, Gilovioque jam egimus Parte 11« 
^ag. 20 u. & feq, pagc 326 & 540. 

PRiETERMISSA, 

L A nno prsefente e vivis fublata eft Edith Ottoiiis M. conjux ordr- 

/\ nationis fua anno XI y FIL Kal. Fehuarii , ut refte adnota-* 

vit Necrologium Fuldenfe , Frodoardus , & auftor Chronici Qluedljii- 

^ 'l^^j^*^*burgenfis. Minus retfte igitur Hahuius in hiftoria fua Imperiali Chro-* 

101 nicon Qluedlinburgenfe erroris infimulat, illique Chronicon Hildes- 

heimenfe praeferendumjudicat, cum Frodoardus cocvus ipfumque Ne- 
crologium Fuldeufetefies omni exceptione majores cuique videri de- 
beant^ ut taceam ipfum Gluedlinburgenfe Chronicon authorem multum 
aitiorem ofl:cntare, e quo Hildesheimenfe phira prKfertim de 6lued- 
linburgo mutu&vit, quodque ad annum tantum loaS progreditur, cum 
alterum-ii3 annis ferius cum anno xi3g finiat. Hic autem emortuar 
lis Edithae annus critice exigendus erat, ut conftet , ad nuem annum 
pertineat , quod de Boleslai tioflri vifis obfidibus narrat Witichindus^ 
Eodem igitur anno, quo Editha obiit,reddit Witichindus oculare tet- 
WVffW»/»/ timonium his verbis : Eq tempore cum moraretur {Otto^in campisJiL 
l zpf 650 veftrrbus venationem agens , obfides Bolizlavi vidimus , auos populo Rex 

rcefentari JHffit yfatis Jiiper eis latatus. Sed utinam Witichindus no- 
is indicia aliqua caufasve obfidum datorum^ aut quirilli fiierint, indi- 
calTet , majorem ei etiam gens noftra haberet gratiam ob tot illuftria 
jmtria! hiftoriae pofteritati tranfcripta monumenta, neque hodie divina- 
tionibus res eilet agenda. Ceterum cum ex gentium omnium recepto 
more ohfides velut ab obfidendo di&ifint, quifidei tuendde gratia aite-^ 
rius poteftati tradebantur y a quo quodammodo obfidebantur ■ x fidem 
iianc , quam obfidibus datis Boleslaus liberare voluit , haud aliam fiiiife, 
fufpicari licet , quam quod hoc anno, ut fupra ixmuimusj pacem cum 

Otto- 



{ 



BOLESLAI I. IO« 6l 

Ottone medkfttus fity atque^ro induciarum & armiftitiorum veteri 
eonfuetudiiie obfides aliquos Ottoni transmiferir» Ad quod confilium 
ampleflendum eum viciuorum omnium Slavorutn deditio ^ & Tu« 
^miri feu defe€tio^ feu amica faortamenta compulerint# Cur autem 
pax ipfa nonnifi quatupr annis ferius confecuta fit, & cur inducis hn 
mtemipte , quis divinet ? An fortaflis caufam hujus fert aU^uam Hen^» 
ticus frater Ottonis , qui poftea pafiim ex Bohemorum ftetit parte ? 
Nam legitur eodem libro 2 Widchindi^ quod pofiQuam Henricus ad-f 
vertiflet^ Geroni Marchioni ipfique Ottoni ofTenfos tuilfenon modoSla<r 
vos^ fed etiam milites^ facile hujusmodi hommibns per/ua/erit ^^i con^ 
cordare , Jpem balens iterum regnandt. Unum hic praeterea non 
prstermittendum , quod Witichindus de Ottone poft mortem conjur 
gis fuse refert: Poftmortem Edtdis regime, cum antea nefcierit lite^ 
ras 9 in tantum didicit, ut pkniter libros legere , ^inteffigere noveritf 
Praterea Romana /ingua slavonicaque loquijciebat. GLuae oppido innu-^ 
unt, slavicam linguam & gentem ea state uon tantocontemtui habitam^ 
ur hodie quique pene calumniantur^ cum eodem planetempore duo 
potentdTimi Principes, alter Orientis Imperator Conftantinus Porphy». 
togenitus, alter Germanise Rex & paulo poft Occidentis fupremus 
Monarcha eandem linguam didicerint, caUuerintque» 

• 
IL Hungaros per hos annos repetits clades in Saxonia, fuperio* 

fe Auftria, & Carinthia acceptae recroced^re his partibus coegerunt^ 
ut eriam Moravise major tranquillitas aflulgere coeperit» quam Agapi* 
cus IL Pontifex maximus ( qui hoc anno cadiedram Petri confcendit ) 
in bulla fua ad Gerardum Archiepifcopum Laureacenfem data luculen- 
ter his verbis innuit: Modo autem mortalibus propitiante Cbrifto abho^ 
ftihusfan&^ Laureacenfis Ecckfia quiete , ^ inoabitan^i fecuritate con^ 
cejfa &c. Hujus igitur tranquillitaris redu6le ergo Pontifex in eadem 
bidla non modo prilca jura & privilegia fedis Laureacenfis refufcirat;^ 
& confirmat^ fed ut fimul litem & difcordiam de pallio Archiepifco-- 
pali» cerrisque utrius(|^ue Dioecefis Gerardum inter & Heroldum Archi-r 
epifcopum Salisburgenfem exorram dirimat , ftatuit Noricam regionem 
in duas provincias dividendam eife » ac proinde Pannonia occidentalis 
curam ^ cuftodiam committitHeroIdo , providentiam vero ortentalis Pan^ 
noniit regionemque Avarorum atque Marabarorum , fed (f Sclavorum, 
qui modo Cbrifliani \ vel adbuc per battifma Cbrifto hicrandi funt, cir- 
cumquaqut manentium concedit Gerardo cumpoteftateifthicconftituen^ 

di 



€2 Annus 946^ 

« • 

di Epifcopos , ceteraque epifcopalia munia exfeqaendi^ Abfiram,vi^ 

quit PoBtifex , j4po/iolicam vicem in iUis partibus pradicandi^ &* pro 

arbitrio vtfirOf ubi opus eji, Epifcopos conjiituendi , omniaque dijpone^ 

re ^ ordinare tali au£foritate atque potejiate de/egamus , acj! pnBfen*" 

ter affiiiffemui, credimus^ Buliam integram exfcribere haud opers 

pretium eft, que pridem excufa apud Lambecium T. IL Bibl. Vindob. 

p. 651 apud Labbeum T« IX. Concil. p. 629 apud Haniizium Germ. 5« 

T.L p. 197. Goldaftum in appendice Documentorum, aliosque plurU 

iBOslegitur. BuUam hanc , -q^oniam omnibus notis Chronologicis ca- 

ret 9 quique Cbronologije Fontiipicum minus periti ^ interque hos etiam 

Hundius & GoldaftuSj» dtverfis aimis adfcripierunt > imo Lazius plane 

Agapito L errore facile qdatuor fsculorum ^ adjudicayit» fedjamref^e 

Afni Behunr*^xwsxAe;ai anuum indicavit AnonjrmusZwettlenfis fsculi XII. Scriptorii 

^ '^^^"'ut proinde ea merito hic locpm luibeant, quseeidemBuUscfubjecitHan^ 

'•'-^ •^fims c. 1. Nota Cbronica cum adjeBa nonjitp fatis tamen conjiat da^. 

^'^ tam efff anno DCCCCXLFI pofi menfem ^umum , rnque enim priut 

Pontijicatum iniit ^gapitus, neque Gerardus ultra annum 946 vixitpr 

quem eundem calcmum fecutus etiam eft Airemanus in fuis Kalenda-^ 

riis. Jam vero fi ex mente Augufiini Moravi feu Olomucenfis Sl- 

^**^^v^roin Catalogo.Epifcoporura Moravicorura inter Joannem Archi- 

JJ|.'^^-ip/^'*epifcopum & S. Adalbertum Pragenfem Epifcopum Tocus conceden^ 

' dus eft^ haud alius ei confignari poteft, quam prsefente aut fequente 

anno» quo^tranquittitateMoravie rurfum indu6ta, refufcitata antiquaju- 

la Lam*eacenfis Archiepifcopi^ eique a Summo Pontifice ifthic novi^ 

ter conftit^endi Epifcopos concelTa facultas. !Nam ab tiungarorum ir-« 

ruptione faccuU prioris nne fadh^ dilapfis Moraviae Epifcopis, etiam v^ 

catfe Sedem Archiepifcopal^m Laureacenfem^ claris verbis in eadem 

yjffepmt.Ka' BuUa profitetUT Agapitus. Unde fatis mirari nequeo Qar ifiimum AC- 

kitd. eecUf. T, femanum ^ quem etiam fecutus do€tiffimus Compilator Seriei Chrono^ 

Ult' *7»* Ingicx, qua ratione ftatim poft Joannem Silveftro huic locum inEpi- 

fcopatu Moravix,atque circa annum Chrifti 914 aut 9i6^concedere 

potirerint , cum regionem omnem partim ab Ethnicis Hungaris tentam^ 

partisr folitariam , & continuis hoftilibus irruptionibus vexatam ex tot 

fiipra allatLs nK)numentis fuiire conftet. Minus vero fcio, quo fonte 

^'^lfy^u^^^ Compihtor Seriei Chronolpgirac eundem Silveftrum Arcbiepifco^ 

^^^Cb %6%P^^ fecerit , quem ipfe Auguftinus nonnifi Epifcopi titulo impertit» 

>^-P*3 • Non i^tnr SiWeftro in Epifcopatu Moravise poft Joannem Archiepi- 

fcopum aliud tempus^ atquepradjens dfignari poteft^ cujus nobis etiam 

ip«* 



BOLBSLAI It lO. ^3 

ipfe AugufHnns indiciatn certum reliquit^ cum eum in Ottonis L Ina^ 
perium rejecit, quanquam in annorum calculo quatuor autquinquean^ 
nis aberraverit. Eundem Silveltrum curaAuguftinus 19 annis cathe- ^ 
dram occnpalFe ex le^icimis verofimillime Olomucenfis Ecclefise mo« 
immentisprodit, feqmtur eundem ufque ad annum 965 feu 966 prc^ 
fedifle» quo plane tempore Boleslaus L Dux Bohemise eredlionem Epi^ 
fcopatus Pragenfis meditatus eft^ ut ex his jam altera* canfa eruatur/ 
cur Silvefter nullum amplius fucceflbrem acceperit. Namanno 967 aut 
plafte 966 prsfatus UoleslaUs jam per Miladam filiam fuam a Joanue 
Xlll impetravit fkcuitatem erigendi Epifcopatus Pragenfis,fedpr6pter 
contradiflionem Metropolitise Laureacenfis & Epifcopi Batisbonenfii; 
Q ex quomm dicBcefi fiohemia atque Moravia fuerantj aliasque difficul^- 
tates negotium perficere haud potuit^ ere6lioque Epilcopatus Pragen^ 
iis in annum 973 fervata eft ejus filio Boleslao IL feu Pio, nt fuo la^ 
co oflendemus. Vacante interim Sede Epifcopali , medioaue hoc 6 
aut 7 annorum fpatio ( quod nimium quantum prseter fidem oc hiftoriie 
crifim produxit Auguftinus ) Moravia non quidem Epifcopatui Ratis* 
bonenfi^ ut vult idem Auguftinus , fuit unita^ fed cum procul dubio 
Boleslaus ob meditatam novi Epifcopatus Pragenfis ere£lionem non fu«- 
ftiueret fibi novum Epifcopum^ Silveftro demortuo , in Moravia im* 
poni, probabilius interimylite pendente, fuit a Ratisbonenfi Epifcopo 
ejusque Clero Bohemico adminiftrata. E quo verofimillime deiniser* 
ror Auguftini profluxit, ut crediderit Moraviie Epifcopatum Ratisbp» 
nenfi fiiifle unitum. 

ANNUS 947. 

Boleslaus foflbres ad Betularum montem, (") quiidoo 
cidentem projeftus unius diei itinere Praga aberat , 
denuo mifit veteres foiTas refufcitatum , quafs olim 
Horymirus Neumietlenfis obruerat. i^) Nec confiUurafpem-,^^^'^*;^ 
que frufirata efl opera^ non enim hic locus folum, fed ^t*rf*vi*»r. 
mons Tiftovius , (^ Trzebuflha , ik; Lazius evifcerati fummo 

cum 



64 Annus 947. 

cutn omnium ftupore argend magnam vim dedere. ('O Al- 
lexit ea cupido lucri in hasc loca foflbres quam plurimos a 
Principe liberaliter prasmiatos. 

Increbuerat per eos dies fama , Hungaros vaftare Moraviam j 

ex eaque Bohemiam meditari. (') His terriculamentis, ut tem- 

pori occnrreretBoleslaus, omnem Botaemiam in trmis efle 

juffit* Bohemi idololatrae hsc nuncia Sc arma in fe parari 

:^^«c<Mi.fufpicati, ad laltum, quem nunc exuftum ' Brjzevnovienfe 

XJJJ***»^ coenobium occupat , magno concurrunt numero , palamque 

inieu, jjj Pnucipis & Chriftiahorum omnium capita conjurant , quod 

tanta indignatione accepit Boleslaus , ut abhino animumalie- 
niflimum Ethnicis palam oftentaret , contra Chrifticolas fma 
foveret* Quin confulturus rei Chriftians magis magisque in 
futurum , non deftitit ab eo die filio fuo ingens quoddam ido- 
iplatrarum odium cum quotidianq cibo ingerere. (/) 




ANNUS JESU CHRISTI 947. 

AGAPITI II. PAPiE 2. OTTONIS M. 11. 

BOLESLAI L AN, ii. MICHAELIS EP. R AT. 4. 

(a) ner montem Betolarum Przibnmenfes argenti fbdinas notari jam 
Jr P. III. ad An. 874 indicavimus. 

(^) De eo a6tum P. L p. 556, 559 &.feq. 

I^MHoni *rc^ Georgitis Korner ridicule ex TiflTova fadt ToiTenberg , aitqpe 
pcn^»eieSOf. todie fiimiliam Toff fiipereffe in Vogdandia. 

(/) Eos omnes montes l^rzibraimo yidnos innuit Ba&inus Epit. I. 
a.c.2.p.|o^ (0 



BOLESLAl U IX* 



6, 



^ DQhMSl,Al 1« IZ* 

{e) MortTiam Iu>c tempore ab Hungaris potiffimam partepi ev*« 
fuatam fuUre» cranquiUioremque redditam^ex Agapiti Buua anuo fu^ 
periore oftendimus. Hoe anno negotium eis foiiTe ad Aqiulejam, 19 Fri^- 
•termtffis oommemorabimus« 

(f) Additnofier P. ViflOTinus; Qui patvus Annthal quanta dtiu 
negottm Deorum ^liente^s faceffiverttp ubi AnnaUum ratto fefiulahit^ 
pyuri fumus% 

PRi£T£RMI$SA. 

Hertnannus Contra£bs apud Canifium ad h«a« inquit: SertoIJb Duea 
Bajoaria defunQo Henricuifrater Ottonis Ducatum iUum accepit. 
quod idem reiert Chronica S. Pantaleonis apud Eccardum. Kemp# 
huc referenda , quc Wicichindus pene fub nhem libri fuv IL fcribic ; 
Igitur cum omnia regna corameo(^Ottone)y!Ierent, ^ pt^teftati hfius 
%mnes boftes cederent , matiitu &* interceffione fanB^ tnatris ejus ^Ma- 
tMldis) recordattiS eft multis laboribusfatigatifratris (Henrici}^r^- 
jsitque cum regno Bajoariorum Bertboldo jam defunQo , pacem & con^ 
cordiam eum eo faciens , qua ufque in finem fideliter permanfit. E qui^ 
bus prioribus verbis: cum omnia regna filerent , ^ poteftati ipfius om^ 
meshoft^s cederent, haud obfcure conjicicur^ inducias fuperiora anuo 
ft Boleslao noftro Ottoni obktas, minime hoc anno interniptas fuiire» 
ft verofimillime ad pacis ihidia fpedlalTe omnia. Sedquid caufsfuerit^ 
twr non nifi abhinc tribus annis plena pax inter utrumque reftituta fi^ 
quis divinet? An pacis conditiones acerbiores ab Ottone propofitae» 
quam ut Boleslaus gensque fiohemorum acceptare polfet aut vellet ^ 
an medio tempore^ hocque annorum intervallo utrinque denuo hofti* 
les produfte acies ? Altum profe£lo apud veteres omnes filentiunu 
Bem his iterranim confiniis utcumque pacatam fuilTe^ innuic Henrici fia- 
joarjtr Ducis noviter in Hungaros fiifcepta expeditio. Nam idem W\f- 
tichindus aiiique memorant , eum paulo poft fufceptum Ducatum eos 
invafifle , & Aquileja omnique finitima regione exturbalfe, Verba 
ejusdem Witichindi 1. 2. funt: Ducatu igitur Bajoariorum accepto ne^ . 
fuaquam defidia torpuit, fed ahiens, Aquileiam cepit, Ungaros duahta 
victhus armis fttperavit y 5!rr/minr ( re£te hunc locum corrigitper Tmum 
flumen Libumicum Bwfizius) transnatavit , ist pr^da magna intr^ 
regionem boftiutn capta exercitum incokmem (quoa anno fec^uente fac-* 
iU&llV*ANMii%HAGRCt, i tom 



^S t.AKmj€ 94t 

«um fuifle indtcat Sigebertns ) in patriam r%iuxit. E qulbus Wid- 

•chiudi tum yiyeixtis verbis hicnieater eruitur, nimis credulum Clani&- 

fiium Fniy Arentiniy & dodtiflimum Compilatorem Seriei Chroiu 

'jlnnal. Hmg. Georgii Pray narrationera fecutum , cura nterque anno prscfente fcri- 

'tfb^dii ^tffe^ '^^^^ • Hungaros comperta Bertholdi mforte, diviGs copiis inBajoariam 

fcblcb* Jbib* incurriffe , Henricum hoflibus obriam procefliire ^ binaque clade eos 

tjC^Jp. 365« i^cefllviire. Ipfe Henricus aggreifus efl: nungaros , non quidem in Ba- 

^ joaria, fed prope linum maris Adriatici , ubi eis Aquilejam eripuit« £ 

quibus fimul intelligere licet quousque Hungati his temporibus fuerint 

remoti , ut prsefatus Clar, Pray non diflGiteatur citA eos quoque Panno- 

nise parte maxima deferta^ fedes trans Danubium traduxiJle. 




ANNUS 948. 

am vero damnata femel agreftium multitudine ab frugl- 
bus ad metaila , nihil mirum fi immitis fames ,] agricul- 
turae negledts individua comes, fubfecuta eft. Inter- 
ibat paffim &melicum vulgus , alii macie enedti iimiles um" 
"bris ardentem efuriem tolerabant. Crefcente in dies malo 
permoti majores natu, Principem , qui tnm forte Wiflehra* 
dum advenerat, adeunt, petuntque remedium cialamitati, 
cujus ipfe provocator atque origo foret. . Quibus iUe : D£I 
^ ««''*» voluntate & caftigatione , non mea , inquit , imprudenda aut 
^^sT'^* incuria eam plagam accepit respubUca* Tua , reponunt iUi, 

cupiditate, & non explebiU avaritia perit respublica. Sa 
-aurum mandi pofTet, nihU eftet , quam obremnegle^lam ho- 
4ie rem rufticam merito accuiaremus , nec metuendum elTet, 
fit Inter acarvos auri fame contabefcamss. Sed aratoribus 
abs te ad {erarias daomatisy fruges &' aUmenta popuU ivete 

peP 



m 

Boitsi>AX I. itf* V7 

peffijm. Minifli fane, Principem alioqnin &cile imtabilemy 
tam audaci nudaque oratione non offenfum ; ^uin edi6lo re- 
▼ocatos foilbres extempld ad vomeres redire joffit. Non 
deerant, quiinvitife ab auri cupidine retrahi finerent : tameii 
kaud multo poft prior agris felicitas redire, reique frumeo^ 
taris inopia tolli viia. {") 




ANNUS JESU CHRISTI 948. 

AGAPITin.PAP^3. OTTONISM.ia. 

BOLESIjU LAN.ia. : MICHAELISEP.IIAT.^. 

(a) J Taod vacat in Iiaec commentari, ^ue ad explendam annihujus 
fl lacunam altata efle, uemo non rei criticae antiqiutatisque pad* 
tus videc, 

P R iE T E R M I S S A, 

Ad hiftoriam EccIefiafHcam Bohemias pertinet hujos tnni Synodus^^^ Omtn 
Ingelheimenfis feptimo Idus Junii celebma, de quacopiofeFro-^/^'^2*H/i ^ 
doardus, a6ia vero integra. habentur apud Lambecium, &T. fl4Conci* •^ 
liorum Germanix p. 610. Per compendium rem comple6titur Annaliib 
Saxo his verbi^: Synodus Ingelbeim a XXXIV. Epifcopis bnhtur, cui 
frafidente Marino Epifcopo Roman^e Ecckfia Legato inclyti Heges LoJ^ 
wicus if Otto affuerunt. IhqUa mu/tis ecclefiaflfc<e utHitatis retusJif 
fujfis^ cau/a quoque Hugonis jilii Heriherti^ qui Artaldum (Artolfum J 
Arcbiepifa^um expettens feiem Ecclefia Remenfis invaferat jventilatnr ^ 
&* omnium , iqur irffuerant , Epijcoporum judicio condemnatur. Super* 
funt hujus Synodi decem Canones : Primis tribus anathema fubninatus 
in HugonemComitem, inffeftatorem' regni Ludovici , & flugonem ufbr- 
pttorem fedis Rhemei^s ; IV. ftatuitur : ne laici fine licentia Epifco- 

i ecdeCas dcnt, aut auferant. V. Ne laici presbyteros vexent. 

ri. Gluot diebus^feriandum fit in Pafchate & Pentecofte* VII. Uc 
k Lytania majore jejunetur. VIIL Ut obkciones altaria alaicis no»* 

I A attia* 



t 



69 Akwos 948* 

attingflnmn IX. Ue deeimamio Gauf? non apud fscttltres , fed in Sy^ 

nodo dircutiantun ;X. .Tra£):gt de inceftis nuttiis* Dixi inido^hanc 
Sypoduni pertinere adhiftoriajn ecclefiafticam fiohemix, nam Sjnoda 
huie interfuit, fubfcripfitque Epifcopus nofter Batisboneufis Midiael » ad 
quam eandem Syiiodum cum dio^cefium Clerus, imo j^bbatum, ^Qmo^ 
nrcorum, Monacborum^ue catus vocatus, atque CQmparuilFe referatur: 
neraim dubium elfe poteft, Michaelem plures e Clero noftro , ac cmh^ 
primis ex Ecclefise Divi Viti primariis adminiftxis fecum afllumpfiire , 
Canonesaue ifihic ftatutos pofiea ad difciplinam Ecclefis Bohemisfuill 
fcci * ' ^ traduttos, Peflina primum Ecclefijc Divi Viti Priepofitum Collegio 
1*^^ Sacerdotum e vetuftis membranis profert Gerbardum Bavarum Ratis^ 

honenfem , quem a S. Wenceslao fub erreftionem Ecclefie ifthic con- 
ftitutum alfeverat /cui cum fucceifor non legatur, nifi circa aunum^^i» 
vix dubitare licet, eundeq }iocanuo adhuQprrfuiire, eidemque SynodQ 
Jngelheimenfi interfixiire» 

A6. hunc annum quoque ob cognofcendos Epifcopatus Pragenfii, 

pofiea ere£ti , limites referenda videretiir inftitucio Epifcopatus Mi& 

nenfis Bohemiae finibus adfiti., quandoquidem dtploma Ottonis M. aLuni^ 

iMfttg.Sfieilgio & Meibomio prolatum hunc ipfum annum praefefert, &pafllimSs* 

fdcl P.ii./^i>-xoni« hiftorici cum Petro Albino eundem annum ampleftuntur. At 

^^cL^^Mr ^^^^ ^*"* doftiflSmus Vir Sigismundus Calles vitiahujus diplomatisrec-* 

f^w Tv?*te adnotavit, ut merito npocryphis feu vitiatis fit accenfendum, prac- 

tTtVtftC» Ift» , ' -_. » ■'•/••1 ... /»• % * 

YXilj)* 277f<^rtim cum ex Ditmaro teropusannis lacilevigmti pofterms edoceamur# 

Series Ep^ 

ANNUS^49. 

ungari avidiffima rapinarum gens in Moraviam magni 

vi irTompit , (^) exhaultaque populationibus regio- 

ne. pinguiores Bobemis prasdas inhians pagos qua- 

quaverfum prsdatur, captivoromque non parvum nume- 

rum fecum rapit. Senfit tempori Boleslaus hoftium 

confilia, duobusque agminibus obviam procedit^alteroCjzas- 

Uviam 




faviatn ipfe defendendam fufcepit, altero Sudisiauui Hrohs- 
kium Ohebii (^) edita & arborum concasdes infidere jubet, Jam 
& hoftis caftra caftris oppofuerat, tenuitque ea vallorum col- fhnggrtM, 
latio ipfos duos de vifinti dies, neutrisadfummam reiquic-^'J^'^«'- 
quam ^tentibus, donec Bohemi Hungaros adortjl m^gna 
c«de multanmt. (0 

• Hungarus ubi nihil fe hic proficere videt, inAuihiam/ 
abhinc in Carinthiam tempeftatis inllar populabundus infundi- 
tur. Ifthic novis auxiliaribus copiis auftus ad caftrum ^Jood-^^lJSJ 
piam Laboch di6tum confidet, ferroigne,hominumque ca:di< 
bus iw obvia qusque graffatur. Non tulere fic bacchantem 
Godefridus Dux Meranis , alterque Princeps Tyrolen0s, & 
Gregorius Fatriarcha AquUejte , qui fociatis cum Eberhardo 
Carinthls Duce viribus Hungaris prsliumofterunt; utrinque 
mapa militum ftrages fa6la , poftremum vifti Hungari taii-^*w»*««'«» 
ta clade , ut nonnifi perpaucos falvos fuga pra-ftiterit. i^^ 
Prsda omnis Mpravis Bohemisque rapta, vi5toribus Carinthifs 
prsmio) fuit , captivi Bohemi fine pretio domum dimijfi* ' 




ANNUS JESU CHRfSTI 949* 

AGAPITI n. PAPiE 4. OTTONIS M. i %. 

BOLESLAI I. AN. j 3. MICHAELIS EP. liAT. $* 

(dr) C^^ liujus & priorum duorum tnnorum gefta Hunnrorum in 
v3| Moravia^ rapioas , cedes, urbium everfiones fufiflimo calamo 
traf^acalegerecupit^PelfiiiseMartem Moravicum adcat; fed non ma-^ %^ %^\ t, 
gis vetenim hifiorianim gnarus dl6torum narratorumque Pefllnae vadi-^^|^^ '' 
nonium in fe fiifcipiet, quam ipfiusmec HageciL Siie mera fomnia . 

effe. 



^ . Ankos 5F49* 

DeM$iq.Mo^eSkf <J^^ MS* Comcnii de Olgo Ruirorum Prindpe n Moravis in 
rmf. faru 2. I^egem adfcito 9 ejusdem bellis &tisque e^tcerpMBt ^ convincunt liodiei^ 
fcripmm mim ji^ RuJrorum Anjiales iu fummam lucem vindicati* 



1630 



{JH) Oheb montis^fitum jam P. II.p«44i & 447 indicaTiausi 



(r) Anteqnam Boleslaus Ottonis partes fequi ac tireri coBpiffet, 

vix credibile, Hungaros aliquid hoftile adverfus Boleslaum tentaffe;de 

quo Quidem apud nullum veterem.fideque dignum hiftoricum raentio » 

quih hoc ipfo & priore tempore Bohemos Hungaris araice ufos fuifff 

cx Porphyrogenito ofteHdi» Et vero minus re6le hanc Hungaroruni 

^' imiptionem in prsfentem annuih conjecit Hagecius \ cum ex Luic* 

RghisiH Criu prando L. 5* c« 1 5. & Annalifta Saxon^ conftet^ iUis in Italia & Aqui* 

BafMiadb.a. tauia negotium fuiiFe cum fierengario, 

Q/) H«c clades retro fpefbt ad annum 944, guo de ea in Prs&- 

termifliss^ egiraus. Cladis vero circumftantias , noniinaque Ducum & 

Bonfiiu Dr^*! Pbtrlarch» Aijuilejenfis defumpfit Hagecius ex Bonfinio , qui yuaravis 

. ducilus sprofiigatoque Patriarcba^ AkmannefS quoque fufos ^ fugdtos 
.:. «; jwjfe. At ungaros direptis trihus regionibus prada oneratos in Pan^^ 
noniam cum viSforia rediiffe. £ quo Bonfinii loco firaul argu- 
nentum difcimus infuptionis Hungarics in Bohemiam & Moraviam ab 
Hagecio muljtis rerum cifcumftantiis amplificatx. Cladi enim illi Ca- 
rinthiac» mox coramemoratse pr«mittit niec verba . JReferunt ( Ungaror 
rum Annales ) Ungaros poft Moraviam &" Bobemiani boftili manu popu^ 
ic^as {qufe ukra Danubium magna Germania pgrtes funt) citra Damh- 
Hum ifioxarma veHtJfe , inprimtsque finrttmas fihi Carnorum^i. "* 

' ' P R iE T E R M I S S A. 

« 

Indttcias Ottonem inter &BoIeslaum hoc aimo adhnc cenuiffe , pisrruft« 
dent tam extera Ottonis bella> quam altillimum veterum filentium^ 
Juidpiam hoi^e ab akerutro motum effe. Cum vero anno fequiente 
)tto maximo exercitu irruperit in Bohemiam, conjicerc fas eft: Bo- 
leslaum ifi projpofitis ab O^one pacis conditionibus morofum^ refrao- 
tarium^ue tuiife in acceptandis ^ ut Otto jara tot exterarum gentium 
viAoriis clarua^ domiaue t feditiombtt$ fatis &curus^ rem bello decer^ 

nen- 



«endam judkftverie. Porre cuffl ex Cafma nofiro teftatum ^t, nec av 
ce^necpoft Ottonum tempora quidpiam juris .oonceflum iuifle Gernuu 
nis Resibus & Imperatoribus in fioheiuiam, preter ^nnuum tribtttum:» 
jBanifefte eruitur, fioleslflo noftro boc unum Hetiire ammo> ut.Bobe^ 
snam gentem in perpetuum hoe eodem tributo^ quod a ccde S. fratrix 
fui denegaverat^ liberaret; obeamquecaufam& inducias intotamiQS 
fuifle protra£bs ^ & eum pacis conditionibus fubfcribere nullatenus va« 
luiffe , dum anno fequente vi^oris imperia exfequi coadhis efl:. Hoc 
«nno vero Ottonis exercitus in domandis Danis diilentos fuifle , ubi 
inG^i apud Slefvig potiti viftoria, regnum Daniac (^Heraldo Principe 
baptizato) Ottoni veetigal reddiderunt, ex Witichindo & Adamo Bre- ^W^^VWnAr/ /. 
raenfi copiofe legere efc GLuid poft devi^os Danos egerit O^^o ^ ^^- ^''** 
Helffi&ldoLi.c^. difcimus: Helffis^ inquit, ^^^^ f^^^^^ ^ ^^^f^for^ i^^^c^ 
tiffimus Otto Rex convertit extrcituni ad fuhjugandos slavorum rebel^ • • • •f» 
leSf quos pater ejus uno grandi heUo domuerat, ipje tantum deinceps 
virtute conftrinxit , ut trwutum €^ Cbriftianttatem pro vita^iul Q* 
patria libenter offerrent vi&orip haptis^tusque eft totus gentililfm po^A 
Jus. Ecclefia Slavonica tum primum conftruQ^. Annalifta Saxo, qui 
perperam duobus annis ferius hanc Danorum cladem & deditiooem re^ 
ponit, domitos cumprimis enumerat Slavos feptentrionali bceado ob-> 
tentos: Luiticios, fritahos, CSrcipanos , Abodritos diosque iciL ho^ 
diemf; Pomeranix, firandeburgi , & Meklenburgi incolas. Et vero 
redte fcripGt Helmoldus, poft deviftos Danos Ecckfias Slavonicas tum 
primum confiruSfaSy nam hoc ipfo nnno Ottonem in pago Slavico He- 
veledun (Havelberg^) in civitate Brendunburg CBrandeburg) epifco^ 
palem fedemerexilfe, couftituto religiofo viro fhiatmaro feu Ditmaro, 
ex ejusdem diplomate leg^muS, quod eruditifliraus vir Philippus WiU- 
lielmus Gerken, dehifioria firandeburgeufi, Magdeburgenfi , Marcliica-6tffb*4ifi^ 
que fumme meritus, in lucem, quod fcio, nrimus protuliti e quo ^-rtit v.lbtM^ 
cimus , jam anuo fuperiore in Synodo Ingellieimenli rem circa ^reftio-^^^"^8P-335 
nem Epifcopatus iftius aiHtntam fuiffe, Cum confultu Marini ( ^^^^^^nim^z^ 
mine Pontincis Synodo huic pr«federat ) /^«tfrarw// PrafuHs /^omana ji,ufgli/hSax0 
Legati Ecckfia^ nec non Friaurici ( Moguntini J y^i/aA/jr^/ (Hammabur- 
geniiz) yfrchiepi/coporum , aliorumque Epifcoporum quamplurwiorum 
id fe fecifle teftetur Otto. 6Luod magis magisaue confirmat t fuperio^ 
re anno quosdam e Clere noftro fiobemo Synodo huic interfuitre^cum 
de limitibus hujus Epifcopams^ qui proxiroe fiobemiam contingebant» 
adtttm &erit» Defignantur vero ab Ottone huic Parochiae feii Diobce* 

fi 



. y 



^ ^ Annits 95D. 

Il^ proviiicis & lifllices: Moracianip Ctervifti^ Ploni , JZpriavant 9 Hev^ 
leaun^ Fuverif Riaciani^ J^amcici, Daffia^ iMfici^ termini voro coii- 
^tuuntur 2 orientem verfus sd flumen OJera^ auftrum &' occiJentem 
iferfus ufque ad Alhiamflumen ^ ai aquilonem vero ufjut adfines pera^ 
i)inciarum Fuvcri, Riaciani, DMjfia. ita ut oinnem faperiorem inferioris 
Lufattie magnam partem ufque ad fontes Albis fluvii complexus fuerit hic 
Epifcepatu$4 Verum ere£to ppfteil Epifcopatu Mifnenfi ttque Pragen^ 
fi iimites Parochic Brandeburgenfis coar^atos fuilfe^ plures<)ue paj^os 
Ihuic alterique ^ tum e plaga meridionali > tum orientali fuilTc adje£los> lu9 
loco ollendemus. \ 

A NN U S 950. 

|ontinuavit his . annts per Bohemias ori^ntalis plagam 
argeflti ubertas ad Lipnicenfem rivum, (^) unde e- 
jufce regionis accols mirum quantis opibus cumulati. 
Id cum adfioleslaum perlatum eft, pluribus mifQs fofrori|)us, 
atque in triginta fodinas partitis , vifcera terrs tanta diligen- 
tia juxta ac dexteritate explorata funt^ ut trium annorum 
fpatio ikignlari coeli beneficio ingens argenti vis efibfla fit , 
quod pene diebus fingulis Wifiehradum comportabatur. Ift« 
hic cam . «raria iplseque are£ paria haud efient caplendo , 
fecretiores ac fubterranei fornices camerxque llru6t£, intra 
qus omnis illa rudis argenti vis conftipata. 

Quod quantumvis occultifiime fieret , latere tamen Fro- 
eeres regionumque Pr£efe£i:os haud potuit* Monitus itaque 
Gomiter Boleslaus: Non utique iapienter tanto hominum la- 
bore in lucem prolatas opes nataliciis rurfum tenebris dam- 
iKiri , earum adminiculo arces erigendas , foflbribus majora fti- 

pen- 




pendia ftatdenda , ac cumprimis probam monetam cudendam 
eife* Refpondit laconice Ffinceps : ad dubios reipublicas e> 
ventus , pofteritatique re6tius eas fervari , fi quando incettae 
hs venarum metalUcarum divitis foflbrum induftriam falfo» 
rs eilent« Scribunt nonnulli, Sandbim Wenceslaum fe ie 
Boleslao vifu afpe6tabilem prsbuifle, acjuffiiiie,ut numam 
fua imagine fignaret« (^) - 

ANNUS JESU CHRISTI 950. 

AGAPITI PAPiE II. AN, 5. OTTONIS M, 14. 

BOLESLAl l AN. 14. MICHAELIS EP.RATISB.7, 

Qa) T\e Lipnicenfis caflri fituaftnm jamP.lI. adan. 800. Kivus, 
LJ quiadZwetlez nafcitur^ pluresque lacus efFormans tandem fe 
in Zazavam exonerac , nomine caret. 

(i) Omnes noflri confentiunt .Boleslaum Sasvum monetam ima-* 
gine & nomine S. Wenceslai fignatam procudilTe ^ innuitque in hunc lo-^ 
cum ex Balbino nofter P/ Viftorinus : ufquead Rudolphi &Mathije BM.hj.m 
Regum Bohemi» terapora morem perllitiirc, ut aurei numicumelfigie^*^^^*^5» 
S« Wenceslai excuderentur, Reperiuntur omnino complures numi in 
diverfisnumophylaciis» Boleslai nomine^ & S. Wenceslai tam nomine 

J|uam effigie infigniti, quorum decem excudi fecit nofter P. Adau6tus; 
ed quis vadem prsbere fe aufit, numorum iftorum aliquem Boleslai L 
de quo agimus elfe ? Jam fupra pag. 33 & feq* innuimus propter rudiores 
ac proxime literis Slavicis accedentes cbaradcerum du£tus, unicum nobis 
videri denarium Boleslai fiujus, quem P* Adauftus primaTomiSedlio*^^'^» Mt» 
Be pag;87 num. i. excufum dedit, quemque nosfimukcroejiisdemBo-Sl*^^ 
leslai fubjecimus ; cui cum pofieriores omnes diffimiles fint , chara^te- i^^l^ p^ j^^^ 
resque expoiitionem niajorem prsfeferant : quidni ^otius eos filio, Bo* 
lesiao Pio^ adferamus ? Nolumus interea controvertere^ jam ab eodem 
Boleslao 1« denarios nomine & imagine S. Weneeslai fuiire procufos ; 
Parj IV. Ankal. Hageu K id 



74 Annus 950* ' 

<C^onof^^^ ^o^uu^^^l^^mus:certftiIlorumexemid^ deeiTe hodie^ quibus Judi- 

Sifd^e <Be« cium noftrum conviiicatur ; quidquid vaiia & ab Ecclefia Divi Viti lon- 

fcbid?te35olyge petitaATgliraentatione arioletur do6t Compilator Seriei ChronolO' 

meiia2 CCM gjggg^ Sj q^Q^l monimentum poemtentis fuae, & cultus erga S. fra. 

^iyfi^ trem fuum in numis reliquit Boleslaus , habemus luculentum fatis ejus 

*' indicium in mucrone &auricula, quam prima numi parte verofimiUi^ 

me prsfentari jam fupra indicavimus* Ceterum de nomihe & effigieS* 

Wenceslai in nupis jam a Boleslaorum noilrorum temporibus^ fsculo* 

que X* ufurpata id certum eft ex typorum colleiftione , quem aviginti 

lacile annis non praeter magnum laborem iumtumque feci : fcil. in om- 

nibu^ paflim Ducum noftrorum denariis uf(jue ad Fridericum Ducem 

epigraphen: Scs tVsnceslaus^ feu ejusdem imaginem fiib di verfis hificM 

ticis repraefentationibus » aut etiam fy mbolis oblervari. Friderici moK 

\ memorati pater Wiadislaus L Rex bra6leatos excudere coepit fuo nomi« 

cenonnifi infignitos^ auem morem. dein fecutus Przemislaiis^ Ottoca* 
rus I, ; reliqui ufque aa Wenceslaum Ih nequidem nomen fuum brac- 
teatis indiderunty unde ominino hoc tempore & unius Geeuli fpatio tani 
infcriptio qjiam effigiep S. Wenceslai in numis noftris evanuit» £t ye» 
ro cum Wenceslaus II. Groffos ^ parvosque Pragenfes excudere coepif* 
fet : necis, nec filius Wencesiaus IIl. in iisdem infcriptionem aut 
imaginemS. Wenceslai adhibuit; primus rurfum Joannes Rex utram- 
que in argenteam fuam minutam moxi^iVLm parvis Pragenfihus sequalem 
indyxit , fed nec filium Carolum IV^ iiec neootes Wenceslaum & Si- 
gifmundum, nec denique Albertum, Ladislaum & Georgium Reges 
imitatores habuit. Primus denuo veterem morem refufcitavit Wla- 
dislaus II ^ a quo etiam in auream monetam tradu6his , qus auri cum 
effigie & nomine S. Wenqeslai excudendi ratio omnino dein ufque ad 
Budolphum II. & Mathiam perduravit^ ut re6te Balbinus & P. uoller 
Viftoriuus adnotavere. , 

PRiETERMISSA, 

Srrm\ftirip*^^ Ijoftqukm Otto, ut Stranskius fcribit: Bokslaum totos ^uatuorde- 
B^. r. 3 S.}io Jl cm annos nunc viBorem nunc viQum beUo in Bobemia fatigaf* 

fet, tandem hoc anpo in deditionem accepit; quod Frodoardus cosvus 
FroJoardus in ad hunc annum his verbis exprimit : Otbo Rex , ^ui quamdam fVenedo^ 
0(roii.A/^.tf«i*^;9y(Wenedorum & Sclavorum generico nomine isepe Bohemi refe- 

runtur ) magnam obfederat urbem nomine Praidam ^ codex S. Vi£toris 

ha<** 



\ 



BOLESLAI 1«' 14« 75^ 

babet Praidem^ Ht^pXEi) regem ipforum in fuhje&ionem recepit. Con- 
tiDuator RheginoniSy cujus verba etiam exfcripiit Cofnias nofter » in^ Cbm.Rhgia 
qmt : Bobemorum Princeps Bolizlaus Regi rebeUat , quem Rex validiffima^ Qfmas ai 
manu adihat 9 fuaque per omnia dttiomfuhjecit. Sigebertus Gembla-**«' 
cenfis ad eundem annum : Rex Otto in Bojemiam contra Bolizlaumpro^ ^f^' ®«^» 
fici/citur, Boizlaus vero Regi reconci/iatur , eique tandem feliciter fuh*- ^ 
jicitur. Luculentilfime vero omnium Witichindus : lUo tempore Rex mHeUndus 
( Otto ) proficifcitur in milittam contra Bolizlaum Regem Boiemorum , /• 3 ^ • 6%z . ' 
Ist cum capienda ejfet urhs, qua nuncupahaturNova, inqua claufus oh/ideha^ 
tur Bolizlavi filius , prudenti Rex confilio diremit pralium ^ ne miles tn ^ 
rapiendis bofiium fpoliis aliquod periculum incideret. Cot^derata itaque 
virtute Regis p acinnumera mukitudine exercitus, Bolizlqfurhe egrejiis, 
maluit tanta majeftatifuhjici , quam ultimam perniciem pati* Suhque 
fignis ftans , if Regem audiens, refponfaque reddens , veniam tanaem 
promeruit. IndepJena viitoria gloriofus faStus Rex Saxoniam regrejfiis 
efl. Ditmarus porro hujus^dedit|onis aliam circumflantiam adjungit a^*^^*^'** 
prioribus omnibus prxcermillam : Boleslaus, inquit , reftititmulto tef/i-^*^^^ 
pore audaffer ,. &* poftea devi£lus aRege viriliter fratri futmet Henrico 
Bavariorum Duci adfervandum traditus eft. £ quibus verbis tam ex^ 
teri^ quam quique patrii fcriptores concludunt: Boleslaum hoc anno feu 
captivum Ceu oblidem abdu6tum , & Henrico Bavarorum Duci in cufto^ 
diam traditum fuilFe. ' Sed res fupra fidem eft : Witichindum non mi* 
nus atque Frodoardum coaevos , priorem plane Ottonis lateri proxi* 
mum, & velut fcenas hujus fpedtatorem» tam nocabilem circumflantiam , 
que ad amplificandam Ottonis gloriam piurimum collatura fuiiret^prx^. 
teriturnm fuiire, qui fioleskum libere urbe egrelliim , fub fignis Ou 
tonem audiilfe^ refponiareddidiire, ac tandem veniam promeruilfe , mi-* 
nime vero captivum, aut obfidem abdu£lum memorat. Gluin & alio lo- ' 
co ejusdem belli cum Boleslao gefli mentionem faciens , ait id perdu-» 
rafle ufque ad quartum decimum regis imperii annum , & captivitatis 
aticujus penitus ignaru$» fubjungit.: .£x eo re^i fidelis fervus if utilh 
perman/ft. Gluis fibi vero perfuadeat, Boleslaum ante acceptam ali«- 
qttamclademy pr^sliique eventum ( pra^fertim cum Witichindns ipfiusmet 
Ottonis metum innuat, ne miles iUius aHquod periculum incidat ) feip^ 
fum captivum traditurum fuilFe? Sed ne obfidem quidem abdudhim fiiil^ 
fe credibile eft. Nam de obfidibus petitis traditisque eaperpetuo gen^ 
tium omniumconfuetudo legitur^ ut filjo^ quidei^> proceres primos<: 
que gentis ^ uunquam pacifcentes Principes feipfos obfides obtulerint 

K a de- 



^6 Annus ^o. 

InAmud.Boj. dederiotque. Adelzretter quidem hanc ipfaih diffictiltatefii antmo cu> 
idb^ 0» cuniipiciens Strachyquatem filium Boleslai obfidem in Bavariam duc- 

tum opinatur, \\t in Divi Emerami coenobio monachum indueret. Nos 
quanquam ipfi fentiamus» Strachyquatem hoc, aut fequente anno Batis^ 
bonam ftudiorum caufa dedu6tum : obfidis tamen inflar datum repo* 
gnant ea , qus de voto patris prodidit Cofmas. Imo fi verba Ditmari ad 
obfidem aliquem Henrico in cuftodiam darum . de quo dubito , refpi- 
ciunt:malim admittere, Boleslaum Boleslai filium obfidemdatum , utDit- 
marus nomiuis fimilitudine deceptus patrem iilio fubflituiire videatur« 
Sed re6Hus verba hacc Ditmari : Henrtco Bavarorum Duci adfervan^ 
dutn traditus eft , legenda aut inrelligenda funt : ad obfervandumtra^ 
Baromns adjj^yj^ cum nempe Otto eo ipfo tempore epiftola Agapiti Pap» & 
^*^* Adelaidis evocatus fuerit ad Italiam, eoque iter mediatusfit^ tradidit 

ille Henrico fratri Boleslaum fervandum feu obfervandum , ut ne fub 
abfentia fua iiovi quid aut hoftile moliretur. Nifi dicere malimus, ab 
Ottone in SaKoniam regrelfo in limitibus Bohemise Henricum cum par^ 
te exercitus reliflum fuilfe, qui Boleslaum obfervaret, num pa£lis & 
conditionibus fuis ftaturus elfet. Multo minus vero altera varians Dit* 
mari le£tio adferyiendum , quam Leibnitius Ditmaro fuo reftituto fub^ 
jicit, fnftineri pbteft. ; Nunquam Duces Bohemiae Ducum Bajoariat 
dientes aut tributarii fuere» Gluantis bellis&fanguine nonftetitGer^ 
manise Regibus Imperatoribusque tributum iftud Bohemicum» quod fub 
creatis noviter Germani^e Regibus paflim iu controverfiam tradlum fuit 
agentenoftra^quis igitur credat id unquam Bavarise Ducibus penfitatum^ 
. aut clientelam aliquaai praeftitam fiiilfe ? Jam vero duo ifthic prsterea 
enucleanda funt , & quidem imo qu£ urbs illa fuerit, quam obfedit 
Otto. ddo. Gluibus conditionibus Boleslaus deditionem feciHe vi^ 
deatur» quse propter prolixitudinem in fequentes Paragraphos difpe- 
fcimus. 

^ n. Veteriores noftri omnes cum Cofma ignoraverunt , Ottoncm 

hoc anno urbem alicjuam Bohemi» obfediiFe » a quibus igitur fruftra iii- 

dicium aliquod ift.ius urbis petitur« Primum omnium Theodoricum de 

Nihem fseculi XV fcriptorem deprehendo^ qui in hiftoria Joannis Pa^- 

AfudMe^^^ XXIII h«c fcribit: Ottoprimur, j4uguftus magnus, natione Saxo , 

mum T^ L hjam quingentis vel circiter annis elapfis , per multos annos beUando cum 

' * Duce Bobemorum . • ^ • . • in opido Nova Colonia fuper Albia ^eu 

Muidavimflumenfito Ptagenfis diacefis recepit i» deditionem, ^fibt ac 

£o^ 



BOXESLAI. 1. 14. 77 

Mamano Impmo petpetuo &* omninojuhjecit. Sed compIurQS authorig 
liHus circa gentis noflrae hiftoriam halluciuationes convincunt^ eum in- 
dicium lUud de Nova Colohia feu hodierno Colinio non aliunde , quam 
ex Witichindi verbis : urhs qua nmcupahatur Nova per conjedluram^ 
aliquam defumpfiire , ut urbs ea, qiue fuo tempore Nova Colonia appelr 
lata efty hanc ipfam a Witichindo proditam novam urbem fuilTe credl^ 
derit. Dubravius fsculi XVI patrius fcriptor , libro quinto nihil heii« 
tans^ circumftantiisque obfidionis mirum ^uantum i^mm Bokslavtam 
iirbem uoiiiinat , ad quam fioleslaum deditionem Cttoni fecilfe vult ^ 
magno fimul Cluronologia vitip , cum obfidioiiem hujus urbis prio,^ 
rem translatione corporis S, Wenceslai defigit. Dubravium ^ofie^ J^^^'^^'' 
riores feputi omnes tum noflri ^ tum etiam quique exteri, auibus af^-^F/''^ * 
fertionis fus haud aliud fundam^sntum eft^ quam quod eo plane tem^ 
pore Boleslavia primum condita legatur in Cofina , qu3 proinde me« 
rito pro mva larhe aWitichindo prodira haberi debeat. At Witichin#« 
dus verbis expreifis ait : urhs qua nuncuiahatur, nova , non quse recens 
aut noviter condita eft. Nec vero BolesJiavia , de qua bic fermo , \m* 
quam novse urbis nomen tuliife legitur. In graviiTimum errorem proi 
lapfus eft Fabricius , <jui hodiernam Novam urbem Pragenfem feu Neo* 
Praj^m quatuor fsculis pofterius a Carolo IV conditam a Witichindo 
indicatam fuille credidit. At vero Frodoardus per nomen proprium 
faujus urbis /V»/A proditum manifeftum pofteritati reliquit indiciumj 
Don aliam urbem fuiife quam Pragam , five librariorum ofcitantia voeem 
'hanc corruptam , five fortallis ab ipfo Frodoardo diininutiva gr«ca ter-r 
minatione Pragis Pragidis de induftria ita in/Iexam dicamus, ut Mi* 
cro - Pragam obfeifam fuiife clarius indicaret. £am certe urbem an» 
tiquitus Novam civitatem appellatara fuilfe, jam P. II. p. 383t coaevig 
documentis oftendimus. Contendit quidem R. P. Achanafius,Micro.. 
Pragam non prius novam civitatem appellatam , quam circaannum \%^% 
auo tefte continuatore Cofmamultum ampliata eft. Sedfuo tempore ex 
Melitenfibus di^omatibus oftenfurifumus^etiam mulco prius eam hoo 
nomen tuliife. Witichindus cum fimul mq^am urbem appellat , ad 
univerfam Ppagam tam majorem trans, quam mmorem cis Moldavam fitam 
reipexit^queomnino^ut re ipfafuit, ita ab omnibus etiam veteribus 
pro magna urbo paflTim agnita eft. Et vero fi obfidionis ' circumftanti» 
a Witicliindo prodite in examen deducantur, non es commodius rec^ 
tiusque quam de Praga explicari poffunt. Minor enim Praga ( quod 
fiomen iUa ^ uti & altera majoris , anciquiifimis temporibus tulit ) eruoir 

pen- 



j 






98 Annus 950. 

ftnti e Sa3toiiifl Octonis eKereitui prior objefla fiiic, in 6ac claujks 
otfiiiehatur Bolizlavi filius 9 ucinquit Witichiridus^ cum verofimillime 
Boleslaus ipfe cum copiis fuis fe traos flumeu Moldavam in majorem 
civitatem aut WilTehradum traduxerit. Sub reconciliationis fpem flu- 
inen. idem, transgrelfus» atque in niinorem Pragam delatus, pofte;i urbe e^ 
^eJjiiseSi^A Ottonem ^ cumque eo fub fignis pacis CQnditioues fecit, 
^uod qua ratione de alia magna urbe Bohemix circumquaque obfidior 
tie exercitus O^oniani ciu£la explicari poflit» haud video » prsefertiiu 
nt Boleslaus hac in urbe minime ciaufus , poilea tamen illa egredi , & 
eum Ottone pacifci potuerit. GLuodfi admittimus^ facile explicantu]: 
etiam reliqua Witichindi veirba : quod prudenti confiUo Otto difemerit 
preliumf ne miles in rapiendis boftium fpoliis aliquod p/sriculum incideretp 
&cile enim Boleslai exercitus copkeque per vada Moldavse^ aut alio 
modo in ripam alteram tranfire, periculumque Ottonianis militibus in- 
ferre potuerunt. Ceterum nolbi recentiores quiqae in huius obii- 
dionis circumftantiis enarrandis eloquentiflimi juxta ac copioGflimi funt. 
X)ubravius ait : Boleslaum omnihus rehus ad Jujiinendam obfidiotiem «e- 
c^ffariis f frumento, pecore^ teliSf arnus^ vtris inftru&um in oppidofuij^ 
fe. Non fta Oi^aremforis commeatu ahundajfe^ vacuis uhique ex w- 
cino borreis p if pecorihus longius in filvas ahaQis» Undepaulopoft 
^ foBum , ut oh rerum penuriam animum ad moUiora inflexerit^ 

JWltiW«Ejp/^ Quje fi quis etiammagis amplificata legere voluerit^ Balbini adeat E- 

^ *^** pitomem 

IIL Jam ut ad pacis conditiones^ Boleslaum inter & Ottonem ini- 

tas, tranfeamus ^ altiflimum de iis inter veteriores filentium 5 qui pr$- 

ter deditionem & fubje£lionem haud quidquam aliud commemorant. 

Dutrav^U ^•Dubravius emnium primus eft, qui quatuor pacis conditiones his ver- 

f\^^* bis exprimit: Pripsa, inquit^ erat, ut commiJPa piacula omnihus modis 

expiaret. Altera , ut exules Cbriftianos revecaret ah exilio. Tertia , 
lit trihutum nuper remijfum dehuo exfolvendum reciperet. Ulttma\ ut 
eadem conditione atque. cateri Germania Principes in nomen Cafaris 
juraret. Gluas Fabricius ^ Balbinus , aliique plures adjun£lis etiam auc-^ 
tisque circumftantiis exlcripfere. Hagecius, qui funimo Chronologiae 
vitio deditionem hanc Boleslai meris ^gmentis refperfam demum ad aa- 
lium 964 narrat^ conditionem etiam eam abOttone prsefcriptam docet : 
iit quocies Romanorum Imperatori vifum fuilfet , is fuccelforesque Dm^ 
ces Bobemixt in aula Imperatoris adelfent, ac coquinari minifterio de« 

pu- 



pocati afaeneum lebetem fuper ignibus verikrenf« Gtiias nugas adeum* 
annum refiitabimus. Alii alia adjecere, Verum quemadtnodum Witi-' 
chindus fuperioribus annis unica munera & tributa ab omnibus vicini^ 
Slavis denegata qu^ritur^ ita haudaliam caufam moti adverfus Boles^ 
lanm belli, fquidquid ex Fabricio obtendat Author Seriei dffonolo^ €bfWoU(Bt0 
gvx) finem , conditionemque fuiffe merito judico , quam idem Bojje- f*j*^ *^^^ 
micum tributum , quod a morte fratris fui Boleslaus Ottoni difputa-r * ^' P* 3^7 
vit , & a (\uo oneie gentem Bohemam in perpetuum deliberare conatua 
d%. Si quid ultra hoc fadhim , id folum certe fiiit prsterea , quod per 
i^annos intermiilam penfionem confiitutis certisannis & vadimonio 
pedetentim farferit« \Nam fummam eam pecuhise, quas fitcile centum 
vjginti fflillia florenorum squabat^ Boleslaum iimul unoque temppre 
expunxiife, temporum ifiorum ratio haud facile admictit» Miror ita^ 

?[ue niffliam credolitatem do6V^ Ccimpilatoris Seriei Chronologic^p , qui ^^^^^l^ 
upa reJaris Dubravii conditionibus utroque pollice fubfcripfit, ftwi ^^^^^69 
enim admittere fas uobis lit, Boleslaum eaJem conditione, at^ue ceteros * * ^ 
Gef-maniie Principes in nomen Ottcnis juraffe , quos vafallosejusfuiffe^ 
omnique clienteue fiimme obnexios» apud omnes exploratiim eft ? cum 
contra prieter annuum tributura de nuUo clientelas onere feu Boleslai % 

Ceu po{£etiorum Dacum noArorum quidquam proditum iit ? Omuibu^ 
bifloriam Bohemis^ fcribentibus inilar regulas eife debent verba legato^ 
rum noilrorum coram Henrico IIL apud Cormam ad an« 1040 ; Hoc 
f tributuffl^ omni annojine refragatione tibi Jolvimus, ^ tuis fucceffori'^ 
hus folvere volumus. Atfi aliquo prater filituui legis jugo nos ag^a^ 
vare vohieris 9 mori ^otius promptt fumus ^ ^uam infuetum ferre onusp 
6t.uare quidquidhshtet^ac iiudluet Schminbus» vera fcribit Stranskius; ScbmiMunn 
Ottonem hac fola conditione pacem dedilte Boleslao , ut majorum "^^" ^^ GpW* 
txemplo &* abfque iibertatis prajudicio omni coleret ejus majeftatem, ^^ cL'' y^f 
pen^nem annuam penderet. Neque vero etiam video, qua ratione prir Reipl,B^x,i. 
ma conditio, ut Boleslaus commiffa piacula omnibus modis expiaret, ad Ot.- J, jo! 
tOfDem fpeftaverit. Qluidtjuid in fratrem fuum fanftum peccavit , Epi^ 
fco^i fuiautSummi Pontincisintereratanimadvertere, & remediaeK-- 
piationis prsefcribere, non Ottonis ; ut taceam nec in uUo vetere pro^ 
ditum e(fe, Bolesiaum Chriftianos cxilii damnalfe. Si qui clientes &u* 
roresque San6li Wenceslai ftatim poft cedem metu dilapii funt , iidem 
prideai rebus pacatioribus enatis, ut de Podivino ponftat , in patriam 
rediere« Porro <um Witichindus huic deditioni Bolefslai fubjun-^ 
jit: Bix eo Megi {Ottom) fidelis fnvus &* utiHs p^rmfitfit , inuuit il- 

lam 



• 86* Annus 9S©* 

lain aniionim fodetatem^ (]tts poftea inter Ottonem & Boleslatim coa^ 
luit , uc alcer alteri fub noviter emergentibus bellis hoftibusque auxilio 
prsfto effet, uti annis (ubfequencibus vifuri fumus. Ex hac amicitia 
& armorum focietate etiam pofterius a pluribus Ducibus noftris obfer- 
vata^ indudta confuetudo qusedam & lex» ut Dux Bohemiie Imperatoreflf 
in expeditionibus fuis comitaretur » & auxiliares copias fuppeditaret. 
Marignola nofter vocat hanc confuetudinem ftatutum Regum antiquo^ 
rum ; fic enim de Wladislao Duce noftro loquitur : Juxta ftatutum 
jRegum antiquorum ad nufum Regis Henrici quarti Dux Wladislaus 
nepotemfiium aquivocum m^t cumarmatis Romam* Gluod demum fub 
inveflam regiam dignitatem in Bohemiam ad ea itinera etiam, cumRex 
Germanise ad coronationem Romam proficiiberetur^ tradu6lum eft^fci-i 
licet ut trecenti armati exB<Aemis adjungerentur. Fridericus vero II 
Go/i^/ Aianno 1212 primus arbitrib Ottocari reliquit^ feu hos trecentos armatos 
1?^ «/'. transmittere, feu trecentas marcas numcrare* 

XIII 

III* Poftremum fuboriri poteft quseftio, num Boleslaus Sxvus Re-« 
gium nomen geirerit^& dignitate regia confpicuus fuerit, cum coe^ 
duo fcriptores Frodoardus & Wicichindus , imo paulo pofteriores qui- 
que , ac inter eos Conradus Urfpergenfis eidem regis ticulum tri* 
buant. Huic opinioni favere videtur Monachus Pegavienfis in vita Vi* 

gerti Groicenfis, ^ Hic ante Wratislaum noftrum primum Regem Bo« 
iycmparzfustn ®^^* commemorat quendam Regera Bougonem (Boleslaum corrupta 
VluddM0^C^-^^^^ fcriptum fuiffe Uifpicatur Schwarzius ) qui Ducibus & Marchio- 
iTia^ipiM/ Aif fi.nibu5 imperitavit, dominatioii(emque fuam per Sorabos dilataverat* 
ken. T* J. p. Juvat Mouachi hujus ex c.2. §. 7* * verba cxfcribere. Memini (in- 
^'J* ^ quit Vipertus ad Wratislaum nofbum} quendam antecefforum tuorum 
fpuin 1 I ^S^^^^^ <//V/, cujus principatui non dicam Comites ^ aUosque noli/ita" 
Qeff^ * * te opibusque pottentes , imo Duces ac Marc&iones militahant. Is adep^ 
> tus dominium nomenque regium in provinciam forte Soringorum ( So- 
taborum }y2ri/f8 dilataverat imperiufHf aliisque Principibus aque potein^ 
tihus famqfior if eminentior claruit. Cum igitur ante Wratislaum 
nihil ufpiam de Bohemise Rege aliquo proditum fit in veteribus^ non 
levem quidam conje£hiram capiunt>Boleslaum Ssvum Re^em fuiffe. 
Vcruin in voce Bougonem feu errorem & oblivionem nominis Viperto 
obreptiffe^ feu eam aTnauuenfium ofcitaiitia depravatam fuiffe, indubium 
cft* Verofimillirae autera Bougonis hujus nomini fubftituendum erat. 
Suatopluci^ magn» Moravis ^ Bohemis Regis ^ de quo jam copiofe 



P. III. AAiialiuffl noflrorum egiinus. Is enim fiohemos , Moravos , 

«liasque omhesVicinas Stavicas respublicas fub iua potellate habuit^ ^ > 

qutmadmodum fimilia de eo fcribk Dicmarus.-Bohemi regnante Sue^^^^^^^K^ 

topulco quonJamfuere Principes n^lfiru Huic a n^firis parentilms auot^-f* ^99^ 

annis folvebatur cenfus^ ^ hic in fua regione Marban diQa Epifcopos 

habuTt ^ qudeomuia Aictffiifucceffhfespropterfuiafrogantiamperdi^ 

derunt. Hujus edam amidi cituli fegii cauta Wracislaum nomen &dii» 

gnitfltem re^m accep^Fe paBim hiilorici lcribunt , ut fuo Iogo dice- 

mns^ , E qutbus planum iit^ locum hunc Monachi Pegavienfis minime ad 

Boleslaum fpe6tare» fed ut jam alias crebro monuimus : a veterioribus 

Ducis & Regis nomen promifcue fiiiife adhibitum ^ prsfertim autem 

Primores Ducum ^ qui regulis minorisque poteflatis Ducibus domina^ ^ 

bautur, Reges paflim appellatos fiiiire, ^Hac non alia fignificatione 

Frodoardus Witichindusque Regts titnlum Boleslao tnbuit, quoniaiil 

&is5 utjamfupra vidimus, plures regulos» Ducesque minores fub 

fua poteihte habuit. Majori cautela ufiis efi Annalium Fuldenfium 

Compilator , qui Wratislaum noilrum S. Wehceslai patrem , & Spiti- 

gneum fracrem ejus Primores Ducum vocavit. Porro quanquam in nu- 

mo , qnem Boleslao L adferimus , nomen illius nudum nullo Ducis aut 

Regts adjefto titulo fpedlatur , indubia tamen ex coraputu & ferie Re- 

gum noftrorum h^ibemus argumenta', ab «ntiquiflimas retro temporibus 

aec Boleslaum nec S: Wenceslaum inter Reges cenfum fuifle. Sic 

enim in mulds diplomatibus Ottocarus I Rex Bohemise fcribit fe or^ 

dine tertium Regem Bobemia , Wenceslaiis I ejusdem filius quartum , . 

uepos Ottocafus II quintum, Pronepos Wenceslaus- lljextupf &c. 

Videlicet ut omnes hi pro prirao Rege Bohemise nonniQ. H^ratis/aum , 

pro fecundo JVladislaum agfioverint. 




,ANNUS 9JU 

oleslaus confillo ProceruiJi fuorum intra nrbem Bragam j^*'''^ 
vailas iumtuofasque iedes conflrui prscepit , (\m&tmnm ctmHt, 
peritiffimis rei fuforis fignandssque moQetas artifi> 

Fa&s ly. Ai««Ai.. Hagsc^ 1. o- '' 




€a A-NKus 951 •■ ' 

cibus loqavit, i") Ifthic novtis numus, antica parteS.Wen- 
'^*^^**' ceslai , poftica Ducis Boleslai referens effigiera, excufus eft 

eo pondere, ut tres femunciam squarent. (^) Nec fubfti- 

tit hic Boleslai Pragae excolend» follicitudo , nam &pluribus 

jv^^^^magnificaB ftrufturae domibus urbem decoravit, & Wi/Ie- 

fUjfott, jiradi pofita fublimi turre cognomine Boleslavka i^ cellas 

capaces e faxo excidi fecit. Denique ad csdem filva- 
rum, cuituramque agrorum cura converfa , quse omnem re- 
gionem tantum begvit , ut tam re frumentaria, quam auri 
argentique divitiis alBuere coeperit. 




ANNUS JESU CHRi&TI 951. 

AGAPITI ?A?M n. AN, 6. OTTONIS. M. 15. 

BOLESLAI I. AN. 15, MICHAELIS EP. BAT. 8 . 

(^a) r)rftg35 ^omwm monetariam , deuariosque Boleski excufos fiiitre 
Jr probat ptolatus pofticse partis typus cum Epigrapbe Praga. 
Boleslai II imperio ^lteram domum monetariam Melnicii fuUre ex fimil- 
lima numi infcriptione fuo lopo oflepdemu^» 

[b) Nec hxc duplex effigies, nec pondus refpondct numis, pon- 
dere multo iuferioribus » quos hodie Boleslaorum nomine infignitos 
35(fc6v. Wf^» fuperftites habemus. Primos numt>s Ducis & Principis imagine excu- 
OTfttijen 1 • fos Udalrici deprehendimus , uti ex typis a noftro P. Adauftp daris 
jbm^ ^^^videre eft. Stranskius, qui fimilibus penc verbis atcjue Hagecios nu- 
Ij^jyu^^; mum Boleslid defcribit , pondus illius idem ftatuit, ait enim FaUenfis 

Bijf, c« 18 S«a ioJUmi vnam quafi partem fextam | a^quafle. Sed viri ifti una CQm 

fialbino prseter vifa unquam exevipla ad normam hodie excufarum 
monetanun de statis iftius numis ratiocinati funt. Certe Stranskium 
sunquam ejusmodi numos vidifle probant ea^ quae fubjicit : JS!r eo 9 in- 
^uit, porrQ tmport taim iomtMtt J^ondtrtaut Mfuwithtftur usque ad 

^ ttm^ 



BOLBSLAI 1« 15« 83 

tmpora fPeacesIai Boe riomme Regis Bbbemimfecundi. Glui li Dncum 
iftorum moaetas ocuUs ufurpaflec y advertilTet procul dubio, jam eas 
bonitate reupuritateargenidaBrzetislai I morte deflexille]^ tantumpo- 
fteaufdjuead Wladislaum I Regem pedetentim deprayatasfuifle^ utpaulo 
ouid mmus leris dimidio admixtum ohfervatret » cmod de evo fuo eo-* 
aemque ipfo tempore queritur etiam Cofmas. Hcc pecunias depra* 
vatio procul dubiocauu &it deia Wladislao^ ^od e puriflimo argen^ 
tQ brafieatos procudere coeperit* Nec yero in ullo numophylacio j 
aut libro tnonetario ha£tenus mihi ex hac aetate numum a vidnis gen« 
tibus procilflmi ejusve typum Ipedtare licuit, qui hodierni Imperia- 
lis fextam partem squauet pondere; minuti onmes funt, &nequidem 
grofli bodierni magnitudinem pondusque obtinentes« Ceterum an ta« 
men Boleslao huic numus imagine S. Wenceslai infignitus concedi 
polfit ^ in Prastermiflis §* II. vendlabimus» 

(r) Verofiraillime Hagecius Boleslao in Wlflehrado monimentum 
flatuere voluit fimile illi^ quod Neklanreliquit. Nam turrim A^fi/^/v- 
ka illhic adhuc anno 1420 ante everfionem caflri hujus fuperfiiiire, do« 
cet iraago vetus hoc anno pifta , cujus typum fuo tempore in his 
Annalibus fcalpro excufum pubHcabimus, quanquam Hagecius jam an^ 
no 1036 corruiife adllruat. 

PR^TERMISSA. 

-L nace cuffl Ottom M. conftituta, hoc tandem aut jTequeilte anno 
Jr verofimlllime Boleslaus votum fuum explevit, quod de nato fi- 
bi filio poft casdem fimfti fratris fui conceperat ,' quod verbis iftis CoC- 
mas exprimit: Si ifie i9Bey////iy/(inquiebat \^o\^\x%)fuperftesfuerit^ 
ex toto corde meo DEO eum voveo, c/ericus utjft , ij ferviat Cbrifio 
0mniius Jiehut vitmfiuepro meopeccato ^ bigus terra propopulo. Jam 
Tero quod ad huncaut fequentem annum fpefbit, & quomodo fidem 
hanc D£0 datam liberaverit, ex eodem Cofina audire libet: P^ft bac, 
genitor (Boleslaus ) voti non immemor, cum ejftt iampuer dociHBsf ^ 
multum parentibus amabiliSf nonferenspater ut fuis difcederet prm o- 
cuIiSf miftt eum Jlatisbqnam tradens fuh regulares alas yibbati Sanffi 
Emeramni Martyris. lii eccIeJSafiicis &" regularibus fan&iohibus eft 
imbutus , ibi monacbico babitu indutus, ibi ufque ad virile robureft 
enutritus* Cetera qme. ad enudationem rerum a Cofina narrata- 
nm percinenc, jam ad annum934 expedivimus, cui nempe anno per- 



&4 An»os 9^i, 

^eramHageciUs votum B61eslai,'&niifl[ioheni filiiStTachiqxiatis Ratisbonta' 
iUigaverat. Kam iucredibile efl prius, & durante bello cum Octone 
Boleslaum ii>Bavariam miirurum fuitfe filiumy quoOtto obfidis locouti» 
& nefcio quas graves .pacis conditioues eKtorquere potuiffet. Agebat 
Strisichyquas prsclente aiino jam deciiQum quintnm statis. fuse annum» 
qdi fufcipiendo religiof^ vitse ilatui conveniens erat. Sorcitus auteoii 
eft in ordine Dit?i'Bbnedifti notnenCteriflanni; -habeturqde paffim pr«- 
authore vitse SS. Ludmills ac Wenceslai^ e qua crebro Annaies ho£ce 
illullravimuj. • De eo porro nobis crebro fermo erit , nec tacebimns du- 
bia & difficultates noftras, quje nos retrahunt» ut ne eidem hanc vitam 
eadem rerum & vei^boinim ampUficatione / qua a Balbino excufit eft^' 
concedendam elFe judicemus. 



1 1 • 



r^ .* 



IL Supra quidem innu]Aiu5,ex fuperftitibus Boleslaonim mimis 
unicum nobis videri;, qui .ex pluribHs ibidem allatis rationibus Bolelao 
L vindic^ri poilir. At quaudoquidepi una & conftans eft pacridrum hi- 
ftoriconim, quamquamrecerkiorum, vox & fententia, monetas pofte- 
riorum Ducum noftrorura effigie & nomine S. Wenceslai fignatas ori- 
ginem fumcre ab hoc ipfo Boleslapy ut ne pervicacis obftinatique ani- 
mi a quibusddm damnemur, qui omnes patrias traditiones» ut illiqui- 
dem ajunt, peffum eamus, iftorum in gratiam periculum facere & in- 
Quirere libet , imllustte alius }ios iuter denarios numus fit^ qui aeque 
Boleslao I adferi valeat. Nos quanquara ingenue fateamur omnia cir-^ 
ca genuinam cogiiitiocem denariorum iftdrum , cujusnam Boieslai e^ 
tribu^ fibi ordine fuccedentibus fint, cimmeriis tenebris obfita elFe, 
tamen negare haud aufiraus denarium illura, quem Groffotheca author 
in fecundo fupplemento Tab. XL.Num.'37 protulit , quemque etiam 
P.nofter Adauftus intcr Boleslai II denarios Num. lo excufura dedit, 
uti proxime Boleslai I fignaturae accedere , ita A ceferis faltem tn epi- 
graphc differre. NuUus enim eoruto inutraquc fronteuomenS, Wcn- 
ceslai prxfefert , itt bmnibns Boleslai nomen' latine termina€um legitur» 
cum ab eo denario , de quo hic nobis fermo, utrumque abfit, San£H. 
Weficeslai vero q0mcn ita expreffum cernatur, ot 4atinrtatem mininie 
iapiar, reliqua qus adje6Va funt, a latino idiomate prorfus abhorreiEint. 
Buc accedit qubd charaftcrea iftius numi haud multo degantiorcs finc 
characteribus illius denarii , quem fupraBoleslao I adjudicnvinius» Tam 
vero in antica quam poftica parte una eademque infcriptio fiae uUo 
Sanffi aut Divi indicio legitur ; VENLAES OXVZOia Ptimam vou 

cem 



BOLISLAI I. 15. SS 

cem^ flVe 'contra6bm five monetarii iinpentia corruptamdicamus, ITeif^ 
c€s/aum denottve nemo dubitabit* GLuidakera vox OXVZOIC velit^ 
denotetque^ cjnia Oedipiim agat? Slavicam ramen potius efle ^ qimm 
larinam nemo non admiferit. Gluid fi ifthic litteiam X fecundo ioco 

Eofitam slavicum verus C6 eife dicamus, quam cum monetariusrudisia 
itino alphabeto non deprehenderet , veter^m Cy riilicam retinuit , fub- ^ 
fiituitque , ita ut vox haec OCHVZOIC legendbi fit ? Nam reperio 
in Lexicis Dalmaticis Illyricisque fecundum veterem diale£him ocius^ 
cbujem hodie ocArfc/nijetri cxpiate , ocbrfcbujucbi expiatorium figniiicare, 
qua figuificatione idem effet VE^XAES OCHVZOIC , quod fVences^ 
laumexpians^ ut proinde numus hic expiatorius Videri poffet, cujus 
excufione Boleshus publicam expiationem meditatus , fanflum fratrem 
fuum obintentatnm caedem expiare conatus fit. Hanc le6lionem figni« 
ficationemque fi ampledti libuerit fuperioris fententie patronis , habe«» 
bunt enim vero pr^ter effigiem & nomeii S. Wenceslai indenariahoc 
ferapiternum monimentnm verae poeniteiitise ac publicie expiationis a 
Boleslao fufceptac» Hsc fi amplius a vere po^nitenti Boleslai animo 
probare voluerint, praeflo iilis eftpaulo fupra allatum Cofms teftimo^ 
nium 9 quod fiatim a patrata oede iUum remorfiis & poenitentia ince& 
ferit , cum filium fuum recens natum ordini monafiico devovit. Hai* 
bebunt etiam ininonetis fuccefibrum ipfius prsfidium , quibug iftiusmo«> 
di memoriaies denarii miaime erant incogniti, Verum quandoquidem 
denarii iftius (" qnem quoque Boleslai fimulacro fubje£lum ]Le6tori ob 
oculos ponimus) infcriptiohem retulimus^ jam ad areas ipfas utriusque 
frontis transeamus. In parte antica fpe<Slatur pe61oretenus rudifiimo 
fcalpro cslata imago S* W^racesiai radiato capite,manuque dextera 
fceptrum teneus* In pofticaarea vifitur maiins e nubibus protenfa» e 
cujus utroque htere inverfum* m obfcrvatur. Simillimi figni funt ple^ 
rique denarii Boleslai II, nec non uxoris fue Emmse, nifi ouodinilliy 
obverfa dexteraque facies S. Wenceslai prsi^fentetur^ Eruaitus Eques. 
Silefins apud K^erum ^ item MS^ Monetarium Ducum & Kegum Bo^ 
hemiac ex utroque latere pofitos cbara£^eres compendiique figno no- 
tatos habet pro literis V.M. le^tque Fhi manus^ fbilicet per manum 
eam e nubibus proten&m S. Viti manum explicans, quam S. Wences* 
lauta in Bohemiam intuliife plurimorumhiftoriconmieftCentetttia. £!um 
in errorem horum du6tei & me ipfum pertra£him fuifle jam P. IILpro- 
feiTus fum, prsfertim'pofteaquam lu eodem KjQehleroP«7^p.4i7 alium 
ammum rejperi, qui integram inCbriptionein Divi ntimoffus hther^ 



8<5 Aknvs 9Si 

vifuss At jafn pf olatis yifisqne pluribus ejusmodi deoiriis res in pr#- 
patulo eit, e latere pofitos chara€letes haud alios ejte quam grscum 
A & nmonetariorum imperitia & ofcitkntia non xaro deformat» » quod»- 

2ue charafleres ifti> fcilicec PrincipiutM ^ fintm denotant, manumip^ 
im e nubibus protenfam denotare ^ fymbolum nempe elTe DEI patris^ 
qui eft rerum omnium principium & finis. Gluemacbnodum autem grs- 
cos hos charadt^res ^ eorumque -fignificationem non ab alio quam Di- 
vo Apoflolo fuo Methudio natione Greco edo£ta eft gens noftra^ ita 
etiam procul dubio fymbolum manus e nubibus protenue ab eodem ac^ 
cepit* Nam Grseci univerfim hac figura DEum, ac cum primis DEum 
patrem f eprsfentare fuut foliti ^ quemadmodum hodie triangulo inter 
Jnibes radiosque efformato eum paflim denotare in ufu eft« De hoc ve^ 
ro manus fymbolo copiofifiime juxta ac eruditiflime dilferit Clar. Vir 
Aflemannus in fuis Kalendariis T. L P. L c. 5. p. go. ubi contra Kieslin- 
gium & Suicerum alferentes Dei reprafentationes apud Gracos fuijjfe 
igndtas oflendir^ manus iftiusmodi imagine antiquiffimis ecclefia^ grsec» 
temporibus DEum fiiiire reprefentatum^ Libet ex authore hoc do£liC- 
fimo non omnibus cognito quxpiam exfcribere : Purum putum eji, m^ 

2uit , Suiceri , KtesUngH ^ feBariorum mendadum ajjirentium imagines 
lEI apud Grmcos effi ignotas : In Menologio Graco Bqfiliano quod 
Bafilii Porpbyrogeniti j^[ii fcriptum piBumque fiiit circa dnnumCbriJir 
980 5 ^ autbenticumfervatur in Bwliotbeca jhtticana, in prima fepne^ 
Jlri parit , quafola exftat , frequenter occurrit imago DEI Optimi Ma^ 
ximi, non quidem fubfpecie bominis, fedfubforma manus buman^e e nu^ 
Hhus prodeuntiSf radiosque emitientis ifc» £ quo codice demum ^ cum 
&cile 40 e^usmodi pifluras defcripfilFet , fubjtingit : En bahes mi Kies^ 
Hngi infex priorihus anni Gracorum menfihus depiQam DEI confpicui. 
if immenfi imaginem p/usquam quadraginta vicihus, bahes Spiritum 
SanBum infqrma columha i Patrem DEum in forma manus buman^f 
DEum ipfum fimpliciter ^ ahfolute vel informa manus bumana^ velin 
forma radii e calo prodeuntis^ Poft hsee producit plures alios vetU' 
ftosGrsecos codices pi£turam manifs fub reprsfentatione DEI refe^ 
fentes^ quorum prsecipuum nomen meretur codex Bibliothecas Csefa^ 
rese Vindobonenhs faeculo exeunte V vel ineunte VI fcriptus ^ & ajpud 
Lambecium La^ p. i<K>7 item L7 a pag. a ad 15 fragmenta Genefeos 
eompleftens, Hoc in codice (inquit Aflemannus}/»^»/// fere pa^inis 
0ccurrit ifnago DEIfuh forma manus bumanm in nupihus* Sicfol. i# 
/• %. Manus DEIin nuhihus, infrajerpens arhori circumvoJutus pAdam 



BOLESLAI I. ^15. 87 

&* Eva Irevihus tuntch vefthi ^c.joL^fp. !• m^nus DEI innuhibuSj, 
&* fub ea iris tant^am Jignum paQi dtvini poft diluvium ^c. &V. E 
quibus dein mufivisque Ecclefiarum lulicarum evincic^ eum piugendi 
morem eriam lacini$ commuoem fiiiire« Nec vero manfim hanc fiiiy 
fyrobolo DEI in monetas referre folum ufitatum fuit Ducibus gentts 
naftrs ^ quod in monetis Begum Anglorum ^ Fraucorum ^ Ducpm $9^ 
xonis imo & Pontificqm Romanorum Imperatorunicjue cumiisdemgrae^ 
cis charafteribus aliisque ladnis videre licec iu libhs quibusque luoncr 
tariis , quos fi doft. uompilator Chronologicae Seriei confiduiflTet. mil C&wii, ^u 
nime exempla plnra pr«ter numum Ethelredi Anglorum Regis a re ex- ^^* ^^* 
cufum defideraltet. Et vero cura pluribus locis ad Pagium provocet^ ^* P- W» 
infpexiflet Annum illius 875 p« 704 > deprehenciiifet lUhic Ludoyici II 
Imp. denarium fimili forma excufum* At locupletiorem in hoc areu« . 
memo elFe fupervacaneuin cenfeo^ quandoquidem nofier P» Adauttut 35ef<^. hih. 
hoc in genere, quidquid dicere oportet^ abupde perfeputus efi^ Ilr^unjr. rih 
lud unum adjicieudum autumo: ex fupra relatis erui, GrolTothecac au-®^|^7*W 
thorem aliosque complures folfos fiiilFe, qui palmam eam e circdi» ^**^^*' 
feu nubibus protenfam» & utroque latersgraecis literis A* n*niunitam 
pro manu henedicente habuerunt, explic^runtqiie» Poflerioribus qui«- 
aem temporibus ifiiusmodi palma charafteribus his carens ad fignifi-*- 
candam dexteram excelfi & prote£tionem di vinam tradudbi eft. Sic 
refert MabiUonius in miraculis S, Benedidti , Floriacenfe mon«fteriuq][ ^^^^"^ 
olira ejusfflodi manum in infigni fuo cum epigraphe Dextera Damini '^' ^' *• 
gefialFe. Ima vox ipfa ixramv/ tropice in fignifioationemj^of^fl^/^ff/j 
tranfiit» ut pluribus exemplis detaonftrat Dufirefne ia Gloflnrio, quod 
luculentiflimis tefitimoniis etiam iu figillis OQcum & Aegua) poftroruta 
foboratumcft, nam ifthic infcriptio paffim legitur: Pax fVladislai^ 
Ducis PHderici, Hegis JVenceslai, JRegis Optocari tf^% in manus f id eft 
prote£tionem ) S. frenceslai. 




AN- 




tS Annus 95#* 

AN N y S ; 952. 

alymilus e gente Horbogsa (*) filius KwietofcMi 
quanto opibos copiofior , tanto Boleslao potior in ar 
moribus, ut ampUus Pruicipis demereretur gratiam, 
omnem pperaia cum vemaculis fuis ad mlnerarum lludium 
Gontulit , in agros Lipnicenfi rivo vicinos tota mente omni- 
que animi impetu incubitum eft* Huc ad acre faxum ( quod 
Domen erat Lipnicenfium vaili uni ) hortatu uxoris fux 
( quam Pythiam fuiffe Klipta (^) fcribit, foflbrum ccetum fub- 
. mifit. Hi fodicando vifcera terrae omni indufl:ria perfcru- 
tantur, & hem! forte in ingentem argenti maffam incidunt, 
quse fimilitudinem equi relerebat ad vivum velut omnibus 
*J^*^%wxtli"eamentis a natura expreffi , ut a periftiflimo artifice pro- 

pior vero fabrefieri haud potuiffet« ^i Lstus tam infperato 
munere Dalymilus nil buniStatus inoffenfum plauftro Wiffe- 
hradum devexit, deditque dono Boleslao rerum harum cu- 
pidifiimo. Non prxter admirationem fpe6tavit hoc naturs 
miraculum Pux nufquam antea his terris vifum , quod ut 
omnium oculis pateret , in area Wii&hradenfi fuper emi- 
hrZ fMitictt^^Tite faxo locari juflit curo di6lo : Roma olim seneis &ar- 
0»mtur, jg manuque fa6lis gloriata efl;gaballis,Bohemiameajamequos 

argenteos humanam artem nefcientes oflentat , quanto au- 
tem argentum seri preflat , tanto auguftius futurum eft Cze- 
chorum nomen prs Romanis. (^) Confluxit vero certatim ad 
hoc ipeftaculum pmois late Bohemia , repertusque aliquando 

. .. in- 



Boi.£stAii, i6. g9, 

inter turbam nonnemo arufpicinaB haud mdis , qoi diceret: 
poftquadringentoruniacdedem annorum intervallum raajorem 
etiam , &- admiratione digniorem ami mailam in Gilovis mon* 
tibus efTolIum iri. ■ ' -' 




ANNUS JESU CHRISTI 952. 

AGAPITI ILPAP^ 7. OTTONISM.16. 

BOLESL Ai L AN. 1 6. MICHAELIS EP. RAT. 9. 

(a) ly^oemerus iii fua difquifitione de antiquitate fodinarutn Bofaemi' 
JV carum p.52. Hagecium omniloco tanquam certum ducem (e-. 
CUtus ab eo Horhog ridicule deducit ruperftitem familiam Horbacbo" 
ruta. Ceterum non male iuterpretatus nomen Horbog germaQtce S&tt^ 
goit , ea tamen setate dicebatur lcribebaturque Gprbog montanus DEus, 

yb) Hem fontem! e quo tot fabellas haufifle, fuaque locupletafle p^^ m^^ ^^ 
videtur Hagecius^ Peflina quidem in Phofphoro fuo vetufti^mmi Bo^ pf^^^ 
^emia fcriptorem vocat, fed ad neminem .quam Hagecium provocat» 
A/lirum fane, fi alicuju:s nominis fuit author hic ( hemini quidem prster 
Hagecium cognitus) quodipfe Hagecius inCatalogumauthorumAnmir- 
nalibus fuis pracmiflum eundem non inferuerit» 

(f) Nimium credulus in his fuit Balbinus , qui huic nartationi ^^ 0#<r it 
fubjungit : Naturam etiam in metaUicis, aliisque fuhterranm rehus anU ^ '* 5 
mantium figuras imitari^ eoque opere velut ludilundam gaudere, tJi 
nonnunquam natura imitetur figuras animantium , nemo in duhium ver-*^ 
terit. Ea vero neque incredibilia vifa fimt doft. Compibtori Seriei<n«onfc#*(Bfe^ 
Chronologic» , ut in majus firmameotum etiam ex BalbinoTheobaldumf^^^*^*^* 
de fodinis , Gefnerum de foflSlibus, Ofualdum GroHium de fignaturis * ^' *• '^ 
vades ftiterit. Naturam etiam in iDetaUicisludere^& quandoque rudi 
du6lu artefadla , animantiuraque figuras imitari , nemo controverterit# . . - -^ 
At fodinam aliquam uuquam tantam fimul fudifle maflam, quae equima- 
jnitudinem scqiiaflet, quaeque equum onmibus lineanientis ite aii vi v^ni 



90 Akkos 9^flu 

expreflliret^ ut etiani artem fuperaire dici potttiiret, ^dmii^ ut cum 

Horatio lo^uar , rr^ ^a/ apeUa y non ego.^ .Verofiniillime nomina ver- 

nacula Bquus^ afinus^ canis^ dnfer ^c. qu« foffores. aurariis argenta- 

S&efcbr. b^t^*^^^^^^ indere foliti^ hodieque foleRt» occalionem dediife iftiusinodi 

m6nyett i! figmeiitis , jam pluribus oftdndit nollef P. Adau6lus* 

2(bt^*p,xo3» 

P R iE T E R M I S S A. 

jiaaSywM^* \ ^ Wftoriam ecclefiafticam rurfum pertinet anni hujus fynodus , 
^ ynow ^^ ^^^ Auguftse Vindelicortim Indihione X. AnHo veroRegniOu 

tonis XFI ffub ale FIl Idus Augufti celebrata eft. Ejusdem fy nodi 
meminit ad bnnc annum Herraannus Contradtus apud UrftiftunL Cum 
vero in Aftis hujus fynodi die VII Idus feu 7 Augufti adhuc compute* 
tur annus XVIRegni Otconis^ novum id ad vindicandum S. Wences^ 
lai martyrii annum, ftabiliendaque ea, qu£ ad annum 93^ in Pneter- 
miflis cbpiofe diireruimus , argumentum eft. Inter Epifcopos , qui 
huic fynodo interfuerunt, fubfcripferuntuue , etiam Tetettut Mic&aeJ 
Epifcopus npfter Ratisbonenfis , qui procui dubio uro more temporum 
illorum rurfus Clero Bohcmo ftipatus adfuit. Awa hujus fynodi po* 
tifTimam partem ad pofteritatem tranfcripta funt , excufaque cum iuis 
Xi Canonibus leguntiir apudCanifium antiquarum leftionum Tomo V^ 
& in Conciliis^ermanise Torao II p. 622. Canoiies, qui ad difcipli- 
nam ecclefiafticam referuntifr, compendio hscc concinent: I. Ab offi- 
cio deponendus Epifcopus & in facris conftitutus, qui uxorem habue** 
rit* II. Clero univerfini graviffime prohibetur venatio. IIL Alea. IV. 
Ne mulieres cohabitent Ciericis. V# Monachis inhibetur extra clau^ 
ftrum fine licentia Abbatis fui ire. VL Providentia coeriobiorum com- 
mittitur Epifcopis. VIL Permittitur Clericis tranfire ad ftatura mo- 
nafl:icunfi, VIIL Sandiimonialibus tranfitus ad ftriftiorem obfervan- 
tiam. IX« Laicis demitur poteftas quenquam fin6 confenfu. Epifcopi 
beneficio fuo privandi. X. Lis decimationum ad folum Epifcopum 
fpe6let. XL Clerici, cum ad maturiorem mtem pervenerint^licet 
nolentes , ad coutinentiam cogantur. De hac fynodo mentionem etiam 
^l^^^^^h(Mm€\ot vxtvt S. Udalrici contemporaneus, vifionemque iUiushis 
ij^jf^/!^*f^"verbisenarrat: Fmita itaquefynodoprafata^Dei Martyr QS.Vetms') 
^* ^' monftravit itti ( S. Udalrico; loca caftrorum^ ubi poftea Otto ReX adbuc 
manensregalem locutionem c^mpotuVts diverjarum provinciarum Sabuit, 
Mki Rmx Ptrengarius de Longotardia, £f filfus ejus Aielbertus cum 

»uU 



BOLESLAI I. I^« 91 

miJtTS Epijc&pis fi pr^Jentavtrunt , £?* Jito donuniq fuhdiiferunt;, Inr 
Jicavitque ei fiipergre^nem Ungarorum ( haec deinum anno 955 fa£ta 
eft^ &* loca Seii, xfquamvis laboriofi viQoriam Cbriftianis conoeffiirum 
effi nunciavit. 

II. Hermannus Contra6lu5 apud Canifium ad hunc annum ait : 

Otto Rex Bobemiam , €r fiJius ejus Luiiolfus Dux Italiampetivit. Gluod 
utrumque noQuili poft nienfem Augulium pera6tamque fynodum fieo 
potuit, namut ex Frodoardo legitur: Otto ulque ad Pafcha. erat ia^^^^^^ 
Italia ibideraque Papic celebravit Pafchalem feftivitatem, tum ad fi|a^** 
rediens Auguttae Vindelicorum interfuit fyriodo, poftquam mediante Cbntimmr 
* Augujio menfe conventus Francorum , Saxonum, Bavarorumy Alemanno^ Utgimndt ad 
ruM if Longobardorum publicus • . . agitur, ubi pnefcriptus Berenga- h^ a^ 
rius cum JHiofuo Adelberto Regiafe per omnia in vajallitium dedit do^ 
minationi, ^ Italiam iterum cum gratia &* dono Regis afcepit regen^ 
dam» Marca tantum Feronenjis & Aquilejenfis exctpitur, qua Henri^ 
cofratri Regis Ottonis I. committitur, inquit Contiuuator Rhegino* 
nis. In eodem Conventu videtur Otto hlium fuum Liudulfum fibi fuc» 
cefforem conftituiffe in Reguo, cum Frodoardus id accidiffe dicat, an^^^^^^^f^ ^ 
tequam is Italtam teteret. Petivit itaque pofthunc Conventum Liu-.*"'^^^' 
dulfus ItaUam» procul dubio,/uc ponradum Lotharingiae Ducem ifthic 
liberaret, cujus cuftodis Papia fub reditum fuum inGermaniam abOt^ 
tone commilEi fuit, & ipfe Otto poft hunc Conventum petivit Boie<^ 
miam» 6tuam ob cauihm autcm Otto petiverit Bohemiam , & quid ift;* 
hic fecerit, nufpiam proditum; HoftiUcer ingreffum fuiJfe cum aliquo 
excrcitu , non admittunt Witichindi verba , qui Boleslaum ab anno 950 
fidelem &utTlem Ottoni perftittire prodit, imo & exempla plura anao« 
mm confequentium teftatum fkcient , Boleslaum paffim Ottoni armoi* 
rum focium fuiffe. Gluidfi fortaffis houoris caufa Bolcslaus hoc anno 
Conventui Auguftano interfiiit , eumque Otto fimili officio demfllcert 
▼olens, comitatuseft in Bohemiam? Gtuid fi fociandorumarmorumcaiw 
Ik adverfus Hungaros adik? Nam Hungaros fuperioribus annis ( imo 
adhuclapfo 951;} crebriusN^itafeftaffe Italiam & GaUias, ex FroJoardo 
aUisque GaUic^s fcriptoribus Uquet? Sane annos pofthinc tres jam Bo^ 
leslaum contra Hungaros cum^ Ottdne in acie ftetiffe,. ad eum annum 
ledluri fumus. Ab hoc ipfo tempore & non prius repeteDdus omnis hoftiUi 
animusHungarorum in Bohemam gentem conceptus; atque fiau£tbrita* 
te veteri nituntur tot Hungarorum irruptiones in Bohemiam & Mora* 

M % viam 



1)4 * Annus 953# 

^m attentatie ^ quas Hagecius Dubraviusque commemoravit^ es uoii 
tam faciljs ante aunum prcfeutem admitti pofluac 




ANNUS 953. 

Moravorum poft Suatobogium (^^ reliquia Kwietni» 
Cizium-, rivumque Bobram (P) accoientes clanco' 
,, .-_ lum non parvo nuraero ad Zdiarenfes ufque montes 

•Mtrmfiffo- T j 1 -n- • 

rtt Bobnmt^ penetrarunt. Inde exploratores mim numerum , vim , con- 
* "*"* ditionemque foflbrum in horum locbrum argentariis exqui- 

iitum* Reduces nunciarunt : metaliicorum non amplius qua- 
dringentie effe , tertiamque partem pailim diem no^emque in^ 
tra cavernas occupari, Moravi tempus occafionemque au- 
ciipati , in inermes impetum faciunt , fofforum alios protur- 
bant , caeduntque , alios foras proferpentes crudeliter truci- 
dantl Intierfeftorum ftrages numerum iexagefimum jequa- 
bat , quos omnes arreptos in profundam fpecum prascipites 
,y,^^^II*S! agunt. Atque cum facinoris confWentia praedabunda multi- 
trmts. f u(jo jam ad feptingentos accreviflet , nihil cundata bperam 
velocem impigramque ad eruendum argentum confert , quod 
plauftris equisque impofitum in Moraviam W transraittit. Au- 
dacite confcius fa6lns Boieslaus. mille armatos ad vindican- 
das injurias adverfum progredi jubet. At Moravi yel fa- 
ma nuncioque exterrijti in pedes fe proripiunt , & foffore va- 
cuas «rarias relinquunt , quas novis fubjniilis metallicis Bo- 
ieslaus illico excolere coepit. 



ravtam 
mt$UHt, 



Fu^mti 



« I 



% k 



AN- 



ANNUS JESU CHRISTI 953. 

AGAPITI n. PAPJ: 8« OTTONXS M- 17. 

BOLESLAI L AN, 17. MICHAEI,IS EP, JIAT. >a • 

(a) Ts paffim ultinms Moravi» Rex ^nte everfiotfem Regni hujus i 
1 uoftris habitus, fed Moymirofiofteriorem iocum &meiiio}:iMJi 

concedendkm effe , jam copiofe r^ III. oftenditnus^ 

•. 
(^) Hodie hxcTiTOS Bobruwka^honien ferttd limites Bohemi« 

Moraviseque/fontes fuos haud lon^je Poln* indipifcitur, 

(fj Stredovskius plane locum, in'quo depofitum ftiit argaitum^ 
prodit, nerape Trtbicium* Qluae magi^ magisque exaggenta , qui le- 
gere voler, recentiores Moravue llnptores adeat, fuo paffim arbitra^^ 
nqn veterum fiJe, Ha^ecinnvenia aniplificantesp 

P R^ T E R M I S S A* 

1 

* % 

Ftertt Bolesiaus hujus & fequentium annorum turbaa td iitilitflteiii 
Puam cbnvertere^ atque ru)*fum Ottoni pa£lum tributum ei^tor^ 
(^uere , fi Liudulfo filio , Conrado Lotbaringis; Duci Ot;oois aiffini « muir 
tis Franconia: 9 Saxbnix, JBajoariieque.primoribus» denique Hungaps * 
ipfis, per hos in caput Ottonts excitis, adhserere, & cum iis commu^ 
nem caufam facere voluillet. Verufm^atam i^.femel fidem^ & procul 
dubio anno fuperiore raagis fitmatam liberaturus» non modo quievit^ 
eum prefence anno belli flamma .ad ip(am Bohemias limitibu^s vicinifil* 
mam iirbem Reginoburgum penetraret ^ fed & pofte» in hoftes Ottpnia 
Hungaros ipfe arma convertit. Et.quanquam rem a nemine vetuftio- 
nim confignatam literis haheamus, Boleslaum a Liudulfo filio , Conrado*- 
¥e ad. deleekioiiem foriaioitittli fttiife : <viY tmen dubitaretlicet ^tjuandor 
quuiem multo acerbiorem hoftem Hungaros in ejus caput concitarunt^ 
Cau(am autem hujus enat» -feditionia Her^mannus refundit in nimium Htrm. Cantr^ 
favorera Ottonis, quo Henricum fratrempi?» fiKo profequebatur; Wi- y^ Camfiod 
tichindui in 45upt.ias cum AdelhaideXiuduuo exofas, quod Regnl co- i^tkbimsl -t 
biredem metueret; clariflime autem omniiim Frodoardus illam liis ver-jcy.^^^ ]J 
his ex{>rimic : Exponitur interea.intatiOt^(mm Htgem ^ liudutfumh^ «« 
fil&um eJHS^ O^nradum ^uofue Ducem^ ^ ^uosdmfi regni i^s Primg^ 



94 s ANNtrs 954. 

tes JifcotJia^. Natojiquiiem Rfgifilio ex moierna ( Adelhaide ) con^ 
juge , ferehaiur eideni puero ^ Rex regmm Juitm promittere ,' quoa olim 
priusquam ItaUampeteret f liudulfo dele^averat» ^ Magnatesfuoi ei* 
dem promittere fiaelitatem jure jurandojecetdt» Rex igitur . Conrax/um 
a Ducdrtu Lotbarienfium removet^ ^ Conradus^qu^ehat , uf regemca^ 
ttemh Cmrperet ifc. GLuid yero Liudulfus jiobis^fdcinus egerit^ gx Ilejripanuo 
e-l* Conti'a£to aijdire libet : Otto l • . filium contra fe incitavit^ magna^ 

que totius regni turhatio diverfaru^ fiudiis partium faSa eft. yirnol" 

fus fiUus Arnolfi quondam Dux Noricorum partibks fe Luitolfi contra 

Regemjtmgen{ Auguftenfem urhemf Epifcopatumqm depr^daftfr, ^iea^ 

tum Udalricum Epifcopum Regi fidum ih cafleuo Mandichinda ohfefjum 

capere vel occidire nititur» Sed fuperveniente cum copiis miRtumAduU 

perto de Matbale Comite^-^ Tbeopaldo Epifcopi fratre item Comitt 

^ pugna vi{fus turfiter repulfus eft. Impetus dfein omnis Ratixbonain 

/»*#/«iAf<&/ConverCw's^.ftc emm Witic^ Bajoarii Comites . • conjun&ifimt 

^^* UudulfOi qui pergens cum eis cepit urbem regiam, qua dicitur Reines^ 

burg cum ceteris in ea regione munitijffimis , omnemque pecuniam Ducis 

, ( Heurici 3 7»/V mi/iirhus divifitf conjugfm cum fiUis patrui &* amicis 

nonfolum urbe , fed £?* regione excedere coegit, Sed non cun£tatuiii 

Ottonein^ eoddmque adhuc anno fiatisbonam obfediire his verbis com* 

AMijlaS^V^^ituT Av[n2i!i\MS«i%o; Rex{OttQ )in Bajoariam iter dirigens Ra^ 

X0 afud Ec'tisbonam obJedit,in qua^obfidione pene ufque dd Natale Domini perman'- 

$&fdufn 1# i^/t^ Bajoarii autem repentino ejus adventu nec ad beUum^ nec ad pa^ 

•ihiih ^^^ vertebantur, net pubticum beUum prafumebant , jed claufi muris 

frandem eXereitui laboreni fuamgiwegionifolitudinem parant. E qui- 
us cfonjieere licet, etiam Scracniquatem Boleslai filium iflhic obrelTuni 
iiiiire y cutn ante tempora S. Adalberti monafterium S. Emerami defe^ 
fuilte nou legatur* Hem toc tantaque novi b§lli irriugienta caurasque^ 
4at:tf iidei meitlor^ defpexit Bolealaus^ 

ANNUS 954. 

nttW pef Bbh^miafll Iticteibuit, Mofavos jufl6tis Hnnga-' 

m in pernkieifi ^entis C^echics atmaci. .Quare ^£0* 

' le^kus i Cui cotigemta qujlsdam fuit ammi circBm- 




fpe5tio, Bohemos fuos in oinnem eventum vigijiea parato»- 
quV; efle jubet , & ne mineranim illicio ad novos novosque in- 
fultus incendantur invidi vicinorum octili , omnes & fingulas 
obrui complanarique imperat, Nec vero rumor is fefetiit 
Bbhemos; nam aderant pauio poft Teutones' fociatis Hunga^ ^*"J|2'«Jy 
ris , caftraque metati funt ad vicum Opogziczne^undique auror trrun^nm h 
rias argentariasque circumfpicientes exquireritesque, At "' 
cum loco aperto feminus tutos futuros, operisque metalli'- 
cis prster munimen aliquod diftineri rem plenam periculi 
credunt, circumquaque filvas ftemunt, fepimentumque valio 
munitum pro more cujusdam urbis circum^^pi^f cui nomea 
Borowsko impertiunt. (^) Interea dum tota illa regione ira" 
pune graifantur ingrati holpites , Boieslaus velnti rerum ie* 
curus id unum agit, ut per Cz^sla vienCem , & Malinenfem de^- 
leStam juventutem graifatio in interiora Bohemisf cobibea* 
tur , ipfe velut e fpecqla meditatus opportunum tempas,quo 
Pragenfium ceterarumque civitatum auxilb vecordes oppri* 
mat* Hsc Boleslai confilia fuboiere vifi aeftatem totam iU" 
ter munitionem confumunt metallo exquirendo intenti ; ve* 
tum quandoquidem bmhis vicina re^^io obdiutumam praeda- 
tionem re frumentaria deftitui cqspit , commeatus ex Mora. 
vid expetere neceilam fuit* (^) 




AN. 



9^ Avnvs g$4, 

ANNUS JESU CHRiS.TI 954^ 

AGAPITI VAPJE II. AN.o, OTTONIS M. 13. 

BOJLESLAI I, AN. 18. MICHAEUS EP.RATISB. lu 

- » • • * . 

{0) Oiiperefl hodie QpmduiB httjixs sonduis in .CzaskvienQ provia^ 
l3 cia ^ haud prociu Kralovicio diflitum. Incolas accolsque ma- 
{nsm phm fuiire urbem contendunt, 

Q) Uxc feu Hufl^ronrm feu Teutonjcoram in Bohemiam irrup- 
tio Vix quidem conciliari poteit cnm iis, quse apud cosvos hoc anuo 
leguntur. Omnia Hungaroram impetus in Francimi^ Lotharingiam^ Gal« 
^iasque convertebatiir , ut iu Prsetermiflis adnotabimus ;Teutouici vero 
vicini (] alii Ottonis 9 alii Liudulfl partes Fequentes j mutuis inter fe a« 
ilns inimicitiis^ue ;C(41idebantur« 



V 



P R -^ T E R M I S S A. 

Egit hac aniio turfum rpeflatwem graviflimorum beQorum civiliuoi 
Boleslaus ^ nec flagranti Ratisbona^ iilioque Strachiquatis iflbic ob« 
feffo fuppetias tuliflelegitur. Liiidulfus vero^ Ottonis fifius Conradus- 
tqueLoeharingi» Bux com fe Ottom impares arrais cognofcerent,pre- 
^timir.f t^ tio conduiSerunt Hurigaro», quse omnia ex Witichindi 1.3. copiofe ad 
'J^^^^^^^hunc annura narrat Annalifla Saxo. Verba funt ejusdem: Interea au" 

divif (Otto "Iquia ylvarcs fntrantes^Bercarianijungertntur 'adverfnriis^ 
difpouerentque puhBco beUo eum temptare. At iUe fatis imperterritm 
tali neceffitfite^.nunqifam fe gratia Dei Dxaninum ac^Regem ohlitus eji^ 
Jed coUe&a valida manu obviam procedit acerrimis boftibus^ Niliil tatnen 
hoffrliter feu-inBajoraria^feu Saxonia Hungaros adverfus Ottonemten^ 
laflTe, ex eodem Annalilla compertum habetnus : Rex (iuquit ) 7i7|rr^^ 
Saxoniam cirsaKaL yttlii obvios.babet legatos Ungarorum tan^uam ob 
smtiquaiH fidem if gratiam eum vijitantes , re autem vera ^ ut quibus^ 
dam videbafur y eventum beUi civilis confiderantes y quos cuijifecumttVu 
fuantis diebus retinuiffet ^^sdi^uibus nmnuftuUs donatos remifit. Profe<- 
quitur narrationem Annalift?- T^^Vi%KT\ diverterunt ab Ottone , accep^ 
tisque Ducibus a liudulfo omnem Franciampervagatifunt» Ad Wor- 
Biatiam emn rttrfumRhenum tranfiiflTent, aConrado exauftorato Lotha- 
rra£i.aik tuTingxx Duce excipiuncur & prsdabttndi per univerfum iUud regnum 

-/. A pa. 



* BdtEaTLA I0 iB^ 97 

Sgosque Viroinandenrein ^ Laudof enfetn ^ Rhenienfem ^ Catalaunen* 
m Burgundiamque dedueuntur. '. Nam Otto anno priore Brunonem 
Colonienfem Archiepifcbpum fratrem fuum Lotharingis Ducem dede- 
rat» quod inultorum Principum Epifcoporumque ac ij^fiusmet Fride^ 
rtci Moguntini Archiprcfulis odium adverfus Ottonem incendit« Nou 
ninus ifihic res erant turbatiflime : Wigmannus jun6le fibi Eklierto Sa- 
xoniam perteri^et , Bavarorum complures civitates ad arma provolant ^ 
Liudulfus filius exturbato Henrico Principatum Bajoaria: obtinet, Sla«i 
Yi 'Uchri Geroni Marchioni cruenfum bellura inferuut, Sed conflagra- 
tio Batisbontr^acriorque urbis hujus Oppugnatie belli inteftini finemfe^ 
cit. Rem denuo verbis Witichindi aarrat Annalifta Saxo : Pr^ximum 
agens JSex Pafcba cum fratrefuo ( Henrico ) ducit exercitum poftbac 
contra ReinesFnrcBf iterum armis machinisque urlem torauens , uhi dum 
pr^efidio Saxonumurbs defiitmitur acfame vexatur, portts urhamegref*- 
Ji cum urbe tradiderunt fe tpfos Regi. ftuin & fihus Liudulfus nudis 
plantis patri profternitur intima ta&us pcenitentia watiom fiehili patris 
primum deinde cmnium prafentium lacrymas extorquet. Amore itaque 
patemo Jufceptus in gratiani fppndet f^ ohtemperaturum confenfurumque 
omni patern^ voliintati." Heni viftutefn I quaih in SlavO DuCe raento 
Inirentut umverfi, qm veteris fuae libertatis immemor tot bellis ciyi- 
Jibus minime ufus eft^ maluitque tribiito manereobnoxius». quam dar 
tam fidem frangere. Ceterum ex anni hujus Chrohicis difcimus Otto^ 
hem Babuiflre concnbinam Slavico nobili genere prognatam , ex eaque 
ibfcepyre filium Wilhelmum , qui hoc ipfo apno Friderico defiin6to in 
Moguntiaa fede.fiicceffit, quique aprudentia ac probitate omnium hl^ 
ftoricorum calamis celebratur, de quo Witichindus : Wilbelmi mater Wkichinius U 
txcet peregriita ^ nxdfiU tamen genere eratprocriata ^ Slavam rero fuif- 3-f • ^^^ 
fe nitnKinis docetx Wilbelmus dematre quamvis captiva tamen nohils, ^^' ^' ^* i' 
&" SJavonica, tfex Rege pr^ediffo { Ottone) genitus. . Cujus gentis»^^^^ 
hcc nobiDs Slava fiierit, nihil compertum. Qluid fi Tugumiri fupra 
^omindti Ibro/fuit, cumqueeoin captivitatetn delapfa jam ; fub Her^ 
xko^^e? An £)r Affis ha^c cau& fuit tam din fervati Tugumiri in 
aula Ottonis ^ & dein }«l Principatum fuum avitum redufti, ut fupra 
narra^mus ? QLtiod exquirereac enodare Hiftoricorum Brandeburgico- 
?uw intererit. 






• • • . •. • 

t V 



PkM IV. Annai, Hagec. N AN. 




98 ' Ahnus 9S5« 

ANNUS 955, 

ub terapus vernum mlneraraih Bojemarum ufurpatoribus 
adfuit ex Hungaria auxiiidrb manus duum millium cap 
pitum . iteraque poft tricefimum diem altera bi« mille 
pwM mxiria..'S(i^it\im', lub pofteriorum adventum lilico regi«, ne quia 
ret<fUs, turbate ageretur & indiligenter , inter veteres & novos prtt-» 

datores divifa eft» Equitibus Zliczenfis feu Curimenfis ager; 
pediti omnis Albina Regio ad latrocinandum ceffit. Qub 
ferali difcurfu Libuffae (*>) vetus caftrum hoftiles flamme bau"» 
iere, Hac nempe pr$dandi licentia eques pedesque hQfiis 
pafcebatur. Impatientes cundtationis Frimores terre Boles* 
laum urgent, confcriptum alioquin militem ad reprimendas 
hoftium latrocinationes expediat. lUe fero velut fomno e- 
vigtkns cogit copias , & adverfus Hungaricum peditatum di* 
rigit, Confilioruni iftorum confcU fafti Hungari aciem in- 
ilruunt, proceduntque Sohemis obviam ad pagnm ufqne 
Lhotice , prope quem' fe filvae latibuMs occulunt. (*) Boles- 
lai exercitus ktentis hoftis ignarus Albim trajicit, ied hem 
iftiusmodi tranfitu occupatum , impeditumque ex improvifo 
fi^/«r«»fe/..jjjjjj.jjyj. HungjijQs^ occidione pene delet paucis acceptapcla- 

dis nunciis.e medi&aede domum elaptis* (<^) Ab ea pugna 
viAores , Bohemiam jam fuam rati , per Albis litora auda- 
ces decuf runt , pluribus captivis. in Hungariam transmiflis, om-^ 
nia diripiunt, ab incendiis tamen deinceps fibi temperaot, 
quod fedes has pofthasc colere meditarentur. Feditum 
ezemplum fecutus eques, qui CurkieDfem ^gtum perfulta- 

■ k -, - • ' ■ •'■ bat> 



bat, & ipfe a fa/cibus abftinuit, oppidumqueFreyerwar,^^^^^''**^ 
quod eorum lingua urbem albam fignificat, a fundamentis. con- vmt, 
dere ccepit, idque p^ fummum otium, fummoque urbsmo^ 
rum Curimenfium periculo &: damno, quod metu nortis pe^ 
dem efierre non auderent. (<0 




ANNUS JESU CHRiSTI 955. 

AGAPITI n/PAPiE 10, OTTONISM.ig, 

BOLESLAI L AN. 19. MICHAELIS EP. RAT. i j^. 

<<r) iJe hoc cafiro jam adhitt P.II. ad an. 710 p. i iju 

(^) Supereft hodie iii C^aslavienfi proviocm vicus Lhotice nkedid 
lapide Selovio difficBd proximusque amni Selivka^ Sed Geographia» 
etiam Boheme ibinns perimm in m$ fe prodidit Hagediis. Nam cnm 
fiijpenore anno dixerit Httngoros munimentum fuum condidiife ad fio* 
fOWsko> Hun^rirerro verfus Moraviam^ non in interiora BohemisB 
Drogrelfi fbiflene> multo altius euim meridiem verfus Lhottce vicus 
HCin 'efb £c^ vero A}b}A fluvius hic nufpiam fluit , qui longiffime 
diftat, -^ 



. i 1 • 



V (r) Neo ean cun^doaen pt ovtdo fiplesla} animo^ nec cladjBm 
ttmto faeculi hujusHeroi a manipulo peditum acce^tam redte affinxie 
Hflgecius. 6k.tiin imb Hungaros hoc ipfo anno fuios fuiife^ attritos«i 
916 si fioieslto^ 11» fiN^termiifis est Hepidano ofle&demus* ^ • ^ 

(J) f^aymiftf^Hungarisalbamurbemfignificat, Rodei^a hu}usrlo« 
ci ad Curitemin / ^^qti* diu* nomen confervanint^ procul dubio fais nar^^ 
rationibus , (rt)lirerata Temm memoria^ oceafionem prsebuere^ Jam R» 
U. ofiendimus afire Caroli M. imperium Hunflos feu Avares trans Dap- 
Bubmm, &.phtfa' Moravie Bobemissque loea eoluiiTe ;*§uidfi abhine 
adhoc repeceode to Bomiiiis reliquise 2 .. - ^«^^ 

N 2 J? R iR- 



10« , Ajfvwa,9%S* 

P R ^ T E R M 1 S S A, 

L TTqc anup piimuin, quod coollat, fe, non modo j/Uelm £ti, edtm 

IX i//r/(?^/ pr^buit OttoDi Boleslaus » cum ab Hungaris impedto 

att3dliAf es Bon nodo copias mifity fed & ipfeprdii hujus aleam ex- 

pertus» Verum quandoquidem ubi vis vj^terum mi^is , quam noflris veTr 

ois loqui optamus^ belli hujus & vidtoris hiftoriam ex ipfo tum viven- 

f^ Wltichindci w^iB0riiboc,f£ui nihftlomifitts breviteF > qjuas ante Huaf 

Herw, (^^^'^sifGjpimr^gem^^ ex Hermatttto Contrafto pracjiciamus: Wx- 

Cmi&m.^ S^^"9 inquit, cum tafit'n9..ui ntmqucipi qnte r(jfw(centum milliafuif* 

fe fcribit Hepidanus \pircMr/k B^oaria Licunifluviuni transeunt , Bafi^ 
licamS. Afr^ ^ugufi^ incendunt l S. E^ifia^unn UJalrkum multainfian^ 
tia divinum imflorafftim auxi/ium y^ugufia cumfiiis ohfeffiim armis cir^ 
^'"^''^^ 'vi/^i;?r^/i/ztf. i)tto ^^r<?, inquit WitichirtddS, ctppit ire contra bofies 
* ' fiimtisfecum paucis admodum e Saxonibus, eo quod jam heUum Sdavo^ 
nicum urgeret. Jpafiris^J^^f in confiniis At^ufianaurhis f ficejinrit ei 
exercitus Francwum, Bajoariorumque. Cum valido quoque equitatu 
vtnit in cafira Cunradus Dux , cums adventu ereOi rmlites jam opta^ 
bqnt nan.differre certamn. . . . Jgitur ah utriusqiie extrcitihus Jatreh 
fiuantihus agminihus notificahatur non Jpng^ exercitus ah ahero fwe^ 
j^ejfiiufi in frafiino indiQo $ juffiim efi omnes incrqfiinum paratos efie ai 
beilum... • • EreQis fignis procedunt e ce^ris n^merp quafi g&o kff^ 
wum. # • . Primam ^fecundam, tertiamque legionem direxerunt Bap^ 
arii, quihus prafuernnt prafe&i Ducis Henrici, nam ipfe heUo interhm 
aherat, eo quod valetudine corporis lahoraffet ^qua^ mortuusefi. ^ior^ 
tam vero ordinaver^ Franci , quorum procurator (f reUor erat Dux 
( Lothiringiae ) Qmradus. In q^anfa ,fu^erat maxima , fUie dictbatur 
regia$ ipfi Princeps (Otto^ vaUatus Ie£fis ex multis emlitum miUihuSp 
mlacriquejuventute, coramque eo j4ngelus f vexillum) /leisr^/ quem viffo^ 
ria, denjo agminecir^umfeptus^ * Sextam^ fi^imem^co9jfitifxarwt Sue^ 
vi, quihus pr/tfuit Burcbardus , cui nupferat filia fratris regis* Inec^ 
tava leranf Bobefni ele&i milites miSe armis.potius infiruSH qui^forti^ 
va,in qua iffarcime pmnes ist jmpedimenta quseque,^ quafi ipfa.ejffet 
tatiipma, qua effet noviffihia. Sedaliter res^ aQa efi, a< mrhitrahaturi 
Jbfam Ungari niiil eun&antes Lecb fluvium trcmfierunt ^ drcumeuntes^ 
f4r< exfrcitf4m, extremam kgionepi^Jagpttis laceffere ce^erMnt, £?* mr 
fetucum ingenti vociferatione faSo aUis coiifis, oRis .cejftis ^^ farcims 



BOLESLAI 1« 19« lOI. 

Mimhus potiti 9 ceteros kgionis iUiMS armatos fngere coffspukrtmt^ 5£» 

miiiter ^^tknmi acfextam aggreffi phrimii ex eisfufis infugam ver^ 

terunt. Rex auiem cum inteSexiffet beUum exaJverfo effe , & pq/iterT 

gum, noviffima agmina periclitari , mtffo^ce (^ ConvviQo) cum quarta ^ 

legione captivos eripuit ,preedamexcuffit , latrocinantiaque boftium agmi^ 

na petturhavit^ Fufis latrocinantihus undique adverjariorum agmini^ 

bus,fignis viBricikus 'Dux Conradus ad regem revertitur ,\mirumque 

tn modum cun&antibus veteranismilitihus glorise viQoride ac ajpietis cum 

novo mUite if fere heUan£ ignaro triumpbum peregit^ . • « Totum 

pondus pr^etii ex adverfoiam adeffe confpiciens Rex ,exhortandi gratia 

mUocutus eft focios finos boc modo : Orationem hft&c prolixicacis ergo 

prztermittimus* Profeqaitur vero Witicjiindus : Et bis di&is arrepto 

g/adio Et" c/yipeo acfacra lancea ipje primus equum rn iojics vertit , for^ 

tiffim miJitts ac optimi Imperaioris officium gerens. Htiftium audacio^ 

res primum reftitere ,*deinde ut focios viderunt terga vertere , ol^upt-^ 

fa&t nqftrisqt^ intermixti exftinguuntur. Ceterorum vero aUi equit - 

fatigatis viuas proximas mtrant , circuwfufique armati cum mcffuispa^ 

riter concremantur. Aiiiflumen conttguum transnatantes , dum ripa 

ulterielt afcendentes nonjiiftinet , ftumine ohvohttntur (f pereunt. E§ 

die caftra invafa , captivique omnes erepti» Secundo dte ac tertio a 

vicims urhibus reliqua mukitudo in tantum confumta eft, ut nuUns aut 

rarus evadertt^ Sed non adeo inaruetsta viSoriafuit de tamfeevagent^ 

tei Cbtmnsdu/ quippe Dux fortiter pugnans animi fervore folisque ar^ 

dore, qui eo dia nimius erat, accenfus aftuat , vinclisque hrica folutif 

dttm attram captat,vtslnere fagitt^ adverfo gutturis defixa cadit^ « » • 

Tres Duces gentis Ungaria capti $ Ducique Henrico prefentati, mah 

morte , ut digni erant , multati funt , fujpendio namque crepuet^t^ 

Triutapbo telthri BexfaQus gloriofus ab exercitu pater patria Imperar 

toraue appeUatus eft. Frodoardus Witii^Undo fynchroAus paucis )u$ 

verbis rem abfolvit^ atque cum Witichindus Ducem nonnominat^qui 

odiave Bohemorum legioni prsiiierat, ijpfe Boleslaum, quanquam 

eomipta voce, fiiiire pn>dit Verba funt: Hungari cum iptmenfis co^ TfiMrim 

' pns ^ ingenti multittu/ine Bajoariam ingredittntttr , volentef venire ineilua. 

Franciam: CotHraquos Otbo Jiex cum Burisiao (holeslno) Sarmata-- 

^ftm Prmcipe, &" Omradojamfibipacificatopugnavit^ W eosdem Hungaros 

tfiterimetu cunSos pene aelevit. Conradus autem qui valde fortiter ea 

die pugnaverat , ST regem prmcipue de vi&oria coffortaverat y ihidem 

peremptuj eft^ Tanfflm & aon amplius de hoc bdlo^ Hungarorumquc 

cla- 



^c* Ankos 9S5# / 

^^clade inemom Fr odpaf i3us , ut proinde merico duofuffl eriPomm trgv^ 

j^f^"^t®^endus fit doft^ Cofflpilator Seriei Chronologicse , qui cum Frodoar^* 

^?^^ig*dum citat , nun^uam fontemlegifle videtur. Namut ex verbis pra&* 

P* ^5^ *niiflis liquet , nulpiam Frodoardus ordinis , numerique Ifgionum , qu» 

adverfus Hungaros militabaut , meminit i quod alterum ell: falfum eft 

Conradum ^ Lotharingix Ducem exau^loracum^hoc anno Hujigaros per 

totam Bajoariam ferro & igne oninia populantes ad nigram ufque jGI^ 

yam deduxilfe^ nam Frodoardus jsm pacificatum memorat. Conllat- 

que fuperiore anno^ poftquam fe fubmiiilfet iilius Liudulftis > paulo« 

. poft etiam Conradum yeniam impetralfe ab Ottone^ eique Franciam, 

qiuim adminiftret^ couceflam fuilfe^ Noh fuit itaqueConradus^- quem 

Coihpilator Seriei Chronologice infra Ducem Francorum appdlat^. ar 

lius a Conrado exau6lorato Locharingiac Duce. £t vero hoc ipfo ia 

Erselio etiam fauciatum fiiilfe Epifcopum npfirum Michaelem tpfe con>- 
tetur apud Arnolphum Vohburg. de miraculis B« Emmerami liis ver^ 
h\s: Gfntigit aliquando ficus licum fluminjiib Ottom Saxonigena Im^^ 
ptratore primo gravi interfuijfe pralia^ uPr cum a Cbrifiianis ejfet tri-- 
fimpbatum^ Ungari meam abfiidentes auriculam, glaitis ac fpiculis inter 
ceteros mefiraverunt , ac adtequaventnt glebisi Ibi infperato raptuSf 
, ad falufem fenfi beneficiis adejfi patronum cJementem S^ Emeramum^ 
Ifiud autera primo praelii hujus impet;u , cum pofteriores tres legiones 
esderenturabHungaris^ accidifie^ ac proinde Michaelem legioni Sue« 
Tic9s aflbdatum fuifle ex Ditmaro conjicitur^ cum eo pradio nbftrot 
HitmvutlafyiQf^g acproftratos dicat. Verba Ditmari funt : Micihael cum com- 
'* ^^ * miiffafibi optime diu regeret, commoventibus iterum orientales UngariSf 

^um ceteris Bavarorum Principibus bis ad fuccurrendum venit* Sed 
^orto mox ineos duello ^ prob dolor! noftri viEfi ab bojiibsis, atquo. 
frofhratifunt. Epifcopus autem abfiijffa fuimet auricula , ceterisjaucia-^ 
tus membris cum interfeStis quafimortuus latuit. ^uxta quem inimi^. 
cus bomojacenSf ^ bunc viverefolum ab infidiantium laquw tuncfi^ 
turus cernens 9 haftam fiimpfit , & necare eundem conatus eft. lunc 
ifte confortatus in Domino poft longum mutui agonis lu&amen , viQon 
boftem ptofiravit j inter multas itineris afi^eritates incolumis notos per^ 
venit adfines^ Inde gaudium ^^gifuo exoritur, ^^ini Cbriftumco* 
gmfcenti. Excipitur db omnibustonus miles-in Clero^ ^ fervdtur q^«i 
timus paftor in populo, ^ fuit yusdem nlutilatio non ad^edecus^fidai 
^^v jo^'^*^»^^»^ tnagis. Uuod ad tres Duces Hungaric captos ationet, Mer--» 
4Mf!&.^ <Q^^ ^^^^^ Cojura£hui eos JBiftdisbonepatibulisfttfpeafosiBdicac^^ 

ted 



BOIESLAI !• 19. 103 

fed nee ille p |iec Witichindtis , nec quisqtiam veterionim omniym 
trium nomina prodit. Hepidanus unicum eoruni nomine Pu//zi(Gn^^^^^^jj 
eis , ic cumpnmis Cedreno , Bohfudem , Hungaris Bu/ciu appellatum Re?^& r 
fuiffe contendit Cl. Georgius Pray ) pofteritati tranfcripfit* Vetus i^* ^ ^ 
efaftrtaapud Hundium*ait; Ungarorum Rex Bulko cum quatuor DucuAtmal Htwg. 
bus Lelio, Sura, Toxo , £f ScJbifia €?* innumera gentilium multitudine T- l p^ 364 
B^oariam Jenuo ferro if igne deflruxit. Qluod cum procul dubio le- * ^^^ '•^'^ 
gifet Aventinus , omnes quinque captos & Reginoburgi ante portam ^Jf^^i^g i m 
oriem^em patibulo afiSixos fuiffe fcribit. Sed refte ex Porphyroge-p. jq^ 
sita vindicavit» Toxum Geyzac patrem fufpendio affeAum non fuiire, 
Ct Georgius Pray, quod poftenus eum luperfuiffe veteres oftendantp^'2 Prayt. 
memoris ; . nec vero Lele feu Lelium inter hostres fuiffe, nos fequeOi» * 
ii paragrapho teftatum faciemus, ut proiode fi ex his 5.Ducibu5,quos 
vetus charta Hundii prodit in expedicionem Bajoaricam hoc anno pro- 
k{Xo^,ttes capti patibulisque uifpenfi funt, verofimiltime Bulh feu ^ 
PulsfJ ab Hepidano prolatus , Sura & Scbaba fuerit^. Ceterum dies » 
nuahsc croentiflima clades HungariSj Ottonivero vi£loria oronibus 
iuperioribus gloriofior accidit , luir dies S. Laurentii feu W^ Idus Au-^ 
gufti , ut omnes veteres novique confentiunt ; perperam igitur doft. '. <Rw?*no(d# 
Compilator Seriei ChronoK lU Idus Augufti adnotavit^ SSlielwS 

IL Nimia anxefi nfus eft Witidiindus fupra relatoloco, cum ait:|>^ 399 
reliquam Hungdronm mukitudinem in tantum confiimtam fuijfe , ut nuU 
his aut rarus evaderet, quod magis magisque etiam exaggeravit A- . .^,^..- 
ventinus. At in vita S* Udalrici prbducuntor oculati teftes , qui ^i^/iJ>^jJ 
tam cladi fuperftitiffe multitudinemfaffit quanta ad novam expeditio*"^^'!^^^ |// 
nem fufficeret. Verba Synchroni funt • ^f ^y^i;// //i/rA//^//r/ ;!ravi»f ^ 4^ 
rus iOorum ( Hungarorum ) occijus fuiffet , tantus tamen adbuc exerci^ 
tus eorum remcmehat, ut bi, qui ae propugnaculis Auguflm civitatiseos 
venire confpexerant , nonpugna lacejfttos eos redire aftimaverint , donec 
pratereuntes civitatem ultertora Lnci flunanis littora feflinando repete^ 
re cognoverunt. Porro cpm Annales Hildeshemenfes ad hunc annumin f*Tfi^'' 
genere fateantur: Otto Rex Ungarios cum magno periculo fuifuorum^ ^^'^'^^'^^ 
que magna tf cruenta cade proflravit. Contra Sigebertus Gemblacen** SigthJQenM. 
fia de hujus anni eventa dicat : In tantumfunt Hungari vi&i &' atte-' aH^ ^ 
nuati^ tit ultra necjam mutire auflfuerint. Ut Veteres hi concilien- * 
tur, nihil reftat dicere^ quam tam Witichindum quom Sigebertum 
ttniverfini de fatali cidii Hungarorum faujus anniloqui^ eosque hisver- 

* bis 



ta4 Anmus 955. 

' Iw rerpexi(!b altersiin cladem^ ^uam poft Auguftanam a Bohemis ac-> 
cepenmt ^ ita ut hts doabus attriti ultra mutire auli non fint- Et ve- 
rp Bohemos alteram Ti£toriam retulitre ab Hungaris teftis nobis eft 
Hepidanus Montehus S« GaiU vetus » Ceculique XI ^ aut ut alii inalunc; 

. ^ X ^ fcriptor cujus verba ad hunc annum lunt : Otto Rex cum j4garems 

(^]\\xng2in%) pugnabat in Fefiivitatt S.Laurentii, eosque DEO auxi^ 
liante devicit , ^ erat numerus illorum centum miUia^ ^ multi iUo^ 
rum comprebenfi funt cum Rege eorum Q imo Regulo ) nomine Pulszi, &* 
fujhenfijiint inpatibulis. *- Et aliud beUum cum eis gerebatur a Ptemdnis, 
ubi comprebenfus efi Rex iUorum nomine Lele exfiinSo exercitu ejus^ 
Hem caufam a fcriptore extero proditam^ cur Hungari non amplius 
mutire aufi; poftquam euim de prima clade retuliireCy folum eos Jevic'- 
; tju ^^^ muliosque ab Ottone comprebenfos , a Bohemis contra exercitum 

fui p^6 ^xfiin^^ fatetur. Scio quidem Clar. Georgium Pray in dubium voca- 
^ re, num geminum hoc anno bellum ab Hungaris g^fium fuerit, cum 

Bemo alius prster Hepidanum illius mentionem &ciat« At vero fatis 
nobis eft ^ quod unus tam vetus author prsfertim alienigena ( quibus a- 
Uarum gentium hiftoria non multum cordi erat ) id tefietur^ qui prse- 
ter Auguftauum &* afiud a Pcemanis bellum geftum fiiiffe expreffis ver- 
bis declarat^ aui infuper Lele Hungarise regulum in eo eomprehenfum 
prodit. Qluoafi huic ideo non credimus, quia unicus eft, nec Frodo- 
ardo credendum erlt, oui etiani unus commemorat hoc anno Boles- 
kum Ottoni adjutorem luilfe iu bello slavonico, quod quidem fatldcu- 
pleter narravit Witichindus^ quin verbo Boleslai ^feminilfet. Porro 
fi omnia expungenda ex gentium hiftoriis, quorum unus tantum teitis 
icriptoreft^ quantus hiatus paflim foedabit annales ? quoties optimse 
certiffimasquememorias.refecandae.enmt? Sane Hepidanum vera (cri«r 
pfifiie probat illa pax & quies Hungarorum j quam ab hoc ^mio vicinis 
geutibus & cumprimis Ottoni Boleslaoque dabant, utattritbs^necpot):- 
hac mutire aufos^ non immerito quique veteres fcripferint. Non autem 
coercita gentis iftius audaciaisx Ottonis clade ( ut fupra ex Biographo 
S.Udabici cognovimus) profluxit^ igitur praster hanc aliud longe pe^ 
riculofius vulnus accepere Hungari» Sed a quo nifi fiofaemis^? quem- 
admodum dopet fifepidanus unicus longinquus fcriptor tacentibus \aci- 
iiis germanis ^ guibus omnis Bohemorum gloria d: commendatio. fio- 
machum movit. Jam ut alteri etiam difficultati Georgii Pray fatisfiu- 
ciamus ^ qui ait ideo fibi verifimile non videri hoc bellum Bohemiw 
eum; quod Hungari tmsnenpn copiasfecum boc mmo. adhfcfm amnem, 

addu^ 



BotESlAI U 19. XO5 

Mdjuxermt. Nos vero mmime ftflTerimiis/ Hun^os hbc aono divei> 
fem , feparatiUDC}ue exercitum ab illo> qui ad Licum ilu vium egic , coiitra 
Uohemos expedi vifle > fed unum eundemque fuille , qui prius ab Qtto-> 
m, dein aBohemis caefus eft. tiLaod qua ratioue fieri potuerit^ jam 
verodmillimis coDJe6hiris declarabimus : Certum eft ^ ut annis fu^e^ 
rioribus oftendimus , ha£lenus Hungaros amice ufos foiife Bohemis ^ 
ad iUud quideni ufque tempus^ dum fiolesiaus pa6lis quibusqut eomfi- 
tiombus cum Ottone pacem & armorum fdcietatem iniit. Jam cum 
Hungari ad Licum fluvium adverterint , Bohemos plane advermm fe ar- 
ma prehenditFe & cum Ottoue in acie ftare , cui aubiom videri poteft; 
ki eos admodum pupugitTe & bilem in najres civiiTe , adeo ut prseter^ 
'gceffi univerfum Ottonis exercitum^ quemadmodum Witichindus nar- 
rat y omnem vim in unam Bahemam legionem converterint ; fed cun^ 
in auxilium mitFo Conrado res minus felicirer illis poftremum <:ecide<- 
rir, vi6tasque Ottoni manus dare coadti fint^ caftris exuti inque Aigam 
converfi; tantus autemadhucnumerus excladereftiterit, quantumuii- 
ratur Biographus S. Udalrici; aii minus verifimile credi poteft» eos 
laato Dumero in fua revertentes vindidlam in Bohemos fpiratre ? quam 
nt explerent, maculamque prioris ciadis detergerent^ opportuniifunum* 
fibivilum prsfenstempus» cum Boleslaum ad Licum nuvium diften* 
tum atque a fuis ditionibus longe abfentem cognofcereut , fiohemoa 
Tdro minime opinantes imparatosque fe oflfenfuros fperarent. Trans- 
greffi igitur alicubi JDanubium feu in Bohemiam ieu Moraviam Duce Le** 
lio irruperunt ; fed pfster opinionem fuam ifthic exercitum fioleshti 
Kotibus Hongarorum invigilantem deprehenderunt « a quo ad interne^ 
eionemufque^ Duce eorum Lelio capto^deleti funt. Gluodfi admitti^ 
mus» nemini iucredibile videri poterit geminum hoc anno Hungaroruiii 
beUum geminaque clades. Nec vero Hepidannus Slavonicum Ottbnis 
belium , cui^ Boleslaus quoque hoc anno interfuit ^ cum B(»hemico con-» 
fbdit/ ut fiifpicatur Clar^Pra^^ meminit iliius fingillatim ad hunc ans^ 
mum quoque He^idannus^ diipefcit penitus a Bohemico^ & tertium lo» 
•0 redenfet. ^ Gluin cum Sclavonicuia hoc pradium in feftivitate S# 
Galli accidilie memoret^ calculus temporis .^vix cjuidem admittit^ uC 
concedamus Boleshum noftrum bello huic Bohemico interfuifle , qui 
procul dirino aLico fluvio Ottonem cum^fuis copiis in Sclavoniam co^ 
mitatos eft. Minime igitur probari poteft confilium do6i Compilatoris Ototu (Hu 
Seriei Chronologica^ » qui his Georgii Pray ha^fitationibos tam facile fd>i4;. Hib* 
FAMiy«AMN4L.HA«c» O de- ^^^^t^i94^ 



« « 



io6 AnnulS 955 

deterritus^ ei Tifltiiotnus dedk^ atque bellum hcc QohemTCum «b He- 
pidauo commemorttum a prasfente anno removendum flatuit. 

- UL Neque hic ^loric Boheme , fideUtatisque ^ quam Boleslaus Ot- 
coni receperat , termmus ; Slavi aqiiilonares cum intelligerent bellum 
iotefiinum longe lateque jgralFari^ acOttonem in reprimendis Hungaris 
diilencum^ nova belia movent ^ varieque^ ut Witichindus U 3* loqui* 
tur f pu^natum efi mprafide TbiadericQ adverfus Barbaros , qui quam- 
vis inhic urbeiii cepiiret ac exuiFilfet^ poilea tamen circumventus a 
Slavis probe multatus eft. F^da, inquit Witichindus^ mfirorumfu' 
gafaQas Otto igitur huic malo tempori prevertere iludens » cumco* 
gnbfceret Hungaros accepta ckde ad fua redire , nihilque ab ipGs am^ 
plius metui , euudem exercitum adverfus Slavos aquilonares deduxit, 
quem BolesUus cum fuis comitatus eft, quod ex Frodoardo haurimus : 
Fr^iMh^a, pqfi h^^ hettum {)^\iXig9X\Q,\xai) pugnavit Rex Otto cuni duolus Sarma^ 
tarum regihus , ^ fuffragantefihi Burislao ( Boleslao ) Bege , quem du^ 
dumfibi Juhdiderat , vi&oria potitus eft ^ inquit idem coxvus autbor. 
Hepidannus etiam nomina Slavicarum geutium Ducisque , item diem 

llepulanmts 0d^^^^^^^ 9 ^^ ^^^^^^^^ ^^"^ prsetermiflam , pofteritati cranfcripfit: £a* 
ka^ deviannop inquit» Otto Bex 2f filius ejus Luitolf infeftivitate SanBi 

Gatti pugnaverunt cum ^atarenis ( Abotritis j & Fu/cis, ^ Cyripfa* 

^/f^Circipanis) ^ Tolofems ( Tolenzanis) £?" victoriam in eisjumpfit^ 

rVmcbituhis L occifo Duce ittarum nomine Ztoignavo , ^ fecit ittos tributarios. Wi- 

3«i^' ^58 tichindus rurfum copiofifflme beUum iilud enarrat, fed omni mentione 

Boleslai %l LiudoJUTi tilii pra9termii& , e quo ttuneu nonlina duorum iU 
lorum Beguni feu Ducum Sarmatarum a Frodoardo indicatorum difci- 
mus: fciL alter erat Nacon^ alter frater ejus &<?/>r?f , Me pofteriore 
capto & occifo Ibribit ; Stoinefcotte eminentiori cum equitibus eventum 
rei exfpe&ahatifocios inirefugnm cemens ^ fugit ^ ipfe ^ lucoque quo-- 
iam cum duobus fatettitihus repertus a viro mititaricujusvocahulumerat 
Hofei , certamine fatigatus , armisque nudatus capite cafiis ^* Fo- 
ftera die caput ejusdem in ejmpo poiitum fuilfe^ circaque illud fep- 
tuannta ceforum capita ^ perfequitur idem Witichindus , quem haec 
prouxe enarraMtem nullamque Boleslai aut Bohemorum mentionem in*- 
gerentem exfcribere haud vacat. Ceterum duo adhuc ad elucidatio- 
nem temporum prsefentium fpe6lantia haud prctermittenda funt : Pri*. 
CMtH^lthigjm. nium eft mors Henrici Ducis Bajoaric ^ firatrisque Ottonis , de quo Con^ 
aimmf9iz. tinuator Rheginonis & Anhalifta Saxo adhunc annum: Henrtcbus fta^ 

ter 



BotlSLAI Xy 19. 107 

terregff defperaiis rebus recuperatis^ recepto Bavari^Ducatn, bHit^ cujut 

filio denrico J^us RexDucatumtf Marcamdedit. Nem jte Marcam Aqui- 

lejenfem & veronenfera ( quam ante pater ejws ab Otton^ accepcrat|non sig. CJlefAn^ 

Marcam orientalem feu ufterricbiam ^ m perperam quidam fenfer6.fia/./f///?r/W/» 

Alterum efl: quod exBolesko Pio hoc anno natusiir fimis nomi&e Bo- 4«2S4y^i« 

leslaus , qui dein Rufi feu III nomen obtinuit ^ fi verus eft calculus 

Stransky aliorumque noftrorum^qui eum ctatem ad Sn annnm prove- 

xjfTe fcribuTit* }|i»m Qum eum anno 1037 demortuum ex Cofma con^ 

ilet » dedu£^is aetatis fuse annis hic natalis annus refultat. Matrem is 

habuit Hemmam regio fanguine prognatam , qux ante Boleslaum hunc 

jam alium filium Wenceslaum npmine marito peperit^ in juveiitute fua 

fratri Bc^eslao prseqiortiium^» £ cjuibus conjicitur Boleslaumll prefen* 

tis filium faltem jam annis abhinc duobus matrimonium cum Heni« 

ma iniiire. Sed de Hemma hac plura fiio loco* 




mmmn mmmmumamv 



ANNUS 9S6. 

Boleslatis Hangarortrm late vagantiain , finesqne proteH' 
dentium audacia non mediocriter territus , grandem J^^ *f; 
miiitis Czechici cogit exercitum, cuicum fumma po-mzwib*;^ 
teftate praefecit Zwikoffium Krabat filiura,virum uti militaris'"'""* 
difcipUnae peritum , ita animi fortitudine perftrenuum , (j*) 
quem in Curimenfem regionem progredi jnbet tam temera- 
rios hoftis infultus oppreflum. Tradu6lc copijB in montem 
NeMafowkaiu ih occurrentes fibihabuere Hungaricos mani- . 
pulos , qui confidentia freti elato ingenti chmore in attoni- 
tos Bohemos impetum facinnt , perturbatisque ordinibus da- 
dem quaqua verfum inferunt* Miferabilis fpe6tatu renim 
facies 1 capditur Boleslai tam nobilis exercitus paucis per fil- 
vamm latibula ialutem fugs prsfidio qusrentibos* Cecidit c«utw, 

Oa eo 



fOS Annus 95:5; 

eo i&feiici prslio agminis Dux Zwikofikis , alterque Cotnes 

Hiawaczius multis bellicis facinorlbus clarus. Nuncius tam 

funefle firagis quanto Boleslai metum auxit, tanto magis 

Hung^rorum miftam lastitia accendit audiciam, ut jam uni- 

veri^ Bphemise. imperium , C^echorumque omnium exci- 

^imn animo deftinantes agros inter fe difpefcere ac colere 

ocoeperint. iO 

, Qu£ cum Hungaris tam aufpicato cadunt , majori jam 

fiducia ab Albi & Labkovido (^ ad plagas in ocddentem 

folem protenfas figna convertunt,Slanenfis montis, falfisfon- 

ntHf^^grmatihus inclyti , illiciis alle6U , locum occupare caftro & muni- 

aeMfMm-' tlonlbuB pbfirmare conflituunt. Jam jam ventum eft in valr 

lem vici Chyrzin , ubi feffi quiefcunt , noftemque tranfigunt. 
Gichan W expeditiohis Dux authorque fub ip&m pehe au- 
ror^m prsfe^os militias adeile jubet,narratque fomniumper 
quietem fibi oftenfum, Vidi , inquit , virum procero cor» 
pore mihi candidi meduUam panis oiferentem , prxcipien- 
temque ifthic oppidi molimen. . Somnium felix omen rati 
Hungari pr^ter moram locum fepiunt, condendaeque civitati 
operam locant, Huham nominari ftatuentes, quod tenuis e- 
jusdem nominis vicus ifthic fteterat. At vero fententix 
ifti nequaquam adfenfus eft Gicha, qui a medulla panis 
mbMT ^f^^^^ nolnen indipifci voluit, Hinc di6U urbs Hungari- 
Minfetr* co idiomate Belwar , quam poftea Bohemi Welwar appella- 

twt,</) 



AN- 



BoL£SLAi u ao# 109 

ANNUS JESU CHRISTI 956- 

JO ANNIS Xn. PAP>E AN. i, OTTONIS. M. ao^ 

BOLESLAI L AN. 20. MICHAELIS EP. RAT.I3. 

(oy LJoic loco fiibjungit noftcr P. Vi£lorinus ; Krabm itti fuere, qm 
ll eum pofteris Comitihuf de Offik £?* Poftupicz gentiliciutn infigne 
raftraferebmt. At fruftra gentilicia nomina & infignia hoc fcKmlo 
venart noftros, jam alias crebro docuimus. Certum tamen eSt Qrahifl 
fas feu Grahicios ( ita enim hcc familia fe appellabat! ^ fcribebatque ) 
pro clypeo geftalfe duo deculFata raftra. Eftque hic primus omiiium 
dypeus , quem medio fieculo XII deteximus in authentico membra»- 
naceo diplomate Archivi Zderafienfis ^ quemque fuo Iqco excufiim pro<- 
feremus. Eft autem clypeus feu figUlum Cojatsc filii Grabilfie Magni r»»M t MSS. 
di£li 9 de quo Vincentius a nobis editus p. 56. mfqwm aute 

(h) De hujus mootis fitu egimus P. III ad an,386 p. 227. 

(r) P.Vi^lorinus nofter ex Peffina aliisque mirum quantum hujus 
cladis narrationem caufasque amplificat. Glus merito prastermittimus^ 

3uod attritis fuperiore anno tantoopere ad Licum , Sc rurfum feu in 
ohemia feu Moravia Hun|arorum viribus^ univerfa anni hujus hiftoria 
ab Hagecio prolata inrer figmenta reponedda fit ; qui prseterea imme- 
•rito duo vitia Boleslao^ fcilicet uti ante avaritiam , ita hoc loco timi^ 
ditatem alfiuxit^ (juorum ne veftigium quidem in veteribus legere H^ 
cet 9 quin bellum in quindecim annos cum Otcone protra£tum heroici 
fui animi perpetuum eft monumencum. 

(J) Hodie paflim Lobkowicz vicus fede nobilitatis ificlytus ad 
Celfiflimum Principem Ferdinandum a Lobkowicz fpefbit. 

(e) De Gichan Hungarorum Duce nufpiamj quantum fcio^ ai^ud 
▼etuftos memoria. Gyhs a Curopidate nominatur , ^ui, ut is ait, 
7]/rrirr«^i ( id eft Hungaromm ) Dux Conftantin^oUm ingreffus bapti- 
^atur, paribusque (cum Bolefode) & ipfe offeQus munerums V bono- 
rihus difcefftt. j^mmfit autem fecum monacium queniam Hitrotheum 
nonune, qui habefatur religiofus &^pius, Turci^e M^fcopum a Tbeopby^ 

iaQo 



xib Annus 956 

la^Q deleQum^^fm eo profeBui multos a iarbaro errore in religionem 
. Cbriftianam traduxit» Ferum Gylas in fide permanjit , neaue ipfe Ro^ 
manos invadens, neque captos Cbriftianos negJigens pfed redemptos pre^ 
tio curans i in libertatem vn^kabat. 

{/) Eftndein oppidi origineta> conditique annnm amplexatus eft 
StramhyRtif. Stranskius ; verum prsterquam quod interprecatio nominis violenca (it, 
Boj.c^z^ }» 14 hec anno fane accidere minime potuit , cujus principia fi ad imperium fio* 

leislai Saevi reppnenda funt, ad eos regiminis annos rejicienda erunt^ 
quibus Bcleslaus adhuc cum Hungarisamicitiam coluir^nam pofteriusHun- 
garosfe fe vi ufque in vifceraBohemie immerfifley ifthicque agros coluiire; 
oppida ilruxiire , pugnat cum fincerioribus veterum memoriis. Minus 
contradi6Homs parit illa Welwarii origo/quam fupra dedimus ex 
MS; quodam, 

PRiETERMISSA. 

1« /^sefi bis fuperiore anno Hungari per 16 facile annos ab imiptiou 
^ nibus in fiavariam BohemiaiQque cefiavere j unde re£le fupra al-« 
ktus Sigebertus & Chronographus Saxo tantum attritos fcribunt^ ut 
set quidem idtra mutire auderent. Nots tamen ex Aloldo comme^ 
norate Hungarorum dadi fubjungunt : fed tamen Ofterricbium eis pro^ 
ximam nequaquam in pace ejjeftnebant , donec eorum J)ux quem Urfum 
/Toxum interpretantur quique agermanica voce Oachs ) appellabant^ 
bomo ferox u" rapax inftar be^ue^ a quo nomen babeiat ffu^^ff^t. 
\ filuod tamen de ktrocinationibus regulorum quorumque £nitimorum 
potius, quam juftis bellis accipieudum videtur j^ nam ex omnibus vete- 
rioribus teflatum tit Hungaros per plures annos quievifle* Unde fi fi- 
de nituntur p que defiolcslai Sievi belUs cum Hungaris copiofe narrai: 

DftirmW j)«1)ubravius^ minime ea ad fuperiores annos^ qiiibus iisdemamiceufu^ 
36. nec ad confines> fed paulo poileriores fpe^lant* Id tamen negareno- 

lumus^ pro more illorum temporum crebro coUifiones qoasdam inter Mo« 
ravos limitaneos Hungarosque ex finium controveirfia enatas , dum iUi 
latitts latiusque fua explicare denuo inciperent ^ iiU virtute heUica erq>- 
tas terras aMoravis occupari segre ferrent^ Ceterum an ea peftiSy 
quam hoc anno per univerfam Germaniam & Gallias efFulam fuiile fcrl- 

Fri>i9Mb.uM\t Frodoardus ; etiam Bohemiam Moraviamqtt^ vexaveritj nihii cobw 
pertum habeffltts» 

n. 



fiOLESLAT l^ AO* III 

II. ^ono hoe aut proxime duobus fequentibus CL Vir GodQ{x:uyiaaS5.ad2Z 
dus Henfchenius S.Adalbertum fecundum FragenfemEpircopumnafum^/rf/ iViCbi/i. 
cenfet, utpote ani ( verba funt authoris) anno DCCCCLXXII^ cum^*^** t^^'^^ 
Magdeburgumjtudiorum caufa mitteretur,jam tunc memoriter didicijji ^* ^" 
pfilttpium traditur Num.%in priore vtta : unde coUiginuis eum tunc m^ 
num egijfe circiter decimum fextunu Nobis vero alia prxterea perfua- 
det ratio, nativitatem illius ante annum pnefentem, ut quique nouri lla« 
tuunt, viK admttti pblfe, cum enim fub annum 960 oftt-nfuri fimus il«- 
lum ab Adalberto Buirorum £pifcopp SacramentoconfirmationisinGgni-* 
tum fuifle^ in valde tenera quatuor aut fummum quinque annorum cta^ 
te id accidere debuit » cum credi vix poifit tam labiiem in re tam gra-^ 
vi fuilFe pueri Adalberti memoriam ^ ut hujus perceptae confirmationis 
poftea non meminillet , & fecundo fe ab eodem Adalberto Magdeburi^ 
gi cofirmari defideralFet^; Huc accedit alterum argumenoim ex Coiina ^^ . 
oofiro petitujii, qui Sw Adalbertum ante mortem Ditmari(cuiinEpifco-^^^ ^ ^* 
patu Pragenfi altero anno fucceflit ) adhuc ordine fubdiaconum Mag*- 
deburgo redtilFe narrat, ut proinde S.Adalbertum ctatem triginta an- 
norum ( quc tum ad Sacerdodum a Coociliis requirebatur ) necdum atti«- OntHwm 
giffe coujici merito pofiit. Ad hunc anuura idcirco pertinet, quod pri* Tsleo-Cajarieu' 
mus liiographus S. Adalberti de illius nativiiate & parentibus narrat ifi f''^* n*^- 
In imsfinihus ( Bohemix) ubi Cbriftianitatis pulcberrima flwuit ^ ^^''can^/' 
vir S/awnik nomine (dter.Biographus addit^ qui regum tangit lineam^^^ ^^^^j^] 
fanguinis^. « HeoricoRegi accelfit proximus nefO%) potens in bonoreAfriUc.x.f^ 
fcr divitiis^ amorejuftitia , ac operibus mifericordia percarus fuis» Vir 178 
magnus inter cun&os ejus terra habitatores, auro &* argento kcupktif^ 
JSmus , inter delicias Jiecu/i fidus cuftos divina /egis^ ambuians Jo/icite 
juxta prxcepta facerdotum , carus popu/o' toti fed pracipue amicuspaii^ 
perum. Hic acceptt uxorem dignam generisfui ( alter Biograpbus yo* jUi^f. 187^ 
cac Strziezislawam Aobilliffimam ex genere Bohemorum) ipfam boneftis 
moribus p/enam , qua audiendo verba vitee p/us Jitivit , eadevtque operan-- 
dofamem non exp/evit ,nec dc/eQabatur matronarum pompis , nec auro 
lapidibutque pretiofis, omnia pro minimo ducens, qu^Jbi/ti maximapu^ 
tant. Sanffa erat moribuSfJan£faJermonibus,fprtis, utdicunt , inje- 
Junio j fami/iaris DEO in oratione, mater /ugenti pupiUo , peregrino &* 
vidu^e gratiffima Jbror. Pro bis ergo ^ fiminbuSf quibus amboporebant 
virtutfbus, honoraverunt eos debi/es tf divites, & co/uerunt maxime 
pauperum turba^ Itaque cum \de tampranobi/i conjugio fanQa pro/es 
merho foret nafcitura 9 intermcfgnanimosjuvenes^ quos procreaverant, 

nor 



I» 



Annos 9^7* 



natus efi iUis puer Jpeciqfior cun&is, cuipcft inficri hdpiifindtis hva^ 
cro datum eji nomeri^ fyhythiecb. quod nomenfinat confolatio exercitks. 






i^ T-\ 




A NNU S 957. 

oleslaus tandem Hungarorum graflandi Ucentia^ &ena 

injedbirus , ad fuppetias militares Satecio evocandas 

BjMaut Stttr^^^ animum convertit. Accerfitis Itaque in Willehra- 

e.-n>fy;/j>{>mMdom regionis iftius Satrapis populique ^enioribus , Ealendas 

JMaji defignat , ad quas cum omni apparatu bellico , ve- 
teranis , ftipendiisque claris bellatoribus prope Pragam adelt 
fent* Caftris in loco Letna di£^o pofitis , luflratoque exer- 
cito Boleslaus , quid quid e Fragenfi Satecenfique milite in- 
firmius minusque exercitatum erat, praefidio arcis Brundufi- 
ne maxime & Nehodians {') imponit, quod roboris iuit in 
hoftem Welwarienfem rapit. Hungarus miles etfi equitatu 
minime inftru6tus erat , non tamen e re fua arbitratus JBoIes- 
laum perpeti , ut ad ipfa fepimenta propius accederet , itaque 
Jtttrepido animo obviam in campum procedit priorum vi6to- 
riarum fuperbia inflatus, fola nt alias vociferatione (^) Bohe- 
mo& terrendos fugandosque animo fuo prsftituens, Dimi- 
catuin ifthic eft decretoria pugna ancipitique Marte.diu, ac 
contentione hoftium tanta, ut parum abfutirit, quin mota 
loco Bohemorum acies terga vertiflet. Nutabat certe, jamqbe 
fugam circumfpiciebat, cum in tempore adfuit Boleslaus cum 
trecentorum haftatorum globo , quem ad inberta pugna; . ne- 



,» 



->• 



mo- 



BOLESLA) I. 21. 113 

more vidno texerat. Inve6tus in latus hoftium luis pariter 
animum . & trepidationem hofli injecit. Ita inclinata Bohe^ 
morom acies veftigio reftituta Hunnum omni parte preffit , 
qui impar tantis viribus receptui canere, cumque Duce fuo 
in fepimenta fua fe conjicere , portarum & repagulorum ob- 
ftrudtiones aggreffus eft. At vero fugitivo Hunno permix- Stermntwt 
tus Bohemus miles fimul in oppidum illapfus caede imple- *"*""' 
vit omnia , fublatoque clamore : „ ad Hungariam , ad Hunga- 
riam canina capita! „ ne uniquidem vitx veniam conceffit. 

_ « _ _ 

Fama cafus tam funefti pofteaquam ad equites Hungaros in 
Curimenfi regione reli^os penetravit , hi non prseter metum 
tempori rerum fuarum fecuritati profpe6tuTi , coeptam nuper 
vrbem vallo murisque confolidare occipiunt. 

ANNUS JESU CHRISTI 957. 

JOANNIS m PAP.E AN»2* OTTONIS M. si. 

BOLESLAI L AN> ai. MICHAELIS EP. R AT. u» 

(«') T\e arce Bnmdufina fupra pag. 29. a€faun. Gtuam arcem Nc' 
Ju/ faodianam intellexerit Hagecius, quove loco fteterit, explo^ 
rare haud lieuit , guam nec in Catalogo arcium Balbini, nec aUbi re- 
peri. 

(h") Claraore primo iropetu in congreflibus b^icts ufos paflim 
Qun|aros^ tam ex Witichindi relatis ad annum 955 legimus, quam ex 
alii^ Teteribus cognitum eft. 

P R iE T-E R M I S S A. 

I. TToc anno rurfum Ottonem M.belluraadverfusSIavosgeflHTcChro- 
Xj nographus , Annalifta Saxo, & Continuacor Rhegikoms , aliiqoe 
PARsiy.ANMAL,HAc;EC, P ve- 



XI4 Annu« 957* 

veterea anntinciant. Ad qunm expeditionera denuo Boleslaum fuppe- 

tias tuliire, vix quidem dubitare licet, quandoquidem etiam pofterius 

palTim iuter Ottouis auxilia legitur. Bellum autem iftud adverfus Rlie- 

darijos Slavos geftum fuilFe, prodit Witichindus de obitu filii Liudolfi, 

hoc anno in Italiademortui, loquens: IJtera autevi obitus ejtis ( l.^iu- 

dolfi ) allatafunt Imperatori ( Regi Ottoni } cum ejfet in niilitia , quM 

mticbimlus U^^^^^^'^^^ r(?»rr^ Hedarids. Inngnem vi£l6riam Otronem ex hoc bejlo 

5^p. 660 ' reportalfe apud Witichindum & Lambecium legitur. Erant autem Rhe- 

Lamhc» B/W.darii Slavi, qui integrum regionis traSfumab originibus Panis ufquead 

Vindob^hzf.ejus influxum in Oderam, &* afontibus Havela ujque ad fluvimn Fub^ 

647iuMtis. ^Q^ incolebant, adeoque Marcbiam -Uckeranam , Megapolitanam, Dy-- 

, naftiapi Stargardmm , ^ bodiernum Principatum Stettinenfem in Pome-- 

OfTOfuGotivi'^^}^ anteriori pQjffidebant , inquit author Chronici GottvicenGs. Ge- 

'^'fbfotc^fl'/» ^^S^"^ Fabricius ^ Frenceliiis contenduntjiac ipfa expeditione ab Ot- 

Ortg. Sax. tone & Gcroue Marchione Rhetre metropolimRhedariorum cum Rade- 

Frencelius /^gafto uominato illo Slavorum idolo(adquod omnesvicinae Slavicacgen- 

iioiis Skvo-^Q^ ipCque Bohcmi, ut alibi meminimus, munera fua annua defere- 

^^'* bantj fuilFe everfara* At certum eft ex Ditinari libro 6 tam urbem 

Hehioharon. li^nc , qiiam idolura multo pofterius exftitilfe,* innuitque Uelmoldus 

Bav.c^^u primum anno 1151 utriusque everfioneui fadtam perNiclotum Princi- 

pem terrae Obotritorum. Sic enim iUe : Fanum quoque celeberrimum 




?gotio baut ita viag. 
ram tamen , ante urbem tunt cekberrimam, aratro tequavit , quce mm- 
quam coaluit. Idblum Rbadagafti cum nttmis argyrocopei ftuftulit ^c^ 
rfec vero Witichindus ( ad quem Fabricius, Frencelius, aliique pro- 
vocant) Rhaetram aut Radegaftum nomiuat, fed generico urbis, Satur- 
fFitidkinJtis ni yero iddli nomine utitur, cujus verba funt ; Urbis pradam militi^ 
*^^* busjuis donavit ,fimuIacbro Saturni ex cerefufo, quod ibi inter alia ur-^ 

bis^polia reperit, magnum JpeQacuIum populo prashmt. * Gluaecunque 
icaque alia urbs & idolum Rhedariorum elle potuit» 

11. Cum anno fuperiori nativitatem S. Adalberti illigaverimus ^ 
quo menfe autem aut anni parte uatus fit,minime teftatum habeamus, 
ac proinde num ad priorem aut prasfentem annum miraculum , quod cir- 
ca kd^^tem puerum accidit, pertineat, definiri haud poifit, hic addu- 
cere fas efto, & id quidem verbis ipfis primi Biographi tranfcribo : 

Ifte 



r 






BOleslai u 21« ^ it^ 

Ifii ( AdalbertttS ) ^4r/r^ir/ effet futarus cvni ignoratuffi/uerit,parentei^aaSm9. ad 
fepercerwit /orm^ ejus p ^ pra nimia pulcritudine quam babuit, defti^%iAfril.c^\^ 
naverunt eum/ecuhi quid quid autem pius error, velmala venia paren-%^*h i79* 
tvminboc deliquit, mox culpa proditor caleftis ira gladiuseorf^exit. 
Cementes namque in/antuli corpu/culum /uhita magnitudine excrevijfip 
^ pra nimia inflatione ventrem toto corpore majorem y ficque in boras 
majore dolore addito periculum imminere. AUer Biographus brevius 
ait: LaSIe pknus parvulus bomo /ebricitat , mortem vicinamparentihus 
minatur. Sed prioris verba profequamur : Turbantur parentes ^ de-^^^^h^^^* 
currunt uhertim lacrym^e patris ^ &* curvis unguibus lacerat ora pattida ' 
nutriXfftant maftijratres ^/avit dolor intra vi/cera matris\ nec vox, 
nec animuSf nec color certa/ede manent. Tandem/ub ipfa morte con/u* 
giunt adpium &* mi/ericoraem Dominum y &?* qua pro bominum neceffi-^ , 
tateplus omnibus SanEtis /uccurrere /olet , Matrem Domini appeUantm , 
Indevtmunt ad templum cum magnd bumilitate ac deje&ione cordisipo^ 
nentesque puerum /upra altare S. Maria votum placabile voverunt eum 
Domino. Alter Biographus votum praemittit, votumque Clericatus 
fuilTe exprirait his verbis: Dixerunt territi parentes tremula prece : 
Non fibbis Domine, non nobis vivat puer ifte//ed Clericus in DEI Ma^ 
tris bonore portet jugum tuum pulcbra cervice. . Sic dicunt , ponuntque 
/uper altare Vtrginis. Btcejfit in iEtu oculi vis doloris , in/antulus ad 
/e redit/o/pes omnibus membris. Hsc non minus atque beUa, aliaque 

fentis noflrs gefta ad hiiloriam cumprimis ecclefiafticam Bohemise ^ in 
ac pracfertim rerum inopia, fpe£\are nemo non arbitrabitur» 







ANNUS 958* , 

Boleslaos capto & direpto Welwario, molimen novaKur- 
bis in agro.Curimenfi interceptunis, fortuna adhucca- 
lente , militumque ferocibus animis ufus, movet in al- 
teram Hungarorum manum nupemis hiemalibus acceifionibus 
laultaia aa6tam« NeJdaifovinam itaque montem occupatum 

Pa fe- ' 



ii6 Annu» 958. 

ledinat prior, vixque hic caftrametatum temiere fui finillris 

loci aufpiciis & nupernie acceptse cladis funefta memoria. C'') 

Contra is metu projedo locuni felicem prsdicare , diemque 

craftinum clara vi^loria nobilitandum plena fiducia proniin- 

ciare. Neqoe cun6^abatur Hungarus ardens in prajlia , jam- 

que pneter Bohemorum opinionem maximo numero haud 

procul adverla in confpe6lu figit tentoria. Interea Bohemi 

no^is filentio ad tutanda caftra fua latis profundisque icrobir 

bus eruendis dant operara , quem morem fallendi hoftis 

fuo periculo ab ipfis didicere Hungaris. ft hem ! cum vix 

aurora diem annunciaiTet , adfunt boftium globi terriculofis 

clamoribus fe fe in caftra Bohemonim infundentes laqueo- 

rum ifthie pofitorum penitus ignari , qoibus cum ordines Bo- 

' hemi ultro cedunt , majoraque excurrendi fpatia indulgent , 

BiwtoiwiarXmiferandum di6tu ! provolvuntur in fcrobes , (^) poftremique 

primos vi & impetu in easdem cum equis prcturbant , omnes 

efiera militis Bohemi manus tribulis fudibusque neci dat. 

Et ne vidoriie plenitudini quid deeflet , hanc inter ftragem 

Boleslaus undique per Curimettfes filvas concsdes arborum 

fieri imperat , ne cuiquam equiti hofti eftugiendi locus pa* 

teat* Ad unum itaque concifi omnes ea immanitate , cui 

ipfi nuper in jugolandis Bohemis exemplo praeivere. No- 

bilitatus tot pahnis Boleslai exercitus quievit , dieque pri- 

muin fnbiequo non pridem ab Hungaris co^pts civitati ca- 

ftra admovit« Expediti fpeculatbres nunciant: Hungaros 

no^is benefido elapfos ad unum omnes , vacuamque incola 

ft fe repertam civitatem. Captum Freywarium , prsds ml- 

li- 



BOLBSIAI r. 22* IX^ 

litum ceffit, quid qnid idhic retiquum hoftis fecerat, muri 
domusque folo asquata^ 

ANNUS JESU CHRISTI 958* 

JOANNIS PAPiE XII, AN. 3. OTTONIS M, 23. 

BOLESLAI J, AN. 22/ MICHAELIS EP.RATISB, 15, 

• - • • 

ifl) D Vi6torinus ex pofterioribus noilris quibusque hiftojrici^ h«(i 
Jr • rutfus mirum quautuij^^qipUficar ^ fed dperam ia rebtts^ni in-^ 
certis, imo maQifefto falfis ^ referendis perdere nolumus. 

(3y Re£le in Hagecio,^ quem pr^ tiafiibuf habeot adnotavii^us* 
piam recencior manus in margine : Ptocul dulto opmes ii U^gari cum 
equis fuis oculis oriifuerunt^ ^ui lucefcente (Jie in bas fcrohes provoluit. 



« j > • « 



s 



PR^TERMISSA, 

terilis hic annus a rerum in patria geftarmn (inceris memoriis» Hia^ <- 
^ tum hunc facile ex Peffina , Siredovskio aliisque enlere liceret^ 
fi eis in his fidem adhibere non vetaret Chronologis juixum examen , 
ft temporura praefentium ratio. Interim hoc anno rurfum Ottonem ^d- FrodoarJus ad 
verfus Slavos bellum geffiife, ex Frodoardp difcimus, cujus verbafunt:^, «. 
Qtbo Rex adverfus Sarmatas tjmt^ quod idem refiert Albericui. Sige* Alberkm in 
bertus Gemblacenfis hsec aliquanto latiusexplieat:/f7^wa«w/.(inqiutj^o«««'^^ «• 
afacie Regis Ottonis trans j4lbiam fugiens Sclavos in regnum ejus con- ^^^**^ OemtU 
^fuxity quos Rexfortiter JebeUavit oceifo Reguh eorum cum mwtis, Ef' 
feptif^e^is ciMivis capite Cdefis. Wigmanm gefta copioCe orofecntus 
eft Witichindus , apud quem h j. (qui ea cognofcere cupit j legipof- 
ftmt. An rurfum Boicslaus hoc anno inter auxiliares belli;higusmerrt, 
Bihil a veeeribQS proditnm. Ceterum hoc anno rurfum iu oQavis Pa- 
fcba confenfk HeroUi Arctiepifcopi ( Salisburgenfis ) cacati ( ab Henrico 
Fratre Ottonis) ^/«^ Ingemim inprafentia Regis bahitam Xll Epi- Annalt/la Sax§ 
fcoporum fymium tam AiMialifla Saxo, quam-Gontinuator Rheginonis CoHrin.Rbcgtn 
refert, cui promde & Michaelem Epifcopum noftrum interfiSFe vix • ** 

du-* 



^llB * .A»KM€S 959/ 

Ttchi^s c«7« j^.^dubicare iicet« Deniq[ue um Ticiiius in Epitome Hiftoris Rofenthaletl* 
as8* fiSf quam Frencelius m Nomenclacore ucriufque Lufatie ad hunc anl 

Ficncel. tffw^num rejicit Budiffin» urbis in finibus Bohemiac pofit«,atc)uepaflimI>u- 
HoffmathT.lJ ^^ noftrorum ira^erium venerat« originem. Sed ^uid de fabulofo 
'' tttyrxio nQminis^imtiisque urbis hoyus fentiendum fit, jam Parte lU a^ 

au. 653 p* 42 & P. IIL adan. 882 p. 212 expedivimus. 





ANNUS 959. 

|Qrimetifes cives urbe egreffi vi6tori Boleslao mixtas 
gratulationibus referunt gratias propterea, quod hofte 
CariminjiiB». — Hdugaro depulfo fe mettt , & tam diuturaa obfidione 
, /.i/wwcTenVij/f liberaverit , propter quam vix ulli caput extra muros protru- 
gmvmitr -^gj.g concelTum.erat» W Ad quos Boleslai laconicum iimul- 

que erinaceum refponfum erat : fe fe non tam Curimenfium, 
qui alteri parerent.Principi, (^) quam fuorum clientnm, ci- 
.v^iumque cauia tot periculis caput fuum objecifle ; fecurita- 
tem falutemque univerfa; Bohemiae expeditionis fus caput 
fuiiTe. Contra Curimenfium una vox erat : Hoitividus Dy- 
naRes nofter nuper profugus nusquam comparet , incertum 
ubi gentium degat , fi plane non periit. Non alteri quam 
tibi caduci Frincipatus jura competunt ; nam & Luczahi 
orbi Duce te venerati Dominum* W AcceptiS cum bene* 
volentia in jusditlonemqueCurimenfibus Boleslaus, Feyerwa- 
rienfis oppidi nuper ab Hungaris excitati rudera ad reparan- 
dum omandumque Curimiura liberaliter dono dedit. N^c 
fegnis civium iftorum erat opera tam benefico Prlncipe , nam 

ex 



6xtempIo msgnifico & fiimtoofo opere coildit* jcdes plii* 

res familias huc allexere. Inter cetera loci decora yafti am- ' 

bitus curia medio foro condita C*') prima Przemislai & Li- ^«"«m 

* -. tmgMtficautut 

hviffx jura legesque recepit , quibus tum non modo Fraga -yfiruitvr. 
fed & ceter» Bobemiae urbes deferebant, Crevit dein ci- 
vitas brevi temporis l*patioad eamamplitudiDem^famaoi^e, 
ut inter prsecipuas nomen mereretur« i 



ANNUS JESU CHRISTI 959, . 

JO ANNIS Xn. PAPiE AN, 4. OTTONIS M. 23, 

BOLESLAI I. AN. 23, MICHAELFSEP.RAT.i6. 

(a) Doftremo aiini fuperioris die Boleslaum ex Huagaris vi6(oriatii 
1: retuUiTe oportuic , cum anno prefente primum vi£tori gratur- 
lati fint Curinienfes. Sed quis non videc Hagecium ad^explendas An;> 
norum lacunas hiec mirum quantum diduxiire, cum quod adierret, noii 
jeperiiret, 

• » . ' 

{h) Nerao ftdducetur 9 ut credat Curimeures hoc tempore adhuc 
peculiares fuos Duces habuilFe , qui Pragenfium tam vicinorum & cuai 
primis Boleslai imperium non rerpexiirent. Ita nempe prcter crifim. 
unica Ducis Curimenfis in vita S. Wenceslai memoria occafionem prse«- 
buit pofterioribus noftris iutegram feriem Ducum Curimenfium ad hunc 
ufque annum efiingendi« 

(r) Eundem annum adunati Ducatus CurimenGs cum Pragenfi 
fequitur Stranskius, cui non aliu», quam Hagecius facem prjcluxit , qui Stranskius 
nefcio quo fonte prsterea certos imperii annos eisdem aflignat. Se- *'^/^«*^- ^* ^* 
ries vSro Principum apud eum h«c efl:: I Crocus. II. Borzislaus Svogi ^ ** '"^' ^^ 
filius. IILGehonius. IVMftibogius. VRozhonius. VI SlavomiUis. VII 
Horzeslaus, VUl Dolifius. IX Crafnicus. X Leslaus. XI Mftibogius. 

XII 



iftd Amkus 959« 

XII Drzslaus. XIII poftremusqueHoftivodius , quorum omnium fi i^uiil 
fontem quam Hagecium quaeras ^ operam iuiifti* 

(d) Curiam pervetufiam adhuc in hac civitate fuperefle ^ iu qut 
Friucipatus iurigma& Principum vefiimenta airerventur, fialbinus fcribity 

P R iE T E R M I S S A^ 

I. TToc anno bellum adverfus Slavos ab Ottone continuatum fuiffe 
Cjntiu. Rieg, JfX teftatur Continuator Rheginonis his verbis;^^r iUrumSchvos 
^fVificbituks l ^^^^^ ^ «^/ TbUtmarus CneposGeronis Marchionis) occiditur. Qlui- 
3.p.'66o ^ buscum Slavishpc bellum geftumiit, ex Witichindo dtfcimus: Eo qufh 

0ue tempore Gero Prafes Sclavos ^ qui dicuntur iMjiki potenttffimevicit^ 

W ad uitimam fervitutetn coegit non/inefui tamen gravt vulnere , nepotis^ 

aue optimi viri cafu^ ceterorum quoque quamplurtutn nohiHum virorum. 

Sclavi Lufiki (item Lufici &Luzici didti^ noii fuere. alii ^ ^uam hodier^ 

ni^ inferiores Lufats, quorum pagus Slavicus fecundum Aobatem Got- 

viceufem fefe ad utrumque litus fluminis Sprevse^ & a fluvio Niza feu 

Niife ufque ad fluvium fiober feu Caftorem protendebat^ a quo etiam 

Dff if j, /. 2» jp. Qej.Q Marchio Lufuci tam a Ditmaro ^.quam Annalifta Saxone appellatur. 

^Jnnkl Sax§nd^^^^^^ hoc bellum cum Luzicis aliad hoc anno cum Meficone Poloniac 

ka. 963 Dnce geftum fuilFe docent nos Annales Gernrodenfes ^ qui anno prsB-v 

J^fudMeibom.kxiti biuam Meficouis Polonie Ducis ciadem^ quam eodem loco prs- 

T,lLj>,42x.iniferat, eidemque tempori adfcripferat Witichindus his verbis: Mi-- 

fiam ( Mifacam liabet emendatior le6lio apud Leibnitium ^ aliter etiam 

Mifeconis nomine paifim a veterioribus refertur ) Regetn , cujuspotefia^ 

tis erant S/avi, qui dickntur Ucicaviki, duahus victhus Jitperavit ^fra'- 

tremque ipfius interfecit , prcedam magnam ah eo extorfit. Annales 

Gernrodenfes utriusque pugnas jplures circumftantias commemoran- 

tes Mifacam etiam captum fuille tradunt» Per Mifcam huuc » 

quin Witichindus Meficonem feu Miecislaum uominatiflimum Poloni« 

Ducem , primumque inter Polonos Chriftianum inteUexerit , vix dubi- 

tare licet , quandoquidera eum paulo infra generum Boleslai Bobemorum 

Regis appellat ; At vox Licicaviki Slavi oppido perplexa eft : Annales 

Gernroden fes aliudqueWitichindi MS.exemplar^w^/V^wm appellat.Sed 

uec horum^ nec illorura pagum aut nomen ufpiam indigitatum re^ 

Serio. Erat quidem Lizzi & Ligzize pagus Slavicus, fedis ad con- 
uentem Havelc & Albis interque fluviuni Struuiam. Eratalter pagus 

Vene- 



BOLESIAI I. 23« lAI 

Veoedkus Zuze Ac Sufle, aliis Zufele, proximus mari Baltico interri 
Wagirenfium ^ verum nec huc^nec illac imperium Meficonis & Polo* 
nonuii hoc tempore protenfiim fuifie, e documentis^ertis liifioricis con^ 
fian Vocem hanc ia Witichindo corruptam ejQTe varia le£lio oflendit, 
ut proinde nihil certi de Slavorum iftorum fitu ftatuere liceat. Si ta-* 
men conjefhirisi locus aliquis concedendus , ex pofierioribus relatis Dit^» 
mari fiifpicari licet^vocem hanc ^/^rox legendam eflfe^ nam fiib Ot« 
tone I jam huc perrupifie germanos, & urbem Nemetzi hodie ^^impfd^ 
condidiiTe i^ fuo loco oftendemus. Conjicittir id etiam ex collatione 
locorum^ quibus poftea Wigmannus bellum cum Meficone geflit, 2^/e^..^,^^^^ 
faci autem feu Zlefane pagus omnino Meficoni fiibjedhis erat , quem- Uml^B^gt^t^i 
admodum pofterius univerfi Silefii Polonorumi nomine cenfebantur. ^^j^f7/,>^ 
Nomen fiium hicpagus aZabotho nionte hodie t>er S^tten^erd invenit^rmi ./&»jr»0f 
comple£tebaturque hodiernos Principatus Glogovienfem , Croffenfem, ^'^ w^- 
Briegenfem, & Wratislavienfem , quemadraodum id manifefte exDit-'"^'* mg^ 
maro eruitur , oui Crofno^ hodie Croffen , Glogm hodie Glogau , ^^* 
Nemetsu hodie Nimpfch, & fVorciilavapi hodie Wratislaviam, in his 
Frincipatibus fitas urbes , iuter terminos pagi Silenfis feu Zlefiae repo* 
nit* Jam vero hsc t>mnium prima luculenta memoria eft, qua Mefi-- 
co cum gente fua PolQua in fcenam hiftoricam prodit ^ quam prztermit» 
tere nequaquam potuimus, quod tamOttoni, quam Boleslao Bohemia* 
que poftea complura cum eodem Meficone fuerint negotia^ 

» 

11« Non prctermittenda etiam hoc anuo mors Witichindi Mona-» 
chi Corbejenfis, cui pene uni gens noftra pauculas debet certas fub 
Henrici Aucupis & Ottonis I imperio memorias. £t quanqliam uemo 
ha£tenus fcriptorum, quod fcio^ emortuaiem ejus annum definiverit, 
ipfeque Henricus Meibomius in vita illius a fe lucubrata &teatur non 
proditum effe, quo anno & tempore obierit : exiftimamus tamen nos mi- 
nime receffuros a vero , fi praeter omne dubium eidem annum prsfen-* 
tem adfcripferimus, quem videlicet ex Necrologio Fuldenfi haurimus^ ApudLeitmi^ 
in quo h«c vcrba leguntur ; ^nno DCCCCLIX IVittikind Scbolafiicus tiwn T. lU.f. 
if Acolutbus XUXKai. Jul. auibus verbis Witichindum , de auo7«4^ 
agimus, indigitari, dubitare haud licet. Nam fcholafticum fiiiffe, Tri- 
themius ad annum 952 & 954 innuit, cum eum in Corbejenfi mona- 
fierio fchoUc Monachorum publice praefuiffe, complures doftiffimos 
difcipulos f poftea ad Epifcopatus & Abbatias promotos ) reliquiffe , ei- 
gueinmunere fcholaftico Otricum virum Sanftum fucceffiffe fcribit. 
Paiui. IV. Annal, Hagec. ^ Oluod 




iit Aknus 959» 

Gluod alterum eft, in eodem Necrologio Fuldenli non paffim quorum^ 

cunqae Monachorinn , fed nonniii feu infulis , feu Abbatiali dignitate feu 

do6\rina clarorum viromm dies emortuales adnotancur^ ut procul dubio 

propter fcientiae fuie famam^ totque fcriptos libros/quos Trithemius 

enumeraty merito inhoc Necrologio locum nierueriu Denique indu- 

bium &ft, Witichindum hoc annorum confinio fuilTe mortuum» quaa- 

• jJ^^^^ ^^^™ ^•'"^ hiftoria paulo longius excurrat, atque ob id a fiellar- 

S 'T^ieT.^^^^ & Natale Alexandro ab anno 946 ufque ad annum 975 floruifle 

Z^flJ) ^^^.aireracur, tamen hodie certum :eam ab altero quocunque luilfe conti-- 

T.f^ii/y2.£<;-nuatam^ quod jam Trithemius in Chronico fuo Hirfauguienfi adnota^ 

^f^P* 77* vit , & oppido rerum repetitio , & extra omuem Chronologis ratio- 

nem enarratte qweque res ad oculum oftentant , uti etiam de Hungii- 

rorum in Saxoniam irruptione omnium poftremo loco recenfita a J an* 

. numl937 indigitavimus* 6luis autem Witichindi continuator fiierit 

iv^w*^^ hodie, fallitur enim Henricus Pantaleon, qui Witichin- 

P, a# ' ^^^ alterum prioris ex fratre nepotem ibidemaue Monachum Corbe- 

jenfem authorem continuationis hujus facit, ut ao6te convincit Meibo* 
T[ritbemitts </rniius. Libct hic iu gratam viri iftius memoriam» quam ei debet gens no- 
SS^^flJj^^*' adfcribere qu« Trithemiusde eodem refert: mticbindus Mona^ 
rnJs^ ^^^'^^^ c6us Corbeienfis canohii in Saxonia , vir in divinis Scripturis doQus ^ 

fnfecularibtcs literis truditiffiwius , ingemo promptus &* clarus ehquio p 

psetro exceUens ^ trofa. Scripfit utroque ftylo multa praclara volumi-- 

na, quibus nomen tuum pofteritati confecravit, e quibus ego tantum vi- 

difubje&a STr. Hac vero omnia , inquit Meibomius , ut &* liber de^ 

ftudiis veterum , biftoria Saxonica , unoque epigramate feuPoematio ex^ 

ceptoy iwjuria temporum , bomihumque incuria interierunt* Sed & idem 

annns e vivis fuftulit alterum , cui non minus ob hiftoricas quasque 

. fuas memorias debet patria , Conftantinum Porphyrogenitum orientis 

^"V.^~*'^*Imperatorenr, uti hunc annum mortis critice exigit Pagius. Ejus lau- 

omt •'•jeg juftiti», probitatis dodlrinaeque paffim leguntur apud Authoresgrs- 

cos latinos^ue , qui Imperatjorum Grxcorum hiftoriam perfecuti funt. 

Cognitio linguic Slavicc , quam operibus fuis ubiyis prodit , oppido 

oftentat, quo in pretio hoc tempore, quo ean^ etiam Otto I didicit, 

kcc lingua fuerit« 



AN- 




fiOIESLAI I. 240 1^3 

A NNUS 960. 

[am proipere fluentibus rebi^s , militi Bohemo animns 
ardorque in bella magi^ magisque in dies crevit. 
Quod ut a Boleslao animadverfum fuit, expeditio- BtresUntht 
nem inMoraviam Hungariamque adomavit. Miles omnis^om>(«m ^ 
bifariam divifus. Alteri exercitui cum poteftate przfeftus txpSi!Z» 
Boyslaus Hrofli filius, cujus prseclara opera nupernis Hunga-*^»^» 
ricis beliis enituit^ alteri Stoiskius Brzoniiri de Pilbw fi- 
lius. (*) Boyslaus multitudine fua Moravos inopinos ador- 
tus, capto Deblino, Lomnicioque, cum feptingentorum capti* 
vorum fpolio , aliisque opimis manubiis vi6tor ad Frincipem 
revertitur. Alter copiarum Dux Stofskius non minori ce* 
leritate ac fortitudine Hungariam ingreilus ^ nobili cafiro Drze* 
wicz, expugnato plurimisque in captivitatem abdu5Hs, ma- 
gnam argenti vini, nuperam ex clade foiTorum ad Teutobro- 
dam praedam^ vindicavit. (^) 




ANNUS JESU CHRISTI 960. 

JOANNIS Xn. VA^R 5. OTTONIS M. cla. 

BOLESLAI I. AN. 34. MICHAELIS EP. RAT. 17; 

(«) A d hunc locuni fubiicit noiler P. Viftorinus : StoJJek ifltfuit 
xV Comti de M/e/ark S. LudtnrB/e nepos, Haufek enhn (f^t atui 
5". LudmBa frater erai , ex quihus Comitilus Rnea viri/i Outenfteiniot 
defcendere prohat Ba/hinus. Sed quid de his Melniciorum & Gtften- 
fteinienuB orig^bus ientiendnra fit, jam pridem P« lil. pr^occopaTt* 
au9« 

Q.2 (0 



124 Annus 9^0; ' 

{i) Idem nofter P, Viftorinus ex recentioribus qi^usque noftria 
Ii£C multum auxit. Sed cutn nos vel indicia hiftorise patrise venamur 
his annisy deficientibus certis memoriis , fontem merito aQhelamusun-» 
de h^ec nomina nropria Pr^feflorum , locorumque , unde has expedi- 
tiones hauferit Hagecius? qua;^ in nuUa anteriore feu MSt« feu typis 
vulgata patria hiftoria reperimus« 

PR^TERMISSA^ 

L /^oepere fuperiore anno ^ ut vidimus^ Meficonem inter &Otto« 

K^ nem inimicitiae , cumque fuperior evafiffet Otto , ereptis qui- 

busdamlocis in pago Zlefis, colonias germanas induxit , qui fecuri^ ' 

tatis ergo iocum civitatis ritu muni verunt , a Slavis Nemetzi , quod 

Germani eum colerent, appellatum. Is deinde annis confeauentibus prse^ 

cipuus bellorum Ottonem inter & Meficonem fomes fuit, pofterior 

cum fiiftinere noUet Geronem ejusque fuccelFores eo ufque Marchiie 

fuse fines extendiire . contra illi fua manutenere viribus omnibus conni« 

^ terentur , a mutuis incurlationibus ceuatum haud eft , adeo ut dein re- 

petitis. vicibus Germanorum exercitus ad Oderam ufque perrupifle ^ 

contra Polonorum copiac Miizianorum terminos prxtergrem ipfam Bu- 

diflinam urbem infefta0e iegantur. Et procul dubio haud alio fpe£lat 

hujus anni expeditio quam Ottonem denuo adverfus Slavos fufcepiile 

his verbis Albericus & Otto Frifingenfis indigitat ; Otto iterumpergit 

MerictisaJiJn Sclavos, quibus Albericus fubjicit : Dum Rex rurfum contra Scla^ 

M.OttoFriJtng. ^q^ pracin&um movit, Joannes i^ A%o Scrinarius ab jipoftolica Sede 

* *^' ^'* mi/pveniunt. GLuantos vero progrelBis his annis Otto adverfiis Sk<-i 

^mMliflaSaxo vos fecerit,Annalifla Saxo his verbis praedicat: i^/fiirr Otto Rex for" 

^i ^^^^yi^tij/mus univerfos Slavorumpopulos fuo imperio fubjeclt ^ &* quospater 

*** ejusuno granai hello iomuerat , ipfe tanta deincebs virtute conftrmxit^ 

uttributum if Cbriftianitatem pro vttafimul ^ patria gratanter fuf 

€iperent. Baptizatusque eft totus gentilium populus , Ecckfia in Slavo^ 

ma adificatie , mondfteria etiam virorum ac mulierum DEOJervientitim 

plurima conftruEta. Tunc S/avonia in XXpagos dijpertita eft^ aui dS- 

cuntur ad Cbr\ftianam fidem omnes^ exceptis trtbusfuiffe converfi. Pax 

' fegiutinCrit.fuit continua, Slavifub tributofervierunt. <3Lus etiam Pagius pro 

li «iAt/>converfione Slavorum in hoc regionum confinio adfert. Ceterum vok 

ileirilitas & &meSf qua multos in diverfis regionibus hoc anno periifl^ 



ineinorat Hepidhiuius^ edam. patriam nofiram aflecerk , exploratum %/iMi»/W 
noa eft# *••• 

IL Huic anno refte inneiHtur confirmatio pueri S. Adalberti/ 
nam^ uti narrat Annaiifta Saxo^ Continuator Bheginouis» aliique, roL- 
ferat jam fuperiore wno £i5f#, «liis 01ga& Olha (quae anno 9541^1 
baptifmo Heleute nomen acceperat ) Ingeri BufTise Magni Ducis reliiSlta 
vidua legatos ad Ottonem ^ ut fus genti Epifcof^um & presbyteros trans^ 
mitteret, quifuper ea legatione mul^um ^vifus deflinavit Libutium 
ex coenobitis S, Albani, mox ab Adalda^o Epifcopum gentis Ruflbrum 
confecratum. Sed, ut inquit Continuator Rneginonis : Dhutius priori 
mno quihusdam dilatiosnhtis.akJtiiferefit/p^sffus^ XF Calend. Mcnrtii 
annipr^entis (fciL^^o^ ohiit. Gluare eidem demortuo fuiTe^lus ab 
Ottone Adalbertus monachus Sandti Maximini Trevirenfis, qui hoc 
anuo iter fuum in Kulfiam per Bohiemiam terrasque Shwnici patris $■ 
Adalberti preJiendit^ atque S, Adalber,tum pUQrUBi fijtcro chryfmate un^ 
xit. Faiilus eft idem Adalbertus poftea Magdeburgeufis Archiepifco-» 

{)US9 ad quem cum (ludiorum cau& milTus fuitfetS. Adalbertus nofter, 
mmeoior is jamoUm a fe coufirmati pueri 4 eum denuo facro cfaryf- 
mate unxit. @luo4 alter S. Adalberci biographus Ms verbis narrat; 
Vrhis ( Magdeburgenfis ) Epifcopus tunc erdt Adalhertus ipfe^ primuSf ^^^^^^ ^ 
quit quemfuo nomine j4dalhertum vocavit ^ honaindoiis puerum ^^"S^^.p^^/qo^* 
tiecbfanQo fdrjl/inate linivit^ Hmc cumfaQa effent parentes non no^ 
runt. . fiojlea ^ando finito fiholfe /futlh ^^;a;a»(Magdeburgp) rediitp 
recordata eft mater pueri p quia Pruzii/ ( Ruflis } kpifropus gentiumpo-^ 
fitus idem Adalhertus » ckmfiiper regnumpatris ifer ageret^ deduffum 
fui£e fiHumam ungepdis puerts , utprimo chtyfinate Hmretur^ Gluod 
omnino anno pra^feote accidit. Non nefcio quidem^ eundem Adalber^- 
tum Ruirorum Epifcopum poft anu6s duos rediilfe ex Rufiia , ut etiam 
tum per Bohemiam iter fuum prehendere .& S« Adalbertum confirmare 
potuerit^fedmajorhocpadlo staa S.,Adalberto concederetur , fcilicet 
feptem facil^ annorum^ qua jam pueritiae tenaeior eife folet memoria / 
iiec credibile fi jam feptennis S. Adalbertus idem facramentam fufce* 
pilfet» id penitus ejus memoria effluxurumifuiire». ut d^mum Magde-f 
burgi k altera vice confirmari petiiflet^ aut adraififlet. Ceterum hic 
idem Adalbertus Magdeburgenfis Archiepifcopus multis pofterioribus 
lcriptoribus errandi occafionem prsbuit, ut cum S» Adalberto noftra . 

COUr 



* ■ 




ndtmMf 



confiiiideretiir 9 quod inquibusqueyeteribiisad/Virs^o/ ft /Vi{^/,queniF 
admodum nolter^ miflus legatur , qua in re ilUs facem pratluxic Glid>ec 
Kodulphus. 

ANNU S 961, 

IX hieme feriefcente tempus yemum appropinquarat , 
€um Boleslaus deliberatione uuta conllltuit: per fe 
Boietkni ntvi. ' ipfum lem in Moravia agere , quam valido indufto 
'*/*^^^* exercitu peflumdare animus ecat, ut pofthac regionem fuam 

a Moravorum irruptionibus fecuram pr^eflaret. (") AfTumtis 
itaque haud multo amplius bis mille viils infra munitiones 
caibri Oheb caftrametatus efl: , majora auxiliaifthicefuispro* 
pediem* exfpe6hns. . At fortun» viciffitudo confiliis ii)ebtts*. 
que tantis mox tertio die miiltum fellis adfperfit Nam p&> 
ftiientia fsva prorfus atque immanis < militem aggrefla intra 
1 6 dierum fpatium maximam partem depafla efl. Gadave- 
f a in fctobes filvas Hrobicze nomine inje^ta. Tam atrox 
malum , quod tamen intra nnius- exercitus numetom claudi. 
poterat , pejore infuper confilio immenfum crevit. Vifrnn' 
eft Boleslao morbidi militis reliquias diffolvere ,. Pragamque 
reducere. Id vero fuit ardentem pruinam, aut urentes 
ventos immittere fegeti ac pomariis. Namque i{)arfus pei 
Pragam & Kaufzimium Sateciumque miles omnem repente 
Bohemiam a£3ayit,ntnecdum vertente anno fcribat Elipta 
doas partes iiomiaiim lue abiuffltas. (A) 



Tt^tmit, 



» > ^ 



AN 



BOLESZ.A l» ^5« Ij»7 

ANNUS JESU CHRISTI.96I. 

JOANNISXII.AN.^; OTTONISM. 25. ' 

BOLESLAI I. AN. ag. MiCHAELIS EP. RAT. t9i 

(a) /^nveniflet Hagecio indicare^ cuinam his annis paruerit Mort^ 
v^ via, cum hoftem perpetuo Bohemorum declaret, tantumque 
incentum Boleslai antmum depingat^ ut eam pelFumdare intenderitp 
Moraviam his annis penitus jam fubje£km fuil& fiohemise Duci, coiv- , 
trovertet hac faiftoriie Ipce nemo^ & profeflo univer&m npn mult# 
poil fub finibus Epifcopatus Ftagenlis cenfam fuilfe fuo loco oAender 
mus. 

(^) Hunc Kliptam paialo fuperiorem setate fuiile Hagecio jam alf- 
bi innuimus^ necvero .de lue apud vet9tijfres memoria, quas procul 
dubio aKlipta in paulo fuperiores annos rejicienda fuit^ quibus etiam 
inGermaniaGaltiisque eam gral&tam coacyi teftantur» > ^ r- 



P R iE T E R'Mr S S a; 



I • 



Jam anno fup^riore Joannes $11« Pontifex 1 ut Continuator Rhegi^ 
nonls & Annalifta Saxo refcrt , legatos ad Ottonem miferat : vo- v^ 
tantes Regeiii ad defendendam Italiam if Romanam rempuhlicam a tjf 
rannide Serengarii^ Is ittque prsefente anno , antequam iter in Lon-* 
gobardiam adomaflet, maximam fuorum fidelium (inquiunt iidem}fritf/-< 
titudinem fVormatia coadunavit , uhi conjenfu ^ unanimitate regnipro^r 
ierum » totiusque populi fiUets epts 1 Otto Rex eligitur , indequeprogreai^ns 
convenientia quoque ^ ele^ione omnium Lotbarienfium j^quis Kex ordi^ 
natur. 6luauquam tcftatum haud habeamus huic Wormatienfi placi^ 
to Boleslaum interfuiife » condecorandfls tamen tants folemnitstia ^rg» 
(nec enim adbuc cum recentioribus . quibusque noftris fufiragium Bor 
hemiae Duci in e]e£lione Germanis Regum concedere fas eu) feu ab 
Ottone officioib vocatum^ feii fponte adfoifFe per quam credibile e& 
Peflina nofter m^orftt prseter^a. Ottoaem hoc anno aliipn Ratisbon^ Ptfpnahintf 
foleumem c^mientum Principum Imperii egijp, ad eum vocatum quoquet^^fit^^\t* 
Boleslaum offlcio &* dignitatefupremi coquina Ipsperialis Magijfripfeu * ^"^ 
fuod idem eft^ &£om^lf^* ^krcl^dap^eridecoratumfuijle^ lBd.queni» 

td^ 



li^ • Ankws 962 

tdmodum hanc Imperialis Coquinse Magiftri digoitacem inter infuIIiC. 

0mas fabulas reponeudam elfe ad annum 964 oftendemus» ita de coo- 

ventii^qubTriiicu^m Rati$bon» hoc anuo celcbrtto akiffiraum inter 

veter es fiientium. Pr«ter. Wormatienfe' illud placitum , quo eledtu» 

filius in Gefmani» Regeiri, alius omnino Conventus Magdeburgi legi- 
^„_ 1-^-.^- r — . T^ A....«.^i-^- -^lurimorum Epi*. 

refertur J Mar- 
ConciUaG$rm. cnioBum vJomitumque corpus S, Mauritii 8t quorundam Sociorum in 
T.J/./). tf2d.Magdeb«fgeiifem Ecclcfiam illata funt. Atque is.conventus tnte 

Wormatienfemacciditycum eo demum finito paulo poll Otco td Ita^ 

liam tranfierit. ' 



Magnatelluris 
mridhas^ 




ANNUS 962, 

e quid ad malortim cuiiiuhm deeilet , prioris aniii pe- 

Ailentiam confecuta telluris ariditas , totum enim ao" 

num , haud aliter atque fi claufum fuiffet coelutn , 

liullos eroittebat imbres. Quare rari$ fontibus Albis , MoJ^ 

^ave, Izeraeque aquae putefcere , lacus exiiccari , ut nonmo* 

do filveftribus animantibus , fed & ipfis hominibus deficeret 

potus ad refiinguendam fitim^ . Menfe Novembri tanta ni- 

Tium vis deje6ta nubibus , ut gravitate fua arborum frondes 

.domorumque tecb^perfringeret, atque fupprimeret,profun- 

tlitate nec hominibus e domibus nec feris efuis latebris Ii« 

berum egf eflbm- faceret* Oftavo die , qui tura hi in Idus 

Novembris incidit , i") uno yelut momentQ temporis omnis 

hasc nivimtk moies in aquas abiit, unde tam vafie eluviones 

^j^j^**-^^^ omnes rivos fluviosque, pr«fertim Albim, confecute, quae 

-omnemilli confinem planitiem ad oceaousi ufque mifere de- 

po- 



Muk»m*f 



fuanimt 



" BoLESLAi r. %6* 129 

populatse faiit» Horum omnium memoiia ut adpollerosper* 
tingeret , Boleslaus fingula diligenter per fcribas notari , at- 
qoe facrario jQio , inter cetera Ducatjus cimelia , etemitati 
iervanda, inferrijuilit. (*^ 

ANNUS JESU CHRISTI 962. 

JOANMS Xn, PAP-^ AN. 7. OTTONIS. M. 

IMP. AN. I. REG.25. 

BOLESLAI L AN. 26. MICHAELIS EP. RAT.19. 

(a) T upacius ex lioc Hagecii indicio tertiam Noyembris hujus anni 
JLj a maximis nivibns memorabilem in Ephemerides fuas retulit. ^ 

(^} Ejusmodi fHvoIo tellimonio pafllim Hagecius narratis fuis au-^ 
£toritatem conciliare adnifus eft, quse guomodo omnium feGiperiorum 
hiftoricorum noftrorum oculos & induftriam fubterfiigere potuerint» 
nuis cogitatione aiTequatur ? & quod nemo non miretur : otnnia lutc ip- n 

(um Dalimilum rerum iftiusmodi iDgeniofum archite6him htuerunt# 
Cofmas ingenue coniitetur^ fe nihil de Boleslail. geftis temporibusque 
praeter ea de feveritate reperilTe ; quare pallim apud eum ingentesan* 
norum hiatus fpe£iare licet, nec ad hunc annum aliud^ quain iterOc* 
tonis in Italiam, quodexRheginonisContifiuatore excerpferat^ confi- 
gnavit, c|uo commemorato ad annum^^^y mortemque Boleslai tranfilit. 
Alia magts patric profutura ex hoc facrario procul dubio acc^ilTemus^ 
fi mos eorum temporum haec adnotare tulifiet. 

PKiETERMISSA. 

I. 4 d temporum iftorum feriem elucidationemque non ^vittemit^ 
/m tendum , quod paffim hoc anno veteriores de Ottonis Romana 
coronatione referunt. Compendio hic verba Continuatoris Rheginonis Qm. Iti^ 
adjicere libet ; Sex natalem Damini Papi(t celehravitf inJe^ueprogre^^^*^ 
diens Romije favorabirtter fufceptus 9 acclamatione totius Romant populi 

PAkaiV,AMMAL.HAG£C, R ^ W 



- 13^^'^ Annus 962 

^ Cleri ah ^pofloSco Ji^Bnme filio Alherid Jmptrator &* Auguflus w^ 

c^tur S^ ordinatur. Cetera , quae de Ber6ngarii iiliorumque Adalber- 

. d & Guidonis beUicis expeditionibus atque obfidione narrantur , meri-* 

to prietermittimus. Subjicit vero idem Continuacor: Papa quoque mul- 

ta iSups ( Ottonem )fecum cbaritate detinuit. Scificet praeter graviffi- 

ina alia negotia, iilliic etiaai a61um de ere6tione Arcbiepifcopatus Mag« 

deburgenfis , qui in hoc noftro regionum confinio primus fiiit inter Sk*- 

yicos, ekemploque ac ftimulo ^it aliis vicinis Slflvicis Priqcipibus 

ipfique Boleslao noftro^^ ut de epifcopatuum ere£tione in terris fuis 

cogitve occiperent. Synodo itaque Roms habira T aijus fex Canones 

IffAfiUmafi^lQffxnxm apud Leukfeldium, cuique Michaelem Epifcopum noftrumin- 

ff^wwr. /*»/- terfuilfe ex Annalifta Saxone*difcitur} decreta eft per BuUam ereftio 

^^^^*^^^^huhis Archiepifcopatus, Merfeburgenfc monafteriura in epifcopalera 

ietur apud ^. fulTraganeara fedem converti julFura, admonitique Mogontienjts , Tre^. 

mdem Leuk^vircT^s f.ColonienJis f SaJtzhurgenfis , Hammahurgenfis Arcbipnefules , 

feld N. 26. w^ Magdehurgenfis monafterii in archiepifcopalem ^ ^ Mershurgeiifis 

^.^^'^^^^^^/translationis tn epifcopakm fedem totis cordis corporisque viribus con^ 

^i.MaM.S^^ ^^ifl^^^* Accidit nihilominus, ringente pene Ottone, 

inCoHcfGerm. ^^ propter dicecefium & diverforum Epifcoporum , prcfertim Halber* 

T.i/*/>.d27«ftadeufis^qu£fitajura remnonnifi poft plures annos ad efieftum dedu« 

^yjntialtfia Sa^ cere potuerit* Gluod ipfum cum in eredlio^e Epifcopatus noftri Pra- 

«oad 091^961^ gQoQ^ accidifie fua tiempore probaverimus , nemo mirabitur. Nara^ 

quanquam Boleslaus I jam a Joanne XIII per Miladam fili^m fuam fa* 
cultacem impetraverit erigendi PragenCs £pifcopatus , tamen propter 
Epifcoporum Batisbonenfis & Laureacenfis niotas oontroverfias , nego^ 
tium iftud nonnifi fub filio ejus, imperiique illius auno fexto , fuccef- 
fore vero Joannis Benedidlo abfolutum eft^ ut fuo loco oftendemus* 

« 

IL Hoc anno Adalbertum gentium Epifcopum ex Ruflia rediiCTe 

^ jam fupra ad an. 960 infinuavimus, unde videlicet eum odium cumpri- 

inis GrsBCorum facerdotmn^ qups raultoflinte Inger & Helena fecum 

Conftantinopoli eduxerant, exturbavit» Per Boheiniam eundem rurfiis 

reditunvfuum adornaire^ multum credibile eft; at quodeodem annopri- 

mumS. Adalbertum jam tum feptennem confirmaverit^ ex racionibus 

fupra allatis concedi vix poteft« CoHcinnius autem ad hunc aut pfio- 

rem annum referendum eft, quod alter Bio^apbus de pueritia illius 

WOiSfnff. ad^^ ^^™ literis apta, ac quadam levitate animi teverius apatre caftiga* 

ajy^rf/.e.u^'^^* AdalbeTtus, mquitj cuff^ intra ^kni/uniumjeiifihilis puerim 



B^LBSLAi I» a6« 131 

tidt veniffet > rudisque Kngua meatus ad loquelam extenieret ptimis ^le*^ 
mentis inficiendus preshyterorum datur\ in manus. ' Tunc ( impulfus 
timore quodam ) qui cunahuUs pueri fanliliarius adbafit , arduum dejperant 
iter , parandis ntterisje comitem fubtraxit , femelque ^ fecundo concita . 
fuga ad dulces parentes perrexit^ Quo fcito pater infrendensp diris ic^ 
t^^us &* vitalibus plagis fugam correxit , £?* cum indignatione fequens , 
non ab re filium traatdit falutifetis fbbolis. Nam aperuit DEus puero 
aurem cordis , ^ iniefjecio menfis Jpatio tanta gratia perfudit , utexin^ 
de parendo feniori , ujque ad^nguem Pbilofopbtbe 9 ejus papas morum &* 
magifterfenfuumforet^ De hoc S.Adalberti Papate, fqui a Biogra- 
pho poftenus cfericus vocatur , ex prioribus auteiu ejusdem aOatis ver«* 
bis jam presby ter fuiiTe conjicltur ) fsepius nohis redibit fermo » 
oftendemtisque uon alium fuiile ab Anailafio^ qui dein primus Bre vnOi^ 
vienfium Abbas fuit* Ceterum prior vitaE^ author fummo compen^o 
' pueiitiam S« Adalberti abfolvit : Puer autem ( inquit^/ro;£r/ra/ ^tafe ihid, f^i%^ 
Iffapientia, ubi tempus erat^ Cbriftianis imbuitur /iteris, Re£teque 
fubjtcft Henfchenius^ iUum hoc puerilis aetatis deli£tum potuilTe prU'* 
denter ignorare» . 




-— /1 U.' 



ANNUS 963. 

Otto Imperator hujus notpinis primus Henrici ex Mecb- 
tilde filhis imperii fui fecuritati quietiqae profpe- 
£turus Principibus fuis folemnem conventum indixit 
ad XVKal. Aprilis Ratisbonam, (") ad quem inprimisBolesIaum 
periegatosevocavit Neglexit, contempfitque mandatum Bo- sobsimtk 
leslaus; quod indigne ferens Imperator per alios rurfum le-?"*»* ^^- 
gatos jubet , exemplo ceterorum Principum adeilet , clien- 
temque fe profiteretur. Legatis a Boleslao refponfum : Ni- 
hil Cxlkri unquam in majores fuos juris fuiile, neque Duces 



13« ANNtfs 963. 

Bohemia? unquam aliquo clientelari officio iea IpH fea alteri 
Ltgatit afpere {{xiSjs obnoxios. Quodfi fervitis clienteleque illi deeflent, 
rtjtouf' undecunque eapararet, Ducem Bohemiae pariturum nun- 

quaro« Refponfum hoc Boleslai fuperbius atque indignius, 

quam ut Catfaris aures ferre pofl*ent > non mediocriter Otto- 

nis animum pupugit^ quem ut magis magisque legati ad ira« 

cundiam incenderent , refricant illi nefarie per infidias fanc- 

tiiiimi fratris Wenceslai interfe6ti memoriam , quo indignif- 

fimo aufu fibi Frincipatum Bohemiae praster ullum Imperato- 

ris aifenfum vendicailet , exaggerato denique afperi trucis- 

que Bohemi ingenio nuUum non movent lapidem , ut vindi- 

cem manum in contumacem exerat. Hac legatorum ora- 

j. ^^^^.^^tione nuUo pene negotio irritatus Ottonis animus nontam 

Miverfus £o^'*conturoacias , quam innocenter efTufi fratemi fanguinis caufa 

tMrjtttrutt gQjjgmig beUum inferre decrevit. (^) Verum tamen immi- 

nentem hanc tempeitatem quo minus Otto eodem anno in 
Bohemos exereret , fa6liofa Roma yfciifaque per eos dies inter 
duos Pontifices Joannem XIL & BenedidtuQi eo qomine VI. 
de Pontificatu furiofis animis digladiantes , dbftitit. Quibus 
turbis ut Imperator modum faceret , arma inltaliam con- 
yertit , capta urbe , veroque Pontifice Leone conitituto in 

rediit. W 




AN- 



BoLESLAt Z# VJ. \l% 

• • • • 

ANNUS JESU CHRISTI 963. 

JO ANNIS PAPiE XII. AN. a. OTTONIS M . 

IMP. 2. REG- a% 

BOLESLAI I. AN. 27. MICHAELIS EP. RATISB. ao. 

(9) i^eleslavinus diem hunc in Calendarium fuum tanquam certum 
W retulit. Lupacius vero,^ cum advertiflet hoc anno Pafcha 
XIIII.Kal. Maji iuciditFe^ qua feftivitate paffim Iblemniores conventu^ 
ab Imperatoribus celebrari fohti, diemXIV. Kal Maji fubftituit. Pef* ft^mciuU 
fina rwfum, cura hoc & priore anno Ottpnem Roms fuilFe ex fincerio- 
ribus hiftoricis legtlfet , cottventum pkne duobns annis ^ uti fupra vidi-* 
mus ^ prieoccupavtt. SeH Ratisbouenfia illa Comitia anno 960 ^lebra- 
ta nonfiiiire, jam ad eum annum oftendimus» que multo minus in hunc 
annum conjici poifunt. Conftat enim ex Continuatore Rheginonis ce« 
terisque vetuftis^ Ottonem tam Natalem Domini quam Pafcha in Italia 
celebralfe » totumque annum ifthic diverfis ci vilibus ecclefiafticisque 
negotiis exegilVe , quod prsefertim ex diplomatibus iUius, diverfis Ita« 
tie locis iublcriptis^ manifeftum fit. 

Q) Hem! quanta Chronologiae^vitio in haec primum tempora Ha« 
gecius Otroms bella rejecerit , quse profe6to 27 annis prius commemo^ 
randa fui(re,ex hiftoricis, quorum Catalogum Anualibus fuis praejecit» 
difcere potuilfet^ fi eos duces fequi , afump iUius ailubuiiret. 

(r) Et haec hiftoriae vim maximam inferunt« Benedidlus enim 
primum anno fequente , Joanne XII demortuo, eledhis eft^ Leo ve- 
ro ifte fiiit Pfeuao non vtrus Papa^ qtii hoc anno Ronis prefente Ot« 
tone a quibusdam £pifcopis contra joannem XII ele£his^ & illicito 
prorfus au(u intrufus fuit» ut copiofilfime ifta a Luitprando feu iUius 
Continuatore enarrantur. 

PRiETERMISSA. 

< 

r^ontinuator Rheginonis oofteaquam hoc anno Italiae caftellum Card 

^ captum narraliet, fubdit: jipud ms quoque Sc/avi, qw dicuntuncontiu. lU^ 

LutifitMnifubduntur. Sed qui rurfum hi Skvi Lufinzani , quorum no^tuib. a. 



meu 



t34 . .Annds 964. 

inen nufpiam alias proditura y nec pagum eorum fitumque a Gund* 
lingio aut Abbate Gotvjcett£i tndioatum habemus. Plerique reriim Lu* 
faticarum fcriptores Luzknds feu Hodiernos Lufatas indigicari fuf^ican- 
tur , fed prsterquam quod illi paffim nomine Lufiziomm a Rheginone 
referantur , jam ad annum 959 oflendiihus hos Lufizlos feu Wicichindi 
Lulikos vihos C^ ad ultimam fervitutem reda£l6s , ab eoque pago & 
Marchia Geronem nomen & titulum Marchionis Luiizi traxiiTe. Ajo 
ittque verofimiilime hanc vocem peregrinam » quemadmodum fuperio^ 
rem Witichindi lacicavtki corrtiptam elFe» & non fecus atque fupra 

j*mJr/hS^o^^^^^^ legendum eife; quibuscum hoc anno Geroni Marchioni nego- 

Mdb.a^ .' ^u^ ^^^ imnnt Annatiua&xo his y&\i\&:/lnterim Gtro^ orientalium 

Saxonum marciio Luftiu ^ Selfuli Mifeconem quoque cum fihi Jiibje^s^ 
Imperiali fiihdidit ditioni. €luod utiquenemo de univerfa Polouia,fed 
. Silefis parte Geroni Marclu(»ii confini acceperit ^ quam Meficonis im-- 
perium refpexiife jam ad aonum 958 docuimus. Subjed^o vero ea non 
habuit ampliores limites qu^m tributum annuum , quod omnino ea Pola- 
nia^ pars Ottoni fucceiroribusque dependebat > in quo praeflando cum 
morofi obnitentesque eifent Polonorum Duces, etiam multo pofterius ex« 
I»editiones aG^rmanie Regibus fufeeptas fuilj^ legemus« £t vero hoc 
annorum confinio Mifeconem inter & Ottonem celTaire inimicitias ex 
filentio veterura conjicitur» Nam & Witichindus de bello Wigman- 

mndhubul^^ adverfus Mifeeoneffl confequentibus aonis fuibepto agens^ Mtfacam 

3* amicum Imperatoris appellat* 

ANNUS 964. 

ecdum Imperatoris ftoroacbus indignum illud fupe- 
rioris anni refponfDm Boleslai concoxerat;itaquedu- 
fwSIrJwjS ^ ^ ^i<* adhuc vere C*) Bohemiam, qua BavariaB finitima 
HwBobttma, gft ^ yalido exerdtu ingrel&)s , yaftabat* Cnjus fama con- 

ften^ti regionum Praefe^li, cum viderent, non jam cum vago 
Moravo aut inilabili Huuno, fed bellicofo Caelare & trium- 

pha- 




phalibus copiis remfibi efle, univerfi Boleslaund Wiilebradi 

adeunt prst^arma Marteaique non aliud quatt ferochun ipi« 

rantem* Excepta eft fcpiu^ ad pacis clientebeijtie noinen 

indignantis vox ; Perire matim, quam fervire Celari. Nec 

aliud urgente Principe regionum Prasfe6tis reliqudm erat, 

quara TOilitem Bobemum copiis Ottonis opponere, »^e™i-*^^Jj!^ 

busque in Bohemiam infuttibus friena^^iu^cere.' Csikr aodi->&<«>MMb 

to Bohemos contra fe adventare,- miflis iBBavariam tiunciis, 

ab alia parte akeram' Germanorusi ^anmn in^fiohemiam «^g^^^*^'^ 

fundit. Qu« boiiium moltitudo parumforte^Pr8efe6tospe'm^<"«^ 

nitus exanimavit , ut iterum iterumqfte BbleshdiftOFes. pulfar '"^' 

rent, ideditionem facetet, indignum qbippe probrpfumque 

haud eiTe, clientels officiis obnoxium eife Ceiari. Cujusce- 

modi , jam precibus jam minis y jam (ms, regionisque uhiver* 

fse: pericuUs ob oculos poIitis,tandem liGteum'!c«iK:effit Boles- 

lauSyUt legatos mitterec nunciattfm ; ie ptttpedsem adfutu- 

rum di6lis Caefarls parentenu At veird contempta legatio« 

ne magismkgisque Bofaemiae fiiiea^vexabat OttovJamqueBo* 

leslao de alio couiilio placandi C^faris oogitandum erat« AC-^ 

fumtis nonnuUis fervitiis eques ad hoflium caiba «contendit , .**^'fT*'' 

comitibus hi vieo proximo-ibbiiilerej^ffis, unusfolttsqueCik-m«r«/%iMf 

farem adit, quem ut primum in confpectu habuit , equo de> 
filiens provolutusque in genua venlam flagitat. Bogatns a 
Csfare quis eifet ? & cujus deli6ti-^at^ peteret ? Vi0e Cts^ 
far, inqiiit, quid tua poffit virtus nominisqse fana^Boka- 
laus fum Dux Bohemiae in DEum Majeftaoemque tuam )n* 
JQrius , 'Qltro ad te fupplex veoio pacem rogaonn ^ habituros 



X3<5 Annus 964. 

nemmein Boleslao obfequentioreiii , fi anunnm adveniam inr 

£le6tts. (^) Nes deerat Frincipum^ Comimmque Imperii fuf-. 

fragium , Boieslaum venia: dignum pronunciantium. Preflit 

mter haec longius linguam Imperator, ac denique infit: quid 

quid in fe peccatum ^jQl^, impunitate facile donari; at cs- 

de» innocentiflimi fratzis vindi^m expofcere ; quam cum 

Frincipes Impeni OBjQ.competere, eidemque permtttendam 

efle di6titarent , niitigatus tandem Ottonis. animus veniam 

dedit^ea ttmen lege, ut tam.BoleslauS)>quam omnespofte- 

ri Bohemis Dnoes fibi fuisque fuccefToribus clientelae ofliciis 

BoieiiMs Mf co* adftringerentuf . Quof um ut jam coram Boleslaus documen- 

^S» *"«II^tnm praeberet, coquinari miniflierio perpetuo addi6tus , cal- 

^tatur. ^arium fuper igne veriare juiTus eft. CO .Huc condemnatus 

Boleslaus, cum nil officiifui prstermitteret, (tipiti infldens 

Gr/itrno/iatiquuido. fiunam oculis extergebat , interveniens Csfar fta- 

^*^ *' re , caidarittiiiqtte: fujrca. ireriate pf«eepit> (^ Erat ea regione, 

qua caftrametBtus eft.OttQ,- haud ignobilis vicus Draftow no- 

miae, qttem<i$ sdibasomatttin, murtsqne cin6tum in civi- 

tatem. extulit , & quandoiquidem hic locilatino idiomate ver- 

TuOtmriif^^ ' ^/* ^8^ Boieslaum ftipiti infidentem Imperator prolo- 

>AK/;^.«njn». cutus eft , , locum pofthacTuftam appellari volult, (0 quod 

nonien latinum in hunc diem civitas obtinet, Tevton^s qui- 
dem Tauis, Bobemi Domazlicze, fane haud aliajratione, vo- 
cant,.quam qtiod latrocinatiionum mox pofito interdi6to, Ot- 
tonianus miles'. ofienfus mQribus atque importunitate Bohe- 
mdnm),f£ptus cum indtgnadone cum eisdem expoftulaverit: 
son tam protervosifutaofr inGermania,quales quantique do- 
sni iu« eftent. (^^ £a 



BOIESLAI I. ft8« fif 

Ea fcena pera6ta , Boleslaus militis Frsfedtos cum co- 
piis Pragam redire jubet; ille cum 20 eqmtibus Ottonem 
Ratisbonam fecutus , & ifthic coquinari iuo munere defon* 
ftuseft. Indignitate tapi fervilis minifterii commoti Prin-;^''T^ 
cipes , Ottoni Ducalem Boleslai prsrogativam in memoriam Rtithmm, 
revocant , eidemque fupplices fiunt, ut fin- minus poenam 
toUat, certe mitiget; Vocatum ad fe fciicitatur Lnperator : 
quod legionum fignum , quemve Docatus fui djrpeum geire- 
ret? a quo cum audiret: nigram aquilam in candida area, 
fuum majorumque omnium gentilitium fcutum fuiile ; perfe* 
quitor ulterios qufsrendo Otto : a' quo Iniperatorum , aut qua 
ratione clypeuni iftum confecuti fuiffent ? ad qus Boleslaus : 
Iftud quidem me ignorare ultro profiteor ; at fi opinioni lo- 
cus eft, Conditor gentisCzechus ante annos trecentos fupra 
viginti eum ex Croatia fecuni attulit ; cujus ufus apud ma« 
jores meos gentenique haud interrupta ferie in honc diem 
perftitit. (f> 

Reiponfis fubjecit Csfar: &cinus tuum, negataque legi* 

timo Principi fides & clientela nec tibi , nec pofteris tuis 

hunc clypeum ultra concedunt. CumqUe tertio Principum 

fuflragia pro Boleslai impunitate intercedunt , Otto exerci- 

tum quidem tranquille in Bavariam redire , Boleslaumque li- 

bertati reftituijubet; at ea lege, ut omnibus Ducibus Bo- 

hemite landtum pofthac eilet , ad nutum Romanorum Impe- 

ratoris vicarium in coquinae minifterium fubmittere , in 

geftorum vero perpetuam memoriam caldarium in rubeo feu 9^**'*» 

llammeo campo pro clypeo aifumerent. V?; Eo patto captivi- bol Duahu 
PAasIV.AN»Ai,HAeEC ' S ta- «'«»?««»* 



139 Akiiu( 964. 

tate Uberatus Boleslaus , vexillam fcutumque militare calda- 
tio omatum Pragam detuiit, aquilaque nigra, prifcum decus, 
evanuit. C^) « 




ANNUS JESy CHRISTI 964. 

BENEDlCTIV.PAPiEAN^i. OTTONISM. 

IMP s« REG. ^8. 

BOLESLAI I. AN. 28. MlCHAELIS EP.RAT.21. 

' • • • 

(^r) /Tittonem non modo ver , fed & adultum autumnum traduxilTe- in 

vJI Icalia^ mdubium efL Habemus a Synchronis univerfum anai 

€(mtm. ,Rbi'ixqvi% tempusaccurateexpeditum: Natalem Domini celebravit Romse, tu- 

j[m.&r ^MaAmultu ibidem fub principium anni fopito/in Spoletinum & Cameri^- 

SaxosJb.a. j^um Ducatum difceffit, manfitque ufque ad Pafcha, quod ibidem cele* 

bravit, In Majo ^quo raortuus Joannes XII , conteratoque Leone a 
-^ Ramanis^ elefihis Benedi£(us) obfedit Romam; In Junio, fefto Prc- 
curforis Domini , deditio fa£la, traditaque illi urbs. Autummde tem«- 
pus in Liguria^ paci £?* otio va^ans, if Je venationibus exercitans^ 
exegit. Neque audiendi quique noftri» qui folum in his narratis Chro* 
nologisvitium ab HagecioadmiflTum^ xetroque hiftoriam hanc adbeU 
lum Ottonis cum Boleslao geftum fpe6tare contendunt. Legimus 
ibidem ex cosvo Witichindo belli iftius principiumexitumque,.anpe- 
ne verbo, feulocum^ feu modum circumftantiasve fpe£tes , relads Ua^ 
Strmuky Jtff-gecii refpondet ? Tota arnii hujua hiftoria fabulJim olet, ut jamStrans- 

{h) 6tuam eflcminatum Boleslai tot vi£toriis inclyti animum, ad- 
verfus omnium veterum teftimonium p effinxit Hagecius ! 

(r) Haud mirum eflet \ ii.fabuls hujus tam infulfse primus prola- 
tor Germanus exterusve fcriptor eflet; at, quantum conftat, illa in- 
tra fines patrios nata efi , DaUmilumque primum authoremhabet, cu- 
jtts hi yerfus funt : 



BoteSLAi i. 28* 13) 

€iit^i ^it^i^ h^m pcib^/ 
^mc}9 ^jeflemtt.^a flu§6tt gmteti/ 

♦ 

Sotd nob o^ttietn t) t^woca tr^ett* 

« ■ 

£ quibus Hagecius ^ feu illa quicunque aDterior ^ hanc longifllmam 
tragcediam architet^tus eft« Circumfpef^ior taaien in definiendd tem* 
pore fiiit Dalimilus Hagecio ; nam Jiarrationem hanc ftatim illi anno j 
quo S. Wenceslaus martyrio aiFedhis , & fioleslaus Principatum aiFe- 
cucus elt , illigavit. 

. (d) Jam Balbiniis origihi hujus fabulse ex Miechovii Sarmatia Eu- SaltinJnEpit^ 
ropea pfaduiit^ ^ua fimile quidde quatuor regulis Slavorum ab Hen-^-^^»3J^'i^ v ^^^^^^^^ 
rico II Xmp, captis^narrat. At vero Miechovius rem ex Alberico Mo- iii^ 

nacho Trium Fontium haufit ^ cujtts verba funt : Hos populos ( Vcnedos J ^^^ «1- ^ 
Hemicus tributurios fecit^ ita ut in oninihus fokninitatihus y quihusco--^^ * * 
ronahatur, quatuor Reges eorum lehetem, quo carnes condiehantur , im 
iumeris fuis duohus veSfihus pir annulos quatuor itiduQis in coquinam 
veQitarent^ Qluas verofimiUime fummo Chronologis , regidnum , per«> 
ibnartimque vitio Boleslao noftro aflTuta eit» Fruftra autem Balbinus 
hanc fabulam ah exteris Slavico ^ Bobemico nomini infenfis fcrittori^ BM^ #. /^ 
hus genti noftrs aifi6tam contendit; nam exploratum eft» Dalimilono- 
ftro vetuftiorem inveniri neminero« Fruftra etiam Goldaftus ^ itemque 




cus^ ut ajunt, palpet. 



(0 Hsec ejusdem fiirfuris cum prioribus iunt. Unde autem Tu« 
{U nomen iQvenerit^ exploratum haud eft. In codice fsecuU o£)tavi 
TraditioBum S. Emmeramenfium in.quadam commutatione inter Abba« ^udBenu 
tem Ramuoldum & Ulricum nobilem inita nominaturlocus interconjlnia^^'^ ^* '• 
memoris Tus in bohy ac fiuenta fluminis Regan^ conjiciturque ex lo-^*'^* 
corum delcriptione, hoc nemus» Tus appeUatum, refpexiffe Bohemiam , 
inter quod^ & ilumen Regan locus commutandus fitus erat> adeo ut il^ 
lam partem iUvx Herciniae, hodiernam Tuftam refpicientem, antiqul* 

S a tus 



14# Annus 964. 

tii5 Tus appellatam fuiJTe, cognorciinius* Gluid fi jam dicamus^abhoc 

nemore jnyjappellatoconditamin eo, aut viciniffimamcivitateni, &Ja- 

tinura nomen Tufta & gennanicura Tdus ( vocali u viciffitudine tem- 

j4fud Cojtrtam porum & hominum in uiphthongum au deflexa ) accepifle ? Conje£hir« 

Mt§H.io$6 huic fuppeditat qUcTdam prsefidia diploma Henricilmperatoris/quode. 

fcribuntur primitivi termini EpiPcopatus PragenGs. Primus ab occi- 

dentali plaga memoratur Tu^aft /in quibusdam exemplaribus Tugoft 6c 

Tugocz , quem fequitur CAebkn Egra fluvius^ Jam ex alibi diftis con- 

ftac, fecundum diverfem slavicam veterum diale£faim vocem gaft&goft 

fignificaire filvam & lucum, fic enim ab ipfo Ditmaro JHaJegaft lucus 

confilii feu oraculi appellatur. Gluidni mrprcemur per haac vdcem 

Tugaft eandem filvae Herciniac partem Tus di£lam iniQui , atque com- 

pendii & euphoniae caufa pro Tus gaft appellatam fuilfe Tugaft^ quod 

verifirailitudme haud deftituitur. Nam haec eadem Tuftenfis > filvac- 

que Bohemice regio primum ab occidentali plaga tiermiuum Epifcopa- 

tus Pragenfis, Batisbonehfem contingentis , conftitmt olim, hodieque* 

S/f <i»jJl> Rwp/ Sed in re tam obfcura verbis mihi Stransfcy uti liceat : Domazhcium 

By» i^ 2. Germani Taujffium > tatini Tuftam vocant. Qua de caufa^ ipfi vtderint^ 

Jttodo ne ad tritam iUam de Qttone Magno fabulam confugiaht. 

{ee) Interpolator Calendarii Weleslavini nomen DomazUce ipfa 
civitate vetuftius efle aflerit; filvas enim hic excifas, locumque cul- 
tum eife ad cohibendas latrociqationes , fecuritatemque majorem ift- 
hic fub ingreflum filvse Bohemse viatoribus prseftandam; a deprsedationi- 
bus. autem , quas paffim viatores minus armis inftru£ti , per haec filva- 
rum latibula experiebantur, locorum iftorum confinia nomen invenifle 
Doma slikfe , quafi dicas , domi te veftimentis exue ut fcilicet vacuus 
coram latrone & praedone cantes ; paffim enim vcftibus fortunisque or- 
batos fiiilfe viatores per haec opaca filvarum, compendio autem has 
tres voces in unam contra6Ias , & in nomen Doma%Hce temporum ciu-fu 
tranfiiife. Gluo fonte h^c Anonymus hauferit,nu(piam prodit ; idta- 
men etiam pofterioribus temporibus exploratum habemus , filvas ha^ 
a prsedationibus fuifle infames , ut in iis locus eciam ^(eif^bdnf / quafi 
macellum itinerantium dicas , nomen inveHerit. SimHis pene nominis 
filva eft in Moravja Olomucium inter atque Lipnicium , ouae tb ejus^. 
modi depraedationum frequentia nomen slavicum dafcb kaiat , quafi 
iiQdAveftemda,^\itdalfis,myeniu 



BOLESLAI U 28« 141 

(jO Gtwd de tribiis fluyiis, aut aquila, primjs illis gentis Du- 
cumque notoorum clypeis, fentiendum fit, jam copiofe egimus P. !!♦ 
p. 161 & maxime P. IIL p.642, quo loco qusellionem hanc deinduftria 
peculiari paragrapho examinavimus. « 

(g) Gluemadmodum locis mox indicatis aquilae originem ad h«c 
tempora nequaquam fpe£tare docui , iba ( quid quid obtendant noftri 
fenteiiciis alioquin intet fe maxime difcordes) ajo^ clypeum hunc ili 
area rubra caldarium aut lebetem referentem iuter eadem fomnia reji-- 
ciendumeire» accedoque penitus fententiae; dodliflimi Schminkii his yer'« 
bis Goldaflum & Balbinum confutantis: Miror Goldaftum^ Balbmum 
Mrgumentari ex fcriptoribns nimis recentibus , quorum fides in rebus tot 
faculis ante fe geftis non folum fublefta y fed plane nuUa eft. Nam in^ 
fignia , uti bic aefcrtbuntur , tunc temporis adbuc erant incognita , £?* 
quamdiu arcbiofficia - ambulatoria , iamdiu etiam nuUa inde infignia cer^ 
ta familia adAaferunt. Ad ea, quas Balbinus in Ef^itome (ua ohtex^ ^^^- ^P^^ f^ 
dit: Multas Boleslai , atque ejus filii imagines vidimus cum abeno , 60^^^*^' f*^^ 
dieque in templo S. Laurentii fuper Pragam ( quod filius condidit ) abe- 
num pf&umJpcSfatur 9 refpondeo:. optandum fuiire, ut Balbinus ea^ 
nim imaginuitf statem, aut locum, quo fervantur , indicalFet , quo eas 
critice exigere , judiciumque ferre hodie integrum effet. At procul 
dubionuUam Hagecii setate. yetuihorem yiderit Balbinus, qui primus ^ 
omntum hujus narrationis author eft, GLuanquam enim Dalimilus bre« 
vem , ut yidimus fupra , mentionem hujus caldarii faciat : nnfquam tamea 
is , aut ea pofterior , ante Hagecium in cly peum gentis aut Ducum at- 
fumtum tradit; imo Balbinus alFerti huju^ falfitatem ex ipfo figillo (ly^ 
peoque Boleski filii , quod ipfc pagina 30 ex diplomate Brevnoyienfi 
defcribit , co^ofcere potuit. €luod ad pidhiram ahent , qu« in templo 
S.L^urentii fpe£latur, attinet, eam Balbinus yix quidem hujusce sta^* 
, .tis luilfe fibi perfuaferit, quandoquidem Ecclefiamhancjamtotiesrefor^ 
matamr non ignoravit ; ea fi fuit aetate Hagecii vetuftior , certo cly-^ 
peum reprsientavit cujus cujus demum &mili£ , qus templum lipc in^ 
novavit , auxit , autfiindatione aliqua locupletayit. Nam conftat Teyns* 
kianam, Gufmanianam, Saarianam aliasque compluresequeftresfamilias 
dtverfa forma & numero lebef.es, & caldaria in clypeis fuis geftaife^ 
ut taceam, ne quidem adhuc vetufto aliquo documento oftenfum efle^ 
Ecclefiam hanc a Boleslao Pio fuilFe conditam. De Ecdefia in monte 
Rzip ab eodem a fundamencia ere£k habemus Marignok 1. 3« teftimor* 

iiiumi 




142 Annus 964* 

nium; de.Ecclefia in moate Petrzhi nullum idoneum haftenusin maaus 
meas incidit» Ceterum num Bdbinus vigiU oculo ufus fit in explorandis 
illis Q\y^QA!& j4rchidapiferorum Palatinorum, qui , Mt ille pag. log ait» 
caldarium reprsefentarunt^ multuro dubito, Nam^ quantumego m^eob* 
fervaiTe ha£lenus memini, nufpiam caldarium , aut lebetem deprehendi, 
fed patinam alcera fimili patina cooper tam , quam plerumque Archida- 
piferi , dapiferique euuis infidentes manu geflant ; cujusmodi exeni'* 
plum ut vel obiter exhibeam , ledlorem ad Colle£knea 6enealogico«> 
Hifiorica Arcliivi ftatuum Auftris , eorumque pag. 266 remitto , qua 
Pilgrinus de Puclihaim Dapifer Auftrise fimili figura^exhibetur. Fabu^ 
laigitur eft^ ahenum iflud poflea in mundi ^hbum feu aureumpomump 
ut Balbinus.viilt, tranfiiife, eoque Archidapiferorum dignitatem etiam 
hodie connotari ; nec enim Jacobus Spenerus in vailiifimo fuo Heraldi^ 
co opere ufpiam rei hujus meminit, aut globum pilamve inter Archi- 
/r*g«f/fi7Jtfdapiferorum fymbola fignaque repofiiit; quin ex Wagenfeilio , & 
^^•'**^**^^^Thulemario manifefio eruitur : Palatinos primum a Carolo V. hoc pb- 
Oc?0v/r«c.i5. °^^™ aureum pro infigni Archidapiferatus accepiife , eosque prms 
non ahenum^ led campum rubrum^ omni fymbolo . vacuum » pro dy'* 
peo gtfM^. ^ , - 

(b) Ex hoc loco nofbri paffim Archidapiferatum jure hereditario 
In ' 7cmms^^ Bohemiam Ducesque noftros ab Ottone tranfcriptum affirmant ; fed 
jf^jjj ^JHagecio, fi Theodoricum deNiemexcipias, neminem inveneris exno- 
Mtibm^ r«J.f^is vetuftiorem. Etvero idipfum inter fequiorum faeculorum delira- 
f^ 47. menta rejiciendum elTe, convincit praefentium tempornm ratio &hifto<- 

Cbwmrg. ifria» Mam imo certum efl:,.ut redle innuit Conringius , Crugerus & 
w/ w C^i^r ^^^^^8^^^ » necdum faeculo X aut XI archioffiicia fuilie haereditaria , nec 
*>«•*• No-*^^ vitse tempus unquam Principibus, qui ea femel obierant, fuiifecol- 
«m vironifn lata ; fed pro arbitno Imperatoris quibus quibus demum eminentioribus 
jDf/4W"£^^charioribusque fuilfe demandnta« Sicin folemnitateinauguradonisejus- 
Ai«cw/ «/f7-dem Qttonis M. Aquisgranicelebrata, legitur apud WitichinHum ; Zo- 

TnticbitalMi. f^^^^^''^^' ^^^ Camerarius , Dux Akviannia feuSueviae Pincerna, Ba* 
joaria Dux Marefcallus, Francorum Dux Dapifer. In folemnitate ve- 

DitmarushAJ^ Pafchali, qujB GCuedlinbur^i anno 985 ab Ottone 11 celebrata eft ,. 

r«349« ' iegitur apudDitmarum: BavariseDux Dapifer^ Siievis Dux Camerarius, 

Palatinus Pincerna , Saxonis DuxJMarefcallus; cui folemnitati cum io- 
terfuerit quoque Bolgslaus Pius pracfentis filius, eodem teftante Dic- 
maro: cui iid^ H^gecius^ aliusve eo recentior £iciet, BoleslaoSsvo^ 

ejus- 



BOLESLAI I. S8. 143 




juvat : Celebrata proxtma Pafcbalh foh 
tas in Quidilingehurg a jRtge, uH quatuor miniflrahant Ducesx Henri* 
cus ad menjam , Conradus ad camerapi , Hedl ad cettarium 9 Bernbard^s 
equis prafuit. Hic etiam Bolizlaus fir' Mifeco cumfuis conveniunt. Sed 
duo » & quod excurrit^ fiecula effluxiflfe^ antequam jure hereditario Ar- 
chidapiferatus in Bohemiara regesque nofhros ( non Duces ) fuilFet cran^ 
fcripcus f fuo loco teftatum faciemus« . 

PRiETERMlSSA. 

Nihil prorPum monumentorum legitimorum hiftoria patria hujusanni 
fuppeditat, tacentibus veterioribus ^ r ecentioribus veroinidunura 
incentis » ut fupfa narrata Hagecii amplificent > figmentis nova figmentt 
intexant, errores quosque manifeftos fiico oblinant^ narratis in trans^ 
verfiuii a6tis tra£tisque pretium quoddom, & fidem emendicent. 6Luod 
rero ad chronologicam cumprimis Pontificum Romanorum» Imperato-* 
rumque feriero hiftoriamque fpe£lac y compendio ex Rheginonis Con- 
tinuatore & Annalifta Saxone referre libet. Et quidem captus in ca- C6min.Rhegii$ 
ftello montis Leonis Berengarius cum Wilk uxore^ in Bavariam miC- i^ j4uiiai.Sax0 
fus, poftea in caftello Babenberg vitam finivit. Otto deficientesab ikadt^a* 
Bomanos armis rurfum coegit ad fidelitatem jurejurando innovandam, 
obfidesque dandos. Verum Ottone vix longius aburbe remoto^ Joan* 
nem Papam admittunt^ quo cognito Leo Pfeudopapa omnibus r^^Hs 
ad Ottonem confiigit. Joannes interea, ut narrat Sigebertus , collec- 
to CardinaUum & Epifcoporum concilio, fynodum a Leoiie habitam 
damnavit , omnesque ab eo ordinatos gradu fuo movic , nec mulco poft 
diem fupremum obiit, in cujus locum Komani prster moram Benedic*- 
Cum , eo nomine quintum , in fedem Pontificiam evexerunt. Siuiftre 
rem tiilit Otto Imperator^ & Bomanos obfidione ad deditionem coegit, 

3ua fa£ta reduxit in urbem Leonem , conciliabuloque coa£lo> Bene<- 
i£hmi legitimum Papam violenter gradu fuo movit. Benedidhis 
Hammaburgum in Saxoniam raptus> Adaldago Bremenfi Epifcopo iir 
cuftodiam traditus eft« £t cum , verba funt Adami Bremenfis , Leone 
Pfeudopapa demortuo , Romanis pofcentihus a Ctfare reftitui dehuiffet ^ Aiam. Brm. 
$pud Hammaburg in pace quievit* Cujus tranfttus UL J^on* 3^iii cpn- L 2. ^ ^ 
tigiffe fcrihitur. 




U4 ANNUS 9^5* 

. ANNUS 965. 

an£liffimas Cferemonias. & auguftos ritus , quos nuper in 
terris Cxfaris viderat, cupiens Boleslaiis in patriam in- 
ducere, eademque 0mplicibus & veceris parfimoniae 
^^^^^"^ Bohemorum 3&cris adjicere, Ecclefiam Divi Viti magnifico 
totuiit Ecchfii [\jmta eTexit , Sacerdotes, Clerum , aliosque literarum peri- 

tos viros praemiis invitavit. (") Neque hic religionis promo- 

vend» fervor fubftitit ; namque ad fenatum detulit confiliuni 

de erigendo in Bohemia Epifcopatu , & aliunde yocando An- 

Epifiopmimm tiftite. (^) Refponfum a patribus eft : explorandam Impera- 

rmur, toris lententiam , porro autem , ut novus Antiftes dignitatem 

cum au5toritate gerat, neceifarios eife certos proventus , de- 
que iis profpiciendum. Ad qus Boleslaus : fibi pofthac fe- 
dem WiiTehradi futuram , Fnefulis ufibus Boleslaviam cum 
▼icina trans Albim regione futuram. Quod omnium Calcu- 
lis probatum eft. (0 

Eodem anno , demortuo Zemanislao Duce Polonis, Mies- 

mesU Dux ko filius ejus principatum confecutus eft , 00 cui prb ethnicae il- 

ito S««Slfc» lius statis more plures concubins erant* (0 Nec ei inter 

f^^' ethnicam minifterialem turbam defuere Chriiliani , qui , cum 

squum ceteroquin Principem praecipuo amore comple^te- 
rentur , crebrius aures ejus puifabant : reli6tis y repudiatisque 
idolis , ac concubinis , ad facra Chriftiana accederet , (/) >riur- 
ginemque ex eodem ccEtu fibi in iponfam deligeret. (i) 
Miesko C^) juvenis ingenio acer tandem redte fuadentium ad- 
quiefcit confiliis, ea tamen lege, ut Regis aut Ducis Chri* 

fiiani 



BOLBSLAf li 29« 145 

« 

ftiani fiHa fibi nuptul traderetur. Nec mora , mittuntur 1©. 

gati ad Boleslaum Bohemum , filiaque Daubrawka , & forraa 

fua, & generis nobilitate , & cognatione gentis infighis , fpon- 

fe Miesfconi petitur , cui petif ioni cum ultro ' Boleslaus fub- 

fcriberet , ( O dotemque eximiam filiae numeraret > (^^fum- 

tu pene Regio Gnefnam dedu6ta eft. Hic diem toti Polo- 

niae, quiunquam illuxit, feliciffimum Daubrawcae videre li- 

cuit. Nam eodem , quo Gnefnam allata eft die , Princeps oSkr^Z 

i5>onlus in legatorum JBohemi», Proceruraque fuorum coro-^"^?^^^ 

na falutaribus undis ablutus , Mieczislai nomen indeptus 

eft. ( Poftero die nuptiae regio apparatu celebrat£« Nec 

poft multos dies edi6lo Mieczislai omnia ubique Deorum 

lignea fimulacra igni exufta pro nuptialibus tsdis arfere , fa- 

xea aereaque in profluentes injefta , populus ad Chriftifidem^***^' 

profitendam invitatus» (*"-) In cujus rei memoriam^hodieque 

anniverfario die per majorem Poloniam pueri innuptcque Jl^»»^/*^» 

puellae ludicra fimulacra altis fuftixa perticis , aut vehiculis>x tvJfimis^ 

impofita circumferunt , eaque patrio quodam carmine diris 

devoventes in proiSuentem abjiciunt, indeque properato do- 

mos diftugiunt* (") Hoc idolorum naufragium fit ipfa Domi- 

nica quadragefimae , quam vulgo Lsetare , noftri ab illis nup» 

tiis : ^tbtk iDruJebnd , id eft nuptialem vocant, C«) Tam - 

fanftas nuptias confecutum eft. ingens per Poloniam Chri- 

ftianae rei aiigmentum : nam ipfe Dux non multo poftCrnefnas au- 

guftam Divae Virgini bafilicam conftruxit, moxalteram hor- 

tante Daubrawka Divo Wenceslao ( cui patruus is Djvus 

erat ) condidit ac nuncupavit ; denique quinque epifcopales 
Pars IV. Ahnai, Hagec T (t- 



/ 



14^ Amnus 965 

fedes cum ecclefiis , reFum facrarum apparatn, miniftris, U- 
beralibusque proventibus ac decimis indituit. (/') 



/ 



ANJSfUS JESU CHRISTI 965. 

JOANNIS XIIL PAPiE AN,u OTTONIS M 

IMP. 4. REa 20. 

BOLESLAI I. AN, 29. MICHAELIS EP. RAT- 22. 

C') Vfo^ Boleslautn , fed S. Wenceslaura EccleGam S. Viti erexiffe ac 

i^ compieviire , jam P. III, Annalium noftrorum copiofe profecu- 

Cofmas adam^^ fumiis; jiec veroeam auxit, amplioremque reddidit, nam id verbis 

1060 ^ expreflis tribuit Spitigneo Cofmas nofter , qui ait eum Ecckfiam S. f^t- 

ti non adeo magnam^ nec capeffentem populum concurrentem ad fejiivi- 

tatem fan&am ( quam videlicet ipfe SanStus Wenceslaus confiruxerat ad 

fimilitudintm jRomana Ecclefia rotundam ) cum vicina Ecclefia S. Adal- 

berti coiyunxilFe, &" unam utrisque patronis magnam confiruxiffe Ec- 

clefianh Minus diligenter autem Hagecius legit Cofmam, qui minime 

couditam aut ampiiatam a Boleslao ait Ecclefiam , fed illius tempore 

€o/f//4xAi^tficonfecratam aMichaele Epifcopo Ratisbonenfi, cujus verba funt: Ser- 

«Xt 9i»7 vus DEI Wenceslaus Ecclefiam in mttropoli Pragafub bonore S. Viti 

Martyris confiruBaniy nontamen confecratam morte praventusreliquit^ 
Hanc ut confecrare dignaretur , qui tunc praerat Ratisbonenfi Eccle^ 
fia pra/iil , nomine MicLael, Dux Boleslaus fupplex mifiis legatis cum 
magnis munerthus , £?* majoribus promijfionilus vix impetravtt. Quod 
^tique baud annuiffet Praful y nifi ob recordationem anima, if falutem 
Wenceslai amici fui jam interfeBi id deliberajjet fieri : quia vir DEI 
Wenceslaus y dum carne viguerat, nimio eum affeQu coluerat. ♦ • * . • 
Mox ubi Dux efifa&us compbs voti^ plebs univerfa &* proceres atque 
Clerici obviam advenienti Epifiopo ruunt devoti. • . • • Quid multa ? 
Decimo Calendas OQobris dedicata S. Fiti Ecclefia. Sed }am Parte 
III pag 6^5 ( peculiari difquifitione de vero anno dedicatac Metropo- 
litanae Ecclefi» ) oftendimus hanc narrationem Cofma^ multis vitiis labo. ^ 
rare. Nam amicitiam S. Wenceslaum inter & Michaelem Epifcopum 
Ratisbonenfem, qualem hic copiofe defcribit Cofmas^ nullam effepo- 

tuit 



tnifk, quandoc}mdemMichael pluribus anois primunigoft martyrium 
S. Wenceslai HicachedramRvisboaenrem eye6his eft> guod alterum 
eft : multo vetuftiores CofmaJ S. Wenceslai biographos alFerere : Ec- 
clefiam S. Vici non modo a S* Wenceslao penitus abfolucam exorna-- 
tamoue fuiire , (ed iUo vivente etiam per Epifcopum Ratisbonenfem 
Conlecratam ; unde merito hanc narracionem Cofraa? non ad Eccleliam 
S« Viti , fed aliam quamcunque^ & fortaflis Boleslavienfem fpe6hre 
argumeoc^Ci fumus. Sed minime hacargumentationefatisfecimusdofi* 
Compilatori Seriei Chronologicse » quicum denariosBolestai^ typtDcu- ^b^M <Bu 
jusdam templi inlignitos, Ecclefi» Divi Vici uiemoriam imagineraque ^^* ^^b. 
referre felfo fibi perfuafiflec , ut huic opinioni plura firmamenca acer- ^* ^' ^^ J* 
varet^ a Cofme Indicio > narracisque minirae recedendum efie ftacuit« 
GLuare ad confutauda qusdam argumenca , a. rae ci t. loco prolata , ca^ 
lamum convertit ; fed cate Anonymi Otconiani teftimonium ( omnium 
fqlidiflifflum argumencum ) quod pag. 627 adfero^ & quo is verbisex^ 
preflis aic: Ecclefiam S« Vici non modo ad extremawi manum perduc^ 
tamy fed etiam invitato Epifcouo in bonoremS. Fiti confecratam , tan- 
quam anguem prefliifet^ fubternigit. Per me licet» fequatur quod li* 
bet , fi Cofms duobus pene faeeulis ab hoc tempore remoti au6toritas, 
praefercim in narracione, qnaip.magna parce erroneam elfenec ipfe dif- 
titetur doft. Corapilacor , pocior illi eft prae duobus biographis Ano- 
ny mo Occoniano , & Chriftanno* lllud camen officiofe raonicum velim, 
«t ne me confutacurus , hujus, de quO agimusL, feculi Ecclefis difcipli- 
nam & ricus in Lcibnicio , Menkenio, &Helmoldo (quos fe firuftraex- 
cuffifle meraorac ) auc in hodierno Ricuali Romano venecur* Adeac cu- 
jus cujus demum CompUatoris ^oUe6\ionem Conciliorum, ibi a Ceculo'*'*^ 374* 
yil plura fynod^a decreta reperturus , in quibus dies Dominicus E- 
pifcopis pro Ecclefiarum coufecracioDibus ( excepta tamen Dominica 
rafchatis & Pentecoftes , aliisque quibusque majoribus feftis) defigna- 
t\it, praecipiturque» 

(h) In hoc confenciunt omnes fcriptores patrii exterique : Boles- 
laum f«vum Epifcopatus ereftionem medicacum ; qiionim tamen aln 
cum Dubravio fentinnt, ideo Bi)leslauni rem non perfecilFe, qutatnnc 
erat is Roma fiatus inter PoTfttfices ^ ut alii aliosjede deturlarent ^urhe^ 
que fugarent. Alii, quos & fecutus Clar. Afi^jmanus , hanc opinan-yi/^«tfiii«ai. 
turcaufara; quia Boleslai, utpote fratricidie indigna poftuIatiojudica-lfndarUsTjy 
$a eftfummo Pontifici. At ut ex dicendis ad anaum 967 teftatum fiet, f ♦ ^^9 

T z ve- 



148 Annus 965. 

veroIimiUimum eft^ Boleslaum fevuiu re ipfa facultatema Joanne XIU 
erigeiidi Epifcopatus impetralfe^ epiftolaiAque Papa^ hujus» quse adan- 
num didlum recitabitur ^ huic , uon filio , fuiife infcriptam» 

{c) De eo altiffimum apud veteriores filentium , cujus fi nodtiMi 
habuiiiet Dalimilus, nunquam commemorare pnetermifitret , tum quod 
Chronicon Boleslavienfe lcripferit, tum quod ejusdem Ecclefiae CaQo- 
nicus fuerit. PrimK igitur rurfum debentur Hagecio^ quem tamenin* 
ter complurium tiu'bam fecutus avidiffime Bdbiuus , apud quem genio 
Qjus fufius hsec dedufta legi poffiint. 

(d) Poloni fcriptores Zemomyslum vocant, quod nomen SlaviQum 

Boguphalus terras pratcogitayts interpretatur. Mortis annus apud ve- 

teriores uufpiam proditus , anno tamen DCCCCXIII Lefckoni in regno 

. ,^ ^ fucceffilFe., Boguphalus memorat. At anno primum praefente morru- 

*w r.^TT^"** ^^™ relatis Witichindi & Ditmari fupra allatis pugnat, conftat- 

2^ * ''*que Geronem hoc ipfo anno mortuum^ cum quo Mifeco filius duplex 

Sellum jam geffit. 

(0 Septem Meficoni fiiilTe pellices, omnes veteriores Poloni 
meminere. 

Dhgej^s l u (f) Joannes Dlugoflus caufam maximam hancattexit; SeptempeU 
/• 89# iicibus , quas uxores nominahat , utebatur. 

At Ditmarus viciniffimus his temporibus prscipuum mer itum conver- 
fionis Daubrawcse noflrs tribuit, cujus teftimonium anno fequente, ad 
quem fpe6tat, proferemus. Ditmaro confentit Eadlubecius ejusque 
Commentaton Vetus eft apud Sarnicium aliosque carmen : 

Fitmina te ( Chriftum } nobis oftendit prima Bobem^ 
Sanguine^ prima crucem^ nos docuitque tuam 

5/r tuprima quidem nobis es caufafalutis 
Ipfe DeuSf muUer caufafecundafuit. 



fiacESLAi u 29. 149 

lOa tuo tingi Miefconem fonte maritum 
Effecit , jterra eft totafecuta Ducem. 

^ (g-) Herburtiis de Fulftein Miefconi minifteriales quosque i\\\S^^ ^trhwrti^m 
Bohemos fcribit , eigue authores & baptifmi , & fponf» ex Boliemia ^^^^;?f„ ,.^ 
expetendae fuiire fcribit^ Et\ul%!^cX 

(b) Kadlubecius & Boguphalus, quos pofteriores fecuti, Micfco-" 
nem coecum natum y & per feptem annos in ea coecitate perdurafle me* 
morat; ob quam cum turbarentur parentes^ Myefca id eft confufionem j^^i Smers^ 
diftum elFe. tergTXf.^. 

(i) Joannes Polonus faecuU XIV fcriptor duas conditiones Miefco- 
ni a Daubrawca propoiitas fuilFe his verbis fcribit: Q2r/(Miefco) Jum 
frocaretuT Dobrancam filiam Ducis SoAemia, iUa confenjiim prabere 
noluit, quoufque repudiaret feptem peUices , quibus vicijfim commifceha^ 
tur, &" Cbrtftianam fidem ftfdpiens baptizaretur. Sed Daubravcam 
re ipfa Miefconi Ethnico nupfilTe^ fequente anno ex eodem Ditmaro 
cognofcemus. 

(k) Bartholomstus Scultetus ab Abrahamo HoiTmanno editus , quem Scultnm c. 10 
etiam fecutus Srranslnus nofter, item Cafparus Schneiderus, & Joh. §• i. 
Hifbnerus, Lufatiam dotis locoMiefconi allatam fcribunt. .Sed Lufa- •^/rtfwiy ReU 
tia, pra&fertim inferior» nequaquam additiones Boleslai pertinuit , yidi-^*'^'':*'^^^ 
mnsque crebrfus fupra, Geronem Marchionem Lufiki feuLufatijBfuif-*^*^^**. 
fe ab Ottone conftitutum. Hodierns Lufatis tamen veteres pagosBu- 
diflin & Drebowane feu Izgorelik, hodie GcerlitZf ad Bohemiam ipec-^ 
talfe plurimis certis indiciis proditum eft; hinc etiam do£liflimus Ab- 
bas Gotvioenfis Marchiam Lufitzi nequaquam ad hos duos pagos ex« 
tendit ; fed ad Bohemiam fpedlatFe ipfe profitetur. Gluos duos pagos 
ii Scultetus & Stranskius intellexit» haud ipfe difputare velim, (][ua- 
|ua demum ratione Miefconi a fioleslao conceifos , h dotis nomine iuif- 
e tranfcriptos, Nam pofterioribus annis crebrius le6turi fumus , Po- 
lonis Duces » quoties ab Ottonibus erepti fuere hi pagi , ad eos vindi- 
candos admovilTe exercitum^ Duces vero noftros folum pene fpeftato- 
res horum bellorum & diireElionum egiiTe^ 

(0 



i 




15C Annus 965» 

(/) Mieczis1aus> apofterioribus quibusque iaveQtnm iiomen;haud 
aliud eft a priore jMierco, fabubeque loco haberi debet ejus ecymolo* 
gia a voce slavica SBiecj/ quac enfem fignificat, ut fupra ex Kadlube- 
cio & Boguphalo vidimus. Non autem eodem,quo allata. eft Gnefmam 
die Daubrawka, fed poftquam Miefconi aliquanto tempore cohabitalfer,. 
baptifmum illius accidilfe, docet nos Dituiarus, cui confentiunt Bogu- 
phalus & Joanues Polonus, qui euudem baptifmiim in fequentem an- 
num rejiciunt. Ceterum noftri & Poloni quique recentiores pro mo- 
re fuo jam & Pacerdotem, qui Miefconem bapcizavit,& patriuoseno- 
biliirimis pofterioribus quibusque familiis , & fiugulas pene rerum cir- 
cumftantias tanquam digitos nios novere, quorum fomnia qui fcire 
avet, apud Balbinum l.a.c.^.p. 117 , Crugerium ad i^Febr. p. 269 
& qusepiam etiam apud do£t Compilatorem Seriei Chronologicse p« 
404. inveniet* 

(«?} Hsec Hagecius ex Mathia Miechovio , quem in Catalogo. au- 
thorum operi fuo prjemilforum refert, deprompfit. Is diem 7 Martii 
jam a Dlugolfo notatam tam nobilibus , quam plebejis fub minis cortj^ 
cationis honorum , E^ exterminationis indidiam fuiffe fcribit , idolorum 
vero abolitionem die fequente infecutam. Verum cum paffim pofterio- 
res fcriptores afferant, id Dominica Latare accidiife , illa yero hoc anno 
inquintam Martii inciderit, idcirco fi narrationi huic fua fides couce- 
denda, id duobusdiebus pofterius evenit, queiitadmodumidquoquejani( 
tdvertit Weleslay inus in Calendario fuo ad nonas Martii. 

(n) Dlugoffus faeculi X V^ hiftoricus , primusque , quod conftat , hu- 

D%^/^# /. 2. jus traditionis auftor ait : Qua quiJem Deorum &* Dearum, idolorum'' 

^•94- qne confra&io ^ immerfio tiinc fa&a apud mnnuUas Polonorum vittas 

Jimulacrjs D%iewannce ^ Marzanna in /ongo /igno extollentihus , &* in 

paludes Dominica quadragejtma Lcetare projicientihus ^ demergentihis 

reprafentatur , renovatur in bunc diem , nec bujus confaetudints vetuf 

Trcncelim ie tijff^pi^ ejfe&us ufque modo apud Polonos diffiuxit. Abrahamus Fren- 

gg^H^^wfl^^^^ apud Silefios, Hofmannus apud Lu&tas, David Peiferus apud 

f/f/f T. I iv/ - S^^b^s ^"^c eundem morem paululum mutato ritu obtinuiffe fcribunt: 

/m./ f-fr. ^iy?. fcil. in villis &oppidis fimulacrum (]Uoddam ftramineum ad fimilitudi- 

/•3«/»* 313. nem mulieris ^m6^um fuitle apueris«qui tunnatim egrciB illud cuxn 

cantu de ponte iu prsterfiuentem prscipitare foliti« 



BOLESLA. 1« »9« i|;i 

. • (o) Sandelms in veriione germanica Hagecii non ponit Domini- 

cam Latareykd jfud/cakii Pq^onis , mea quidQm fenrentia» non aliam 

ob rationem V (}nam quia adhuc xvq fuo in patrianoflra ricus ejusce- 

modi reliquir inter pueros puellasque eadem Dominica Paflaonis ohti^ ^t^e y^/Cafi, 

nuere^ qu», quantum memini, adhuc ufque adbeIlnmGallicumannum-^^"fJ^^#''' 

que 1741 PragJB perduravere, donec GallisPragamtenentibus,obfidiQr^'^ Dotnmtc^ 

neque preflis emori penitiis coepenint. Idem locus Sandelii verofimit ^^**'* 

lime anfam prjcbuic eD*oris Michaeli Frencelto , quod Dominicam Lx^ Frenc^, c Lf. 

tare atram dominicam ben f(&marieu ^nnrag appellari dicat. Non %z. 

enim Dominica Lsetare , fed Judica feu Paflionis efl , que appellatio- 

nem hane hodiedum obtinet, cum prior apud nos S)ru|e5nd leu nup« 

tialis vocetur. £t vero Frencelius fui immemor pofiiea ipfe Domiui*. 

cam Paflionis atram feu Den fc^ttMtten ^onnf ag appeUat* . Jam merito 

dubium oriri potefl de origine ritus hujus tam longe kteque propaga*^ 

tivana Polonorum tam fubita converfione & idolorum abolitione prin- 

cipium fumpferit? Qluod breviter 5 capitibus compl^dlar :' I. Certum 

d(tnec Kadlubecium ejusve commeutatorem ^ nec fioguphalum, nec 

Joannem Polonum aliumve veteriorem Dlugoffo ritushujus apudPolo- 

nos ex fupra allata ratione coepti mentionem facere. IL Fidem om- 

nem eiccedit a Meficone tam atrox decretum^ quod procul dubio illi 

•periculum vitae ac throni atiulilfet^ editum, ut fub minis confifcatio^ 

nis & exilii ad fufcipiendum baptifmum Poloni omnes cogerentur, re^ 

?ue ipla tam vafhe regionis incolas uno eodemque die comparuerint» 
rofed^o ex legitimis hifioriis manifefium redditur ^ Jordanum primum 
Polonorum Antiftitem , tefte Ditmaro , plurimum poflea in Polonorum 
converfione defudafle » & fsculis adbuc duobus pofieriusnmltosEthnir 
cos in Poloniae terris jnventos^ III. (Austftio moveri poteft : cur ritu 
ifto iblum confervata fuerit memoria idolorum in flumen prscipitato* 
rum , cur non etiam igne confumptorum \ contritorumque ? Nec vero 
credibile Meficonem , ant eos Chriftianos, qui iHi a confiliis fuerant, 
minus circumfpe£tos fuilFe , ut ne praemetuerint « a varia & mutabili 
plebe hsec idola aliquando rurfum ex flumiuibus protradtum iri. IV* 
l)ies hujus ritus plurimum variat in regionibus , multumque ambiguus 
eft. Sic enim a DlugoJfo, primo ritus hujus prolatore, 7 Martii & 
quidem Dominica Lctare indicatur^ cum tamen toto f^culo X nunquam 
Dominica Lastare in feptimam Martii iuciderit^ quod cum proculdubio 
Miechovius adverteret, fubfequo die id h(\\m lcribit; fed nec ficdtf- 
ficukatem profligavit, quas circa hunc diem eadem cum priore manet. 

Gluid 



15* Annus 965 

6luid dicam de dierumvarietato? cum in alis locis 6,aliiS7^ aliis 8 

Martii , aliis Dominica Lsetare , aliis Judica , aliis ad Rheium VI Idu« 

um Junii^ aliis denique ad Danubium VIII Kalendas Junii ejusmodic^ 

remonise veteres frequentata^ legantur. Certum euim eft , ritum hunc 

Drefferus de nou modo intec Polonos , fed etiam Lufatas , Sorabos , Silefios , Bohe-» 

Fefi, Zacbar, mos , Moravos, Saxoues , Thiuringos , Francos , Tranfilvanosque , ad 

'^ft^^V^n R^enum, Moenum & Danubium j^i^m intra tuni extra Germartiam, ut 

7^^^^* '^^inquit Henricus Meibomhis, obtilmiire^ V; Gluod omnium graviffi- 

inMahMagd. mum efi , multis memoriis proditum eft , fimilem ritum extra Poloniam 

&f //a/^y?./.3. prius ante converfionem Polonorum fuilfe obfervatum , ut etiam iu qua^ 

^* 9* rumque Ecclefiarum ceremoniales libros rdatus fuerit» Cum igitur 

vetuftiores hujus ritus teneamus memorias , nec ci;edibile videri poilit, 

a Polonis tam longinque, & quidem ad ipfos Germanos tradu6lumfuif- 

fe , an non potius ftatuendum , ritum hunc ex primis Ethnicis fuperfli-i 

tionibus adhuc fuiife reUquum^ & tam apud Slavos, quam Germanos 

confervatum ? quemadmodum de epulis funebribus , Bacchi feriis, imp 

etiam ignibus ad VIII Kalendas Julii hodiedum perflantibus conlbt. 

r a «• . T. 6luidilritusifte ftraminea fimulacra ex pontibus in fiumiua oum cantii 

fiit. divin. hul^^^^^^^ ejusdem genens fuit, qualem Laetantius, de Barbararum gen^ 

C.21* tium facrificiis loquens , defcribit: Saturnus, inquit, inlatioeodemge^ 

nere facrificii cultus eft, non quidem ut bomo ad aram immolaretur ^Jed 

uti ifi Tyberim de ponte Milvio mitteretur Ferum id genusfa^ 

crificii ab Hercule , cum ex Hijpania rediret, dicitur effe fublatum , ritu 
tamen permanente ; utpro veris bominibus imagines jacerentur exfcirpo» 
Ut Ovidius infaftis docet : 

Donec in bnec venit Tyrintbius arva, quot annis 

Triftia Leucadiofacra pera9a modo. 
lUum ftramineos in aquam miftffe Quirites 

Herculis exemplo corpora falfajace. 

]^iec iacra Virgines Vefkdes peregifleV idem Ovidius tellfttur : 

Tum quoque prifcorum Virgo Jimulacbra virorum 
Miture rohreo fcirpea ponte fokt. 



BOLISLAI h 19« . 1^% 

Ctuid ntfratioBt huic La6lantii & Ovidii conformins^ mm qnod de 
hoc ritu olini apud Lufatas, Silefios, Lipfienfesque SoraDos ^ imo etiam 
ad Mcbnum & Uanubium ufitato paflim anthores icribunt^ cnjus princi-» 
pium & caufa a nemine adhuc jprodita ? Ab antiquiiBmis temponbus^& 
prifflis Saxonie ad Chrifium converfs initiis , Dominicam L^tare diver- 
fis iftiusmodi ritibus pro locorum diverfitate frequentatam jam fiiifle^ 
plurium autfaorum conformis ^ fententia , q[uanquam in caufa difcre* 
pent. Aliqui dicunt : jam olim Nonis Martii Gemum malum , ni ne no« 
ceat, cttltum; Letznerus, & Georgius Torquatus eum morem a Ca- ^*'**?''^ f? 
rolo M^, qui idola defiruxerat^ repetunt. Henricus Meibomius a ^^--TarMMisU 
je£lione idolilrminful ritum increbuiife memorat , quse pofteriores duse MMom^in. 
opiniones hadtenus primas tenuere , prsfertim cum in quibusdam Yo^lrminfuia u. 
cis ufus fuerit ejusmodi fimukcra aut pj^ramides non ^iudem e ponti-^*»* ^* J^i*t* 
bus in prsterfluentem detorbare» fed ea confringere^ atque contere-^'^ 
re. Sic narrat Georgius Torquatus, eadem Dominica Lstare m(XQmlHAfmi.Mag; 
fuifle Halberftadii , quem hie ejus verbis exfcribere juvat : Quot atmis^ Haihrfiu. 
in quadra^efinia y Dominica Lietare , Canonici Catbedrales inloco p/ano^*^^i*'*9* 
ante graaus ceUa pyramidem qumdam capitatam columncei^ofitam fin* 
^uli ejaculatis fuftibus dejicere tentahant , canentes Antipbonam : Au-- 
trte binc^ dicit Dominus, £^ m^Iiti /acere domum patris mei domum . 
negotiatitmis. Sic refert Letznerus , Hamburgi pridie diei Dominicae Qt^j^y^^ 
Laetare in area bafilicas San-Marianse contigua fimiles pyramides con-c^ig/ 
ftrudtas, & a pueris lapidum fuftiumque imbre deje6ias« AdRhennm 
& Moemtm vero VI Iduum Junii, ad Danubium VIII Kalendas Juniili- 
gneum fimulacrum in hos fluvios injicitur, quod fluminis curfu ^^^V^Jz^^^^ 
tum ruftica jnventus cum cantu & jubilo longiflime ex ripis comitatur.^^ VewT 
6luse profe£to ad oculum oftendunt^ eum ritum minime originem viEfbn/t^fiif^ 
Polonia , neque a Polonorum converfione traxifle. ^ 

(^) De ere£Vione Epifcopatuum in Polonia redibit fermo ann* 
fequente , quo ipefhit. 

P R iE T E R M I S S A* 

L Ynfinuavimus fiipra ex Hagecio, Boleslaum cogitatumfuum aderL* 

1 gendum Epifcopajtnm I^agenfem hoc anno conjecifie^quodhifta^ 

ric noftre indiciis, Chronoiogijeque confentaneum eft, fi verus eft 

( uti quidem dubitare haud £u efle alibi innuimtts) Auguitiiii Qlomuceiv 

PAIi8lV,Al{NAZ..HA6SC« U ' fis 



I 



iy4 Anhds 965, ; 

fis calculus^ qut Silvcilrnni Epircopum Moravkiifem x^timos catfae- 

dram tenuiire alFeverat^ ut proiiide^ fecundum didta ad annum 946 in 

rrstermiffis » Silvefter iudiiDie hoc , aut fuperiore anno obierit, Hoc 

ii admittimus, etiam alterumjt quod morti SUveflri AuguXtious fubjungit^ 

aliqua ratione falvari poteft , non quideni ut cum eo dicamus : Morar 

^denfem Epifcopatum dein Batisbonenii Ecclelise fuiife unitum , fed 

Moraviam a Morte Silveftri jurisdi6ti[onem Epifcopi fiatisbonenfis re- 

fpexiile. Summe enim credibile eft^ cum Boleslaus Epifcopatum Fra* 

geufem erigere , atque uni eidemque Epifcopo Pragenfi tam fiohemiam^ 

quam Moraviam fubjicere, quemadmodum pofteafa6bim» meditatusfit^ 

fub mortem Silveftri^ quae hoc aut fuperiore anno accidit, haiidpairum 

fui(re> ut novus in Moravia cpnftituatur Epifcopus^quoeledloinvefti* 

toque poftea difficiliorem experireturconmiorumfuorume^ecutionem« 

Duces vero noftros in Epifcoporum ele6tionibus primas femper te- 

iiuilfe , phirimis pofterionUis exemplis teftatum fiet* Caduco igitur 

Epifcopatu Moravienfi , & Boleslao conjunftionem Moravse Dioecefis. 

cum Bohema meditante, verofimile eft, Moraviam ab Epifcopo Ratis- 

bonenfi , annuente & jubente Boleslao» fuilfe adminiftratam , prxfertim G, 

Laureacenfis feu Pataviedis Epifcopus fe fe duriorem confiliis Boles* 

lai oppofuit , deque dioecefis iuat quaefito jure eidem litem movit. At- 

que huc fpe6lant verba Dubravii , dum ait ; Idem Eatisbonenfis in Mo^ 

ravia quoque aiiquamdiu faciebat , quafndiu videlicet vacua fedes ibidem 

fuo Pr^fme fuerat* Hkc paucorum annorum Ecclefijc Moraviae per 

fiatisbonenfem Epifcopum^ Sacerdotesque fuos e vicina Bohemia admi^ 

niftratio proCul dubio lUi errori Auguftini Olomucenfis anfaqi prcbuit^ 

quod Epifcopatum Moravienfem Ratisbonenfi co.njun6lum crediderit» 

de quo apud veteres omnes altiflimum filentiunu Si quis Laureacen- 

ik Epifcopi jura in Moraviam obtendac » Bec tam fiicile concelTurum Epi- 

fcopo fiatisbonenfi fibi perfuadeat , eum ad Annalium Boicorum 

£:riptores remittimus, qui paffim cum Brunnero & Adelzreitero Gerar- 

ai Archicpifcopi Laureacenfis fucceHbres de foomolentiaaccufant^eis- 

S|ue in propugnandis juribusfuis vel animum vet diligentiam defuijfe, 
cribunt, quod cumprimis de Bernardo, qui his temporibus Ecclefiz 
Patavienfi prscfuit, proditum eft, qui ipfum Archiepifcopi a PrKceffo- 
ribus fui$ vmdicatum titulum & honorem neglexit, nec^ ut Interpola- 
tor Hermanni ContradH , & Bernardus Noricus teftatur , fddquam me^ 
m<xria dignum geffit. Nolim practerearecurrere ad Principumquorum- 
que vim » fubinde (fioecefium limites ex commodis fuis terrarum^ue fual- 

tum 



BOLBSLAI I. «9« 15$ 

futn anbittt definin perVicaciter inGitentium , qiiibus prsfertim in ned- 
phytis gentibus connivere crebro Romana fedes coiultius judicavit^ 
quam eos exafperare » aut ut ad vomitum redeant » occafionem prse- 
bere. Re£le autem fcribit Dubravtus Epifeopus Olomncenfis f hifto* 
ris Eccleiias fuae procul dubio optime gnarus } nonnifi aliquamdtu Ra^ 
tisbonenfem Epifcopum in Moravia feciffe , fcUicet ab anno priore aut 
prcfente per lex fq^temve annos » minime vero per annos triginta 
quinque , ut fcripfit Augufiinus ; quo in numero mantfeftum errorem 
elle» ex eo liquet, quod ab Ottonis M. coepto imperio (in quod Au* 
gufiinus Silveftri epilcopatum rejicit) fcilicet ab anno 936 iifque adan^ 
nuin 973 Epifcopatus Pragenfis ere£a, nonnifi 37 anni effluxerint^ cutn 
ex c^culo Au^uftini 54 deQderarentur ^ fcilicet i^, quibus prsfuic 
Silvefter^ & ahi 35, quibus Moravia Epifcopo lUcisbonenfi l!ubje£ta 
fuiflet. - 

If^ Hoc anno ttominatiffimum orientalium Saxonum & Lufatiae 
Marchionem Geronem fatis celliiref annunciat tam Continuator Rhe- 
ginonis ^ quam Annalifia Saxo , quam etiam AnnalesGerhrodenfes & 
Kecrologium Fuldaife* Ditmarus prseter annum edam diem obitus 
nobis indic)\t » cujus verba funt^ & Que etiam Annalifta Saxo ad hunc 
annumrefert: Gero , inquit^ Marcbionum fui temporis optimus^ pr^^ 
cipuus oiiit. Hic morte amicifiliifui turhatus Sigefridi, Romam per^ 
genSf emeritus jam fenex^ coram akari Principts Apoftohmm^ Petri 
mrma viffricia Jepqftdt , &* apud Dominum ^poftolicum bracbium 51 
Cyriaci impetrans , ad DEi4m cum omni hereditate fua confugit, con^ 
ftruens monafierium in faku , quod fiio. ftgnattsr nomihe ( Gerinrode ) 
^ natifui viduam prius veiatam a tiernbardo Epifcopo ftatait ibi Ab^ 
batijfam , ^ firmatis cmnibus Xlli. KaL ^unii feliciter migravit ad>^ 
Dominunu Fpitaphium hujus etiam bellis Bohemicis inclyti llerois ex 
Ecclefic: Gerinrodenfisinfcriptionibushisverbis refbrunt Annales Ge* 
rinrodenfes » pofteriore tamen menfe dieque indicato : j4nno Domini 
DCCCCLXr. XIV. Kalend. Jutii ohiit lUuftriffimus Dux tf Marcbio • 
Gero bujus Ecclefiie fundator , ct^us anima requiefcat in pace Amen% 
Quod ad feriem Pontificum Romaoorum attinet : cum hoc anno mor^^ 
tuus fuiflet Leo Antipapa , & Benedidus etiam , a Romanis expetitus^ 
eandem yiam carnis, teiftaute Adamo Brejnenfi » apud flammeburgum 
ingreirus fuitfet » miffis ab Qttone Romam nunciis ab omni CI»o & po^* 
pmo jfobannes Namienfis Ecclefia Epifcopus eligitur, ^ fedi jipofto^ 

U a w<e 



ii6 



AlTHUS 9$$. 



OmhulthtgiHUca Pontifex horonhaiur, mquit Kheginonis CofitimuttcH' » qin Joai» 
»4i»a. nis XIII nomine daruit. 



^>>4jb'- 



Zc^^tr.V 



Mittitur Ro' 
vum Legatio 
pro itnpitran* 
d9 Epijcopo^ 




. ANNUS 966. 

ub tempus quadragefimalis jejunii foleinnis legatio tam t 

Boleslao , quam etiam ordinibus Bohemix ad Ottonem 

Csfarem adomata efl;. Principes legationis erant : e 

facerdotum Collegio , BiohaulQus Chvogenfis , ex nobilitate , 

Tobias de Stroileticz, quibus alii decem comites ibciati. 

Legationis caput fuit : Ducis , univerfique populi votura de 

concedendo Epifcopo, Pragsque ftabilienda Antiftitis fe- 

de* Appulere legati Romam ante Pafcha , auditi funt a 

Csiare altero Fafchatis die ; fed quoniam majori res deli- 

beratione egere vifa Csfari , infedU re domum reniifii funt. 

5 «^«a« rt.(a) Narrabaot reduces, quid fub eorum adventum CaE^iari e- 

reniilet: Vocaverat forte, inquiunt, Csfar ad epulas ple- 
rosque Romanse urbis Principes , regreiHisqQe a lacris , de- 
ambulabat interea in coenaculo. Brat in eodem loco, prae- 
ter C£iar6m , Magifter Imperatoriae menfs , erat & Henri- 
cus quidam cum oefcio quo Principe pupulo , ejusdem pueri 
cuftos idem atque inoderator. Forte Magifter menfs pue- 
ri in Csfaris pedes incurrentis bacillo cerviculam icit, fan- 
guinemque eUcuit* Rep^tiit confeftim i6tum , fublato a ter- 
1^0 feipione , Henricus , adeoque valide. Prsfe£lum ferculo- 
lum fecundum caput percuifit, ut exanimis conciderit. Mo- 

tU8 



#v 



4 

r 



B«CS8£'At.v|/< 3©, r^ 

tus rei atrocitatd Csfar) flri^ fuhprone in Henrvmm it)ia; 
fed is venientem in fe C^efarem elufo i£hi , medium ample» 
xus humo allifit , compreilkque gula jacentem prasfocabat. 
Casiar minifteriales accurrentes ptohibet quidquam funeftius 
adverfus Henricum audere., yeritus n^ defperata vita pugio-*,^^ *''*' 
nem in latus iuum demergat. Tenuit viero audaciiriraus ho- 
mo fuba£tum Ciefarem ufque eo, dum is jurejurandb impib>' 
nitatem omnem polliceretur« Hac demum fretus , non di- 
mifit modo Cseiarem, fed ab bumo quoque levavit, projec« 
tusque ad ere6li genu^ , per D£I mifericordiam obtefjtari coe-* 
pit , ne id iibi crimini -detur , quod impetus , quod necef^ 
fitas, quod fuus in puerum amor ab fe extorfiiFet.'. Vides, 
infit Henricus , hunc puerum Csfar , nobilis optimique Virl 
de Frincipibus tub filium., curs mes fideique commiiTum ^ 
hujus ego fundi {anguinem propter rem tam nihili, quomo* 
do imperare animo potui , ociofus ut fpedtarem ? Dapifec 
tuus nec pueri aetatem, nec nobile genus , nee.dlei hujus 
folemnitatem , nec denique Majeilatis tuii? prsfentiam pen- 
ii habens , aufus fui tam temerarii juitiilimam poenam iuit. 
Tu cum armatus in me irrueres , nefcio quo pa6lo facro-> 
fan6t^m illam ac metuendam Majeilatem perdidiiH. Non 
enim Te ipfum , fed Proceres Tuos fervosque in me , ii 
• quid peccavi, uldonem exerere decebat , neque etiam fon-> 
tes, nifi auditas damnatosque, perimere fas eil« ' Qiiibus 
verbis denuo preces venisqiie flagitationem fubjiciens , 
mifericordiam.Ottohis imploravit« .FecttrOtto, quod fe, 
quod Chriftiano Principe dignum erat , ta6i;usque diei iilius 



reUgione, iram preffit, honunemque pcena yacuQm i £e di> 
mifit. .0>) .. ,[ , .. : ) 




•• 



ANNUSJESU CHRISTI 966. 

JOANNISXni.PAP^AN,2. OTTONISM. 

. IMP. 5» REG. 30. 

bole;slai L AN. jo, MICHAELIS EP. RAT. 23. 

i 

C^} r\e hac legadone, multo miBus legatorum oominibus^ nihil ia 

JLI veteribribus prodituro. Miladam , nomine paais fui Boleslai^ 

Epifcopatus Pragenfis erei^onem pollulaire ac iropetralFe, anno Tequen- 

te co^uSturi . fumus. £t prof66lo univerram rur fus anni liUjus~ narratio- 

nem nde laborare ^ inter ^ ceteri^ pjrobat temporis PafchaJis indicium» 

Gonflat enim ex Bheginonis Continuatore , diplomatibus^ aliisque , Ot« 

tonem hoc &imo a Natali Domini ufque ad feftum AlTumptionis B. M» 

yirginis in Grermania fiiiiTe* Conitat etiam^ Joannem Papam hocipfo 

tempore Rbma exulemfuiiTe, captivumque jam ab anno iuperiore in 

^ . . Campania detentum* Poft feftum AlFumptionis primum Otto per AU 

AiJ^^ETckfMl^^^^ & Alp^a tranfiit 19 Italiam, ibideoique feveriffimas poenas a 

jl,,a/ perduellibus^ hoftibusque Pap:e fumpfit, Joannemque fedi fuas refti- 

BMin.inEpit.tmt. GLuare Balbinum fatis mirari nequeo^ qui has adulteras merces 

/.a,c.6./)«ii4pro verisemit, tanta quidem fide, ut etiam filohanfium illum ab Ha<- 

^gecio prpditum legationis hujus Principem ex Canonids Boleslavienfi» 

bus fuilTe, non vane fe fufpicatum creJiderit. 

(i) Unde hanc hiftoriam , quove apocrypho fabulbfoque libroHiEh- 
gecius hauferit» explorare haud potui; ejus certe nemo yeteriorum 
recentiorumquei qui gefta Octonisfcripfere» meminit. 

P R iE T E R M I S S A. 

Jam fuperiore annoittnuimus, minus re€le Hagecium aliosque nup^ 
tialem anoum diemque Daubravoe cum anno converfionis mariti 
ifeconis^ totiusque Polonis conjunxiife^ in quo vetuftiflimos Polonix 

fcrip- 



BoirBSLAl I* 30* If9 

feripeores adverrarios hatefi. .hognphibi&Bdijahr^^ ,vi 

DCCCCLXV rejedtis, fubjuagit;. Annojiquenie (tuf^iota gente Lechi^Msjckcfuafud 
tarumfeu Pohmca^ uxore Jua Juadenie, ac dhnna gratia- in^irante y^^^^J^^^^^f^^rg 
/acrum iaipti/ina(MQ£cko)j^epit. Joannes Pokmus fxculo uno Bo-^* '' 
mphalo pofierior aic : Primus itaque Polonoruni Prmcep^ ^ Rex Mefco Jpud enndem 
laptijini gratiam Jiifcepit Atino Domini DCCCCLXFI tempare Qttonis ^'^r^'^^^ 
primi ImperatorJs^ Annonyjnus Ardddiaifionus.GnezQeBlis: >^iim^*'^ 
DCCCCtXVl Mefzko baptizatur, V Jides CathoHca in PoJonia recipi^ 
tar. Eundem annum habenc marginales Kadlubecii > ^ CommeBtator 
ilUus» nec non Chi*omcon Engelhufii; Ec re6le quidem fecttnUum re- v^f^ni iwiiifV. 
lata Dicmari, a quoipfas converfiouis ckrcumfiancias tranfcriptas accew^* iLpAorj 
pimus, cui tanquom priecipuo cemporum iftprum cefti omnis fides adhi^ 
benda, Hic ( Mifeco ) inquit , m Boiemia regione nobikm jUfiuxorem p]^^ ^ 
Jenioris Bo/izJavi duxerat Jororem , qua Jfcut Jonuit in nomine^apparuit fi^i Madcm 
veraciter in re. Debrawa enim slavomce dicebatur , quod latinofermO'^ rum p. 89 ^ 
ne bona interpretatur. Namque bac Cbrifio fidelis , Jum conjugeptfuum 
vario gentilitatis errote implicitufi^ ejje perj^iceret , Jeduia reuoivit an* 
gufia mentis deiiberatione , qua/iter buncfibijociaret in fide , &* omnif 
enodis placare contendit : non propter triforpiem mundi bujus nocivi ap* 
petitunif quin potius propter futura mercedis /audabiiem, ac univerfis 
fideiibus ninus de^derabiUm fruQuni. Hac fponte fua fecit maie adtcm^ 
pus, ut poftea dtu operari vaiuij/it bene. Namque in quadragefima, qua 
conjuncHonem pradiSam proxima fequebatnr p {Hm aje abftiuentia car^ 
nis , &* affli&ione corporisfui decimationem Domino acceptam arfferre co^ 
naretur, duici pronujfione a viro fuimet propofitum frangere rogatur^ 
lUa autem ea ratione conjenfit, ut aiia vice ab eodem exaudiri facUius 
patuijfet. (iluidam dicunt , eamin unam carnem manducaffe quadrage^ 
fima , a/ii vero tres. AudiJH nunc lefhr de/i&um ejus, modo confiJera 
fru&um e/egantem pia vo/untatis iUius. Laboravit enimpro converfioi- 
ne cor^ugisfuif ac exaudita efl a benignitate conditoris Gii : cujusinfini^ 
ta bonitate perfecutor Jiiimetftudiofus refipuit, cumcrebro di/e&a uxo* 
ris bortatu innata infideBtatis toxicum eVomuit, t!t infacro bbptifmate 
navum origina/em deteffit, tfprotinus caputfuiivi £?* feni&rem di/eC" 
tum, meuibra popu/i baBenus aebi/ia fubjequtmtur , &" nup^a/i vefie re^ 

cepta inter ceteros Cbrifii adoptivos numerantur Tunc congrm^ 

tu/antur /egrtime conjugati, pradiffus mas &* nobiBs famina , iOisque 
Jiibdita omnisfamiHa gaudet fe in Cbrifio nupfiffe. Doaiffimus Com- ^^Jff^ 
pikcor Seriei ChronologicK aliud quoque nobis ex WitichiAdi ^^^t^^Si. 

ter- •P'^^ 



i6o ' A.v-Kus 966« 

terda de eodem ]yfi£bcoiie prodic: fcilicet^V^a ai GermMtAam bu^ 

jus converfionis fama , dherfos Cbriftianos Jh^incipes, pr^ecipue autem 

Otionem^per le^atos gaudium fuum if congratuJationem teftatos efth. 

Sed mihi, qui ter qoaterque Witichindumlegi^ repetiique^ tam felici 

adhuc eflTe non licuit ^ locum iftum detegere » quem imo fcio conyeriionis 

Mifeconis ne verbo quidem meminiiTe* At vero fcriptores quique Po- 

Dkg^Jfus Ufi. loj^ fuperiorem Ditmari narrationem iuduhiam vocant^ atque Dlugolfo 

.PqIq^ l %. magis alTentiuntur : Daubrawcam non prius nuptiis Mifeconis confen* 

fiife , quam cum is bai»tifmum fuilTet poliicitus » nec eas citius celebrarr 

tas ^ quam curo is Chriftum jam fttilTet profelTus* Incredibile enim iUis 

videtur» feu Daubravcam, feu patrem ejus fioleslaum confenfurum 

iiiiire in matrimonium cum infiddn marito ineundum» jtiec fiicerdotem 

quemquam Catholicum jtam audacem fhturum fuiire , ut nuptiis his ad* 

£mfr. //^«ftitifiet ac benedixilTet. Verum quis Ditmarum virum fua setate do&- 

^^Zl '^ tijflimuifi, EpifcOpumque ( qui pnete£ omnem admirationem aut repre- 

-^^* benfionem non modo nuptuis has narVat , fed eciam laudat ) tantse im* 

peritic condemnare aufit , ut ignoraverit^ quid difciplina ecclefiaftica 

&culi fui tulerit , quid indulgentia & tolerantia admiferit ? Nam licet 

abfolute quidem ob periculum perverfionis matrimoniafidelium cumin- 

fidelibus vetita fuermt, nufpiam tamen irrita declarata reperiuntury 

imo fi periculum nerverfionis abfuit , utilitasque Ecclefie ac rei Chri- 

ftians aliud fuadebat, pdfim feEcciefia in difpenlando indulgentiffimam 

/ pnbbuit» Sic enini idem Apoftolus^ qui pneceperat: Nolite jugum du^ 

% Cer^ 6^tfi cere cum infidelihuSf alio loco fuadet : Si quisfrater uxorem bahet infi^ 

G^«7* delem, Sf bac confentit bahitare cum illop non dimittet iUam ^c.fanQp' 

ficatus eft enim vir infideRsper mulierem fidtlem ifc^ Sic eonftat nec ma* 

trimonium S. Cscific cum ethnico, nec S^ Monics cum Patritio geoh 

tili> ut alia exempla taceam, unquam imprc^tum fuifleaSStPatribusy 

-^^'^^*eruditeque oftendunt dofltiflimi quique Theologi, nonnifi progrelFtt 

Tii c. 8« temporum hanc feveriorem difciplinam^ quae hodie eft, indudtam ia 

ecclefiam; primisenim ecclefiss fcculis infidelitatem, ecclefis iiidul- 
gentia^ nec impedimentum dirimens, imo ne impediens quidem inda* 
xilFe, fi periculum perverfionis abfuit; nec aliam quam hanc caufant 
eile » quod circa hoc impedimentum clarus textus in Jure Canonico 
iion reperiatur. . Cum ergo fumma probitas Daubravcap i^ qualem Ditma« 
rus ahique Hiftorici commendant ) omnem metum periculumque perver- 
fionis fufhilerit , & infiiper fpes converfionis tot terrarum Principis 
fummos lei Chriftiaai^ progreirusCqui &oa fsfeUcre) in Polonia poui- 

ci-» 



BOL£SLAI I. 30« t6l 

cita fit, auidni ecdefia fe indulgentiflimam exhibuerit ? Porro an Mi^ 
feco hoc ipfo , an fequente anno legationem , de qua omnes Polonic 
fcriptores , ad Joannem XIU miferit pro impetrandis idoneis miniftris^ 
qui verhi divitti fementem in Polonia jacerent » nihil certo exploratum 
eft. Ugbellius quidem ait: ^gydium Epifcbpum Turculanenfem roga-^ Vghell^ hJ^ 
tu Mifeconis Ducis ajoanne XHI legatum miffiim ad pradicandum £^f^^ T^IfUl^ 
vdngeiium, quod is gnaviter , fe/idteraue executus efi. Sed nimis cre*^? 
dule is> Cromenim fecurus eft ^ qui iX^gidium Tufculanenfem Epifco» 
pum a Calixto IL in Poloniam milfum ^ centum facile & quinquagiuta 
annis pofteriorem , in haec tempoira rejecit. Qftendemus . pofterius in 
Aunalibus noftris » ^gidium hunc legatvm a latere ^ Cardinalem & Epi* 
fcopum Tufculanenfem prius apud nos, antequam in Poloniam traniiif- 
fet y legari munere fun^um ; & vero errorem hunc produdto legitimo 
monumento ex Monafterii Tiiiicenfis Tabulario jam confixit Scygiels- Spfpelsky h % 
ky r ad quem do£t. Compilator Seriei Chronologic» provocat* Sta-*^r-^^* 
nislaus Orichovius * multo phires ab eodem Joanne 3QII in Poloiuam ^^^q^{^^^ 
miifos de nomine refen: I)oQi(pmoSf inquit, viros Italos^ ^^^^^^^^ • fcbicbu ^o&» 
FuiBikaldum , Procborium , ^hrdanum , Gotfridum,Lucidum, Angelo^x Cb. p« 40$ 
tum^ Offavianum, yulinum adnos Vandalos ac ,Lecbitas mifit. • • • # * Oricbovius 
Nam iHi virifanaiffimi Vuandaliam {five tu malis Pohniam dici) in-^ SSii^ 
grq//t f pradicaiant nobis Cbriftum &* gratiam ejus^ bomines ^^^^^^^^^^^^ 
adflumina confluentes baptizabant, idola ex Vuandalia exterminahant. 
Sed quis tam facile adducattir , ut credat , tot fubito Italos repertos 
slavicx lingus gnaros^ qui Polonis Chriftum prsedicare potuiflent ? Ve- 
rofimilior eorum eft opiiiio , qui Bohemis \ Moravis , Sorabisque Sa- 
cerdodbus ineritum predicationis converfionisque Polonorumtribuunc^ 
()uanquam unicum aDitmaro proditum habeamus Jordanum» quem^cu* 
jus gentis fuerit, ne quidem ipfe indicavit , 'de iUo vero Inec fcribit •jntmamlA^ 
Jordanprimus eorum antiftes, multum cum eis fudavit^ dum ^osad^^^^^^ *^ 
flfperna cultum vinea fedulis verbo ^ opere invitavit. Hi ipfi paulo 
ante ab Oricho vio commemorati Itali fimili prorfus errore jam hoc i[>- 
fo tempore & anno paifim a Polonis hiftoricis adftruuntur Epifcopi. 
£t auidem Wilibaldus^ feu ut aliis Wilibalmus Archiepifcopus Gnef- 
iienus , Procborius Archiepifcopus Cracovienfis , Jordanus EpifcopuS 
PofnanienGs , Ootfridus Epifcopus Wratislavienfis , Lucidus Crufvi- 
ceofis feu WladisiavienOs , Angelotus Piocenfis , OQavianus Cubnenfis, 
yulinus Caminenfis,y<flrr/»5///infuperLubucenfis,adeoutunanimi pene 
Gonfenfu a Mifecone duo Archiepifcopatua & feptem Epifcopatus ia 

. PAftSlV«AN»AkHAC£C» X Fo* 



l5i ANNUS 967. 

Polonia erefti fuiiTe aflerantuF. Gluae quidem opinio penretufta vide^- 
retur, filegitimum diploma elFet Goravienfis Ecclefi^e yinno 1067 die 
Martispoft Doniinicam jfttHlate a Rapbaele Hierofolywitand^ viHitiafa^ 
prenw Tetrarcba ( vah ridiculum/ra^r/j Prioris, uri pafiim in aliis m^ 
thenticis diplomatibus legitur^titulumj ^ Boleslao Rege Poloni<e datim^ 
/tpttd Beniu qijQ jfti du^ Archiepifcopatus & feptcm Epilbopatus flr Mieczislao ^B^ 

^p^^Tzti^^^^^^ G5^M\/?//o fuo uno eodemque tempore olim circa annum gratia 
^ *^' noningentejtmum fexage/imum fextum ftudioje conditi ^ fundati 9 ter^- 
minis perfluvios ^ figna diftin&i, ajftverantur. Sed praeterquam Boleslaus 
. filiusnoc anno adhuc natusnon fuerit, profe£^o.exipfis primis Poloni« 
fcriptoribus opportunpjoco oftendemus, nonnifi unum eumque Pois»^- 
iiienfem Epifcopafum a Meficone ere^lum fuifie; quibuscum facit Dit« 
marus^ qui ante annum looonuUum Archiepifcopatum inPoloniafuif- 
fe claris verbis afferit* Ceterum hoc annorrodoardumRhemenfisEc- 
clefis presbyterum ( cui quoque ex Chronico fuo feu Hiftoria Rhe- 

hrgfif/ inGri^ menfi plures debet patria nofira memorias } vitam finitfle,ex Critica 

a^romi adb^.^^^^ coguofcere licet^ 





ANNUS 967. 

ethalis morbus Boleslaum invaferat, quem nulla me- 
dicorum ars, visque medicinarum infringere potis 

SohsJaushs. ®^**" €luantum vero ad medicamenta obftinatum 

fttmtmmm^evAt corpus, tautum animus ejus ad poenitentiam. Periere 
^* ' enim facerdotum probat exhortationes , nec deteftationi ad- 

miflii fratricidii locum conceffit ferox animus; ut vixit^ im- 
mitis tyranni nomen in fepulclffum intulit* (^) Tres fiiperfti- 
tes reliquit filios , Boleslaum cognomento mitem , Strach- 
quafum &Chriftannuni. (^) Obiit autem aetatis anno fepri^ 
mo & quinquagefimo 9 die feptima, id eft ipfis nonis 06tobri- 

bus if) cum pcjBfuiiret Bohemije aanos feptem fupra triginta^ 

diei 



BOLESLAI n. t» t^3 

dies ofbdeciffl^. (<0 Sepultus Boleslaviai in Ecclefia , quam 
ipfe conftruxerat. W 

Boleslao fucceflit in Principatu filius cognominis Flus ^ 
niitis , pacificus didhis , omnium regiarum virtutum fedes &: 
domicilium ; verbo patris memoriam quidem nominis fer- 
vans , moribus diflimillimus. Et erat ea tum fupremi Nu- S^f f ' J®*' 
«tai.' «emunt gena Czechic» commemor^dadementia,'^-"'' 
^uod tam infignis rofa e fpinis & fentibus progerminave- 
rit ^ ex &atemi ianguinis profufore ferventiffimus chriftians 
religionis adie£Utor, ex lupoagnus, extroci tyranno mi^ 
tiflimus Frinceps, quem nulla patemorum facinoram lues af« 
flaverat. Erat, inquam, isfummus Cbrifti nominis cultor,^*^ 
juftitis feveriflifflus adfertor, ieguni Chriftianarum tenacif- 
iinius cuftos. Ejus opera demum Chriftiana Relig^o trium* 
phavit in Bohemia. Patrem in eo na£ti orphani , pupilli & 
vidus defenforem , calamitofi confolatorem , religionis ergo 
ad tumulum Divi Wenceslai peregrinantes liberalii£mum re- . 
ceptorem. Surrexere in Bohemia illius pietate viginti am* 
.plius templa , omni apparatu minifterioque lacro inftrufta , in*> 
ter qus Sc monaflsrium Divi Georgii in caftro Fragenfi & 
initium fumpfit , & infignibus immunitatibus nobilitatum eft. 
(/) Erat Boleslao fbror nomine Mlada , (g) virgo nt iatina- . 
rum literarum eximie gnara , ita renim divinarum cognitio- 
ne egregie imbuta, & ad omnem pietatem eiformata^ Q) 
Ejusmodi devotionis ardore incenfa , acceptis a fratre literisy 
cum pediflequarmu clientumque comitatu Romam profe5U eft: j,^^ ^^ 
(0 Ibia funxmo.Ecclefw capite prodignitate excepta^pon-fi»'«&< fnith 

A 2 tl- cijcimrp 



1^4 AnVUS. 967. 

tificalique beiiedi6lione do&ata , aliquamdia inter fepta mo- 

• nafterii probe commorata eft» Cui cum inliituti genus(id 

Divi BenedidH erat} arrideret , faciie ad omnes leges ex- 

polita , virtutis rara dabat exempla. His , ejusque preci- 

^JtttdmZ^^ permotus fummus Pontifex cum CardinaliQm confilio 

w» eam primam Antiftitem Parthenonis S. Georgii creavit , fa- 

croque dato velamine ac pedo , pofthac Mariam appeUari juf- 

fit. (^) Lsta tot tantisque prsrogativis , reditum Pragam ac- 

celerat , cui adventanti obviam proceffit Boleslaus , excep- 

Jifin ivagj^*™'^^® ^^^ gaudio in palatia deduxit, ubi inter familiare 

litertu Pontifi. coVLoqQium fratri literas Pontificis extradidit^ qu£ in banc 



mBfificfnm feitteatiam fcripte erant : 



^obannes Servus Servorum Dei Boleslao (0 catboltca 

fidei abmno Apoftolkam BenediSiionem, 

Jujhm eji benevolas aures juftis accomodare petitiO' 

tttbus : quia DEus eft jujiitia , ^ ^ diiigunt DEum , jt^- 

ficabuntur , £?* omnia "diiigentibus DEl juftitiam cooperantur 

in bonmn, FiUa nojira, tua relativa 0") nomine Mlada, 

qu4S ^ Marifl , inter ceteras haud abnegandas petitiones cor' 

di noftro dulces intuiit exparie tui preces ,fciiicet ut nqftro c^ 

fenftt itt tuo principatu ad iaudem &* gioriam DEI Ecciejtte 

liceret Jieri Epiftopatum, Quod nos utique i^to animo fiir 

fcipientes^ DEO grates retuiimus , qttijitam Eccieftam Jem- 

per ^ ubique diiatat &* magniftcat in omnibus nationibus. 

XJnde apoftotica au&orifate ^ San£H Petri Principis Apoftoio- 

rum 



rmn poteftate , cujus Ikct indigtii tamen fimus vicarii , an^ 
nuitnns ^ coUaudamus atque incanQnizainus , quo a4 Eccle- 
Jia?n SanSforum Viti ^ Wenceslai Martyru?n ip) fiat fedes 
Epifcopalis , ad Ecclefiafn vero San£ii Georgii Martyris fub 
regula SanSH Benediiiiy (<0 ^ obedientia filia fwftra ^ba^ssf^hfH 
tijjle Maria conftituatur congregatio San£iimoniaIiu?n^ Ve- ^^^ncedai con^ 
ru?H tofnen non fecundmn ritus aut fe&a?n Bulgaria gefitis Id^T^ifa^aUs. 
vel E^ffia^ aut sclavonica lingua^ Q^fed^ ^^gi^ f^q^^sin-^}^?'^^^ 
ftituta^ decreta apoftolica^ unu?n potiore?n totius ecclefia^Ord.s^ «r. 
ad placitufn eligas in hoc opus QIericu?n^ latinis appri?ne lite-^r. ' . **^ 
ris eruditmn CO qui verbi vo?nere ?u>valia cordis gentiimn 
fcifidere , ^ triticu?n bona operationis ferere ^ atque ?nanipu- 
losfrugwn noftra fidei Chriftq reportarefufficiat^ Vale, 

m 

Secundum has Pontificias literas extemplo fancitum , 
oti templum S. Viti novi Epifcopi , ecclefia item S. ^eorgii 
AntiftitaB Principis W Mari« , quieque ei legitime fucce- 
derent , juris eilcmt. 

•••^ ^^P* f9W\ ^W» ^W* ^^P% r^^ ^^P» 7^P\ ^^P« T^Pl ^^PC ^^ tWC^WC y^^ ^P* ^^P^ 

ANNUS JESU CHRISTI 967. 

JOANNIS Xni. PAP^ AN. 3. OTTONIS. M. 

IMP. AN. 6. REG^i. 

BOLESLAI n. AN. i. MICHAELIS EP. RATTa^. 

C") XT^erba Cofnuead hiinc atmum funt: Stevut Bokslaus mgle mer^ 

V eatum fraterno fanguttu ducatum cum vtta amifit. Idem h»- 

1>et AnnaMa Suco, Ne^ue apnd hos aut alioa Hagecio Tetuitiorea 

me. 



266 Aknw 967. 

memom : eum locum po&nitentie pofl: Sacerdotum exhortationes coiv 

cedere noluiffe, Unicus S* Wenccslai Biographus rec^ntior , qui habe^ 

tur in Codice Trebonenfi, inquit: barrtnda kpra ptrcuffus miferahiliter 

mitam fintvitf quod ipfum tamennondum hanc obftinatam in malofio* 

kslai voluntatem innuit. Profefto pripribus fuis hac mortis defcriptio- 

ne multum fui immemor contradixit Hagecius, qui pridem fummepoe^ 

nitentem depinxit , cum pro peccato fuo filium Deo devovit , cum no*- 

mos plane imagine S. Wenceslai excudity cum epifcopatum Prageo- 

p ,/. r.;^ /fem meditatus, ut sdia taceam* Sed jam copiofe Balbinus Bole^laum 

2. c. H-/a?i vindicavit, cujus etiam kus ab extero non piane recente apud Hiero^ 

Hier- PeL t. nymum Pezium videri poteft^ 

iLf.iiiz. (JH) Perperam HageciusStrachiquatem & Chrifiannum difpefcuit, 

qui uuus idemque Boleslai Ssvi erat nlius. Stracbiquatis enim nomen 

ex iUo infkndb eonvivio, inquo S. Wenceslaus interfe€tus eft, populi 

rumore & fatyra confecutus eft. Cbrijianm in ordine S. Benedifti 

monafterioque Ratisbbnenii ad S« Emeramum accepit, Sai?iodrub autem 

proprium & a patre inditum nomeu illi fuiffe jamP^IIf.ptj^s^x vita S* 

Wenceslai abH^rzoue fcripta oftendimus, Ae£Hus itaque Pulkava ad 

hunc annum: reli&is iuohus filiis Boleslao pio^ Stracbquas, quosduos 

folum etiam Marignola, & ifeneas Sylvius commemorat* PorroChrl- 

ftannum honc non alium futlFe a Strachiimate ^ ex Colma manifeftum fit, 

qui plura ejus ge^, prscipue cum Epifcopatum Pragenfem ambiilfet^ 

pofteritati tranfcripfit» £t vero maxime teftatum fit ex fecundo Bio- 

>/5tf Sir»ff.#igrapho S.Adalbem, quiexpreflis verbisAit: Et quifrater carnisfuo 

^3 /^^^^jli* Duci eratf Cbrifiianum Ztracbkwas Monacbum eloquentem virum iu 

'^^ at^^^^ ^P^^ ^ligunt^ Non alia fcribit Pulkava, & ejusdem Compendiator, 

^enkeu. T.^^ eodem Chriftanno loquentes : Qlui aliter^ inquiunt, Strabkwas Ji-^ 

lll. cebatur. Nihiloflfinus nefcio, quid B.P. Athanafio in mefttem veneritj^ 

quod Strachiquatis nomen & memoriam penitus ex hiftoria patria ex- 
Vha SS. Lud. ^ungete flioluus fit, adeo ut in vita SS. Ludmille & Wenceslai a fe 
^ ^^^^ S*3* edita , & quibusdaffl commentationibu^ illuftrata plane Paragrapho III 
^•^^* hunc titulum prafixerit: Bo/eshus fratriciJa nuUam bahuit fihum no^ 

mne Sfracbkwas » quo locb omiiem memoriam Strachiquatis e veterum 
libris delere ^ atque omnia &bellas condemnare nititur. Sed falfa opi« 
nione abreptus eam appellationem Strabkwas pro vero filii nomine , 
quodve ipfi a patre inditum fuiflet ^ accepit^ pum merum agno- 
men^ aut fimdis dfcere, fcomma fiierit^ populi rumore & indignatione 
§x terriiiti ilh cowiviQ^ qaod oomea denotabat^ exortuo^ ut mox fo. 

pra 



B0LE5LAI ir« I. i6y 

pra & pridem Parte IIL docmmvs; quod tamen poftea fic invaluit^ ut 

etiain Monacho adhsrerit , promifcueqne ^ imo etiam coujundtim Cirr^ 

ftannus Stracbkwas appellktus fit , ut yel ex ipfo Biographo S» Adalber- 

ti mox allato liquet« Et vero conflat fxculi hujus decimi & fequeotis. 

ploue genium fuiile, ejusmodi agnomina ex geftis, eveutibus rerum» 

cafibus fortuitis» forma» defe£hi corporis aut animi effingendi» pron 

priisque nominibus non rarja fiibfiitueudi : fic nemini ignotum.efl ; 0tr. 

conem II Rufum , & PaUidam mortem Saracenorwfh Ottonem III Mira^ 

InUa munJi, Uoleslaum noltrum tettium quoque jRufum , Radlam S« A-* 

dalberti moderatorem Papatem^ ut de utroque Boleslao Polono , Duci^** 

bus Bajoaria& & Saxonise taceam» etiam a cosvis fuiiTe appeliatos».' Ad 

id ut refpondeam , quod movet ibidem R. P. Athanafius : fcilicet illud 

exemplar vitie S. Adalberti ( quod nomen Ztrachkwas continet) ai 

Amajnuenfe longe pofteriore interpolatum ^ ajfutum fuifte , eo quod A- 

pographum Prageufe hac voce careat : ajo : probandum fuilfe P^ 

Athanafio, quod exempiar hoc interpolatimi fuerit; qui fi iftud ex. 

fola conje6luriEi adfiruit , retorqueo telum , repouoque : jimanuenfii 

kmgepofterioris ofcitantia in aftero exemplari vocem ^tracbhtas fuille 

omiilam^cum codex ille, e quo defumpfit IVlabiUonius » longe vetu^ 

fiior fit Pragenfi. Imo nullus fcio^ quale illud Apographum Pragenfe 

fit ^ ad quod provocat R. P* Athanafius. Nam codex MetropoUtanus ^ 

6x quo BoUandiani haoc vitam defcripfere^ expi^eflis verbis habetCir/- 

ftianum Zrabkwas. Ad Surium quod attinet , ex ejus exemplari proiv 

fum nihil probatur » ciim ipfe in titulo praemillb fateatur ^ plura in hac 

vita S. Adalberti ab fe mutata eife. £t profedlo inftar oranium nobis 

debet elfe Cofmas teftimonium, cujus aetas vik feptuaginta annis a 

Chriflanno abfuit> quique Chrii^annum hunc non aiio ^m Strachi^ 

kwatis nomine impertiit^ ut Marignolam, Pulkavam, Sylviumque noA 

commemorem« GLuod alterum eft; nullus quoque fcio, quid fibiidepi 

velit P. Athanafius , cum difierentiam quanoam inter nomen Cbriftiani 

& Cbriftanni feu Cbriftam ftatuit, Boleslaique SsDvi filium Cbriftianum 

non Chrifitannum aut Chriftauum appeUatum: fuilfe coutenditv quar- 

fi vero non unum idemque nomen ellet» ut pridem P* III docuimus; 

])rius fcUieet pure latinura^ dterum slavico iatinum ex slavica appella- 

tione ^c^flan derivatum, Gluam vocis fyncopadonem etiam ad Gerr Len^mt hi 

manos traDfiitFe teftarur Langius » & Monachus Pirnenfis. Prioris vei^- Cbron. Nnm^ 

ba funt: Cbriftianus, quemplerique Cbriftanum corrupte if ffncopatim^^S* ^a^"* 

mmcupoMt^ Qkmu & afiud nomea eft Chriftianus^ aUud C^irifliimu^vi-p?^^!^^^^ 




l68 .. Amkus 967,. 

. derit P* Athanafius , qoam fuo fe ipfe gkdio jugulet, nam pofthftc ne« 
iriini perfuafurus eft » fratrem Boleslai rii fuilfe authorem yitas SS. Lud-- 
mills ac Wenceslai a fe edits ; is enitti Cancellarii vice fungens in 
iVibfcriptione Diplomatis Brzevnoviani ( quod ad Annum 993 fcilpro 
excufuih ex Archivo Sanfit-Margarcthano producimus) fe Cbrijiinum 
manu fua fubfcripiit- Vefba funt : Datum per manum Domtni Cbrifta^ 
nifrairis iUuftris Ducis Bokzlai. . jGLuid igitur nodos in fcirpo qu0^- 
timus ? quid inanibus conje£luris omnium vetenun fidem convellere ni- 
timur ? An 9 ut maculas quasdam ab eodem Chriflano detergamus » fas 
eft omnium veterum de eo prodita documenta negare, fabulaequedam'- 
nare ? Non infregit , non proflravit iententiam meam ^ quc pridem ani- 
mo meo de authore vitse hujus infedit. Nam adverfum me omnem com- 
xnentationem fuam in vitam hanc SS. LudmiUis ac Wenceslai P« Atha- 
naiium fufcepilfe > fi coecus fim , palpem* 

€ofntMs ad b,a^ (r) CuT iu anuotanda mortis die a Cofina receflferit Hagecius^ igno- 
ro; is enim Idihus Jutii mortuum prodit, quem diem Annalifta Saxo 
M>/7' ^^^^q^6 veteriores fecuti. Ceterum in anno mortis omnes hiflonci, 
««iSfrfl* Jvl^^^^ cujusdam nominis effe comperimus , confentiunt. Unicum Chro» 
%ium T.i. flt^icon Mellicenfe mortem Boleslai quinque annis ferius reponit, Emen- 
ai9. yf^y^dationes Cofms ex Codice Dresdenfi eundem quidem annum OCCCC 
Mxnktn Ttlll LXXIL cum Chronico Meliicenfi habent, fed errorem Amanuenfishie 

intercurrere poturire , qui numero V numerum X fubfiituit , ex hifto- 

ria, contextu & ferie annorum iiquet. Nufquam enim Cofmaspertur- 

bato annorum ordine ufus eil , poflerioresque prioribus prejecit. Hic 

autem non alium , quam annum DCCCCLXVII ( qui in ceteris omnibus 

Cofmos exemplaribus confignatus reperitur) locum habere polFe, per* 

fuadet fubfequens annor um feries : DCCCCLX VilL DCCCCLXIX &c. 

quibus fmgulis gefla quaedmn patria adfcribit Cofmas. Hoc quidem 

C{>ton. <Se^quantum ad Cofmam: at vero cum do6h Compilator Seriei Chronologicac 

fd^id). 355b.nosedoceat^ in confimili MS« Bibliotheoe Qemenrime eundem annani 

^JCt^fp.^oS^t^-^^ cdnfignatum clfe, conftetque Codicem hunc Cofmea quodara Mo* 

Bacho Zazavienfi defcriptum , interpolatum » continuatum , multisque 
locis emendatum fiiille» fufpicari merito licet^ ab eodem hunc quoque 
annum emendatum fuilfe, non quidem quod mortis Boleslai aliam co* 
gnitionem habuerit, fed quod Epifcopatus Pragenfisere£honem(quam 
eidem anno Cofmas innexuerat ) ferius ac nonnifi fub annum 972 acci» 
dcre pocuiife, ex a^ & vitaS. WoIiTgangi cognovef it^ quod idera de 

auc- 



BOLESLAI 11« 1« 



169 



fluAore ChroQici MeHicenfis fentiendum , qui morti BolesM Epifco-i 
pacus Pragenlis initia illigat eodem anno 972* 

(d) De aetate Boleslai , imperiique annis apud veteriores Hagecio 
filentium. Is cum magno Chronologi» vitio* anno 929 martyxium S* 
Wenceslai aifixerit ^ omnino triginta feptem annos regiminis elicuit« 
At quandoquidem dublum ampliiis non eft , S. Wenceslaum a Boleslao 
anno 936 interfe£tum, liquet^ilium nonnifi so.annis completis ^ 9 men- 
fibus , & diebus 17 Bohemias prscfuiire. Ceterum ignoro unde hasf bau^ 
ferit P, Vidtorinus nofter^ qui ad feptimum numerum anni & diei ab 
Hagecio commemoratum^ ad feptimum infuper fupra trigefimum impe- 
rii, fubjungit : Septimum numerum ^ quem femper Boleslaus borruit ^fata* 
lem expertus. GLuod recentioris cujusdafh commentum elFe , ex fin* 
cero calculo annorum^ dierum^ & menfis anobis mox fupra allatorum 
teftatum eft. . 



{e) Locum hunc fepultur» primus quoque Hagecius protulit,^^^**'»'»^/''* 
quem Balbinu», Crugerius , omnesque pofteriores fecuti* " t^CrugtrM 

(f\ Haec mera amplificatio eft eorum , qu« Cofmas ad hunc an« 
num in laudem Boleslai mitis fcribit. Optandum eifet , ut Privi/egium 
Ecclefiie S. Georgn quod ^Tofmas hic laudat, ad nos ufque pertigiiret, 
plura procul dubio ad hiftoriam hujus fs^culi ex eo elicere fas eilet. 

T 

i 
\ 

{g) Germani latinique conjun£lionem confonantium ml non fe- 
rentes, interje£ta litera / paftim Miladam vocant, Mlada autem sla<- 
yvi^juvenem fignificat ; an fortailis ideo di6la ^ quod Boleslai filiarum 
junior fuerit ? Dubrayius. ait^ ideo a Joanne Xlll Mladae nomen in Dulrao.Ufi, 
MarisB mutatum fuiife^ quod id enunciare tanquam barharum nequivif^^J^^^^^* f 
fet. Sed indubium efl, Mladam Marix nomen , pro ordinis S. Bene-^** 
didli tum etiam more & ufu, in monafterio & tyrocinio fuo ^Aonue ac* 
cepiife^ 

{h) Crugerius in facris Pnlveribus, quem ctiaih Balbinus aliique (hg^fr^q^ 
fecuti, ait; Mladam Ratisbons in Parthenone prius literia excultam , Frfr/ 
de quo quidem veteriores filent , at duo monafteria Virginum hoc tem- 
pore ifthic jam exftitiife , ex Vita S. Wolfgangi cognoicere licet^ 



Pars IV« Amkal, Hagec* 



(0 



I J 



i^o Anros ^7 

(/) An hoc, anjam prseterito anno , aut qiio tempore Mlada R6- 
main profedlafit, uihil apud veteriores proditum, Praefente annoid 
iter accidere nonpotuiire, perfuadent phirima/ praefertim fi illa no- 
mine & julFu fratris Boleslai mitis profe6tionem hanc fufcepit, qui 
primum poft Jdusjf-uHi Ducatum Bohemijc confpcutus. lufra iufinua- 
bimus, Synodum jam in Aprili Ravennje habitara, inquayerofimillime 
caufa ereftionis Epifcopatus Pragenfis propofita & ventilata, & cum 
CofmasaiL fl-Cofmas verbis expreffis dicat; Mladam Romce Utnpore aliquanto degen-^ 
tem monafticis fat difcipUnis imhutam prius fuiflle , necelrario fequi- 
tur,iUam uno, ii non duobus aut tribus annis, prius Romam profe£Vahi. 
Tyrocinium vitse religiofse pcr unum annum f in quo nec Romani Ponti- 
fices difpenfare foliti ) certe in ordine S. Benedifti facere debuit, 
nec credibile , prius a furamo Pontifice velandam, y4f^af/^iw confe^ 
crandam, virgamque Abhatialem ei dandam fuilTe , isc Cofmas fcri- 
bit. 

(*) Verba folum Cofm« funt : Ad ukimum Dominus Papafuorum 
Cardinalium confilio nimio volens no^a Ecckfia henignijpme fuhvenire 
fuffragio , confecrat eam Ahhatijfam^mutato nomine Mitria , dans ei San^- ^ 

ffi BenediQi regulam ^ Ahhatialem virganu 

(/) Epiftolane h«c Joannis XIII ( qu« omnibus notis Chronolo- 

gici5 nodie caret ) ad Boleslaum I. hoc anno adhtic Idibus Julii fuperfti- 

tem , an ad Boleslaum ILprioris filium data fit, merito dilceptatio oriri - 

* poteft. Nam ex fiiperiorum annorum reiatis liquct , Boleskum I Epi- 

fcopatum meditaturo, tumex pofteriorum annorumhiftoria manifeftum 

eft: Joanncm XIII quidem facultatem ^erigendi Epifcopatus conceffif- 

fe, fed Epifcopatum ipfum nonnifi fub ipfius fuccellbre, annisque 6 

pofterius, fuille ere6h]m, adeo ut cum certiim fit , Epifcopatum non- 

nifi fiib Boleslao II principium furapfilFe, hiftorici plerique eandem epi- 

fiolam non alteri, quam eidem Boleslao II infcriptam haflenus paffim 

AfAii le/i«/V.crediderint^ Unicum pene Ebgelhufii Chfonicon bis rejjetit : a Boles- 

7.1i;>.io74laoS.Wenceslai intcr fedlore (reconciliato fummo Pontifice &Impera- 

f^ 1075* tore^EpifcopatumPragenfera ereflum fuifle, quod profefto non alio; 

quam ad hanc epiftolam , qua ei data facultas Epifcopatum erigendi , 
trahi poteft. Et profefto plura alia momenta fnnt, quae fuadent, Bo- 
leslao jpatri potius , quam filio, hanc epiftolam, facuhatemque erigen- 
^ Epilcopatus vindicandam efle, Jam fupra lit^ i ofiendimus : Mladam 

ente 



BoLESLAi n« u 171 

ante duos & fortaiTis tres annos Ronlam profe£biai , cui cuffl negbtium 
urgendi & expetendi a fumnio Pontifice Epifcopatus Pragenfis com- 
millum iuerit ( ut ipfa mox allata ; epiftola teftatur ) negotium hoc illi ^ 

miflime afratre> fed patre imperari& imponi potuit^ cumprior Iioc . 
anno nonnifi polt Idus Julii habenas Ducatus confecutus fit« £t vero 
a patre id illi injundhim fuilfe , probac fynodus hoic anno yivente ad- 
huc patre jam ad XII Kal.Maji Ravennse celebrata, in qua cum ArcUi* 
epifcppatus Magdeburgeufis negotio fimul verofimiliime caufa Pragen- 
fis ventilata. Uuc accedit aliudouoque indicium^ quod mox fequente 
paragrapho ex eadem epifi:ola adteremus« 

{nO GLuasdam exemplaria hujus buUie additam habent yocem firor, 
fcil. tua relativa foror , qu« vox fi apograph» epifiolse inferta fuiifety 
omniuo dubium omne tolleret » infcriptamque fiiilfe Boleslao II Mladae 
fratri palam oftentaret. At voce foror carent omnia vetufU exempla- 
ria Cofmae, illaqueduo, e quibus Freherus dupUcem fuam editionem 
adornavit, caret codex Dresdenfis^ aliique, c]ui ha6lenus in manus 
meas inciderunt, caret etiam Pulkava MS. MarjgnoLa^ compluresque* 
Compendiatoris Pulkavae & nonnullorum polteriorum exemplaria omni- 
no voccm ySror adje6tam habent, fed eam nonnifi ex margine in ipfiun 
contextum irrepfilfe , ex fecunda editione Cofm« a Frehero ^iiOTn^tdL ^^^'^' ^t^^ 
manifefto liquet, ubi hacc vox extra contextum in margine fpeftatur, j^^ '^*" ^* 
a fciolo quodam appofita , quam pofterior imperitus fcriba in ipfum - 
epiftolae contextum inferuit. Imperite autem & inconcinne hanc vo- 
cem appofitam fuilfe, ipfa orationis iutegricas perfuadet. 6Luidenim 
Mus niit Pontifici in hac fua epiftok addere vocem r^Ai^/w, videlicet': 
FiUa noftra^ tuarelativaforor ? quid fibi Vult vox fuperflua, obfcuri* 
tatemque adferens relativa ? an non potius , fi fororem nominare vo- 
luiflet, legeremus fimpliciter hoiie : Pilia noftra, tuaforor ? Magno 
itaque indicio eft, hanc vocem relativa nude pofitam refpice- 
re & referri ad mox praecedentem vocem FtHa , adeo ut , cum Pon- 
tifex de Mlada fcripfit ;j//i3f noftra fcilicet fpiritualis , huicfpirituali op- 
pofuerit propriam & carnalem, quajn relativam feu ref^eQivam dixit, 
ut voces has promifcue adhibitas teftatur DuCange in Glolfario. Sen- 
ius itaque horum verborum eft : Filia noftrafpiritualis , tua relativa , 
feu ut bodie dicinms , propria ^ carnalis filia nomine Mlada ^c^ Qluo 
fenfu omnino epiftolam hanc ad patrem, non fratrem Mladas, fcriptam 
fttifle^ cognofcitur* Jam vero cum ereftioEpifcopatuuai , pra&fercioi 

Y 9 iu 



17» ANNtJS 967. 

in gentiSus neophytis» majoris femper momeutlvifaficPontificibiis» 

qtiam Donniii in Synodis, & explorato Epircoporum judicio» detinire 

^ftnasadb.n.fQ[[i-i^ & Cofmas nofter expre0is verbisdicat: Pap^m Juorum ^CarJi-^ 

nalium cof^Iio id fecitfe : concedendum , in .ejusmodi Sy nodo prius 
caufam erigendi Epifcopatus Pragenfis propofitam^ excufiamque» Con- 
Cjf^/7wG^m. ftat autem , anno prcfente RavennsB ajoanne XIII in pr»fentia Otto- 
raiMinO^t^^^ M. Synodum plurium Epifcoporura Italiae & Germaniae ad Xii Ka- 
B^vn$Tad^b!aM^^^ ^^^^ iu qua quoque caufa de inftitutione Archiepi- 

N» 3« * *fcopatus Magdeburgenfis , ^ fuiFraganeorum TealFumpta» communique 

fiiifragio fancitum : in confinia Sclavorum Epifcopatus effi erigenJos, ne 

* "^ neo-converfce gentes ad vomitum redeant; quac eadem caufa cum pro 

Bohemis militaverit , lataque fententia eos comprehenderit , eredibile 

eft, paulo pofl Joannem XIII ^ fcripta epifliola Mladsque tradita, Bo^ 

leslao patri facukatem erigendi Epifcopatus Pragenfis conceffilfe. Por- 

ro quemadmodum cum Archiepifcopatus Magdeburgenfis ere£Hone fa* 

ilum, quod Synodi hujus decretum (propter Prafuiis Halberftadenjts 

ahfentiam (f contradiffionem,in cujus Diaceji Magdeburguw fuit) exc- 

cutioni adhuc pra^fente anuo mandatum non fuerit , fed primum anno 

fequente in ejusmodi Synodo ifthic coaftares terminata fit, ut often- 

dit Pagius : ita plane cum ereftione Epifcopatus Pragenfis evenit , ut 

. propcer contradi£tionem Michaelis Epifcopi Ratisbonenfis , in cujus 

Dioecefi Bohemia fuit» eoufque executio fulpenfa fuerit, dum demum 

VttaS. W>y-s. Wolfgangus Michaeiis fucceffor confenfiflet. 

gangt apiid ° ° 

K. Bmd, * (^) Hem triginta annis poft mortem S. Wenceslai jam a fumma 

fede verum ipfius martyrium agniium , & fupremi Pontificis prseconio 
San&um ceiebratum ! in cujus majorem venerationem ipfi Ecclefis, 
quse ha£^enus nonnifi S« Viti tituium geflit, S. Wencesiai Marty ris ad- 
jecit. 

(0) Hoc monafterium pr^fente adhuc anno initium fufflpfifTe, uc 

paffim noftri aifeverant^ & ipfe Cofmas innuit, fumme eft credibiie, 

AnnaUfiaSax^^x idem, uti & Aunalifta Saxo, cum dicat : monafterium lioc hodie, 

«Mi/ifi. 9S3« quxqus habet , Boleslao Pio debere , mors Bolesiai Saevi ad praefentem 

annum confirmatur , cum fecus eidem prima funiJatio ^deberetur. Un- 
de vero ^ & ex quo monafterio Miada Antiftes primas virgines y filias- 
que fuas evocaverit, an quasdam fecum Roma adduxeritj nihil in ve- 
n^ribus proditum. £x XiC& S. Adalberti, que exftat apudSoriumf coo^ 



fiOLfiSLAI lU .1« I7S 

jicere fas efl: , ex Partlienoue Magdeburgenfi evocatas , cum pofieriuft 
euam Parthenouein hunc inter , & Pragenfem qusdam neceflitudo in- 
tercellerit , ex eodemque Partlienone Eiifabetha Abbatiifa fuerk , c|uas 
poftea Miade fucceilit* Joannes Flolianus Hammerfchmid hillpmiii 
cie origine , progreifibus , rebusque hujus mooafterii anno 17 15 Prage 
typis edidit in quarto. Ls pag. 4. ex antiquiffimo MS. refert » a Wr«- 
tislao Duce , conditore hujus Ecclefi» , novem Clericos ifthic inflit^^ 
tos fuil&, videlicet duos fubdiaconos , duos diaconos , quinque presby-^ 
teros , e quibus unus prserogativam & nomen Archipresbyteri tulit* 
M onafl;eri6 autem iflbic prsefente aiino indu£lo nomen Arcbapresbyte* 
Fi evanuilTe , permanente tamen Clericorum CoUegio acephaio, qui dic- 
t\ funt Canonici. An y ero dicemus Parthenonem S« Btsnedi£ti ifihic 
indu^lum, quin ullus ex eodem ordine Monachus SAHftimonialibus in« 
ilar piredloris patrisque Spiritualis aut ConfelFarii allbciatus fuiil^et f 
id quidem vix adduci polFum ut credam , pnefertim fi diibiplinam hujus 
erdinis decimo ikculo in confiderdtionem VOCO4 Res alioquiti rara Sc 
mira, Virgines.ante viros hujus inftituti prius induci & fidbiliri £icile 
fedecim annis potuiife^ 

(/>) Apud hfls gentes SS. Cyrillum & Methudium induxiflTe in fa- 
cris pro faitma linguam slavonicain , jam copiofe Parte III Amialium 
nofirorum perfecuti fiunus. Iiu£i vero hic commemorati iidera funt , 
de quibps Photius ibidem a me iaudatus , & quibus ante Bulgaros S. 
Cyrilius evangelium prsdicavit ; a Gratcis, & cumprimisLeone Diacono 
vocantur aliter Taunfcythm^ quod Tauricam Cherfonefum » taaquam 
propriam & avitam fedem, incoluerint. ^rant illi eadem origine, qua 
fiulgares £uropaei , fcilicet ex magna Bulgaria, quae Theophane & 
Mifcella tefte, interfluvios Tanaim^ Folgavi, Cupbim (lCupam feuCo- Thetfhantt ai 




populis fibi fubjeftis. Senior filius Batbajas perfiititin magna Bulga- 
ria , aker filius Cotragus Tanaiflumine trajeQo ex adverfoprimogemti po^ 
fuit fedes , imiuit idem Theophanes. Tertius Iftrum feu Dauubium 
jprastergreirus , iu Panoniam Abaricam , Chagano Abarum Princi]pi lin 
iubdidit, fubadtis tandem Abaribus pulfisqiie^ hcc transdanubiafla re- 
giaab his Bulgaris nomen Bulgaria invenit. Non nmlto poft, viri- 
kis fiatbajse per feceifiionem firatrum decrdcent%HS> Cba%ariex intet 

rio^ 



if4 Ankus 967. 

tit^i Bertefia prortimpeutes magaam Bulgtriam fecuhdum limites fn^ 
perius defcriptam » fibi iubdiderunt, avito slavico populo ifiliic coufer* 
Vato ) a quorum Chazarorum his terris dominatipne tandem magna BuJU 
garia mutavit nomen^ & CAazaria appellari ccepit. Eilautem eadem 
Chazaria^in qua S.Cyrillus slavonica lingua Chriftum populotnnuncia^ 
▼it, ut vetuftiffimus & pene fynchronus illius Biographus innuit. Qluod 
ad Cotragi populos attinet , qui ex adverfo magnc Bulgariae^ feu Cha- 
zari« pofterius difts, fedes, Tanaim fcilicet inter & Danaprim , po- 
fuerunt , ii fe paulo poft in ipfam Cherfonefum iniihuarunt, ifthicque 
notninnri ccBperunt Taurofcytia^ item Rul^y Roffiy if Hq/ci, qui fie* 
culo hoc X jam imperium fuum quoque trans Pontum , Mxotim , & Bos«- 
phorum Cimmeriumad ipfas avitas magnse Bulgaris: feu Chazaris terras 
protenderunt. GUiod ex hujus anni hiftoria manifeilum fit« Nam cum 
praefentc anno Nicephorus orientis Imperator , ut Cedrenus , Zona-. 
ras, &Leo Diaconus narrant, Rullbrum Principem5i/^/?/o//^^i/jw<'Sua.- 
toslaum} contra Bulgaros advocaifet auxilio , illeque occupatam &ma- 
gnam partemab fe vaftatam Europxam Bulgariam retinere, nec cum po- 
/i^ i ir^a^ P"^^ ^^^ redire vellet, Miffis poftea Zemifcis (inquit Leo Diaconus^ 
wifcis/oC 970 ^^ Suentoslalum kgatis denunciat , ut pa&a cum Nicepboro mercede 

accepta ad fuas fedes y ac Cimmerium Bojpborum fe recipiant. Gluam 
promde tumRuirorum fedem fiiiire,,etiam paulopoft repetit: Tzemif 
fes (inquit) claffem adlflrum mittit amnis meatum fervaturos , ne qua 
Ruffis ad patriam ac Gmmerium Bojpborum enavigandi facultas ejfet. 
Hem patriam avitasque fedes Ruftbrum ad Cimmerium Bofphorum f ad 
quem unquam slavicam gentem fediife nounulli ( eruditi alioquin Viri ) 
perfi:i£ta fronte Bajeri recentiflimi authpris armis adverfum me dimi- 
carunt; neque alio pene argumento Zechos veteres Bufiis his omni 
parte finitimos, & fortaftisf concives , civitate slavica exturbare cona« 
ti, quam quodnnquam Msotis , Cimmerii fiofphori, Pontique Eutini 
orientale litus Slavos coluiiTe, prseter omne veterum indicium negave- 
rint. Producant jam iUi lus vetuftiffimis Gxecis^Lttinisqae, & cum« 
primis fynchrono Leone Diacono, firmiora certioraque teftimonia, 
aut Suatoslaunt tam celebrem Heroem ex Annalibus Bufficis , ipfaque 
ferie Magnonim Ruffiac Ducum expungant, quem non alibi ( ut Wkdi«- 
mirum ejus fuccelfoxem noa coiBmemorem ) patrias fedesque; avitas 
fuas 9 quam ad Cimmerium Bofphorum habuilie , mox fupra oftendimus. 
Sed quae fpes fupereft , ut origines gentium quarumque Slavicarum in 
najorem ltt«em viadicentur^ quando ingenia quxqua^ noa^ contemneo. 

" . da. 



BOLESLAI n, !• 175 

da, & llteranim fautores, prsejudiciis patrHs abrepti, libertatem feii# 
tiendi , fcribendique fervam faciunt , quando in ferendis fententiis ve* 
tufiitis memorias , liberufflqoe Doftorum virorum judicium execrantur^ 
imo cB&ro quodam indignadouis abripiuntur , nifi omnes cedant fub«i 
fcribantque ^ Gluas magis deploranda , quam liiftdrise Slavicse , condi*' 
tio? dum do£torum virorum fufiragia pecunia emuntur^ alios auri fa- 
- cra fames cogit , alios adulatio , menfsc , artesque para(itic« a pridem 
agnita veriore fententia in tranS verfum agunt, & commodis quibusque pri- v 

vatis quxGtam eruditionis famam poflponere impellunt. At dabunt hi 
aliquando pofteritati meritas poeuas , cum hxc expromendi , perftrifi-> 
gendique major libertas erit* £go vero adverfarios meos in 
utramque aurem qujetos dormire jubeo ; a. me , . quidquid porro litiga* 
tum fuerit, in hoc argumento non audituri ultra verbum unum, nihil 
enim noviter profertur , quod non pridem a me feu in Annalibus , feu 
Vindiciis^ feu ab Hiftoriophilo in duobus examinibus criticis fuiifet 
exbaufium^ Legat expendatque tria.ilia capita, quse ad legitimam tra-** 
ditionem requiruntur, a me in Vindiciis pag. 62 oc fequentibus peitra- 
6lata, qui perfri6ta fronte, mendaci quadam traditionis audloritate^ 
Czechum vindicare conatus eft, & pudebjt eum confiliorum fcripto* 
rumquc fuorum. Conferat cosevum memUranaceiim Hodjegovianum Bo- 
guphali exemplar cum muico recentiore iUo chartaceo , quod eft Wra* 
tislaviae , &quantum difient sra lupinis, cognofcet^ 

(q) Stri\nskius ait: Mlada ritus ecclefia htinm complexa in Bo&e^ Stransky Reipl 
miam redit, yoannrsque Romani Papa Xlllhullam de antiquflndis Gr^f Bo},c^6pf.zjo 
cis , £?* introducendis latinis re/igionis ritihus fratri Duct reddit. Hinc 
nata funt fecundum jam variandce apud gentem meam religionif princi". 
pia. QLuo documento autem Strauskius probavit Mladam ante fuum 
iter Romanum, Bohemosque (quodis vultj ritus Graeci fuilFe ? Latinis 
facris literis illam irabutam fuilfe, Cofmas innuit, coramimisque hifto-^^* inEftu 
ricorum noftrorum eft fententia, & Bohemos ipfos magnara partemjam * ** ^"'" 
eos latinos ritus & ling^am prehendilfe , perfuadet Ratisbonenfis Epi- 
fcopi a ^o-amplius aniiis in Bohemiam jurisdi6tio, oui iflhic cum Cler^ 
fuo fpiritualia obibat munia , ut fuperioribus annis oftenfum eft# Pro- 
fe£^o S. Wencesiaum jam Clericos eBajoaria & Francia advocaHe, iU 
lum latinis literis inftitutum , etiam ordinem S. Benedifli ingredi medU 
tatum, ex Biographis illius legitur« 6Luare mutatio en non quidem 
Grasci fed Slavico Romani ritus altius Strtuskio repetenda fiiit a tempo« 

ri- 



176 Aliwus 967. 

r-ibus ilUs^ quibus Moravia Magnt cellavit habere Epifcopos^ &quibu8 
jurisdidio Epifcopi Ratisboneniis iu BoheDiiain coepit. Non negamus. 
t^en, & hocipfo tempore in quibusdam adhuc Ecclefiis ritum sla^ 
cum per^tiHe, eumque pedeteutiqi emortuum & antiquatum. 

(r) Nimis alte , & ab jpfa fundatione huhis monaflerii paiHm noftri 

hiftorici Principis titulum repetunt , quera iftud & qiuko pofteriora 

BalKinEpiU.ix,Q\A2i penitus in Bohemia ignorarunt» Scribit quidem Balbinus pku-^ 

2.p- las ditque , fibi ingrelfum in antiquiflimum hujus monafterii archivum pa- 

tuiife. Inveni , inquit , innumera PriviJegia , qua certatim in boc Ftr^ 
ginum canohtuMi ^ Duces f ^^g^^y Cafaresy ac Pontifices congejferunt^ 
Pracipua fuut 9 perfequitur , « iV/»r//>/V dignitas Antiftita in perpetuum 
coUata , coronatio reginarum ejusaem^ Antiftita manihus perficienda , 
exemptio ah omni PrJefulum £^ ordims BenediEtini imperio , aliaque ma-' 
jora. Sed a quo tempore haec Priacipis dignitas? non utique ab hoc^ 
aut paulo confequentibus fa^ulis* 

PR^TERMISSA. 

ajronMS.\. TToc ipfoanno^ quo Cofmas, omniaque vetufta noftra Chronica 
Bihl f^indob. J[\ mor tem Boleslai I reponunt , adhuc fupereft illius , & quidem 
Hifl.Eccl ^♦poftrema apud Wit^chindum memoria, dum refert, eum MifeconiPo- 
Marfmol^i^-^^^^^ Duci genero fuo adverfus Wigmaiinum duas acies equitum in 
kava^€. auxilium mifiire. Hanc narfationem ad aunum prsefentem, non fubfe- 

quentem ( quo eara adnotavit Annalifta Saxo ) fpedlare , perfuadent lite- 
Aitnal.Saxondrx Ottonis M. XV Calend, Februarii poft interfedtionem Wigmanni 
an. 968* juxta Capuam dats , in quibus cum Otto filii fui Romas in Natali Do^ 

mini hoc anno coronati mentionem jam faciat , manifefto eruitur, Wig- 

mannum hoc anno interfefhini fiiiiFe, ac proinde etiam lata Mifeconi 

a Boleslao noftro fubfidia ad eundem pertinere« Re£\ius itaque hunc 

Sigii* GenAU annum confignavit Sigebertus Gemblacenfis his yerbis : Wicbmannus 

^ ^*^^^^^^^^ contra Ottonem Imperatorem rehellis a Mifacba Sc/avorum regulo 

ncwx/» ^^^' fyjp^yatoris amico ^ milite perimitur. GluaB eadem verba in Chroni- 

con fuum prsfente anno tranfcripfit Albericus Monachus trium fon- 
mmbinAis ^^^^ ^^j ggfl^g feriem fufe narrat Witif:hindus , e quo tantum ini- 

^* tium cum compendio reliquorum exfcribere juvat : fFigmannus, inquit, 

std orientem verfusiterum paganisfe inmerjtt^ egitque cum Sclavis , qui 

difuntur Fuhiai ( correftius exemplar habet Yilini, qui tefte Gund- 

lin- 



B.OLBSLAI n. !• 177 

Kngio meJiam Marchiam Bandeburgicam incolebant) quomodo MificamGundlingkifiH 
amrcum Imperatorh bello lacejferent ^ quod eum minime latuit ; qui mi^^MameBrmU 
Jit ad Boluzlaum regem Bobemorum , gener enim ipfius erat , accepitique 
ab eo equitum duas acies. Conferta pugna, Wigraannus fugam imre 
tentavit, fed ob id reprehenfus a fociis, equo defcendit,atquepede- 
fter ftrenue dimicavit per inteCTam diein. Altero die, defeflus longo 
itinere .& jejunio , quietis caula quandam aream ingrelfus ^ deprehen^ 
fus , agnitusque eft» cum fe imparem multitudini agnofceret, uni ex 
hoftibus enfem fuum tradidit» ut eum ad Impiratorem deferret cuni 
didto : Qtiofciat aut boftem occifum irridere, vel certe propinguum de-» 
flere ^ moxque eodem loco interfedtus eft • 

II. Ad hunc annum etiam fpedlat altera , praeter viftoriam de Wig* 
manno relatam ^ Mifecoui Polono offufa Isetitia , dum ei ex Daubravca 
filius nafcitur , qui Bpleslai nomen fortitus eft. ' Verba Boguphali funt^ Hogfiphalmr 
De qua uxore [Jiwlox^VQ^) anno DCCCCLXVII filium generavit, cui apwL^mfuen^ 
nomen BolesJaus in facro baptifmate imponi fecit ; eundeni annum nati-^er^. 
vitatis refert Commentator Kadlubecii. Ditmarusvero prseter Chro-DiVwww/i^^ 
nologiam hac narrat: Poftbac peperit bonamater fiRumlon^efibi dege-P* i^9 
nerem^ EJ* multarum perniciem genitricum, quem fratris Rt$ nomine tio^ 
liziaum appeUavit , bunc , inquam , qui in eadem primo Jatentem mali" 
tiam aperuit^ deindeque in vifcera (Icilicet iratres ),^n;/^^ ut in/equenti^ 
bus a me manifeftum fit. 




ANNUS 968. 

ipr eos dies , quibns accepto Pontificio diplomate Boles- 
laus de Prsfule defignatido confultabat, venitinBohe- 
miam , voti ad tumbam Divi Wenceslai folvendt cau- 
fa , Ditinarus gente Saxo ex difcipiina Divi Benedifti Mona- 
chus, C''} qui cum fe in Boleslai amicitiam infinuaifet, ei- 
demque & ejus vits integritas, & miraeniditio, & inprimis 

Paks IV. Annal. Hagbc. Z ^>-' 





178 Annus 968. 

p./»wr«xfttlingTj8B slaVicae peritia (*) probaretur, univerfo Qero popu- 
g^njimliigitHrloqaQ Dovis itifuiis digniiBmus commendatus efl:. Conventu 

inito omnium una vox fufiragiumque erat Ditmarus. (^) 
Munitus itaque literis publicis ad Ottonem Caefarem miflus 
eft , ut baculo , annuloque inveftiretur. ('O Literarum te- 
nor is erat : A ugufte CaErfar, Chriftiani populi Au5lor Defen- 
forque fupreme. Ditmarum virum a prqbitate do£trinaque 
fpe6tatiflimum univerfa Bohemorum gens paftorera fibi delC' 
git , quem hic tibicoram fiftit, atque fupplex fit, ut au6lo- 
ritate , qua polles , Epifcopum fuffragio quoque tuo, probes , 
- confecrarique jubeas. (0 Cepit vero piox primo conlpe6tu 
Caefarem fua morum concinnitate Ditroarus haud fecus atque 
antea Boleslaum , convocatoque Prasfulum aliorumque Impe- 
rii Principum concilio, ftatuit e re Chriftiana eife , ut proprius 
genti in Chrifti facris novitiae Epifcopus dfretur, quo duce 
majora in dies caperet incrementa» Juffum itaque Archiepi- 
fcopo Moguntino, ut confecraretur. (/) Pera^ta cjeriraonia, 
Ctttjientmr coBpit Ditmarum hortari CaBfat ad dUigcnter obeundum mu- 

nus, non indigentem iis verborum ftimulis, quem fua ipfius 
virtus, & alienae falutis iufcepta cura oHlcii commonebat 
tam acriter , ut cnm primum Pragae ad aram Divi Viti £pi- 
fcopQs Bohemiae lalutatus ( poft decantatum a Clero quidem 
Ambrofiauum Eucharifticon , a populo vero fdiemne iistem- 
poribus vemacnlum Kirlefchu Kirlefchu (ff) Alleluja ^ cla- 
vum ejus Ecclefis moderandum fufcepit, nulU moleftiae pe- 
percerit , nulhim fubterfugerit periculum , quo minus phira 
'excitando ^ CQniiecrando temph , difcQifando pei pagos & 

op. 



BOLESLAl tl. 2. X79 

oppida , idololatras , femichriftianos ^ facinorolbs quosque ho- Ejut%$iu 
mines verbo , precibus , exemplo vit» , hos Chrifto afTereret, 
ilios in fufcepta religione firmaret , iftos ad frugem reduceret^ 
omiies DEO Ciieloque lucraretur. 




ANNUS JESU CHRISTI 968. 

JO ANNIS Xm. P APiE AN^ 4. OTTONIS M. 

IMP. 7^ REG. 31. 

BOLESLAI IL AN. 2. - MICHAELIS^EP.RAT.25. 

(^tf} 'T\itmarus fquodnomen etiam Thitmarus » Thietmarus, &Thio- 
LJ marus apud veteres quosque legitur ) ab omnibus tam vete- 
ribus quam recentioribus pro primo Pragenfi ^ifcopo merito adftrui- 
tur. 5ed quemadmodum Chronologia circa illius cathedram fummum 
nutat , ita pauciffimae de eo apud veteres memoris. £rat perpetuo in 
tot veterum hiftoriaruro le£tiohe intentus ocutus meus &mens,ut Dit- 
mari hujus indicia quiedam liceret detegere , aut certe moHafterium 
comperire , in quo regulam S. Benedi£ti profelFus erat , fed operam per- 
didi. Inveni quidem hac etate complures Monachos nomine Ditmaros 
etiam' Abbatum dignitate prsfulgentes , quorum tamen memorias eum 
hilloria noltra conciliare haud licuit. Dubravius quidem ait , Ditmarum 
MpuJJbJakf Magdeburgenjes initiatum , quem etiam fequitur fialbinus , tkihn, Htfl^ 
adjicitque eum TOilTe ex cwnohio, quod S. Petri^ Mauricii ^ Innocen^Boj.l.e.RaU, 
tii bonori Otto I Imperator fundarat ^ fed fontem anhelo, unde hoc''"^iP'^^2^ 
hauilum eft. Ex Magdeburgenfi coenobio Ditmarum fuiffe,ipfe difptt-^*^' 
tare nolim, quandoquidem etiam Sanfhmoniales ad Divum Georgium 
Terofimillime inde petits, ut anno fuperiore memini, fed minusredle 
Balbinus hoc anno adhuc coenobium S. Petri, Mauritii &* Innocentii ap- 

Sellavit, nam jam pluribus retro annis Otto Archiepifoopatum Mag-- 
eburgi adomaturus, monachos e coenobio S. Mauricii in montem y qui 
dicebatur ad S.Joannem in Suiurbio ; transtufit, uti apud AnnaKftam Aunallfl^Stxp 
Saxonem legitur^ Umh^^ 



^igo Annus 968. 

BMinJttEfit. (b) Re£le ait Balbiuus admiratiom liaiid eiTe , quod Saxo pitiliimis 
ia,f,iz6 linguam skvicam calluerit» nam Slavos hoc tempore nou minimam Sa- 

xoais partem tenuilFe , & Saxones Slavis permixtos habitalFe* Si Dit- 
marus e S. Joannis Magdeburgenfi coenobio fuit , id rouko minus mi- 
randum^ quod medium inter Slavos ere^um fiiit^ ut ipfe Pontifex in biiL^ 
la fua ait. 

' (r) Primos noftros Epifcopos^ communi Ducis^Cleri, popultque 
fufFragio ex veteris EcclefiaedifciplinafuiHeeledlos, conltitutionemque 
illam S. Coeleftini Papae: NuBus invitis detur Epifcopuf ^CUri ^pkbis^ 
ordinis confenfus S^ dejiderium requiratur , accurate fuilFe fer vatam , pOr 
fteriorum annorum exempla docent* 

{d) Ritum , quo Epifcopi per annulum , pedum , chirotbecam , aut 
aliud fignum olim ab Imperatoribus inveftiebantur , concinne his ver- 
bis defcribit Waltramus Numburge^nfis Epilcopus : Ni6i/, inquit, re^ 
fertjive verho ^ five pracepto , Jive baculo^five alia re, quam in vianu 
tenuerit, invefiiat, aut intironizet Rex ^ Imperator Epycopum. Qui 
die confecrationis veniens annulum if baculum ponit fuper altare ,^in 
curam paftorulem fingula accipit a Jiola ^ autboritate S. Petri^ De 
chiroteca legitur apud Gobelmum Perfonam setate 6. Meinvercum de- 
cimum Paderbornenfem Epifcopum per eani inveftitum fuiire. 

m 

(e) Meminit ejusdem epiftolx Cofinas ad anmum priorem^ eaipque 
tenore fere confimili exhibet« 

* _ ■ 

JWrrtf / 1 S (f)^ Moguntino ordinatura fuifle Ditmarum, etiam Cofmas do- 

scfmjnOtt. u^^^\ Fabricius addit: Robertum Antiftitem Moguutinum in Bohemiam 

fyelesiavinusy^^^> ab eocjue Ditmanitoi Prage folio epifcopali impofitum. We- 
inCakntlKfi, leslavinus ab Iiattone confecraru^ fcribit. Breve Chron^con Monafti-- 
•d2jan. cum Bavaris id tribuit Wilhelmo, quod etiam fequitur Serrarius & Pa- 
^^^J^^gius, quibus pofterioribus nempe mdubius videbatur annus ordinatio- 
?^ 338 * ^^^ Ditmari. Sed cum Ditmarus nonnifi a&no 973 Epifcopus Pragenfis 

&rrar.h 4. confecratus fuerit, ut fuo loco oftendemus, liaua abaUo,quam Rober* 
rer. Mogum. to Arcbiepifcopo Moguntino confecratus eft. Conftat enim ex Anna- 
^i^yttf MCriV. liftg Saxoue, Wiihehno hoc finno in Sede Moguntina fucceflifre Hatto- 
'^.^'i-^Miemy quem poft anuum primum fecutus Robertus, isque fupcrftes iiiit 



BOLEILAI lU Z. IgX 

' (g) An jam catotus ille, qui hodiedum in quibusdam Bohemiac £c«> 
defiis obdnet, tempore Ditmariin more fuerit^ merito dubium oriri 
poteft, cum paffim S* Adalberto adfcribatpr. Ditra^rug &. Annalifta*^JJJ^ 
Saxo tamc ritum cantaodi Ky rie eleifou paulo pofterioribus annis a Bo-^y/V &x^ s/ 
zone Epifcopo Merfeburgenfi inter Skvos induflum fiijire produnt» «en. 970 
Utriusque verbafunt; Hic (Bozo) ut Jibi cpmmiffis eo faciliusitifiruem 
retf slavonicafcripfirat veria, ^ eos Kyrie ekifbn cantar^ rogavit ^ 
ixponens eis hujus utiJitatem* Qui vecoraes^ boc ip malum irriforte mu^ 
tabant y krtgotfa ( Annalifta Saxo habet urivolfa) ^uodnoftra linguadi- 
citur atnus » ^uaftat infrutetis, Cofmas nofter limile quid corruptum 
a plebe & idiotis cantatum fuiife innuit« 

P R iE T E R M I S S A. 

Bernhardo Halberftadenfi Epifcopo hoc anno V, Id. Febr. demortua, -,^j^^*«*^ 
tandem eflPeaum dedit Otto M. ut Mag4eburgum metropolis 4^-'2J£f r m 
clararetnr , & ifthic media inter slavicas nationps Archicpifcopalis fe-, ^^^ ^^ 
des erigeretuj:, Nam cum anno pr^fente Hildivardus Bernharao in ^-^db. m. 
pifcopatu fubftitutus fuiilet» is inSynodoil Ravennenft oqmi juri fuoCMuri/. Genn. 
in regionem Magdeburgenfem , terrasque inter Aram, Albim , Bodam,^ T. IL />. 63» 
Sakm & Unftrod lluvios libere ceifir» Otto itaque pretcr mor^m 
Adalbertum Trevirenfem monacbum , ]Mr<>raiQ 3^0^ multo antc prdina- 
tumCpifcopum defignavit, qui boc ipfo anno XV KaL Novembris Ro^ 
mse pollium Archiepifcopalc ex manibus fummi Pontifieis accepit». Suf.« 
fraganeos ua6his eft Havelbergenfem &Brandebttrgenfemjam anteain^ 
ftitutos ordinatosque,praeterea vero noviter erigendi Epifcopatus Mer* 
feburgenfis, MiinenfiSf & Cicenfis eidem fiibje£li» rrotulit non ^^0^^^^^»^^ 
pridem in lucem Clar.Philip. Wilhelm* Gerken diploma Hattonis -^r^rfe p »ra^ 
chiepifcopi Moguntini hoc ipfo anno verofimillime datum^quo confen^^ebarsp.937 
tit in Merfdbure erigendum efie Epifcopatum, Bandeburgenfem autem LcykfeU\/in^ 
,& Havelbergenfem l^ifcopos^^ Ecclejfue iaffenus fiibjeBos a debitatiqtt. HeUnr^ 
oheJientia ahjohi^^ £r Magdehcrgenfi Ecchfia ejusque ArcbiepiJcopofid^-fi^^^fP^ 
jicitf e quo ver^fimillime caufo aliqua conjicitur, cur poftea Bohemia ^' ^' ^'^* 
veluti in coQcamhium , ut tum vocabant , aut compenCationem aliquam 
eidem Moguntino ftierit adjudicata ; nam certiim eft fiohemiam ufque 
ad eredtionem Epifcopatus annumque 973 Salisburgenfem Metropoli- 
tam refpexiiTey cujus Ratisbonenfis Suifiraganeus crat, utjam alioloco 
contra d6€t Compilatorem Scriei Chronologice oftendimus* Tot v&- 

ro 



igi Annus 568. 

rb tantonitnque Epircopatutim in confiniis Bohqmise ereftio non po- 
terat nonBoleski Pii animum acccndere ad accclerandum Pragenfem 
Epifcopatum, praefertim pofteUquam jam fummi Pontificis acceffiffet f&- 
cultJls ; unde cuin praetfef Cofmatfi omnia vetufta Chronica noftra Dit- 
marum hoc aut fuperiore anno in Bohemiam veniiTe Epifcopumque Pra- 
genfem ordihatuni fuiffe teftentur, id eo accipiendum explicaniumque 
cenfemus , quod omnino Ditmarus jam hoc aut fuperiore anno Pragam 
ex Saxonia advenerit, fe fe in gratiam Boleslai infinuaverit , ab eodeoi-. 
que Epifcopus Pragenfis defignatus fuerit, fed quemadmodiim Otto vi- 
vente Bernliardo Halberftadeufi Magdeburgenfem Archiepilcopatum, ita 
Boleslaus viventeMichaeleEpifcopoHatisboncnfi^in cujus dioecefiBohemia 
erati Pragenfem perficerehaud potuit,ut proculdubio Ditmarus pluri- 
bus annis defignati > & a Clero populoque elc6H Epifo^i nomen ac ti tulum 
tulerit , antequaui ,ad confecrationem ipfam pertigiffet. Nifi dicere 
malimus Chrdnologiac vitiutti, qttaomnes vetiifli lioftri in Ditmaro k* 
borant, profluxiffe ex memoriis Ditmari viciui, primi quoquc Epifcopi 
Brandeburgenfis , qui^hoc ipfo tempore vixit ; & anno fequcnte mor- 
tuus. unde fortaffis error in noftra vetufta Chronica irrepfit , quod is 
pro ttoftro & Pragenfi habitiia breviffimc vixiffe & jam anno fequente 
mortuus perhibeatur, cum Ditmarum noftrum ahnis novem Cathedram 
^ragenfem tenuiHe fiiis locis probaturi firotis. Ad memorias patrias hu^. 
jus anni prseterea pcrtiliet, qti(^. p^m Codices Cofmae fummo com-. 
petidio referunt: y^hf^ Dominicde Incarnatioms DCCCCLXFIII ohiit' 
Ai^iiMtnktnJVolkmts. Codex vero' Bibliothecse Metropolitan« & Dresdenfis po- 
T;JIIf«i776fteriores voces emendatius trknfcribunt : Obiit J^ok Comes. Magni 
norainis generisque fiiiffe hunc Wok Comitem dubitare vix licct, cum 
Cbfmas ejus emortualem diera, in quo alias admodum parcus , configna- 
verit, cujus tameH geuus geftaque > tanquaffl inpuceum incidiffenc , ho- 
dic incognita funt» 




AN 




UoXESLAi \U 3* 183 

ANNUS'969; 

iam clarum in Ditmaro fidiis oftendit tantum Bohemis 

coelum , iterumque intra nubes recepit ^ tanta fane 

populi moeftitia & ejulatu , ut majori dblore patet 

haud amitti poffit* Defiit itaque hoc amio lucere Ditmarus 

prJBcijTitantibus fatis quarto nonas Jahuarias exflin6tus , iaqnejP^^^^f^j; 

templo Divo Vito facro fepultus. (^*) Per id tempus .ex Itap 

lia poft decennale ftudium Pragam tediit adolefcens dfiobus 

ordinibus facris infignitus ', nec mitius egregia libropumrfupel- 

le6lili inftru6tus« Js erat gente Bohemus-patre Skwnice, ^, ^^^yj, 

Cdmite Libicenfi, matre Strze^islava brognatus , Sobiebord, awwwi».»*. 

Spitimiro , Bohuslao , Bor^egio •& Czasfeb &atemo fanguine^^**^ *' 

junftus , nomine slavico Woytiech, latino Adalbertus dic- 

tus. (^) Aderat is , inquam , cum Ditmaro panlrentur exe- 

quije , popiilusque paftorera fuum amiffum' imulto '{irdl^que' 

retur raoerore » quocum is l^fjeter lacrymas fua fociAbat fof 

fragia, multisque pietatis* opertbus DBum animse Ditmari 

propitiiim exorafe connifus eft» Subito Proceres , populum- 

que divinus qddam Spiritus fan6Vaque opinio afflavit, fore , 

ut facer hic tyro plura aliquando probitatis editufHS fit 

exempla , in id igitur onmium converfa cura , ut Duci Bble^o 

lao innotefceret., invitus ad Principem fa^tus inter eircttrt- 

fufam hominum multitudinem his verbis Boleisko priefenta- 

tus eft: Velis, nolis, ferulam eplfcopalem tibi d^feifiAos, 

ingratiis licet Antiftitis Pntgenfis nomefl & onus ieres» Ck- p^^^T"" 

ri tui natales , ttra virtus , dofh^inaque ab unguiculis tois no-^»p««'. 

bis cognita atque probata , hoc fibi -deciis expofcont. 'Te 

Do£to. 



184 Ankus 9% 

DoStorem divins legis , te vits jeteraae ducem, te moni- 

torem , paftoremque fequi omnium alte fedet animis. Uni- 

verfa , quam cpram vides , muititudo cleri populique nemi- 

iiem te Pi;asfuUs prsrogativa digniorem judicavit. Ad qus 

Frodislai Ducalis Cubicularii verba (^) obrigiiit pene Adal- 

bertus, & certantibus omnium pro fe votis,imus ipfe libi 

OMthur reftitit niulcum lacrymatus , palamque teftatus imparem fe 

efTe tanto oneri , quod fibi violente impofitum irent ; cum- 

.uirgeretur vehementius , fimpliciter-negavit futurum unquam, 

«t ^fligiam tam praeceps fcanderet. £t nihilominus tam 

\. jj.^ ^^ pervicax fuit omninm conipiratio , ut vi6las pofli^emo ma* 

'timittma, qus dederit, obje£i;a animo religione : D£I hominumque voci 

porro oblu^ndum no» eife. £le6tus itaque £pifcopus XI 
Calend. Martii eodem , quo Ditmarus anno fatis ceflit« (.^) 
£rat tum Csefar Veronae 0) Italia; rebus intentus , ad quem 
prster moram defignatus novus Prsful cum honorifica lega- 
t^nttnr ad tione muneribiisque mifius. Neque ibi qiucquam obicis : 
^'^^'"'^-deleftatus Cxiartam magnificis donis (^infe6tum aurum ar- 

genturaque erat, ideftingens gaza rudis) miratusque terrs 

Bohemae fertilitatem tantos thefauros fbndentem, C/) utpri' 

.mum ex nunciis inteUe^t,quQdnam legationis caput efiet, quid- 

.ve gens Bohema peteret, nihil cun6tatus confirmatum III 

.Nonas Junii annulo pedoque Woytiechum Willigifo(s) Mo- 

guntino , & Alberto Magdeburgenfi Archiepifcopis , qui 

Caefarem in Italiam fecuti erant , (^) confecranduin dedit , a 

quorum altero is confirmationis facramentum cum nomine , 

ab altero CO dignitatem Prasfulis lll Iduum Junii accepit. (^) 

In. 



BOLESLAI 11. 3. 189 

Inde tertio die Caefari , Archiepifcopis, legatisque di^ gra* 
tiis Verona relifta in patriam incolumis rediit. Ut prope Pra- 
S;am in Albiim montem ventum eft , abhinc ad ufque Divi 
Viti nudus pedes , aperto capite flens , fuamque indignita- 
telb accuOins proceffit« Exceptus iilhic cum vexillis inter 
facros hymnoS maximosque iacerdotum , gymQafiarcharum 
ac populi plaufus in epifcopalem cathedram collocatus e(t> O) 
Ab ea folemni pompa (^O Boleslaus Adalbertum , Antifti- 
temque Divi Georg^i M ariam ad fe acceriit , & inter cetera 
venerationis figna lege religiofa seternumque duratura fanci- 
vit, utiian^tsDeoquepropriaBeilent donationes omnes,quas 
feu ipfe,feu quisquis aiiusPragenfi Ecclefis, monaiterioque Di- 
vi Georgii feciilet , qoae iigilio manusque Ducalis fubfcrip- 
tione roboravit. ip) Tom verfus Adalbertus ad exercen- 
dum munus fuum, illico orius, quod formidavit,ienlit;qoan- 
quam enim Chrifli fides jam magnos progreilus in Bohemia 
fecerit, molti tamen immani perfidia adfimulaara defece- 
rant. 






ANNUS JESU CHRISTI 969. 

JOANNIS Xni. PAPiE AN.5* OTTONIS M. 

IMP. 8. REG. 33. 

BOLESLAI n. AN. 3. MICHAELISEP.RAT^ a6. 

(a) \ Qouni hnnc emortiialera Ditnari , ut & reliqua paflim Hagecius 

/\ illoque veteriofres ex Cofma defnrompferuot, Qlui cum ve- 

Tofimillime in aliquo MS. veteri , Necrologiove hoc anno mortem />//.< 

nari Epifcopi fcil. Brandenburgcafiii , confignatam reperiflet» eam ad 

PAitsiV.ANNAJL.HAGBC. Aa Pro. 



i86. Aknus 9^59, 

/«^ . • • c Praffenretn fpe^lare ratus, eius, ac proiade etiaio 'S. Adalberti ^eila 
Paiv. ad ivM^^^^ Mnv& quatuQrdecim praeoccupavit. Prioia, quod reperi , Cruge- 
NofCyan^ rio hic «nnus prxmarurus vilus eft, qui itaque annum 074 ejus tnord 

defignavit^ quem poftea Balbinus aliique fecuti. At cum nerghauerus S. 

Adalbertum lerius cathedram Prageufem confecutum adverteret^ bre^ 

Ben[bauer snvemqnQ Epifcopatum Ditmari ex Cofma aliisque omnibus ooftris legif- 

rroto M. fa-fet, mortem illius ad an. 979 tranftulit, fedutrumque minus redte^cum 

ftif.f.9. enimjam certum fit S. Adalbertum anno 982 in Cathedram epilcopa- 

lem eveflum, indubium quoque eft Ditmarum adhuc anno ij^z fuper- 

ftitem fuilFe. 

(Ji) Cofmas ait eum ordine Subdiaconatus fuifle infignitum 9 qui- 
que generatim dicit : eum de Pbilofopbia caftris » ubi decem aut plusmi^ 
litaverat annis ^ rediijfe^ quod perperam Hagecius ad reditum ex Italia 
traduxit , cum couftet S. Adalbertum Magdeburgi fub difcipliua Archi^ 
epifcopi Adalberti r qui anno fuperiore primuni, ut fupra vidimus» fe- 
dem Archiepifcopaiem occupaverat } difciplinis Philofophicis^' imbu- 
tum fuilTe. 

% 

{c) Hic Proftislaus Ducalis Camerarius rurfum omnibus Hagecio 
vetuftioribus fuit incognitus. 

[i) Biograpbus S. Adalberti non longe ah urhe Praga^ Cofmas 
44puiMaUUoJ^ ^ph^^ Le^^ig^^^dec XI Kal^ Martii hanc eleftionem fad^am foillc 
^^;/. ^/^j narrant# Prior practerea addit : eodem die Dominico^ quo fadta eft 
^ g^a 'ele€lio> daemonem per os energumeni inEcclefia S. Viti exorcifmotra- 

diti confelfum , quod novi Epi&opi fanclitas fe excedere cogat. Id 
alter Biographus a Willicone Pracpofito Ecclefi» S. Viti , poftea Mona* 
choCaflinenfi exorcifmo huic 'prseiente ^ narratum & fcripto Abbaci fuo 
traditum fuiiFe. memorat» 

{e) Cofmas id fub Ottone II fa6>um fcrrbit, quem tum de heUo Sa^ 

racenico rediifle ait : quac verba oppido oftendunt S. Adalberti confe^ 

crationem cum prsefente anho conciliari haud polTe. Defumpfit autem 

^ii AWi/tyerba hsec^Cofmas ex primo auftore vitjc fine ullis notis Chronologi- 

^f^ cis fcribente, cumciue Chronographum, qui geftaS^Adalberti inannos 

difpefcuiiret^ non inveneritt quid mirum fi aberravit» omnesque po. 
fterior» iu eundem errorem traxic. Sed huac errarem Cofmc jam 

COf - 



BOLESLAI lU 3* rt7- 

abrrexit Annaliita Saxo his verbis : ScienJum quod Cofinas Pragenfis AmatifiaSax^ 
Ecclefia Decanus banc eleStionem ^ confecrationem Jinno Dom. Inc. ^ an, 98^. 
DCCCCLXyilll ajftribit 9 cum conventus iUe pofi beUum Saracenorum 
Veronas ah Ottone II babitus , cujus ipfe in eodem loco meminit , Dom. 
Inc. Anno DCCCCLXXXIII acciderit. Erravit proinde etiam graviter 
Balbinus, quidquid copiofe ad vindicandum annum 979 congemt, BdbAnEjnuU 

(/) Cofmas dc veteriores nihil de his donis , iUius vcrba funt : 
Adquem ( Ottonem II. ) Slavonica manus Boemia cum ele&o pergit Epi" 
fcopo ferens ex parte Ducis legationem f ^ totius Clert atque populi pe^ 
titionem , quo imperiali natu eorum communem confirmet eleQionem. Glu« 
verba rurfum Cofnias ex eodem primo Biographo S« Adalberti defcrip- 
fit. Innuimus jam vero Tom. IL noili^orum MSS. nusquam antehac 
editorum Cofinam hunc tpfum Biographum prse manibus habuilTe ^ quem 
integrum paucis mutatis in verfus leoninos tranfiulit^ quos eodem To* 
mo priraum in lucem protulimus^ 

{g) Et iftud Chronologicum Cofms indicium probat confecratic^ 
nem S. Adalberti ferjus famm^ cum Willigifus nonnifi anno 975 fe- 
dem Moguntinam ^ ut jam alibi oftettdimus , occupaverit. 

{fi) Adalbertum Archiepifcopumnon hoc^fed fuperiore anno iuif- 
fe in lcalia, fupra oftendimus ^ & vero fub S. Adalberti confecrationem 
jam is obierat^ prsmortuus enim anno 981* AtmalifiaSax^ 

(/) Hanc incogitantiam Hagecii^ qui S. Adalbertum prius duobus 
fiicris ordinibiis in^uitum » deinprimum iacramento coufirmatipnis ini- ^^-^ ;^£ ^^^ 
Ifiatum perperamafleruit > jam reprehendit Balbinus. hc. 

(k) Hunc errorem diei traxit Hagecius cumplerisque aliisexmeii« 
dofis Coiinc Codicibus ^ re£tius habet Codex Dresdeniis III KaL Julii^ 
cum enim ex priore Biographo certum fit S. Adalbertum fefio SS. A-> 
poilolorum Petri & Pauli confecratum , non potuit id nifi IIL Kal^ Ji^ 
Uifieri.^ 

a 

{I) Nudis pedibos S* Adalberfum intrafle Pragatt non modo re^t 
Cofmas, fed etiam perVetuAus Codex monafteriiS* Qcdlis^ ad quem 
provocat Baronio8# BarMiMt mi 

AaA <«r) ^^^4 



jSJ • Annus 969, 

(w) Interpolator Weleslavini faepius a me laudatus, verofiinil-. 
liinam originem pompse illius folemnis, qua etiairi hodie Archiepilcopi 
Pragenfes fub inthronizationem fuam a loco aliquo urbi Pragenfi vici- 
Do per triurbem in Metropolitanam Ecclefiam deducuntur , non in- 
concinne ab his temporibus, primisque Epifcopis hofiris repetit^ quos 
fcilicet feu ab inveftituris Imperatorum , feu confecratione Moguntini 

{)afnm extra Bohemiam prxfiita reduces Clerus populusque fimili fo- 
emni apparatu excipete , & in Ecclefiam Divi Viti deducere folebat^ 

(/r) Paulo aliter h«c Cofmas : Hujus tampraclari Adalherti con^ 
filio ^ pradicta atque dik&a Jua fororis Abhatiffat Mari<t inttrventu 
Dux Boleslaus 9 quidquid Prdeful Pragenfis usque bo4ie in fuopqffidet 
vel ohttnet Epifcopio , vel quidquid Abhatiffa opiavit dari ^ fieri uti^ 
litatis infiio cotnohiop gratuita {^oXftsXm^ ?i\i%)utrisque concefit pieta^ 
te^^ canonum facra confirmavit aufforitate» 

PRiETERMISSA, 

'Han/k.Germ. A d huuc anuuni Hanfizius refert diplomfi Ratisbonenfe ab Ottone 

Sac. T. ll.p.I\ Imp, & Joanne fummo Pontifice in Synodo Romaua praefentiaque 

158» certtum & feptemdeeim Epifcoporum in favorem Coenobitarum S. Eme- 

rami datum ,' in quo inter ceteros Epifcopos etiara Bragenfis Epifcopus 

, fine tamen ullius nominisexpreflionelegitur. fdemque diploma hoa 

^^/*^*modo apuddidtum Hanfizium^ fed etiam Hundium^ Meibomium^ Bier- 

■xiKAffiow^^^^^® Pezium, Oefeliumque e diverfis codicibus exfcriptum typis- 

7. £ I». ^^j[que vulgatum deprehenditur. Nec dubitant Hanfizius alitque non- 

Feziusi.if^nv^&i^etYixmQBragenfemEpifc^umXi^^ defignari, eundemque 

'i^i^OefeUT.hSynoAo huic Romanas interfuiile^ cum ,ex Cofms communique noftro- 

h^l^* rum Chronoloria Ditmarus jam abno 967 fedem Pragenfem occupave- 

rit. Gluodfi djploma iftud omnes notas finceritatis ferret, vix aliud 

fupereflet^ quam Cofmie Chronologiani ample£ti, & Ditmarura vel iu« 

vito Epifcopo Ratisbonenfi , a quoquo demum Antijftite confecratum 

juiire adroittere» ut proinde quod ha6tenus nonnifi via fa£ti ufurpatum 

fuiflfet, demum fub S. Wolfgango Michaelis fucceiFore fecundum cano» 

nes ecclefiaflicos confummatum fuerit. Sed multa funt, quc diploma* 

tis iftius fidem fufpe6>am reddunt. Venim qutdemeft» utiex TomoIX 

Conciliorum p. 1238 legitur^ hoc anno VII RaL J[unii SynodumRontib 

cMebratam^ in qua ctiam Beneventana Cathedra in fedesL Archiepi^ 



9 

BCVLPSLAI 11» 3« IS9 

(copalem eve^a; verum etiameil, Michaelem , qui firtrfSriptiis quo. 
(jue legitur, adhuc amio prxfente Uaiisbouenfi EcoUfvt prsfediire. Sed 
totius diploinatis tenor indiciis quibusque Qhronologicis inter fe po* 

Siantibus refertus eft, ut nec huic, nec anno 962» ut prius fenferat 
anfizius, refpondeat. Dicit enira iliideraOttorquicujusnumerifue* 
rit , non exprimitur ) Quod per htterventtm dulciffmi fratris nojiri Hen^ 
rici Ducis Bajoariorum hoc privilegium confirraaverit, cumtamencer^ 
tum fit Henricum Ducem Bajoariorum fratrem Cttonis Ljam mortuum 
fuiire anno 955 non roulto poft gloiiofam illam ab Hungatis relatam 
vifloriam f, quo quidem tempore nec Otto L adhuc Imperator Au&fiw 
fuit, quo titulq eum diftuin diploma liobilitat. Qluocl alterum eft: ili 
hoc diplomate Re6lor feu Abbas coenobii S. Emerami jam fecernitur -^. s-Woif 
ab Epilcopo RatisboaenG , cum tamen certum fit ufque ad S. Wolf- ^ ^aptl 
gangum Epifcopos Ratisbonenfes firaul fuilfe Keftores & Abbates ca^ Afa6ilhri. Sae^ 
nobu ifHus. Gliise pofterior procul dubio caufa fuit Eminentiflifno fia- y. lientd. - 
ronio, ut teftatur Mabiilonius, quod difloaa hociid Occonem Hit^efe- 
rendum elFe exiftimaveric, fed ^idem quoque tempori obfltac not^ Chro* 
nologica: Henrici fratris JOucis Bajoartorum , & fublcriptio MicbaeHs * 
Epifcopi Raiisboneftfis y qui jeque raiilto ante ' demdttuus. Nifi 4icere 
malimus yiKtmJrcorem more illius feculi mofratruele acceptam fui&> 
fe , intelligenduraque elFe hic Henricum Hennci prioris filium^ fub* 
fcriptioneni autera A//r^tf^/// perperam a Chronolons imperito fiiilFe 
intrufatn , cum in exemplari , quod edidit Hundius ocMeibomius » cxw^ 
prdla non legattif « @luo pa6to omnino lioc diploma ad Ottonem UI 
referri poirec, non tamen ante annum 985 » quo priraura Henricushic 
Ottoni conciliatus eft, nam & eodem anno Joannes XV Cathedrae l^o^/lnneU/ldSax^ 
manc prcfedic, & Praga jam Epifcopum, non quidem BicqMirum, fed'^"'^ 9Bs» 
Adalbertum habuit. Gluod ad vicinam nobis Mifniam Saxoniamque at^ 
tinet : difciraus ex AnnaliftaSaxone noniina£pifcoporumprimorum,quif^M/«Jkxtf4il 
Hoc auno a Magdebuirgtofi Archiepifcopo Adalberto confecrati fuut , *• «• 
de quibus idem : Alalhertus yli^cbiepifbopUs a Clero if omnipopu^ 
lo magnifice ftifceptus . • • . confecravit Bojonem Mersburgenfis Ecclefim 
Paftorem prtmum ; BurcbarJum Mifnenfis Ecclefi^ Proviforem primnm i- 
Hugonem GcMfis Ecclefim Epifcopum primmip • His confratrtpus coap--. 
tavit hnperator tres prius coufecratof , boc efi Dudonem Havelbergen^ 
fem^ Dudelinum Brandeburgenfem j &* jfordanem' Fbzhanenfem , omnes 
fubJeCtionAk Epifcopo Ms^fwceffirihuffr^ittentes. - E qttonwi-iMl^ 

inero cum fit viciniifimii^ nobis Epifcopanis Mifiienfis^ cujus fines bul- 

la 



190 Annus 97^. 

kqusdam Jbidhis Papas conremvit^ eosdein cum finibnf Epircopaa 
tus Prageniis conciliare td tnnum 973 > quo ille ereftus eft , conabi^ 
mur. 





ANNUS 970. 

rofe6lus efl Bolesiaus cum fervitbrum comitatu Boles' 
P,fZ T; W^ laviam , C«) ifthic profufum fanguinem Divi Patrui fui 
%uvuu/h " JL veneratus propitium imperio fuo Numen cum lacry- 

mis deprecatus eft* (^) Sub reditum fuum, cum eo loci 
eques perveniffet , ubi quondam Wenceslai exuviarum vec- 
tores quievere^ gravi praeter confuetudinem fomno obrui 
cGepit. Comitabantur Frincipem duo de turba Palatina Ja- 
robogius , & Krotislaus , ad quos converius : Juvenes , infit , 
fi veftrum alterutri tranfverfi calles viarmnque compendia ex- 
plcnrata fuht , indicet , nifi enim ocyus hofpitium aliquod oc- 
cupamus , fob dio capienda quies erit , tantoopere oculos 
jneos fomnus gravat. Jarobogius cum fe£tum per faxa cal-, 
lem Profyk appellatum oiTendiiTet , hic , inquit , expedito ho- 
siinipervius eft, quo folum utuntur, qui pedibus iter faciunt^- 
(^) hic nos ocyus adviUse Libenfis plana deducet, inde non 
lOvLgQ Porzic2anium abeft. Probante compendiarinm iter 
Frincipe faltum feftinanter ingreditur , ac tanta fuit in Prin- 
cipedormiendi libido, ut comitum qusquae faceta narratio 
haud prohibueritf quominus in ipfo montis defceAfu Boles- 

h\i& a.fomno iibi impenve poiIet> equo Itaque defiliens,hu^ 

mi- 






> a 



t •. 



SOIESLAI in 4» IQT 

ciique fltatus fomnum capit. fuper pallia a coraitibus fubftra- 
ta , idem nonnihil remotius alligatis equis fkciente Jarobogio . 
aiteroque Krotislao. (f^ Horam circiter is tenuit fopor , ex-' 
perredbus Princieps ad comites ait : O quam felici oftento m^ojimmn ftr 
beavit fomnium ! Reddidit hic loci mihi Numen fumme pro^/j^^ 
pitium Patruus meus Divns Wenceslaus. Id beneficium 
pietate aliqua penfare 0|)us eil. Advolvite firato meo ia* 
xum , iliique cultro meo venatorio crucis fignum inradite. 
^t tum.quidem reditum eft.PragaiQ^ at quarto poftdie ideft 
Idibus Junii per edudum Praga sdiiium , murariorum lapicir 
darumqoe gcegem moles templi sedificari coepit , cui ipfe Bo- 
leslaus ja£to primario lapide initlum fecit , confummatom eft 
opus XV Kalend. . 06tobris , i') confecratum dein prima Do* 
minica Oftobris (f) in honorem DEI'ac S» Wenceslai praB--W'*2'«e&. 
fente Boleslao Duce , numerofaque pie credentium multitu- '*'"* 
dine ab Epifcopo Adalberto. (^) 

ANNUS JESU CHRISTI 970* 

JOANNIS PAP-fi Xm. AN. 6. OTTONIS M. 

IMP. 9. REG- 34» 

BOLESLAI II. AN. 4. MICHAELIS £P. RATISB. »7, 

(dr) n^Ibinus nullft allata caufa ab hac Chronologk Hagecii recedit , SdH.h^H* 

IJ oarrationemque haoc feu iii annum 971 , feu 972 rejicit> ve-p- 127» 
rofimillime, tjjuod alteruiro anno innitia Pragenfia Epifcopatus inne- 
xuerit , cum indofaie ab Epifcopo Pragenfi hanc Ecclefiam confecratan 
fttiiTe crediderit. ^ 



* 
I 



»9* Aknws 970* 

(i) Banc integram anni hujus hiftoriam primus rurfum protulit 
Hagecius /quan<]uam non diffitear exftare yeteriores imagines, quae 
fomnium hoc Bole^ Pii teprefencant , quas me fctcile induxiileQt» ut 
Hagjecium hasc ex facratiori quodam Ecdefia; Profecenfis Qibulario de- 
prom^fiire credidifTem, nifi maximus Chfonologicus error ^ de quo infra» 
onmi me credulitate deturbaflet» 

■ ** . « « f.- ,« • ' . 

{c) Imo hanc pritcipnam currulem tntiquitus vi.am fuifle Praga 
Brundufium proficifcentibus c^ultis vetufl:atis indiciis» qus fub decur^ 
fnm hifioris occurrent, proditum e(iy di^uaautem hic afcenfiis tfe£la 
per faxa publica via slavke ^rcfef» 

(^ Horum nomina & memorise in nuUo quoque reteriore occur^ 
runt. 

(e) Jam brevitatem femporis , qua moles hacc Ecclefise abfolura , 
Oiiger. tK>^# miratus eft Crugerius; admodum compendiariam hanc ftrudhiram fiiiire 
^dver.adii* Qportuit , qu« nou multo amplius cum interiore apparatu^ quamtrium 
jufuh menfium fpatium , popofcit. 

(/> Litera Dominicalis anno 9^0 fiiit B , ac proinde prima Do^ 
minica Oftobris eodein anno iucidit in diem a Oftobris, Supneriorc 
anno incidit Dominica hsec in ^mam 0£tobris , quo ipfo die amplifiimus 
Magiftratus Veterourbenfis , Patronus hujus Ecclefi», in Primorum 
Regni Ordinisque Ecplefiafiici frequentia fumma folemnitate o£lavum 
faecularem annum hujus confecrationis celebravit ; feftivitatem haiic ma- 
gnifico dono auxir. AuguftifiTima Imperatrix.nofiraMariaTherefia^qua^ 
pretiofiflimum apparacum facerdotalem , quem vulgo omatum dicimus, 
Ecclefise huic liberaliffime obtulit vel eo fummi ducendum, quod ipfa 
Augufta ad harum vefiium facerdotalium operam pie ma^um admovif- 
fe feratur. 

{g) Si reipfa hoc templum, ut communis fert fama, traditioque 

auaedam, a S.Adalberto confecratum fuit, tredecim faltem annis 00- 
BMtnmc.vii. • ^^^^^^ id accidere debuit, fane pra^fente anno S. Adalbertus necdum 
f,\7% ephebos excelferat. Advertit jam iftam difficultatem Balbinus, qui S. 

. f. Adalberto Ditmarum fubftituit, fed ne futdepi Ditmarus L Pragenfium 
p^T^adtT ^Pifi^P^^ infulam ajpud ngs gejiavit hoc anno , refte argumentatur Cru- 



rriiiSp ittio njo^ fi confecrado hoc umo accidic , faeculamque anmu 
dies rite conrervatus eft pofteritati^ ne quidem aMichaele Epifcopo j^pud MahiH^ 
Ratisbon^fi haac fun£tionem peragi potuiflTe 1 cum . au6lor vite SJ^* y* BmciU 
Wolfgangi Jtf ichaeiem annis pofterioribus Epifcop((tus fui infirma va- 
letudine perpetuo preffiun fniire prodat. 



D 



P R iE TE R MIS S 

.emortuo hoc aiyu) . Adalberto PaOavienfi Epifcopo fucceflit pottHanf.jac.Qcr, 
I menrem JunfttmPiiigrinus^utretleadnotacHanfizius&Sigismun- T.iif^isgl 
dus.Calles^ fub cujiis Epticopatus initium S« Wolfgangus gente Sve- CdJ^^ ^^^ 
Yus Monachus ccenobii (quod eremus Helvetica DivK Virgini lacra di- '*^''« '*• '•P* . 
cebatiir •) in Noricum venit , & fub principium fequentis apni in Pan-?iJ?*^^ ^ 
noniamdefcendit, Hungaris, jam poft cladem Auguftanam niitioribus/,;^^^^,}//!^^ 
fiidlis^ & pacem cum oceidencadibus atqueOttone colentibus^ utHan-^^<r iHvhis 
fizius & Calles inquiunt^ evangelium prsdicaturus. Glus famiiiaris e- ^'•lc. 3. 
jus Biographus his verbis enarrat: y^Sbatisfui licentta monafterium ^ ^f^S.Wfl^. 
monacbum dtftrens • • • • per yllemanniam devtnit exul in Noricum ^ j^^i^' ^^ 
ad cujus orientalem plagam cum bumili conutatu pergens, pr^edicandi ' ^*» • • 
gratia Pannonia petit confinia, ubi cum veterum fruttces errorum ex^- 
ftirparetj ^fteriks fquallentium cordium agros evangelico ligone pro^ 
fcinderet, firugemque fidel infeminare fnfira laboraret^a Piligrino Pa^ 
tavienji Pontifice ab inccfpto revocatus eft opere. Sdlicet demum anno 
97a* 6luae idcirco hic protulimus « tum ut oftendamuis ^ quantam etiam 
veteriores quique noftri vim Chronologise intulerint , cum jaili 30 & 
ampnus annis prius S. Wolfgangum Ecclefias iu Boh^^mia confecralfe 
fcriprerunt^ tum ut viam fternamus ere6lioni Epilcopatus Pragenfis, 
qui nonnifi Prsfnlis hujus confenfu initium fumpfit Aiia hic merito 
quseftio oritur : Num S. Wolfgana^s unquam in Bohemia fuerit , uc 
pofteriores etiam quique no.rai amrmant , quorutf complures ( inter ^* «» ^fh. 
quos etiam Balbinus, Cru^rius, & Ven. Clianovsky 3 ajunt S. Wotf-^' ^*^^*jf^ 
gangum in Bohemia eremiticam vitam egifle, & veingia iUa P®dum|j^^jj^^^^ 
petrsimpreifit^.quse locis pluribus, prtefertim circa Chudehicium i^^/UgH^b. fI^ 
pm & ulcra Kru^nam venerationi etiam hodie funt > manifefto efle te-^. 1 1^ ' 
ftilQonio: nempe ittprefla fuifle cumperegrinaretur ut pafij^ yvel com^^f^ MaMK 
nfQraretur ut eremita. Sed nec Bibgraphus ejus familiaris, nec Ar-^*^ 
nolfus verbo meminerunt S« Wolf|B^gum fuiflb in Bohemia, qui uter-- 
que imo ait: eum non eremiticx vitie alibi agendie cmf^^ftdrevelatior. 
f4KsIV.ANHAi,HA0fec» Bb . ne 



194 Ankits 970. 

(£m9wt%yc.Une divind incit^ttm ai pirdtiiiinSim Pmftonia evangeJium liceniimn B 
Jiio Ahhate ^ftuiajfe ac impetrajffe. Minus fe6te igkur ex horum feii- 
tentia fcribit Vem Chanowsky : iS* Wolfgangum inifiiim a Piligrino in 
Bohemiam , quem eundem etiam advocaverat in Ungarian^ Piligrinus 
enim uon advocavit eum inHungariam, fed ex Huiigaria f evocavit^ iic 
fupra legimus* . Qluod ad veftigia pedum faxo^ incila attinet, ea fpec- 
tantur non folum in Bohemia, fed aliis eciam quibusque regionibus f pras* 
fertim ubi honori ejus condita funt templa ) quas nunquam vel pede 
tetigilfe S. Wolfgangum certum eft; Fa6\a autem funt venerationiii 
caufe iftiusmodi veftigia, qu« pf^Oiiit ferme unifofmia funt, ad imita- 
tionem & finrilitudinem veterum illorum veftigioruta, qusolim Ratis- 
bonaepublicsB venerationi proftabant, & de quibus vetus auth^r iiivi- 
ta S, Wolfgangi rhytmis confcripta: . . .- 

PeJihui ut terra ceffit 

' ' Suis /petra tsf liquefiit , 

Pedh iconem imprejffii 

Ut apparetiodie^ 

Sic Philippiis M^i^Hvs Medicus vati cauia canit de ejusmodi veftigii&' 
noa modo pedvm fed i^ti«m iiiaq!aum^.q.ur jrervabaaturpropelfchelium' 
iiifimbys dio^cefis Saiisburgenfis 2 _. 

Ecce autem res mrai mofiuSf plantas^ue pedesque 
^ccipit immerfis f mthmm 4thRtafig9rem 

Ai VUmn s^^^ dicere malinras hxc eadem vfetufta pednm v^fttgia ex Vicina Ra- 

fVolfg.c,U M-tisbona translata fiiifle inBohemiajn, ciim Mabillonius in obfervationi- 

11» ' bus fiiis preyiis nullam amplius eorum memionem Ratisbonae exfian^ 

tiup fiiciat^ cum tamen tumuB innavi l^clefia S. Emerami admeridiem^ 

corporis In cripta oMdeffta/i, if cafulig in facrario fervfttae meminerit* 

Pariter nbn abflmilis difficultas eft defioiendi , num revera S. Wolfgan-, 

gus, qua Epifcopus Ratisbonenfis, untj^nam fuerit in Bohemia» deique' 

etiam filet uterque vetuftus author, Udsilricus Onforgquidem in Chro^ 

jlfudOefih T.nicoBavariai fscculi XV. hiftoricus ait : 5*. fFb/Jgangus injSobemiaprovincia^ 

^* qu4e tuncjiih Katishonenfis Ecc/efiJe pdrocbi^^ exftitit, noviter vana ido/tt 



BoJkESlai ju 4» 195 

' Mlyecerat Qttonis rogatus Et Laurentius Hodiwartus egttddem setati^ ^^^Hmdem 
iuquit: Pragenfes Sacerdotes de doEhina tf vitainvejiigavit. Sed taiftT. L^. 177, 
Fecentibus uuchoribus vix plona iides tribuenda , prsefertim cum fuTpi* 
cati Kceat eosdeoi j uti & aUos polleriores, hec nonnifi per conje£lu« 
ram aliquam ex primis duobu$ vetufiis Biographis deprompfiiTe ^ qui 
lyunt: totam perluftransfuam diacefim cnn€hs Jalai^^ 
odore adff^erfit^ non animo reputantes ,S* Wolfgangum plane pufillo 
tetnpore regimea Ecclefise Bohetns tenuiife: Nam confecratus illepri* 
mum Epifcopus anno 972 in autumuo^ ut fuo loco oftendemus, quem 
mox principio fequenris nnni confecuta ere6tio Epifcopatus Pragenfis, 
& feparatio fiohemias a Ratisbonenfi parbctiia , adeouttambrevi teaipo<# 
poris inrervaUo ea perluftratio dioecefis fuse Bohemicae difficulter acci* 
dere potuerit. Potuit tamen S. Wolfgangus confecrationi aut inaugu- 
rationlDitmari interfiiifle Pragac» aut concambii illius ( cujus uteroue 
Biographus.meminit-) caufa adiiife fioleslaum^ qu<< pa£io omnino dici 
poteft eum per Chudenicium viam Pragam preheudme^ de quo tamen 
filent omnes veteres* 



• ■*> -*»»^' .-^•■^ -i^"^L V"»"V * ' ',^»"«^^'-' ■ ^^'•■^^ " ^i»»»'''"^ -• ' >>i»»^S-' ' ^/"••^- ' 



ANNUS 97U 

Nihilo inferior ea quoque fuit viiio, qoam prsfente an« 
no idem Boleslaus habuit , eo etiamilluflrior, quo 
l^rsfentius vitas difcrimen urgebat Principem. Sz- 
pius ante & maxime hac zhate colledta hominum Chriiliano- 
rum turba (quibus nempe ingens devotionis fervor, &tem- 
plQnim rerumque iacrarom cura quotidie oculis bbveriabatur) 
hortari, coepit Boleslaum : vellet aliquando aedificandis tem- 
plisy.vitaeque aiperiori niodum fac^re, animum laxare Uetio- 
libus, memctf eil^t, quidquid ipfe paterque ejus peccailet^ 
pridem expiatom elTet Quibus non iine lacrymis refpondic 

Bb a piif* 




ScttMfietas, piiiEmus Prjnceps : Sclo fidiflrima niihi capita , fcio promptius 

efle Namen ad largiendum veniam , ^uam nos mortales. ad 
poftulandum ; fed ne animo reputetis velim tam leve d^o 
tum^ germani, inquam, probiffimique fratemi fanguinis ^fiii- 
fionem, Is, roea quidem fententia, hand aliter atqueinno- 
centiflimi Abelis fanguis perpeituo vindi6tam a nobisDucatu* 
que noftro expoiclt. Non enim nefcio DEum mifericor> 
diflimum efle , quem ipfe fe profeflbs eft, fed & Zelotem 
non ignoro , qui vifitet iniquitatem patium in fillos in ter- 
tiam & quartam generationem. Satius eft ad DEam con- 
vertere corda noftra, quam malefaftis ejus jiiftitiam exaipe- 
rare. Sed jam iatis moerori , metuique datum , hilares vos 
pofihac efle jubeo. Quod ut reipfa jam probaret , ac qus' 
dam obIe5tamenta palatinis fuis propinaret , vehationem in 
Veunmr. fiiyg Scharka ifO indixit. Egrefli in nemus retibus prscinc- 
tum , tumultu venatieo capumque latiatu turbant omnia, Frin- 
cipe in qnodam colle cum faniulorum duntaxat uno venatio? 
nis eventum operiente. Hic dum alio oculos defixushas- 
ret , hem ! prster opihionem e yicihis lufliris prorumpens non 
ufitatJB magnitudinis urfus re6ta in eum fertur, ac tantusiiut 
imn/ t«(i0MCurrentis furentisque in eum belluse impetus, ut sgre fpa- 
* tium fiigiendi reliquerit. Fugam inter figno crucis fe munit, 
iperans , hoc praefidio fat tutum fe futurum. Verum poft-. 
eaquam urfum neque de re£tp curfu remittere , neque ad 
manus fatis armorum efle cognofceret , tum demum aeflima- 
ta periculL magnitudine expallefcer^ ccepit. Jamque haud 
longe «bent immitis fera , cum riepente intercurrens fenex 

• • • 

qm- 



BotBStAi it» js* 197 

quidam fflulca canitie divinoqne quo^am yultu venerandus , 
oblongo , quem manu gerebat , baculo belluam percutit atque 
abigit, quae prfl^ceps viam relegehs, uno veluti momentodi^ Dfftn^wra 
paruit. Habuit vero Boleslaus viro defenfori fuo eas , quas vtoframi/m, 
par erat, gratias, exqub non praBte.r admirationem Intellexit 
urfum illum unum efle de ipiritibus immundis , qui ebrum 
locorum tumulis deledtarehtur. Tumulos faos enim , ajebat;, 
e0e hominum profanorum ex Cztiradiifervitiis, qui non lo- 
ti falutafibus undis tempore anciliaris beUi mag^ca promulfi- 
de a quadam Scharka enervati ante duceatos triginta annos in 
his locis cecidifient* (^) Inqulrit Princeps : unde hasc ille tot 
ibculis a fe polita nolTet? quis, & qiiod nomen ei eflet? 
Mathiam fe efle Chrifti Apoflx>Iam profeflus efl: , & cum di* j^tiiyi Muy* 
*fto in clariflimam lucem refolutus e% oculis Boleslai , famu- £?«nI^S^ 
lique evanuit , qui quod oculi fplendorem divini hujus vultus 
ferrenonpoflent, non nihii.iongius ab hero receflerat» Re- 
dox domum Boleslaus iingula , qu« fibi per venationem eve- . 
nerant , Adalberto Prsfuli ex ordine narrat, a quo conGliufiii, 
accipit : in rei memoriam Apoftolique vefierationm his lo- 
corum fpatiis Sac^IIum excitandum efle» (f) £t escfpeflave- 
rat fententiam iftam Boleski pietas dlvinique cultus profe* 
rendi ardor : nec mora sdes Divo Mathis i(&ic poni ccepta 
intra pufillum tempus ad faftigium perdufta eft. ('O Hanc 
omni apparatu inftrudtam dein Adalbertus folemni licu dedi^- 
cavir. (*) 



AN- 



'198 Aknbs 57j» 

ANNUS JESU CHRISTI 971/ 

JOANNIS Xm. AN. 7. OTTONIS M. 

T IMP. 10. REG. 35. 

BOLESLAI IL AN. 5. MICHAELIS £P. RAT. a8. 

(a} T\e hac iUva jam a£bim P. IL Amial. noftrorum p. 1143 • Gluid 

mJ autem hac taota amplificatione qusefierit Hagecius^ fcilicet 
oftentationem cujusdam eloquentic^ noa Veritatem ipfam luftorieam^ 
palam eft. 

• 

(l) Primum magics hujus promulfidis fatique Cztiradi prolato» 
rem Dalimilum jam eadem Parte II. ad annum 742 indicavimus. 

r 

(r} In hanc univerfam anni hujus hiftoriam haud vacat commetu- 
tari , nec aliquid fuppetit ex veterioribus , quod adjiciatur , quan- 
dbquidetn ante Hagecium neminem inveneris^ qui vel meminiiretseum 

&«;en^5'«neminemquefuperiorem habuere dein fontem Crugerius, fialbinus^ 

fuh. ad 24«Haqimerfchmid.omnesque pofteriores, 

Tehr.BalB.m ' . ^ ^ 

fchnid in&o^ (fi Sacellum iftnd communi fiima a pluribus fsculis inter vetufH& 
riuPrMgfnfi, fima Bohemis habitum^ quod ex numero earum XX Ecclefiarum eOe^ 

quas aBolesIao Pio conditas fuiiFe memorat Cofmas^ vixtlubirarelicet^ 
id annis his auguftius reddidit» & in formam elegantis £cclefis^fiinda« 
to hic loci Parocho , red|egit Reverendiffimus ac ExcellentilHmus DD^ 
FrancifQus Strachowsky de Strachowitz Metropolitanse Ecclefias Prse- 
pofitus , cjuem arnio prsfente Auguftiffima ob lua Avorumque metita 
ConfiUarii Aftualis liitimi praHrogativa nobilitavit* 

(e) Hoc Chronologis, annisque Epifcopatus S. Adalberti^ utjam 
fupeiiore anno ofteiidimus^ repugnat^ 

P R iE T E R M I S S A, 

Fatr^ in •rr.Y)dpi'ocius ad^huuc annum narrat Primores Rlatovienfis regionis Pra- 
hbut f* 2ZA*1l gK a S.Adalberto Epifcopo facro baptifinatis fonte fiiiiTe ablutos^ 

horum alterum fuiiTe Vitanum Rohomili filium, alterui^ firatrem Bohz-* 

diekum 



diekum Studenicii feu Footini ^ynaftas^ a quibus Fontiniorum proge* 

nies. Prsmittit vero jam ame a S. Adalberco huc milTum fuiflTe queo* 

dam pium facerdotem Switiskum' noniine, qiii Klatovienfes & Stude- 

cenfes Cbrifli legibus imbuit^ ejusdemque confilio fanum quoddam ii 

Saccllum fuifle traosformatum eo loco^ quo<vifitur S». Jacobi CtpellAb 

Usec rerum Klattovienfium origo altas jKxit radices in opinione popdk- . 

rium uoftrorum , paflimque inter finc^ras patrias liiftorias locum^me^^ 

ruit» At tandem prodirum eft, Paprocium hsec, & qu« fequente pa^ 

gina de fedkione &thQicorum, de Rohomiti uxqre Stowtnka/deTiior* 

}egatioiie facerdotum Klattovienfibu^ a S. Adalbertb fubmilfa^de Vita- 

iii icinere Romano cum eodem San6to, de Fontiniorum origine & Pria* 

cipatu per Klattovienfem previnciam narrat, deprompfille ex MSa hu 

ftorta Kiattovienfi Joaonis Klattowsky Neo-Prageofis Fratris Cnriap 

iit vocant, cui ut homo hic verfipellis conciliaret antiquitatem ac fi^ 

dem, aiithorem fe fseculis quinque fuperiorem emetititus eft^partum* 

que fuum falfo qmsfico colore nomine KotMtiiQi feu REdioiili priai Ah^ 

batis Ord« S* Benedidti Klattovienfis coenobii iu vulgus edidit» qui apud 

plerosque pofteriores plenam fidem confecutiis eft ; nam & Crugerio 0^g^*^t 

& Hammerfchraidio , & Bolduzkio imo & ipfi 'Balbino crtgulam nij^^j^^li'''^ 

cit, quanquam hi Chronologiam emendare conati^ De hoc fuble^ ^Kiatt. ^.tl . 

dei opere jam copiqfe egimus in Apologia noftra a pag. 2^2 ufque Boieluzkyiu 

291 p ubi onines fraudes authoris hujus detexiihns, & nec ttniquam coe- ^e^ Boi.c^Y, 

ftobium quoddam Ordinis S« Benedidli Khutorift exflidire ofteQdimuft ^*^^^'" ''^^p^^* 

Balbinus poftremum hoc ipfum fubolere.vifiu, ut poftea penitus Darra^^'^^^* 

tis & commemoratione authoris iftius ab{Hnueritf immo loco aliquo 

fateatur : eum mala velpotiuf audaci mam in eo labote verfatnm e^.^*^ t^etiu • 

Deploranda doaiflimi fummeqpe indoftrii Viri Floritni ifarameifchimd/^^ ^«"'jj** 

epera, qui potiffimum fublefto huic operi innixus^ uon parv« moiis^**^'*^ 

Hiftoritm Klattovienfem vernaculo fermone hoc tdhuc ikculo fcripfit* 




AN' 




400^ Amnvs 9^7a« 

ANNUS972; 

uperiorum atmorum tranqniUitatemturbavitcroentatem- 

peftas a popularibus idololatris concitata. Jam dudum 

ethnicorum in Bohemia fuperftitum oculis invidiofa 

erant Chrifiians religionis incrementa , ac proptereai in exi« 

Stiiiiei iini.ti\xpek omnium eorum, ^ai partes tuebantur, conclamabant^ 

t£e^!^^Non ceflabat contra Adalberti cura Principem populumque 

Gnriftima, Chriftianum exemplo confirmantis , & ad pietatis opera in- 

jBammantis* £a pafioralis induftria magis mag^que ethni- 

corum , & cumprimis potentionim exafperavit indignadonem» 

gui omnibus £ilutaribus contemtis monitis fxpe de exiiio 

Adalberti , ilepe de Bole^o ad ethnicas fuperftitiones re- 

docendo confultare foliti. (") 

Accidit hbc ipfo anno , utSIavnicus Comes Libicenfi^, 
ejusqoe conjux Strzezislava (^) fiiium Adalbertum in ca- 
ftrum Libicz confecrandi nuper a fe excitati templi caufa vo- 
carent. Paruit bfficiofe Frxful parentum defiderio , indutus- 
que talari tunica & cucullo nodus pedes per filvarum amba-r 
ges feliciter Libic2ium (<^) delatus eft. HicTumma letitia: 
bafilicoque cpnvivio exceptus tam patentum, quam fii^trum 
voto fatisfecit , Ecplefiamqoe folemniter dedicavit. Quarto 
jam ifthic transa6Vo die bene precatos fingolis, valedixit, 
atqoe ot ethnicis reditiisfans celaretor, clam omnes eodem 
refliito patemos deferoit lares, rorfum per tenebrofa deviaque 
nemorum Fragam feftinans. Inopine evenit , ot viarum igna- 

tos 



fiOLESLAI II. 6' 20I 

riis erransque in pagandrum ZelenkavienfTum agreftera tur- 
bam incideret, qui protinus gregatim advenam cjrcumftant, 
captumque fcifcitantur , quis elTet ? unde adveritaret ? aut 
quo contenderet ? Profeflus fe hominem efle mortalem Li- 
biczio Fragam< . proficifcentem , Inter agreftes n$nias ludiii- 
cationesque pertrahitur in villam Przerow , (^ quam eo tem- 
pore • pofleffione tenebat Prodislaus quidam de Tunaci pofte- 
ris. Is idololatra viruienttts cum quaeftionibus haud multa 
ex Adalberto elicere poflet, fubodoratus hominem Chri- 
ftianum robuftis fuftibus detra6lo cucullo pulfarijuflit, inde 
foras extrudi* At non impune. Vir flqmdem fan6tus ob- 
verfo in prsdiura vultu : Hic , ait , violenter mihi ereptus 
cucullus , hic tergum meum , nemini pignoratum , male con- 
^ tufum eft. Faxit DEtis , ut quisquis villam hanc (X)fleffione 
tenuerit , sre alieno gravetur femper , & diflblvendo flt nun- 
quara. (0 

ANNUS JESU CHRISTI 972. 

BENEDICTI VI. PAP^ AN. u OTTONIS. M. 

IMP.AN. II. REG.Q6. 

BOLESLAI U. AN. 6. S.WOLFGANGI EP.RAT^i. 

^a) o Adalberto qod tam negotiuin &ceinTere ethoici , qnain Cbri« 
- kj. ftiaoi ipfi , quibas ne(]ue cottgeoitos tra£tosque ab ethnici& 
mo mores ac ritos depooendi , neque ad essL&am legum eccieOafli'' 
carura obfervandam accedendi feria volontas erat , ut mo loco ex ge- 
itis S. Adalberci , qus hic erronee muttis annis prxvertic Hagecius , iJf 
luftrabimus« 

FAlL9iy,AMH&L.HAClC. Ce (i) 



901 Amkus 972 

^pvi MnlilU (hy Alter Blograplias S. Adalberti de Slawnifco & Strzezislavt 
fac. V. Bcfied. ait: Mater ejus Strziezisfava ex genere Boemorum erat nQhiliffima cla^ 
^•8^5 roj digna jugalis jun9a digno marito , marito videlicet ^ quiHegum tan- 

git lineamfanguinis f quem longelatequejura^dantemhodie tremunt, Hen^ 

rico Regi acceffit proximus nefos. intelUgit auten^ Biographus iite 

Heoricum Sanfhini , fub quo yitam S. Adalberci fcripQt* De quo jam 

uon minima difficultas oritur^ quomodo Skwnikus nepos S^Henrici di- 

n r r - ^^ poiTit , cum uon modo ipfe ^ fed & iilius illius S. Adalbertus S. Hen^ 

G^tf; wcr» " ^^^^°^ *^^^^ prscceirerit. Clan du Frefue quidem in GloiFario fuo 

M/! ^^^***co2VO documemo oftendit, eodem faeculo vocem nepos pro patrude^^A 

confobrino fuilFe acceptam : fed rurfum qo»ri poteft , quo pa6to , aut in 

quo gradu Slawnikus & S. Henricus fratrueles confobrinive fuerint ^ 

quod ob veterum memoriarum defeftum pmnino explicatu difficile. Si 

temporum combinatio fpe£letur, vix quidem affirmare licet Slawnikum 

S.Heurico prpprie didhim fratruelem fuilfe, ctas enim patris S.Hen- 

rici (qui Riit Henricus U Dux Bajoarie^ quique Slawniko jam uxorato 

primum anno 956 Ducatum Bajoarias confecutus eft) rejpuguare vide* 

tur. Si dicamus matrem Slawnici fuilFe fiHam Henricil fiajoariae Ducis^ 

& liec ipfa Chronplogia adhuc mukuni violeota eft. Neque vero fo* 

rorem iftius neque Ottonis M. aut Henrici Aucupis filiam appellare li* 

cet , quandoquidem omnis proles tam mafcula quam muliebris non mo- 

do Ottonis M. fed etiam Heurici Aucupis literis prodita eft. Pfo* 

cul dubio igitur altius afcendendum erit ^ ut Slawnicum fratruelem avi* 

^udMeihom.^^ amytiuum fiatuamus, ac proinde S. Adalbertus regiieftirtis fVoy^ 

• • t^ ^7^fiec6 non immerito appelletur a ChronogrApbo Magdeburgenfi ; afcen- 

dendum» inquam, erit ad Henrici Aucupis patrem Ottonem lUuftrem^ 

Raih ' F ^^^^^ filiam Slawniko nuptui foilfe traditam credere fas eft. Seufit 

^ 11% Fwff^ & Peffina, qui ajunt: Slawnicum exforore Henrici I. 

nainVbofpdro^^P* gtnitum effe. Ad qupd fortaffis allufit Albericus Monaclius Trium 

^efuf. 595. Fontium iat vetuftus author , qui. ait a Viticfaindo ( nominatiffimo illo 

Saxonix^ Duce, generisque Saxonici Imperialis auftore ) omnem Bo- 
hemam nobilitatem defcendere* Similiter mater Stzrezislava dicitur a 
Bio^pho ex tlaroBobemorum^enere nohiliffima. Nara &ChriftanusXqin&- 
quis ille fuit ) in dedicatione vits SS. Ludmille & Wenceslai prcmiila , 
Divoque Adalberto infcripta, eundem S. Adalbertum ex eodem ( S. Lud^ 
millx ) tramite lineam propaginis trahere ait ^ eumque nepotem fuum 
AiZ& • a* ^^^^l^^^^^^ appellat. Gluo argumento pneter uDum certius indicium 
#•6?/'^ ^^^ Balbinus, cgusque fedlatoxes Strzezislavam fioleslai ikvifiUam faciunt. 



.y 



B0X.B8LAI II» 6b dOJ 

Daliinilus , quo fonte itidem igQotum^iUam^conrdMriQamDucisZliczen- DaHmilusbift. 
fisieu KurimenQs fiiifle aireverat^ BoiefLc.^t. * 

(r) De lioc cailro jam P. U. p. 1 1 2 egimus. fioleluzkius in Rofa 
fua Bohemica feu vitaS. Adalberti, tam diruti iliius caftri,quamoppidi^ 
confiniorumque tabulam iconographicam rcalpro excu&m tradidit. lUud 
non pretermittendum : quorundam extKorum fcriptorum errore Libi- 
czium iftud pro Lubeca Wagri» HolGttiae urbe totiusque fepteratiio- SolehMky c i. 
nis emporio habitum » & eoufque dominatiouem Slawuici protenialh 
JEiiilfe. 



(d) Zelenka yicus hodi« tam tn majore quam minore mappa Geo^ 
graphica Bohemiae nomine fVeknka notatus legitur, ab eo uonniii me- 
dio h^ideabeit Przerow in eadem Kurimenfi provincia^hodie adfirun* 
duiiuam dynaftiam fpe£lans. 

(e) Nofter P. Vidlorinus addit: Execrathms vhn fenfire cum Pro^ 
Jislaa pofieri Jemper nexu.vinSi, aut aliis duris creditorthus ohnoxVu. 
Hanc vero rurfus integram anni hujus hiftoriam Hagecio debemus^ 
quam verofimiUime ex plebejorum hominum rumufculis his locis bau- 
fit. Profe£lo execratio hasc , & cujusdam vindifts fpecies fumme in-- 
juria eft manfuetttdim S« Adalberti ^ quam utcrque Biographus vetus 
celebrat* 



PRiETEBMlSSA. 



L 



L '%i|ire variant authores 9 catalogiqueEpifcoporumRatiibcwQQfium 
IVl in emortuali anno MFchaelis fipifcopi » quorum :pler^(u$ illum 
jam anno 963 demortuum fcribunt ^ alii ei Epifcopatua .^0, alii %^ , 
alii tantum 17 annos ecronee tribuunt » cum reipia 28 annis praefueric 
Ecclefias fue , indubiumque fit eum tandcm hoc anno valetudine ^ & 
viribus fra£hmi deceffiire. Id S. Wolfg^gi prefente aitfio cath&dram 
Ratisbonenfem confecuci chronotaxis , id Necrologium Fuldenfe his 
verbis prodit ; DCCCCLXXIL Gerioto ( Oerhraht ) Ahhas. Mi- 
cbael epifc. Brun Dux. GLuo Nficbaehs Epifcopi nomine quin intellt-» 
gatur Ratisbonenfis ^ de quonobts fermo » dubitare haudlicet^ ciun ne« 
minem hujus nominis Germanise Epifcopum hac »ate reperias« '£e 
vero S, AVolfgangum eodem anno iedem Epifcopalem occupal& com* 

Cc a ' plu- 



104 • An^u^ 970* 

pliira Chronica annunciant fcilicet : Breve retus Chrcliicon Bajoarifle 
ytpudOefelT,Anonytm apud Oefeliura , Chronicon Epifcoponim Ratisbonenfium 
EccarJr^ '^^^^ Coutinuator Andreae Presbyteri Ratisbonenfis , & 

iL^/zz^K.^^^^^ omnium Hermanuus Contra6his his verbis : Satishona San- 
Herm. Coiiir.Qus fVolfgangus Epifcopus faQus eft. Gluomodo elevatus fuerit ad 
Mpftd Camjtumh^nc cathcdram fiife narrat' ejus confodtdis Biograpfausji qu« prolixita^ 
^^^•^' tis caufa in compendiiim redigimus: Bevocatus ex Apoliolicis fuis la- 
liri^&ed ^^^^^^^ 9 ^^ V^ i\\^t% Tunuimus , Wolfgangus aUquanto tempore apud 
jac, . '^^ * Piligrinunr E^ifcopura Patavien&m mqratus eft , innotuitque Praefuli 

huic fumma viri pietas, fervor , ac do6lrina ex quotidiana converfa- 

tione. Jamjam ad monallerium fuum redire meditantem Piligrinus Ot« 

toni Miimperatori commendavit, nt(^ue ad vacantem fedem Betisbo^ 

nenfem promoveretur , non folum, ipfe fed edam Burchardus Marchio 

Ofterrichiss firoul & Prsfefhis Ratisbonenfis intercefFit. Horum iqter* 

celfio tam benigne accepta ab Imperatore , i;t pro Wolfgango rerum 

harum penitus ignaro legatos fuos miferit, qui eum Ratisbonam dedu- 

cerent, ut ab univverfo Clero & populo Epifcopus eligeretur. Inde 

Francofordiam ad .Imperatorem.dQdu£lus eft,,jubi« huiqiUter dignitatem 

deprecatus , demeritaque fua profeilus annulo & baculo inveftitus , re-- 

dux tandem,a FridericaiArchiepifcopo Salisburgenfi , ejusque fuffraga- 

neis RatiBboiKe confecratus eft. Gluod prsi^ienris anni autumno poft 

/&«/&. Gfrfi^(^lebratam fynodum Ingclheimenfem ( ut re€>e adnotat Hanfizius) fac- 

1« '*tum eft» Atla bujus fynodi leguntur apud Hermannum Contradtum, 

Hcrr». Cofur^^ Tomo IL Conciliorum Germanise p. 634, inquajam Adalbertus Ar- 

§dt^ii /chiepifcopus Magdeburgenfis cum Suflraganeis duobusMifnenfi &Mer- 

feburgenfi inter ceteros Epifcopos fubfcriptus legitur. Mifnenfis ve- 
ro Epifitb^s jahi non fupra memoratus Burchairdus , fed Fokko ( redhus 
Folko ) IfKB&c ffymodo interfuiiFe ex fubfcriprione cognofcitur , ut itaque 
Burehiirdum brtf^i^tempore carhedram fuam tenuilfe confpicuum fit. 6luod 
hic praeno^andom, cum loco hoc pofterius ad formandam crifim ufuri fimus. 

II. Hoc aimo S. Adalbertus & parenribus.Magdeburgummiflus eft 
fdientiis imbuendiB. Annus hic msmifefto eruitur ex uods quibusdam 
Chronologici&,'quas fiiographi illius jpofteritati tranfcripferunt. Prior 
enim ait S. Adalbertum Magdeburgo Pragam rediille, poftquam Adal- 
bertus Archiepifcopus Magdeburgenfis naturs debitum perfolviiTet » 
qUod anno 981 accidit, jam cum after Biographus N«6.dicat: S^Adal- 
b^tum am^stert^mos m arenaftuJiijpa/eftramGSie£Qui1Ie{qnem nona- 

rium 



BoLESLAi ri^ 6. 40^ 

riiim mimerum etlam Pulkava nofter e, 23 prodlt,) anni novemaban^ 
no 9gi fubcradli prsfeutem annum indicaut, quo ille Magdeburgum 
milliis eft« Cofmas nofter, qui alterum Biographum non legerat, in 
vitafua rhytmica S. Adalberti (quam Tomo II. nianufcriptorum inedi* 
torum Bohemise publicavjmus) adhuC priorem Biographumiguorantiam 
fuam de annis fludiorum bis verbis profitentem : Quot annisjiuduit, in^ 
certum eft^ illis duobus verfibus pag. 15 expreffit: , 

m 

Annis quot ftuduit , quamvts boc nemo notavit , 
Sed tatnen innotuit , quia gravimaticam hene novit^ 

Atvero poftea in Chronieo fuo iguorantia hac depofita aitde S. AdaU 0/^««' ^^ 
berto: Rediens Philofopbia de caftris , uhidecem aut plusmilitaverat an^^^^* 
nis 9 quo in numero defigendo procul dubio fola conje£hira ufus , cum 
nemo veterior plures quam 9 fiudii aunos S. Adalberto confignaverit« 
Juvat jam ex prirao Biographo cxfcribere, quae de hac Adalberti ad 
uudia Magdeburgica ablegatione memorat : Puer autem, m(\\i\t fproft" /4pui MMIK 
ciens atate ^ fapientia, uhi tempus erat, Chriftianis imhuitur /itteris,fac. V. Demd^ 
nec egrejfus eft aomum patris , dbnec memoriter didicit pjalterium. Pro^ P* ^?^* ^* ^ 
indepro difcendis liheralihus ftudiis mifit eum pater aa Arcbiepifcopum 
Adalhertum, qui ah eo quod verhis docuit , morihus ifvita nujquamre^ 
ceffit. Praerat autem idemfacrae urhiy qua latine Ftrginum civitas , 
grace Partbenopbolis vocatur. Porro hoc ipfo anno per errorera & 
ignorantiam S.Adalbertum fecundo confirmatum fuiiTe ( uti jajn ad an* 
nura 960 infinuavimus^ ex eodem Biographo ita verba perfequente di<: 
fcimus: Ipfo tempore erat magifter fcbolarum Obtricus quidam Pbilojo^ 
pbuSf fuh quo turhajuvenuni& liherorum copia multa nimis crefcente 
' ftudio floruerunt . Ergo Arcbiepifcopus ille puerum cum magna caritatt 
fufcipiens , dat fihi confirmatione facrofanQi cbrifmatis , ^ fuo nomine 
Adalbertum appellans , tradidit fcbolis , aderat fihi difcenti Jpiritus Jem* . 
per individuus comes , Cf^ currunt divite vena ingenium , ratio , £^ fen^ 
fus. Glui idem Biographus confirmationem jam prius in patria fadtam 
feu fimpliciter ignoravit, feu prudenter fe ignorare fimulavit. Sunt 
tamen nonnulli, qui h&nc fecundam confirmationem inficiantur, & nop- 
men hoc Adalbetti illum feu in confecratione Epifcopali pro roo^ 
re illius «tatis, feu in monafticae vit» profeffione acccpille coutendunt, ^WiV)«. ch^ 
Sed nimis quam clara funt verba fecundi Biographi (aaannum 960 jam^* h 8^5- 
^olata ) ^i fecretiora qujedam circa gefta S^ Adalberti cognita eranr, 

uc cx rerum narratione cognofcere licec^ & ipfi a£lorum fiullandiorum 

Com- 



2o6 Annus 971, 

CotnnieDrarDres jain anioiadverterunt. lllud potius furpicari fas eflo : 

fVoytiecbi slavicuni nomen , quod S. Adalbertus in baptifmo acceperat, 

non aliud fuilFe a Fincentii }&tiuo nomin^. Non ne(cio quidem yete- 

res slavicas voces ^OdJ tec^ fignificationi latinas Fincentii non peni- 

tus refpondere » interim tamen re non multum difcrepant , cum P^i&or 

& Fincens non minus Confolatot exercitus ( quod prius nomen fignifi- 

cat ) dici poffit. Conjeflurs autem ifti non leves caufas prsbent vece- 

res quique codices , qui S. Adalbertum noftrum Ficentium & Fincen^ 

tium vocant. Horum alter eft Caffinenfis literis Longobardicis fcrip- 

ABaSS.9i2% tus, aiter MS. «que vetus S.Caecilije, cujus utriusque A6la Sanftorum 

"^f^*^ meminere. Qluod ad nomen Adalherti^ nb Archiepifcopo Magdebur- 

• .%^^^ inditum, attinet, id origine & etvmologia germanicum eft, de 

^^^m^a ^^^ Aventinus ; Adel idem eft quod nobilitas , brecbt ^ bert idem qitod 

propr.Hcminu^^g^^^fV^^^ ^^^lf^^^cbt, Adalbert y If contraBe Albert ortafunt^ 

germ, quafi uobiUtate dignum dicas« 

III. Hoc anno proxifnum Bohemis exatfit bellum Mifeconem Po« 

ionofum Ducem inter & Odonem Marchionem Mifnenfem , quaruih fi- 

fiiultatum num etiam ps^rtem tulerit fioleslaus nofter^ Mifeconique ,au- 

xilio adfuerit, nihil proditunk Beni ex Ditmaro his verbis tranfcripfic 

^M/«&x0a^j\^npaliftaSaxo: Interea Odo venerahilis Marcbio Mifeconem ImperatO'* 

*• *• ris fideleni , tributumque ufque in Furta fluvium perfolventem coUe^o 

exercitu petiyit. Ad cujus auxilium Comes Sigefridus, filius Lotbarii , 
tuncjuvenis venit cumfuis. In die igitur Sanffi ^obannis Baptifta ad^ 
verfus eum ( Mifceconem ) pugnantes , primoque vincentes a fratre ejui 
Cedihuro, exceptis tantum Comitibus prafatis 9 omnes optimi milites 
prafati oppecierunt in loco , qui dicitur Ctdni. Hac de fama miferabili 
turbatus Im^erator de Italia nuncios mifit , pracipiens Odoni ^ Mijeco- 
nifjigratiamfuam babere voluifjent^ ufque dum ipfe veniens caufam 
dijcuteret^ in pace permanerent. Hem Mifeconis fratrem Cediburum 
ab omnibus Polonis fcriptoribus etiam veterioribus una cum hac infi^i 
vi6loria pra^termiirum ! fed & loca commemorata nonnihil iUuftrare ja- 
vat : IVurta , ad qupm ufque Ottoni tributum folviiFe dicitur Mifeco, 
eft Warta hodiernus Poloniae iluvius , qui jn Gracovienfi regione fontes 
habet, ad Landsbergam Novam Marchiam alluit, ^ud Kolo navalisfit, 
& demum apijd Cuftrinum fc fe in Oderam exonerat. Locum pugn» 
Gdni Ditmarus vocat Ctdini^ alius Ditmari codex vocat Ctdri^ qus va- > 
ria ledtio vocem corruptam elTe & procul dubio Gdrici feu Zrtrici le^ 

gen- 



BOLBSLAI It. 6« 207 

gendam oftendit. Nam hunc siavicum p^^um ad 03omm ( aliter etiam 
Hodonem & Hmdonem appellatum ) Milneufem hunc feu orientalem 
Marchionem fpe£biire clare eruitur ex Ottonis If diplomate anno 979 
monafterio Nienburgenfi dato, in quo dicitur: Regales manfos m viUa 
. • . in marca Zucbajitos inpago etiam Zitrid in comitatu Huodo'^ 
nis Comitisjacentes. Qluem riuddonem Comitem non ^lium fuiffe ab £^^^^^^ ^^^. 
Odone Marchione rite demonflravit dodtiifinius Eccardus. MarcaZu- ij€tieal.Saxon\ 
cba eft hodierna Zaucha in inferiori Lufatia hodieduqi ad Libdam per-^;>fr *Mar^ 
ftans» abinde non procul remotus eft vicus Ziezenyquemreliquiasve^-^A/^^' trmnf^ 
teris nominis Zitrici dfe autumat doftiffimus Abbas Gotvicenfis. Hoc "* ^f^* , 
vero tributum illud , quod demum ab Imperatoribus cellum fiohemiie ^^^fffv$c. 
regibus , ut fuo loco oftendemus , & quod unquam* penfitatum fniffe frii- 
ftra negant pleritjue Poloni^ Hiftorici. ' 

IV. Ad illuitrandam annorum pofteriorum hiftoriam non praeter- 
mittendum : demortuo hoc anno Hungarorum tertio Principe Toxo fuc- 
celliffe illi univerfse gentis fuffragio Geifam filium, qui Ditmaro 1. 8. 
Dejux appellatur. De quo NotSB Aloldianse : Urzo aJias Toxo mortuo ,^*^* "^''^^^' 
Ungari elegerunt Geizzam Jua quidem gentis , fed natura mitiorem , ^ ''"* ^^^* 
quam harbari fui parentes fuerunt. Hunc gratia DEIpravenit , ut 
prudens conjiaeraret mala maxima , quxfua gens tot aliis regionibus in^ 
tulit f &* crudeles ftrages , quas ipfa yicijffim paffa eft ^ ^. tdeo in pace 
ffiajorem Jpem bnbuit. . . . Et quia terramfuam novit ejje bonam If 
fertilem^ fuafit geritijii^ , ut arma deponeret^ tf merces Juas potiusvt^ 
tinis diftraberety quas Jibi Jua provincia copioje germinaret , unde ^riam ^^^^^^^^^ .^ 
Carthuitius dicit eum coepiffe : cum omnibus circumquaque pofitarum ^ita s^ Stcplnu 
provinciarum vicinis de pace attente traQare. Gluae pacis foedera com- m N. i. 
mercinque cum vicinis Chriftianis gentibus inita lucem Evangelii in 
Hungariam paulopoft induxerunt. Nam verofimillime jam anno lequen- 
te poft eam legationem, quam Ungari ad Ottonem Gluedlinburgi Pat Lamhenus 
cha celebrantem adornarunt, Otto M. quendam Brunonem Epiuropum itA^iwitt^j:. 
( diverfum a Bi-unone Gentium Archiepifcopo & Apoftolo in Pruffia ^^j^h. 
martyrio coronato ) ad Regem Hungarorum mifit ad pacis foedera ^'on-^^"^^^ 
cilianda , uti ex quodam diplomate Ottonis a Mabillonio ex Codice*^^ g| ' 
Tegrnfeenfi in lucem primum prolato eniitur* GLuod fimulprincipium ffatyfk.Gtrm. 
vi« ad religionem Chriftian» inter Hungaros firatK merito deputant -S^^* T. L f. 
doftiffimi Viri Hanfizius & Georgius Pray. Potiffimum vero ^^^]P* - a^^^ 
Chriftians in Hunglriam indudle merilum defert S. Adalberri alter /^^;!/]» ^ / ^ 

Bio. P.37V' 



2oS * ^ Annus 972. 

Biographus nxori fupra&ti Geizst^ de qua ille: Totum regnum vmmm^ 

nu Unuit , ^ qud^ erant viri , ipfa regehat , ea^ue Duce Cbriftianitas 

cepta. Promovit vero eam maxime luisi^ optimis coQfiliis imperiisque 

C5«r/«»w/ Geiza , ut fcribit Carchuirius; <7^;aa , inquit , ediSto propojito juffit 

• c, . Cbriftianis omnibus , in ipfius dttionem five ducatum ingreai volenttbus 

bofpitalitatis ^ fidei pubiicce ftudium ^ curam impendi» Porro Cleri- 
cis ^ Monacbis fecit poteftatem in ipfius quoque confpeBum veniendi , eosque 
propenfo animo audivit , atque itafa&upi eft , ut ortbodoxae fideifemen 
in peEloris ejus bortofatum, in fruges erumpere geftiret. De Brunone 
Epifcopo fuprafato, a mukisque pro primo IlungarOrum Apoftolo 
, habito(quorum tres aomine reieruntur, & de quibus varise authorum 
fententiae ) pofterius agemus , ubi baptifmum S. Stephani S. AdalbertQ 
Pragenfi Epifcopo vindicabimus. 

V,; Ad .annumhunc quoque feu fequentem, annorunive iftoruni 
l^^f^* "''^'*'* confinia referenduii;! eft, qupd Sigebertus Gerablacenfis de miraculis 
'•*; ad exuvias Divi Wenceslai Prag« patratis memorat, Dixi aititem ad 

annorum iftorum confinia, nam quanquam Sigcbertus annum praefentem 
narrationi huic prsfigat, eam tamen morti Ottonis M., qus anno fe^ 
quente accidit , fubjicit, & profefto tottautaque miraculanonadilnum 
eundemque fed plures confines annos fpedlant. Verba autem illius 
iimt : Venceslaus Princeps Boemia , afratrefuo Boizlao propter-perci" 
fiendufn principatum iftterfe&us , urhem Pragam , uhi requiefcit , niultis 
miraculis ittuftrat^Ki, annorum iftorum itaque periodum pertinent mi- 
racuia quac Chriftannus in yita S. Weuceslai ( apud fialbinum in Epito- 
me excufa) a pagina 62 ufque 65 enarrat, quorum potiffiraa primaqHe 
jreorum fubitam ex carceribus ex vinculis deliberationem ref^iciunt, 
iequitur yifus reftitutio cuidam mulieri imperrata , tum S vevi gentc pe- 
dum paralyfi laborantis repentina fanatio, denique Przibislavx & Ste- 
phani presby teri facrum furtum , confecutaque coeleflis poena. Mira- 
cula ifta, plrater poftremum de PrzibislavacfacrofurtonarratetiamBio- 
«aphus Anonymus S. Wenceslai, qui fub Ottone II fcripfit , qui de 
firequentia iftiusmodi prodigiorum hsec fubjungit : Satis capacia impleren^ 
ttir volumina , fi quis officio ftili temptaret currere per fingula , que 
foft dietim^ tst annuatim adfepulcbrum ejiis virtutum corufcant iif/fgpia^ 
quorum queque valde miranda^fic quoque ihihi ( Prigse ) tfitata babentur, 
fit pro Jui innumerofitate tf fcbo/afticis quoddam ea fcrihendi faftidium 

ingtmrant^ ^populus nuUoftupore^ ^ velutifolis commune juhar fint 

'ami- 



BOLESLAI 11« 6» '2C9 

mmimchne rufcipiat. Alius Anonymus tribus & ainplius faBCulis pofte^ 
rior ejusdera Sandli Biographus, qui in MS. Codice Trebonjgnfi habecur, 
omnium copiofiffime hsc miracula profequitur ufque ad annum 134^, 
quo nobilem quendam adolefcentem Cutnenfeni loquelae reftitutQm me« 
morat. Vits hse diverfs S. Wenceslai nufquam antehac editie. ali- 
quando merebuntur publicationem inter Tomos nollros MSS. inedito<^ 
ruffl^ 

^^^^ ^^^P» ^^^f> ^^^^ ^^V^ ^^^W ^^^^ ^^^Pt ^^W^ ^^^Pt ^^^^ ^^NP% ^^^^ ^^^^ ^^^^ ^^^^ ^^^PC ^^^^ 



ANNUS 973, 

Superciliiim ethnicomm noo ultra ferre potis Boleslaus, 
confcripto Chriltiano miiite Lucennum,provinciambel« 
lo laceflere, rebellesque feu vexiUo Crucis fubjicere , 
fcu peflumpremere conftituit. Confilia Adalberti contra in 
omnia alia ibant , graviffimis verbis dehortatus Frincipem, ne 
invitos ad Chri/li caflra cogat, nec perduellium iftorum falu- 
tem tanto Chriflianorum fanguine redimat , imo id etiam in- ^ Maiierms 
curfurum Principem periculi, ut cum lolium eradicarefatagit,*^"'»*'-*'- 
fimul evellat & triticum. Sibi permittat hanc foIIicitudinis»A«/v»/'^»w/ 
partem , accuraturum fe prius , ut lenitate , ac fuis fuorum-^SL*^^- 
que monitis in ovile Cbrifti perpellantur , fin minus , refrac-./*'^'»» 
tarios iacro fulmine feriendos , ut Sodomitarum calamitate 
fuam infeliciorem experiantur, C*^ Dedit tot exhortationi* 
bus locum Boleslaus , atque vim & arma ^ quam facile legit, 
tam nuUo negotio dilToIvit. Interea evigilavit tanto fer- 
ventius Praefulis indnftria ad ipargendum verbi divini femen, 

Pahs IV. Annal. IIacsc. D d ter- 



J 



ino Annus 973. 

terramque fterilem & faxofam fubinde vomeris ligonisque fe- 
veritate emolliendaffl. 

£am militum dimiffionem ftolida ethnicorum gens vel 

m^tum vel ignaviam interpretata criftas erexit audacius, 

Efbmd «MriJ^™^'^® * civibus in ipfum Ducem odium tranftulit. Initium 

trt/iut attd. truculentijB fu» in regione aquilonari , vicinisque Zamoftio , 

jSwX*""'* Sttanovioque locis C^) facere conftituit, collem quendamad 

fluvium Gizeram CO occupat , arte manuque munit , iride po- 
pulationibus per adje6tos pagos viasque publicas Pragam ufque 
infefta* Pulfatus crebro Chriftianocum qusrimoniis Princeps 
demum confulto Antiftite necefte habuit arma armis objice- 
cere , pofitaque clementia ad feveritatem animum adpeliere. 
Ita perduelles in fuis munitionibus obfideri cospti , excluft- 
que commeatibus annona^ defe6ta quarto poft die fub auro- 
ram in aciem fub figiiis defcenderunt. Tam repentino ho- 
ftis excurfu pene oppreffi Chriftiani loco nonnihil cedere oc- 
cipiunt. (^ At Bratrzimilus Hruflbvius inclinata fuorum acie 
videns in eo rerum articulo non jam cauti Ducis fed ftrenui 
miliris officium a fe defiderari , ada6to in confertos hoftes e- 
quo( moxexemplum Ducis fequentibus Beera Kowanskaeo, 
Hrozekio , Przedmirskio , Koslao de Kluka agminum pras- 
fe6tis } viam confternatis fuis militibus ad vi6toriam cum in- 
jfoit/4w.**'^*Senti casde hoftium aperit; fuitque ' ea pugna , qualis cum 
defperaris efte folet , anceps, cruenta ab orto fole ad meri- 
diem ufque, i^) Boleslaus vi6lor omnibus hoftium gazis ipb- 
liisque in squas partes difpertitis in loco pugns vi6loriarum 
iargitori D£0 militari cerimonia gratias egit. Dum vero 

per 



BOIESLAI fl. 7* ^U 

per eosdem dies hic loci cum exercitu fno moraretur , roi- 
nim fomniabat fomnium , quo fibi cum D£0 loqui ab eoque 
moneri videbatur, ut his cladis ethnicx viciniis urbem fta- 
tueret fempitemum hujus victoriae monumentum. Exper- 
re6tus fomnii ferie narrata de idoneo urbis ezquirendo fitu 
ibos admonet. Fluribus opportuniilimus faxofus collis vifus 
amni fuperje6tus, ethnicorumque fepulturs, quam Hrobka 
appellabant , proximus. Huc cum poftero die fa6ta arbo- 
rum flrage adduceretur Princeps , primo afpe£tu agnovit lo- . 
cum iibi per fomnium oflentatum, Nec mora urbs , cailruni- 
, que poni coepta, urbi Homen Hrobka,caftro Boieslaviae indi- 2>i*/*ivibc» 
tum, quodpropter veteris difcrimen pofthac Neo-Boleslavia "**«»■. ^*^ 
appellatum , (f) dein obliteratp Hrobloe nomine ad ipfam ' 
quoque urbem derivatum eft. (^) Atque ut etiam pietas ift- 
hic fuum baberet monimentum , templum iilhic auguihim 
' Gioriofs Virgini nuncupatunl eft. (^) Reducem Boleslaum 
Pragam triumpbabundum excepit Adalbertus magna cleri po- 
pulique irequentia , eademque pompa in Baiilicam Divi Viti 
induxit, ubi majore fan£tioreque cerimonia DEO obtampro- 
fperos rerum eventus cantatae laudes. 

» 

ANNUS JESU CHRISTI 973, 

BENEDICTI PAPiE VI. AN. 2. orTONIS U. 

AN. I, ET 7. 

BOLESLAI If. AN. % DITMAKI EPISC. PRAG. i, 

(o) T Tagecio rurfumveterioron foiiteiii boq reperi in Ws eoarr&ndis. 
£1 D d 2 ' (A) 



%U Annus 973* 

(^} Supcreft hodie lociis medio lapide Boleslavia diflitus , prior 
trans» pofterior cis fluvium liaram pofitus^ Dubraviusfimilitudinevo- 
BMiHjnEph.^^^ deceptus locum Stranow inregiouem Zatecearemrejecit,quemjam 
ff ij^ ea in re correxit B^binus. 

(r) Gizera, hodie paffira Ifera &Ifara , fluvius in Cerconoffii« 
raontibus continiisqtie Sileiiac oritur, pluribus hinc atque illinc pon- 
tibus per decurijum^ inAratus paulo iafra Brundufium in Albim fe exo-^ 
lierat. 

Qf) Gedr^us Kerelius in MS* Chronico Neo-Boleslavienfi fuo 
tempore etiam munimenti iftius & pugnse fuperfiiiire indicia fcribit : 
^on procul, inquit , Zamoflio & Stranovio adamnem Gizeram ellcol- 
lis quidam prope viam curr uiem , qua Neo * Boleslavia Brodam pergi-^ 
cur > . ad quem hodie etiam valla potiffimum jam terra oblita fpedUn- 
tur, 

Dubrav, l 6. (O Dufaravius Hag^o cocvns compendio funmio cladem quan^ 
;« 39» dam ethnicorum his temporibus enarrat, fed ad Egram fluvium» quo 

perperam Stranovium conjecerat« Nec vero is etiam gentilium iuO'- 

rum nominum prasfe^torumquemiliriae meminit^ que hic alibique paf-- 

fim ad captandam Nobilitatis, fim state florentis» benevolenriam effic^ 

ta funt, & quibus incaute quique poileriores ad texendas Genealogias 

PAprodsrmUfi. Ita prorfum Paprocius a comipemorato Hruifovio pr:efenteque 

Diadoebo T, anno nominade apud iios olim Hruilbviorura familiK originem repetit ^ 

^^'f! ^^5' . quod ambabus ut ajunt ulnis eodem errore amplexatus Balbinus. Om* 

BMin.mEftu ^^^ antiquitatis cognitionem deponat necelfeeft, cui perfuaderi poCi 

'• **'• fit hac gentilia nomina ex prafente aut fequente fjeculo eife* 

(/) Eft in manibus meis MS. Chronicon vernaculum Neo-Bole- 

slavienfe ex Bibliotheca Duxovienfi depromptum , quod Georgius Ke- 

relius urbis Sy ndicus circa annum 1604 fcnpfit» in quo accedentibus 

ad fe iicculis plura omnino hadtenus hiftoricis incognira detegit, atur- 

bis initia haud diia ab Hagecio refert , ad quem non modo provocat, fed 

ledlorem etiam- ampliora defiderantem remittit. Hodie inter regias 

StramkyRtifVxhtz numenrtur, de qua Stranskyiis: ^y4vorum mftrorum memariafurf 

B<y* c^ Zf f* urbs bac in ditione procerum Micbaloviciorum , Cymburgiorum , tandem, 

105» (kagiriorum,pofteajiirpis Hajpjiemea Lobkoviciorum , a quorum pa^ 

ftre^ 



BOIESIAI IT. 7. 215 

flttmo Bobuslao yoachimo libcrtatem plenam ( yiimo^ 1 59S ) nohis ado^ 
lefcentulis 9 are grandi ef^iit, ac SudoJphi Regis- Cajaris clementia lo^ 
cum inter urbes regias j4nno 1600 obtinuit. Redtetamenerroriscon-^ ,, 
vincit Stranskyum Balbinus,cum ab hac Neo-feu Juniore Boleshvia v ^ ' ^ •'* 
Diflriftuin Boleslavieufem appellationem traxilFe fcripfit , quamis Di- 
firidhis a Vetere Boleslavia antiquitus traxerat* 

(ii\ Balbinus Hrobk^ nomen penltus abroiratum fuifle fcribit,p»r • r.. 
poftquam anno 1334. 2§ Febr. ex vaUe tn coUem edttiorem mtgravere ct-f^ jjq, 
ves » ac nova itta civitas a yefskonefeu jloanne de Micbalovic% urbis Do^ 
mino mukis prtvilegiis E^ immunitatibus eft omata. ^' ^ 

(J)) Mox laudatus Eerelius ait hanc primam Ecclefiam nonnifi e 
ligno cum ipfo caflxo fuilfe conilrudtam f ac primuni in lapideam anno 
xioo tranfime. 14 ofteutare numeros lapidi inraros, qui in pilafiro 
ichoUe fervatun £go vero fuo loco alio idoneo inilnlmeuto oneudam 
verofimillime piimam onmium fuiile iilhic Ecclefiam S« Viti ^ quam oUm 
Ordo Crucigerorum tenutt« 

PRiETEBMISSA. 

I, nes omnium ha£lenus intricatiffima viia eil verum annum eruere, 
I.V quo Epifcopatus Pragenfis ere£tus eil , quem inter tot diver- 
fas fententias hucttique a nemine rite genuineque definitum reperi. Ve* 
teriores omHes pene cum Cofma annum 967 amplexati , quos turba re- 
centiorum fecuta. Balbinus , PeiliBa , Puczalka , & Hammerfchmid cum ^^^^ '^^^p* 
adverterent Chronotaxim prsefertim S. Adalberti, qui Ditmaribrevire-^* iVM^r^ 
gimtm fucceflerat, cum anno hoc non cohjerere, jam annum 97o,jama,^. 3. Al 
aiinum 971 defixerunt. Crugerius annum 974 y Berg^uerus plane an-rso/iui ini^av. 
num 975 delegit. Duo praeterea funt Chronica» alrerum vernaculum ^^^/e/ ;• M?- 
MS. Bibliothec* Carlovienfis faeculo XV exaratum, alterum MeUicen- ^^^^'^^/^^^^^^^^ 
fe apud fiernh. Pezium T.I. p.219, quorum utrumque Epifcopatus Pra- ^riaVrasit^u 
genfis ere6tionem in aimum 974 rejicit^ S^ imllus horum oroniumacu Cmger. adz^ 
rem tetigit. £t quanquam a nemine coasvo aut paulo poileriore an-* jatu Be^^ban- 
num ad poileritatem tranfcripturaacceperi^us, tamen vetuilas tot no*^^ inFtotvm. 
bis reliquit Chrooologica indicia , ut fi his critice infiilamus , ind\ibie ^"^* /*• 9- 
verum annum deprehendere ac definire foflmius. Et quidem iiwoA* 
Bonymus idemque fodalis S. Wolfgangi i^ogcaphus teilatur Epifcopa^» 

tum 



m 



il4 " Aknus 973/ 

tum Behemorum noonifi cQnfenfu ejusdem S* Wolfgangi Epifcopi fia« 

tisboneiifis fuiiFeerefhim , cujus verba hic.eK c 29 incegra exfcribere 

^^y^^ jV^^^ ; /;^f^ tanta pietatis ftudia viJetwr pandtndum ^qutd etiamfamU" 

p^^Sfi* ' ^ * ^^^ ^g^^^^ f^P^^ Rf^^ Poemorum. Hac namque gens , noviter per^ 

Cbrtftianam imbutafideviffacrHega idola, licettepide, ahjecit : Sed quo- 

modo Catbolicam exequeretur religionem , quando caruit paftore , pi^^or" 

fus ignoravit* At medius Otto Cafar J)ivm^ cultor pnecipuus religionis 

a glorwfo Duce Heinrico ceterisque fidehbus eft interpeQatus, ut qu6alapud 

ipfam gentem incboatum effet, pro Domim amore regali poteftate per^ 

ageret. Talibus igitur petitionibus Qefar tibenter affenfum prahuit^ 

Sed quod Poemia Provinciafub Ratisbonenfis Ecclefi^ Parocbia exftitit ,- 

peragi non potuit , nifi ipfius Antiftitis prafidio. Unde Rex legatione 

pi{ffaad Epifcopum petiit ; ut acceptis pro parocbia pradiis in Poemia^ 

fibi licerei Epifcopatum efficere. Tunc vir Dei nimium I^etatus.in bis 

ma diQa funt t fibi primates fuos convocavit^ exquirens ab eis confi-^ 

^ium, quomodo Cafari conveniens redderet refponfum. lUisautem^ nepe- 

titioni tali conjentiret, unanimiter confiliantibus dixit . Pretiofam igi-»^ 

tur margaritam fub pradi^a latentem provincia terra conlpicimus , 

^am ni venditarum comparatione rerum non acquirimus. Ideoque au^ 

/ dite qua dico* Ecce ego me meaque omnia Rbenter impendo , ut ibi do- 

mus Dominiper corroboratam fcilicet Ecclefiam ftabiliatur. Hac ergo 

memorans confenfunm fe Cafari remandavii* Cunique tempus peragen- 

di concambii veniffet^ tanta favit alacritate y ut ipfe privilegium cosnpo- 

neret. Hacc Biographus* Alterum i])dicium eft^ quod iiobis reliquic 

Heuricus III Imp. in diplomace fuo anno 1080 dato, ouo Epifcopatum 

MoFavienJfem rurfum Pragenfi reunivit^ & in qiio Coimas nofier prs«- 

<i/jMriftf fens vidit ipfum Cefarem monogramma manibus fuis adnotantei». In 

^^^lj^ hoc diplomate dicicur Pragenfem Epifcopatum in Bohemia & Moravia 

^ unBm confirmatum fiiilTe ab Otcone I , & Benedi6to Papa. GLuerela 

enim Gebehardi Epifcopi Prageufis hasc ibidem refertur : Quod Pra^ 
gtnfit EpifcopatuSy qui ab initio Bobennee ac Moravia Ducatuummiusif 
integer conftitutus 9 if tam a Papa Benedi3o , quam a primo Ottone 
hnperatorefic confirmatus eft. .£ quibus jam cognoicicur ad ered\io- 
wasL Epilcopatua Pragenfis concurrifie S^ Wolfgangum^ Ottonem pri- 
msim Imperatorem » oc Benedi£hjm P&pam, nec non magnam etiam tu* 
iiire parcem tam Ottonem medium fcil« Ottontsr primiiiliuib laiperii fo« 
cium & propter diutumaiii Pairis abfentiam negotiorum Gemanicorum 
]iaffim aaminiftrum^ q^uan etuun Hearicun Ducem fiavaris^ (}ui a Bo- 

leslao 



B OLEJJLAI lU 7. JtlS 

leslao Pio interpelhti rem apudS. Wol^angum urrenint^ Ut cederet 
parocbia fua^ quod ad erd£tionem novi £pilcopatus abfoluce necelfar 
rium erat. Jam vero Gttohis I imperium & Benedifti Pontificatus 
concurrit nonnifi Tuperiore & praefente anno cum EpifcopatuS. Wolf- 
gangi. At tam pauci fuere fuperiore anno non modo Benedi£\i.Ponti« 
ficatus , fed etiafti Wolfgangi Epifcopatus dies , ut vix prudens aliquis ^ 
allentiri poffit, illo exiguo diprum compendio Epifcopatus Pragenlis 
negotium tra£lari ^ abfolvique potuiire. Nam Bencdiflus VI. nonnifi 
poft 28 Decembris aano lapfo Pkpa eie£ius eft, ut critice id demoiirp - • r • 
ftrat Pagius, & S. Wolfgangus ejusdem mepfis exitu fciLinNatalj Do- BarJLTa/m. 
mini £pifcopu5 Batisbonenfis Francofurti per annulum & baculum inve- ^^2. 
ftitus eft, cum anno fuperiore oftenderimus Ottonem IM adbuc poft 
feftum Nativitatis S* Joannis fiaptiftse in Italia fiiifle, ac proinde non- 
nifi in autumno in Germaniam rediiffe, denique Natalem diem Franco- ^f»foli/laSax§ 
furti celebraife^ Q^ux divi Wolfgangi fcttis natalitiis perafta invefti- * ^^^* 
tura , ac fub reditum anni hujus initio catbedne Katisbonenfis occupa-* 
tio procul dubio pluribus veteribns aniam pr^ebuit, ut Epifcopatus S. 
Wolfgangi initia in annum 973 prKfenitemverejecerint,ne dicain ple» 
rnsque veteres Chronographos anni initium aNataii Domini atifpicari, 
quod re ipfa prsfente anno fecit quoque Annalifta Saxo. £x his jam 
manifeftum fit ; confirmationem ilkm Epifcopatus Pragenfis aBenedic- 
to Papa & Ottone primo &£Vam ( de qua diploma Heiirici III. Imp. ) 
fupenore anno minime fieri potuilfei Jam vero oftendemus etiam ex 
fimilibus hiftoricis indiciis, eam ultra annum hunc extendi minime pofr 
fe, imo rem omnem ante feptimam Maji anni prsfentis, qua mortuus 
eft Otto M. abfolvi debuilFe. Et quidem conftat cx critica Pagii, Be.. 
nediftura VL anno adhuc prelente , quanquam menfe incerto , crudelir ^^^^ ^* ^ ^^ 
ter necatura , conftat ex omnibus fincerioribus Chronograohis Ottonem ^' ^^^ 
M. menfe Majo demortuum, conftat poft illius mortem lienricum Bar 
varise Ducem illico nomen Imperatorium afteclaire, acjam annofequen* 
te illum in apertas fimiiltates cum Ottone II incidille, conftat etiaai t 
primo fimultatum iftarum ortu BolesUum Pium Henrici ikmriae Ducis 
partes contra Ottonem II tuitum fiiiire, conftat denique S. Wolfgan- 
gum turbarum iftarum caufa in filveftris lacus prope Abernuoi folitudir 
nem fe recepiiTe, ut (juomodo confirmatio ere6Iiove Epifcopatus Prar 
genfis ferius hoc anno imo morte Ottonis M. fieri potuerit,AuUus vi* 
deam. Neque vero, contra manifeftiffima jam ereMi £pifcopatus Pra<- 
genfis mbnumenta, iUius iuitia ad ea tempota dtfierre fas efio , quibu^ 

Hen- 



fti« Annus ^fi^ 

TUiemt in Henricus , Boleslausque Ottoni reconciliatus fuir , quemadmocfuni Ra- 
Bav. Sauaa p. Aevum & Huudiuin fenfiiTe conjicitur ex illo maximo errore^ cum S» 
98*f/tt«i/«y«i Adalbertum primum Antiftitem Pragenfem per S. Wolfgangum crea- 
^^«o ^^'"^* f ^^ fiii*^'^ affirmant. Verba fupra allata Biographi ; ^t medius Otto 

Gefar a gloriojb Duce Henrico ceterisque fidebbus eji interpeUatus , ut 
quod apud ipfatii gentem incboatum effet ^ pro Domim amore regali pote-- 
fiate pera^eret. . Non eo fpeflant , quaii poft mortem patris ab Ottone 
demum II tra6lata & abfoluta fuitrent* Nam Otto medius feu II jam 
anno 967 in Nat^li Domini in confortium Imperii poft coronatiooem 
fuam RomaDam adle^his eft^redux in Germaniam ob patris abfentiam fo«- 
lus pene ipfe rempublicam adminiilrayit , ut ejus uomine tot fcripta 
diplomata convtncunt. Poft annum igitur 967 reditumque Ottonis IL 
cum nova conjuge fua ex Italia accidit , ut Henricus interceffionem 
fuam iqterpofuerit pro erigendo Epifcopatu Pragenfi, cujus erigendt 
facultatem jam Joamies Papa fioleslao dederat , quse cau& demum ob 
contradi£lionem Epifcopi Batisbonenfis hoc amio primum accedente $• 
Wolfgangi confenUi penitus a patre Ottone I abfoluta eft* 

Re6le autem ait diploma Henrici HL apud Cofinam : Epifcopa- 

tum Pragenfem a Papa BenediBo confirmatumfuijfe. Nam erigendi il- 

lius licentiam jam impetravit Boleslaus L a Joanne XIII ^ uti ad annum 

. 967 oftendimus. Haec vero licentia Joannis Papae quanquam abfolura 

tuerit, ex uatura tamen fua & inftituttone Canonica conditionem in^ 

Vblvit: fi fcilicet Antiftes, ad cujus dioecefim fiohemia fpeftat, con- 

fenf^rit, quemadmodum Leo, Cc^Ieftinus» aliique fummi Pontifices 

ConciKaque fiatuerunt, eijuibus vel unius Concilii Africani Canonem 

" ^o referre libet : Plebes , mquit , quie in dicecefihus ab Epifcopis reti^ 

nentur , qua nunquam Epifcopos aabuerunt, nonnifi cum voluntute ejus 

Epifcopi, a quo tenentur, proprios accipiant reStores vel Epi/copos. Hud 

accedit, quod more illorum temporum Epifcopatus novinoimifi totius 

Sy nodi decreto inftitui foliti fuerint, cui fe Epifcopi omnes prsfentes 

J?/>/)?o&5fe<wi-fobrcripfere, jam vero cum ex tenore & claufula ya/e manifeftum fiat 

^^^•^'^'^^^^licentifltt-^mBolesko Ldatam nounifiritu cujusdam epiftote fine con- 

'^^'''^^''''fiieta fyfiodalis decreti aut bullac forma expeditam, nec eam univerfa^ 

genti Boliems fed foli Boleslao infcriptam fuilfe , quid mirum ob tor 
leg^es defe^lus ac prsefertim Metropolitse Salisburgenfis , Epifcopique 
Katisbonenfis contrudi^tiouem ab anno 967 ufque 973 executionem 
fbiirc fufpenfam ^ quemadmQdum idem circa Magdeburgenfem Archiepl. 

fco^ 



BOLESLAI lU 7« 217 

fcopttum eveniiTe jam fuperioribus annis docnimus. Ceterum quod- 
nam iftud concambium fuerit San6ium Wolfgangum inter &.Boleslaum 
inicum , de quo fupra laudatus Biographus ,^ aut quse fpra^dta in Bohe-- 
mia Ratisbonenfi Epifcopo conceira, peuitus iguotum* Periit onmium 
horum cognitio cum ipfo Privilegio feudiplomate, quod S^Wolfgan^ 
gus manu liu eonfcripferat , quae^ profe£lo Cofmas Ecclefis Metropoli- 
tans Oecanus non multum ab.his temporibus remotus procul dubio iii 
fuo Chronico pofteritati tranfcribere , & ab interitu vindicare potuif* 
fet. lUud verofimillimum : negotium ifiud concambii , finiumque Epi- 
fcopatus Pragenfis defijiiendqrum hoc anao Gluedliuburgi in Pafchate 
(quodinasMartii tnciderat) Boleslaum inter & Ottonem San6hjmque 
Wolfnngum, (quem Raderus prsfentem quoque fuilTe memorat)fuif- 
fe trauatum abfolutunique« Nam tam Annalifta Saxo / quam Chro- 
tiographus Magdeburgenfis fioleslaum noftrum eo evocatum fuifle his 
verbis fcribit: Dehincivit (Ottol) ad QuidelinKfhurcb proximum Pa^ ^^^^ ^» 
• fcia dhinis laudibus humanisque peragtns gauaHs. . lUuc confluebant ' ^ 
Imperatoris edi^to Mifeco ^ Boleslaus Duces . . . . . confumatisque 
pacifice cunSfis, ditati munerihus magnis, reverfi funt ad fua Utantes. 
An porro verum fit, quod jadtat Diugoifus, Daubravcam Polonis Du-^^^^ Infl. 
ciiTam precibus fuis & hortamends apud Boleslaum plurimum ad erec-^^''^^*i'*'^i 
tionem Epilcopatus Pragenfis contulifie^ejusque commendatione Dit- 
marum inEpifcopumpromotum fiiilfe, penes eum fides efto, id certo». 
quod fubjungitt falfumeft : duos Archiepifcopatus , feptemque £pi« 
fcopatus in rolonia annis o£fo, ut inquit^ ante Pragenfem fuilfe funda* 
tos. Nam ut de ceteris taceam, paiuo infira demonftrabQj,Cracovia9i 
urbem cum provincia ( in qua alttrum Archiepifcopum confticuer at Dlo- / 
goifus>inter fiqes Epiiicopatus Pragenfis cenJam fuifle^ 

il. OnmespeneHiftorici patrii recentioreaiCum.Balbinaimrantur^ * ^ 
prsedicantque tantam Epifcopatus Pragenfis amptitudinem , fub cujos 
iniriis fines iliius loBge lateque» etiam in alias provincias ulora hodier^&tf, Ih Efif. 
. nos Bohemie termiqos Jie|;untur pcotenfi » at nemo illoruin ip hoc ufquef • aos 
!tempus fibi operam fuippfit ignota illa hodie locorum nomina illuftra^ 
re> ut fines quidem pagis , provinciis > fluminibus montibusquediftiQ- 
£tos EpifcQpatus Pragrafis teneamus : ^quae illa fiierint^propter coelo 
toto diverfiim hodie Geographiam, in tenebris palpemus. \ Oper^igiHtr 
pretium duxi , hane Geopraphis veteris partem , quantum vetierum no* 
minum memoric, aliis locis detedhe, iqnuunt , expedire^ Et auanquam 
tam inftrumentum ere£tionis ab Ottone I & Beneoi^lo YI connrmatum, 
fAuiV.ANMAJL«HAG£C» £e quam 






!tlt AknUS 973. 

quam etram coflcflmbiuffl illud fupra nominatum , atque privilegtuii 

mnu S« Wol%angi icriptum itijuriis temporum intericrint : conferva- 

ApniCoffMm yyj^ (-anren nobis vetuftas in toties -- memorato diplomate Hcnrici III pri- 

j A*^^""*''^ mos fines Epifcopatus Pragenfis» quifecundum quatuor plagas his ver- 

' * bis recenfentur : Primitiva itta (inquit Henricus Imperator 3 Parocbia 

cum omni terniinorum fitorum ambitu Pragtnfifiii efiadjt&a. Termim 

autem ejus occidentem vetfits bi funt: TUgocz aua tendit ad medium 

fluminis Cbeb ^ Zeyza^ Zedlicane^ LucfirAe, €?* Daciane , Dutomerici ^ 

Lemuzi ufifue ad mediamfiham qua Boemia iinatatur. Loca jambcc» 

C quonim paflim cbgnitionem autiquitas nobis fubtraxit ) fecundum eas- 

dem quatuor plagas ex aliis hiftoricis iodiciis expendere aggredimur: 

7a;g*ors, feu ut alia exemplariaejusdem diplomatis emendatius expri- 

niuut": Tvgoft & Tuguft Herciniiim laltum eife^ cujus ^ars erat faltus 

pinifer t)ec ^t^^tdberger ^aft) , qui hodie etiam pafiim ber b&bnwt 

^cftfr appeliatur , jam Parte UAniialium noftrorum pag. 4^3 pluri^ 

btts explicavimus. - Simi]l camen his iocorum coniiniis caftrnm quod- 

dam cognominefttilfe^ quod verofimillirae ex hoc faltn nomen traxit» 

®r««i<rwiA«s* cQi^jicitur (am exChronico MS. Auguft» Bibiiotfaece Vindofconenfis , 

"r^^fb Ht/i^^ qno ad aunttm i»;4D h«c refcrimtur : Henrkus cumfiio exercitu in 

Ecci ^N. L.pJ^'^P^P^ Tugoc% aBoemis graviteit ft^rnitur , quam exCofma ad euu- 

III. dem imnum,qiii oninem locorum iftorum filvarumque vieiuiam fiife de- 

Cofff.as aJ mu fcribit, Ipfi autem defitr ( inquit ) caftfametatus eft ex uttaque parte 

1040. flumims Re%ne ( id eft Regini ) Poftera autem die pertranfiens cafirum 

Kambf cum adffioveret aquilas fih^f qua dirimit Bavariam atque Boe^ 

'miam&c. tumfubjuugit fiohemorum mmiM>nem fuyie^^ultra alterum 

montem inter dee^fiffimas filvas, e qua Bohejrni eruperunt &vix1iliasun' 

quam auditam ftragem Imperatori Heorico intulero&t^ Fmt iu hacfil- 

ar$n. fcnVva '& aHiid caftrufm Ireigaft quod anno 1307 Frideirtcii& Burggravius 

^'"J^^^^^* Nerimbergenfis emit aComite Orlamundo« Cbi^ fluMen Egram^efia, 

l^UL atque ita slavice appellaturo , quod veteres Bohemi ejos fbntes a Tepla 

. ( que a calidis Thermarum Caroltnarum aquis Ogre nomen invenerat 3 

repetierint , jam alibi; & maxime eorundem Annalium Parte lU pa^* 

129 feq« egimus. Per Zeyzaps verofimiliii&e inteUtgunturlimitesEpi- 

fcopalus paulo fupertoribus anois ere6H Zeyzenfis, Zicenfis, Ciceims 

& Citicenfis.* Jam Parte III Annalium pag. 150 & feq. oftendimua, 

quoufone hac parte fines Bohemiae ad pa^fum ul^ue Sarove ( qui finc 

' Thaculfi Comitis Boherai) in hodierua Voigtlandia ad Salam & Salafdi-^ 

dam excurr-erint. IXiplomata rerum montanarum metaUicarumque^*' 

. . .' befflit;. 



« «« 



BotBSLAI lU. 7« |tJ9 

heimc, qus ccUegit-Oiar^Vir Thaddsus PeithBer , oppido oftendunc 
edam pofterioribus temporibus plurimas Ccmitum Rettfz & Ffiugiano^ 
rum diriones (quacum eciam honie qusquc Bohemrse feudules funt) in 
Voigdandia ad fiohemiam fpedbdTe. G^uis Zedlicmey feu fecundiim 
yariantes le£tiones ZedUa ci Zelza, vetus slavicus pagus iuerit^' cum 
ignorantiflimis fcio. E}us veftigium ha£tenus nufpiam reperi , neque 
vero in limitibus Egrane^ Satecenfisve regipms cognominem hodie lo* 
cum invenio ; cum vero medius ponatur inter Gcenjem & Lucenfem 
feu Zatecenfem regionem> in eadem Voigtlandia aut Mifnias Marchto- 
uatu quacrendum autumo^ GLuid fi hodiernum Scbeke eft ad Schopam 
fluvium, Bohemiaeque viciniffimum ? Complura enim ifthic montana & 
metallifera loca Procerum noftrorum vendittonibus aliisve permucatio- 
nibus aut transaffcionibus^ Duciun Regumve noftrorum pernuiru, ad MiG- 

, nenfes Marchiones tranfiiife » res noibra diplomataria oftendir. Lucfane 
item iMCzane^ Uufena/Luczwi ^ Luczko haud alia eft, quam regio& 
prDvincia Satecenfis, de aua ejusque finibus jam locupleter egimus P* 
II p. 1 34 & 307 , quam aa fluvios Fke if Sciop hodie appellatos in Mif- 
niam protenlam fiiiiTe, exCoims topographica hujus provincis deCcnp^ ^j^ ^^/ 
tione conjtcitur. Dacrane, qus & in ahis exemplanbus Dafena legi- 
tur 9 obfcura quoque ac minime expedita eft regio. R, P. Athanafius 
fufpicatur per hanc pro vinciam intelligi Tetfcbnenfe territorium in dice* 
cefi Litomericenfi ad Albim proxime Mifhie Marchionatum fitum, qua 
in re provocat ad Cofms Concinuatorem, qui ad annum ii28dicit: 
Brzeczislaum in captivitatem du£tum eife in caftiellum Daczin , hocUer- 
num videlicet Tetfcben. Sed ex aliis vetuftioribus liquet ,- ubivis hoc 
caftellum Dieczin appellari^ ut proinde in voce Daczin apud Conti- 
nuatorem Cofnue procul dubio ofcitautia librarii intercurrerit , nec 
emm unquam vocem Dieczin pro territoriO'& regione» fed cafteUo ac- 

~ ceptam fttitfe lego« Gtuodfi venim eft, uti P. U Annalitim p. 134 ex 
Dubmvioretulimus, provinciam Zateceofem feu Luczane nomen inve^- 
nilFe aLuzicis feu Luzauis & Luiticis di6Hs inferioris Luiatis Slavisin 
hanc regionem immigrantibus » an non fufpicari fins eft ciun his Luzi- 
cis etiam finitimos Dacianos feu Doxanos » qui Doxam feu Doifam flu- 
vium accolebant, huc loci colonias duxilTe^ equorum reliquiis adhuc 
fit,' oppidum norainataqtie arx Dux feu Ducbs , quam Monachus Pir- 
neniis Daxan, alii veteres loxen vocimt, qus omnino altius verfus 
confinia Mifnis , peneqiie media inter Satecium & Litomericium fita 
eft. Id tamennonnifi conjedlurae; loco acceptum velim, .cum ha£le- 

£e 2 nus 



aas Annus 97^ 

nus hujus provmcie nulla alia vetus memoria in fnanua meas inciderit; 
Lfutomerici eft regio hodierna Litomericenfis > de qua eademP, II. p; 
317 & feq. egimus. Poflrema omnium ex hac occidentali plaga ell 
Lepiuzi : aiiTi cum media fit inter Litomericenfem & Pfovanenfem feu 
Melnicenlem provinciam , cOnjicere licet eam extrema Litomericenfis 
hodierni difteidhis, qua fuperiorem Lufaciam Boleslavienfemque Di- 
^ ftri6lum attingit , occupafle , ita tamen ut hodiernam Zittavienfem re- 

gionem comprehenderir* In Majeftate Carolina feu confticutionibus 

Caroli IV Rubrica VIII inter dvitatcs &caftra, qme poHunt a Rege 

jiptid Ptfft/m// Bohemis obligari feu oppignorari^ deprehendo locum Z>i7///inter ple* 

Gifdifutitnp.tSiSQue regias civitates, hodie etiam fuperfiites'9 relatum^ fed quisil- 

7« le luerit, ejusque fitus, adhibita omni induftria explorare haud potui. 

lilud indubium eft : territorium illud intra duo cornua hodierne Bohe- 

mias, quod ^oHexxM^ Zittavienfe a condita ifthic urbe Zittavia di6fum 

eft , quodque Balbinus in Mifcell» 1. 3* p. 9. DifiriQum Zittavienfem in 

veteribus Beriue Regalis Indicibus appellatum ait^ omnitempore inter 

fines regni Bohenii^ fiiiire cenfimi , nec unquam feu Litomericenfi feu 

Melnicenfi , Boleslavienfive d^ftri£hii incorporatum fuilfe, ac proinde 

fejun^am provinciam feu peculiarem veterem pagum slavicum confti- 

tuifie, qui meritopro veteri illo Lemu%i in hoc diplomate Henriciano 

prodito habendus , nam ceteros circumquaque , qui hodiernum terri- 

Cirpc(?i;tT€ti^torium Zittavienfe cingunt , proditos habemus » fcilicet Liutomericii » 

cr<5fnctci?iEt>#DaIeminci, Budiflin, Trebovane , Pfovane. Et vero omnes pene 

renrenjpel f^fcriptores Lufatise fatentur fe ignorare nomen vetus, quod regio ifta 

^^9^^- imte conditam Zittaviam habuit» quod tamen habitatum fijifie non ne- 

, gant. Scd jam ad plagam aquilonarem tranleamus« 

^^/ii^ir//^mrm(profequitur Henrici Imp. Xv^imn^ bi funt ter- 
mini : P/bvane, Crovati &* a/tera Cbrovati^Ziafane^ Trejfowane^ Poboraney 
Dedefi ufque ad mediam filvam , qua MiJcianorum occurrunt termini. £x 
mox recenfitis pagis feu provinciis fat xrlare eruiturjfthic prius refer- 
ri regiones Bohemis extremas aquiloni obje£las JciL IJhvane, Crovati, 
Sf" altera Cbrovati , Zlafane , tum procedi ad finitimas tres regiones 
extra Bohemiam fitas Trebowane , Poborane , Dedefi prioribus quatuor 
re6la linea oppofitas. De Pfowanefeu Bffbwane regione jam P. II An- 
nalium noftrorum p. 284 egimus, quse verofimillime ab amne Bifowka, 
hieme nunquam obdurari folito» hodieque nomen vetus obtinente, ap- 
pellata eft, pofterius ab ere£bi ad confiuentem Albis & Moldavs civi*^ 

tate 



BoLESLAi ri. 7«; tii 

tate Melfiik IVf elmcenfis proyincia feu diftri6his di6ltis eft ^ mii mmeii 
fsculo ^ll , alia fadla regionum partitione jam exfpiravir. Hnic pro* 
. vincie cnm opponatur Trehowane^ .conjicere licetomhemillum terrarum 
tra£hiro ab urbe hodiema Melnik ufque ad Lemuzi feu Zittavieniem 
regioTiem , & Trebowane feu Gosrlicenfe territorium ad hanc provin*' 
ciam fpeftalFe y atque Pfowane fuilFe vocitatum. GLuod vero per Tre-' 
bowane hodiemum territorium Goerlicenfe intelligatur » jam eadem P« 
II. ^* ^^t docuimus, & apud omnes rerum Gcerlicenfium Lufiticarum- 
ve lcriptores res extra dubiura pofita efl» Glua in re ut alia prs^cer* 
eam, iuculentijlimum teftimonium eft Continuatoris Cofmseadan. 1131 
de Ducenoftro Sobieslao fcribentis : Mdificavit caftrum inpartiius Mi^ 
lesko (WXciiLJiOXVifa) juxta fiumen Niza (KifCsim) 4M>ellavitque jTziore^ 
lik, quoi antea ^ Drewnow vocaiatur. Yzhorelik vero a/iter Gerlix 
appellatum ait Pulkava nofter. Dicebatur regio Drebowane feu a ligno* 
Tum copia faltuofoque terrarum ambitu » feu a ligneo propugnaculo , 
quod germanice <£)Dli6ut0 appelktum ait Freocelius. Sequiintur dutt 
regiones Oovati^ altera CSrovati, de quibusjam. quoqueeademP.il 
p. II & feq. afhitil eft. Hse du:e regiones montauo$ Bohemi» trafhii 
mter Pbvanefeu Melniceufem, SaZIefane feuhodiemam SileGamob^ 
tinuerunt 5 oppofltsque fuere flumini Caftori feii Bohr% ad cujus fbu;^ 
*tes Slnvi Boberani pagusque Pohorane di6lus fuit. Fluvius ifte ( qui 
ad confinia Bohemie in hodierno Schwidnicenfi Ducatu oritur» Saganum 
ftlluit, & demum ad CrolTam in Oderam illabitur ) tam slavico iBoher, 
quam htino Ca/ioris nomine jam quoque cognitus erat Ditmaro« QivtBr* DitmmtitL6^ 
ta regio eft Zlafane, quz in pluribus codicibus emendatior Zlefane \G^t^i%% 

f;itur , haud alia eft quam hodiems Slilefis pars , de qua jam quoque P. 
I.p. 69 & feq. egimuSy ubi exDitmaro, aliisque veteribus oftendimus 
pagi Zle/iaf Slefiie , pofterius Silefie di6he , mouti Sabotho adfits , no^ 
men dein ad univermm Silefiam fiiitre derivatum. Huic pagoafepten- 
trionali plaga adfitus objeftusque erat pagus itidem slavicus jDedefi^h- 
ter Dedefjene appellatus^ qui etiam Ditmaro nomine Diedefifi incogni^ 
tus non erat^ cujus mentionem ter, Ottonis III iter ad fepulchrum de* 
fcribens , facit. Decurfis , inquit , AGlcieniterminis ad Diedefifi pa^um ^fa» /♦ 4.^ 
primo venienti ( Ottoni Boleslaus Dux Polonorum ) occurrit^ Diplo- 3^7 
ma Ottonis apud Clar. Philip« Wilhelm* Gerken , cujus jara fupra pag. 
^i mentionem fecimus, jD^tfi» appellat, atque ad hanc ufque provin^ 
ciam fines Epifcopatus Brandeburgenfis deiinit. £ quo ceterisque' 
locis Ditmarieruitur , pagum Dedefi traas Boberam ^ adeoque inter fio- 

be. 



ar0H Gctvic^^^f & Oderam finvibs finim faiiTe. Abbas Gotvicenfij/ ctift eon-' 
vineDide^. dem (itum pago huic coBcedit , exiftimat loeum Teutzen, qui a fdex^ 

tris fluvii Bc^r fupra Croiren apud monalterium 9{autn6u(dami5o^ 
htt in chartis Geograpliicis reperitur , reliquias elTc bujus iiomims » 
quemadmodum iu Bohemia ex Diecziu hodie Tetfcien eHbrmatum eftt 
Extendebaut fe autem hacparte Epifcopatus Pragenfis jSines ufque ad 
mediamfiham^ qua Milcianorum occurrunt /emm/jquemadmodumto-i 
tieslaudatum diploma loquitur : Pagt slavici Mie/cieni, Milciani 9 Mil^ 
llem vcceMl' ^^^ * Milzavia , if slavice MiI.esko di6li copiofe apud (^verfos veteres, 
eieiU^ ^ 'praefertim Ditmarum funt memorif^. Abbas Gocvicenils pagi hujus fi- 

tum inter pagos Nifeni » & Luzici a confiniis fiohemise , & haud piro^ 
cul a Mifni urbe ad pagum ufque Diedefiii extenfum fuiife cenfet. Nos 
vero ex multis monumentis mtmifefte eruimus, nomen Milcieni paulo 
poftcfioribus temporibus magis geaericnln & provinciat majoris no- 
men fiiiire» qus. plures minores pagos comprehendit. Nam&Nifc- 
ni &Luzici> imo & Drebowane feu Gcerhzium comprehendilfe indu^ 
bium videri debet, veteres legenti. GLuare nec Ditmarus nec mox 
laudatum diploma pagum^fed Milcianos terminos nominaQt, & Adelbok 
Afuiteihnitzjiv^ iii vita S- Henrici Imp. Marcbiam vocat* Marcbiam ^ inquit , Mil^ 
X» •'• f • 43^* . 4eu7v/ari» ( Boleslaus Pdonus) Saxoniit if /feW<eCideftSilefiK) interja^ 

tentem fihijiitycit. £ quibus fines Milzaviae ineunte fsculo XI licet 

eognofcere^ ut omnis ille terrarum trafhis proxime Bohemiam inter 

Saxoniam & Silefiam adMarchiam Milzaviam fpe£la verit , in qiiem Mar- 

chio orientalis» aliter Luzici & Milzayias difbis Jurisdidlionem exercuit« 

GLuanquam hoc anno , & fub ere£lionem Epifcopatus Pragenfis nec pa- 

gus Breiowane feu Go&rlicenfis , nec Poborane uibpoteftatemMarchio* 

nis orientalis fpe£taife videatur : fecus enim Imperator Otto ( qui cum 

Benedi6to Papa fines hos prsfcripfit ac racihid>uit )/procul dubio po* 

tius Epifcopatui fuo Mifiicnli , hac parte alioquin'^ ar£lato , hos duos 

pagos adjudicaifet^ Ex his jam compendio haoemus aterritorio Gasr^ 

licenfi per Bobers fontes , & ejusdem fiuoiinis dextram ripam ufque 

td GrolTen Oderamque fLaymmpriiuaive Parocbia Pragenfis terminos 

excurriiFe» Sed non leve negotium nobis faceirere videtur Diploma 

Maderustnan-dMtMVX anno 948 Indi&ione VUI Magnf Ottonis Im^rafofris in aomino 

tiq. Brunjv.p^eliciter regnantis tertio paflim prolatum abHiftoricis Saxonis Lufatiae.^ 

i^i.HymamiQue, quooque excufum proftat apud Maderum » Hofmannum^ Sigismun- 

X'/f^ 4 Gilfei ^°^ CaUes aUosque» in quo Epifcopatus Mifnenfis latifiimi delcribun^ 

j^/ j^> £l^i^'tur termini^^ peromnemNifici^Lufizi>& Selpuli regionem ufque ad * 

Mifnp.lU * ip Ode^ 



»9 

9f 



fiOLB&LAI 11« 7« MZ^i 

■ 

Oderstn , fhhmt uf^ue ad Oders captif fe&^ fontes 1n hodiema Mef- 
ravia fcaturiences» inde quafi re£>a via ufque ad fouces Albis, nir^ 
p, fum abbinc deorfum in oecideht&leni parrem y ubi divifio confiniiun 
y, duarum regionum e& Behem &Nifenen^ detiiqoe ibidem per filvnm 
,9 ultra Albeam ufque ad caput orientalis Milds. „ Glua terrarom dw 
menfione omnes pene fupra commemoraci Epifcopatus Pragenfis fineg 
fcilicet Dnbowane , Pohrane , Zlefane , &* Deil^fi cum magna partecUv- 
ftri6h)s hodierni Reginohradecenfis Litomericenfisque abforberencur. ^^^ q^^,^ 
Verum jam inter alios eruditiffimus Abbas .Gotvicenfis diploma hoC|,^jgQ, 
ManifeJMflimOTum erromm convicit ^ utpote quod fdbfcripttoneni prse- 
feferat ad vicem CanceUarii Teu JlrchicapeUani pridem deiun€ti » - quod 
titulum Imperatoris ^ Augufti Ottoni hac annorum periodo nequaquara 
adhuc comi>etentem tribuat, quod defignado annorum regni vel Im« 
perii Ottonis item & Indi£bo minime cum annis Incarnationis cohe- 
reac, quibus addere libeat, quod de erigendo Archi%pif<K)patu Magde- 
burgenfi Mifneflfique Epifcopatu aut Burthardo Eptfcopo ne quidem 
anno hocndhuc Otto fomntaverk, quie omhia pofteriui accidtire fupra j^ -, . 
oftendimus. Prbtnlit quidem Meibomius hujus diplomatis^mendatius, „^* • ^ 
-A-a plerisque relatis erroribus repurgatum excmplftr, at neque in hoc 
omnia capita fublefte fidei eliminavit poftenOr quicunque aritifex , qut 
diplomati buic fidcm conciHare ftuduit ^ ut eti^ hsecdiplomatis tsfni 
nbtabilis diverfitas fufpicionem magis firmet , id mnltp pofterius in- 
ventum confiftumque fuiire^ Scilicet diplomatis htfjus tines excerpti 
fbnt ex Bulla Joahnis XIII Papat,quam' Fabricius mutilMi , integramLn- ^^^^^^^* 
nigius , Calles & Concilia Germania! exhibent , qu» quoque luis nevis fg^j),. ' V^: 
fcatet , & fubleftae fidei multam fufoicionem prajbet. Nam in ca Epi- ahtcdt^^m. 
fcopatus MifnenCs ab orani jurisdiCTione Archiepifcoporum eximitur, l)) 833. Gi/1 
-ipfique Romanae fedi imraediate fQbjicitur, cuni tamen ex alia le^tima Us inferkEpif. 
ejusdem Joannis XIII buUai qiMc apud Lunigiura, Manfium»& Tomo ^fi^ f- »7* 
* l\ CoAciliorumGermani» lcgitur; Mifnehfis fedes tanquam fuflraganeacum jYi^&ia 
Merfeburgenfi, Citizenli , Brandeburgenfi , & Hiivelbergenfi , Magdebur- £^-^* ciVL 
genfi ^rchiepifeopoiAediacefueritlubje^a. Undere6tcdocetSigismun-M V» /• 
dus Calles,nonuifi fscculo XV. fiib BonifaciolX hanc exemptionemMif-/«/>f/fw»9^rf 
nenfiEcdefiicfuiire concelfam. Qluodfi tamenquisComendStt, j)erperam ^^jf- ^^"^ 
' A quocunque pofteriore hanc •claufiilam exemptionis intrufam iuifie, ac ^'* ^^* 
' proinde eatn Ceteris in hac BuUa relatis rebusi haud aliquid derogare , 
cum ad bullara hanc Viri quique do£tiffimi , interque hos Abbas Gotvi- ^'^"9^^*^* 
cenfis provocet, facile & expeditum rel|K)nfum eft, ac^ere potuif- ^^^^^f^^^ 

fe. 



-9^4 - AsTNUs 978 

fe » cum MirQeil& Eplfcopatus tribus annis cidus atque Pragenfis iu- 
ftitutus fuerit , omnino fuprafatos fines eidem Mifnenfi Epifcopatui fub 
fuum exordium fuifie defignatos » fed cum poftea reclamaret^ obniter^ 
turque Boleslaus nofter^ & verofimillime vicii» gentes Skvice mag\$ 
optarent Slavicd Epifcopo Pnigenfi fujbjici , i{)feque Benedi6^ VI Papa 
cx hac fubjedtione majora emolumenca Chriftiane fidei fperaret , pagos 
bos & pf ovincias ademDtas fuiiTe Mifnenfi Epifcopo , Pragenfique ad- 
judicatos , quod profecto diplomatis Henriciani finceritas , & minime 
, cobvellenda au£toritas perfuadet^ adquodCofinas nofter fcribit^ (e ocu- 
Its fuis vidifle Henricum Imperatorem Monogramma fuum appingentem.' 
^Fnogredimur ad orientalem plagam: 

. . Jn(fe ai omii/eM(inq«it idem diploma ) b^sfluvios haht terminos 
Bugffcilicet £?* 2kir cum Cracova civitate , provinciaque cui fFag no^ 
men eft, Cum 6mnihus regioniius ad prcedi&am urbenipertinentiius, qua 
Krakova eft. Inde Ungarerum Jimitiius additis ufque ad montes, qui^ 
husnomen eft Tritri diTatata pro^edit. Poloni^ fluvii Bu^ ^ JZtir ue- 

?iue veterieribus neque hodiernis Geographis funt incogniti. Dlugof-, 
US ^l^quiotum numero, ipter fluvios Polouiae recenfet, cujus verba 
^pii /. I. £^Q^ . Xfuintus Bug y cujusfons in pabide infuperiore parte caftri ^ op^ 
pidi Olesko 9 in viBa Ko/czow , oftia inftumine: Narew. Retinet hic fior 
vius etiam hodie nomen , priturque juxta communem Greographorum de^ 
fcriptionem in rubra Ruffia facile feptem miUiaribus a Lemberga , & 
fupra Warfaviam ad Wilfegrod in Viftulam illd)itur« £ quo cogno- 
; 4cimus feu Dlugofium non habuilfe finceram fiim^ 
Karew aquis multo inferior apud Sarolzek vicura in Bug infiuit , nomen* 
que amittit) feu certe confluentem apud Sarolzek Bug & Narew ufi}ue 
ad oftia^ quae funt ad Wiifegrod » Dlugofll ztate Bug nomen retinuifie« 
De Ztyr fluvio refert eodemlibroDlugoirus : Stytifonseftin montilusSar^ 
maticts frope viUani Wiffbcka ^oftia circa ZyaaczQw oppidum. Rurfus 
. alio loco dicit: cujus fons in palude circa Olesko ^ inviUa ^fcenow^ 
j^r^ypd ^fi^^ influvio Priespiec non iongea Bnsko. 6Luod confirmat Sarnicius : 
jcrt^ . • ijfjffratores regii^ inqutt^ derivant Stir ex montikus ad Olesko^ unde IffBugp 
^ if alia complura flumina. Ztir fluyius paffim hodie in Geographicis ta«> 

bulis ac Lexicis nomine Ster exprimitur , fecundum qus in eadem rubra 
feu minore Ruflia exoritur > & in palatinatu BreflicenfifeiufluviumPrl- 
pizium exonerat^ Supra fidem multis videri poterunt tara longinque 
m Poloniam excurrentes £f ifcopatu^ Pragenfi^ termini ; fed diploma 

Hen- 



ftoiESLAI n. 7* ZfHf^ 

Henrici ab eruditiffiini^ quibusque aa rapiiins Criticia ad lydiufn lapi^ 
dem examinatum bmnes hucuCque finceFitatis notos tulit« Lucem id 
profe£la nobis prcbet» ut cognofcamus > quoufque haq parte in Polo^ 
niam ifto jam tempore lex evangelii penetrarit , ciun terrsc iftm foUici-» 
tudini paftorali Epifcopi PragenQs creditse fiierint. Nec bcc terrarum 
amplicudo incredibilis videbitur antiquitatum gnaro , cum & Mogunti- 
nam dioecefim per Franconiara , Saxoniam » & Brandeburgenfem Mar-" 
chiam adufque transoderanas Poloniae terras» ipfamque Bohemiam ; 
Laureacenfem Archiepifcopatum per univerfum cis & trans Danubia^ 
num Moraviae regnum una parte ad TilTam ufque Marifumque fluvios, 
altera ad Savum ufque fe fe explicaife ( ut nihil de Salisburgenfis Ham-» 
maburgenfisque Epi(copatus latiflimis finibus commemorem ) hoc ipfo 
& fuperiore fcculo legatur^ Certum eft fub ere£tionem Epifcopatus 
Pragenfis Poloniam omni Epifcopatu , fi unum Polnjmienfem excipias^ 
caruifle* Certum eft etiam per fiohemos nominatimque Daubravcam 
Boleslai Pii fororem Chrifti fidem transplantatam fiiilTe in Poloniam , 
ut ipfi Poloni (juique fcriptores cura Dlugotfo non diffitentur. £t ve« 
ro unde ( vicinis pene omnibus Slavicis gendbus adhuc ethnicifmi er« 
roribus exccecatis) potiffimum vocatos dicamus facerdotes^ atque exBo- 
hemia? an dubitare fas eft complures , invitante cumprirois Daubraw- 
cz gratia, fefe ultro inhanc fementem Evangelii immifille ? quemad- 
uodum de Craco^ift indubitatum eft , in qua urbe Bohemi facerdotes 
primam principemque Ecdefiam Divo fuo Indigeti Wenceslao conftru- 
xerunt 5 nuncuparuntque^ Ut merito terrs hs potiffimum fudore Bohe- 
roorum Chrifto initiatc Epifcopatus Pragenfis finibus adfcriptas fuerint^ 
qua in re procul dubio plurimum prsudii attulit Mifeconis Polonias 
Ducis atque uxoris Daubravae favor & confenfus ; priorem certe hoc 
tempore Boleslao Pio amiciffimum fiiilFe legimus. Ndim autem exifld- 
mare Pra^enfem hanc primevam Parochiam ad oftia ufque fluviorum 
Bug & Ztir excurrifle , fed ftridte hic accipienda elFe verba diplomatis, 
ip(osque fblum fontes horum flununum» qui in montibus ad Olesko 
fimt y terminos conftUotos fiiiife , qui cminino cum Cracovia redbim qua» 
fi lineam tenent^ magisque adHungariam & Tataros montes, dicecefi 
Pragenfi etiam adcentos» accedunt. Sed jam reliquos hujus orientalis 
plagc terminos exarainemus. Qim Cracova ( inquit idem diploma ) cu 
vitate f prwinciaquc , cm H^ag namen eft, cum omnilms regionitus ad ^ 
prcediQam urhem pertinentitus , qua Krakova eft. Situs urbis & ho« 
diemi palatinatus Cracovienfis nemini incognitusj hic ipfe non moda 
P4aaiy«ANNAL.HA6ec« Ff ad 



.« 



/ 



t«6 Aknus '97S* 

ad diaftcefim Pragenfe», fed edam iniperium Boteslai Pii fpe6tabat paftea, 

utfuo locQ dicemus. Ciu» vero illa provincia /fJ^ (zt,6nodatudiflkU 

Uus^ cujus Poloni fcrigcorcs non meminere» nec enim Stanislaus Sarni* 

cius in fua defcriptione veteris & nov^ Polouix illius meminit , depre- 

hendo tamen eujn fub lit. V. p« 1928 flumen hujus nominis attuUtTe, cm 

jus longitudinem & latitudinem per gradus 49. 9.42. a.defcribit» equa 

dimenfione conjicitur fluviura hunc paulo infra Cracoviam quserendum 

W Sf^'^'^^' Ethem! MabiUonium in Notis ad vitam S. Zoerardi fontes cur^ 

g • '* fumqu9 hujos fluminis his verbis delcribentem reperio. fVagafluvius 

in Pannonia montibus aritur, nec emenjb longo terrarum fpatio Donaje-- 

cio conne&itUT', autpotius nomen mutat, indeque ad Opatovicium opi* 

dum in polonia ViftuUe mtfcetur. £ quibus verbis teftatum fit tVa^am 

hunc diftinqui ab altero IVago fluvio^ qui in locorum iftorum viciniis 

Carpaticisque montibus xque ad confinia Polonisoritur^ Liptovien^ 

fem^ Trentfchinienf6m^& Nitrienfem Comitatum pra^erlapfus ad Co^ 

DlfisofM hifl. maromium in Danubium fe exonerat* Dlugolfus quidem locupletifTv- 

iW. /. I. iiimn catalogum fluviorum Poloniae texens Wsgse hujus aut Wagi non 

meminit^ fed fluvium aJMabillonib cominemoratum^ Dunajecii nigri no* -^ 
mineimpertit» ut ex his iUius verbis cogndfcere Wc^t i Dunaiecyix^it) 
niger tf albus , cujus utriusque fons in Alpihus altijfftmis Hungaria p 
quorum pivaHs femper vertex , qui Tatri a vulgo, appeOantur , oftia ba^ 
ht circa Opatowiec» Ver um vix dubitare quidem Ucet MabiUonium |ianc 
fuam Wagse fluminis appeUationem » fontes, curfumque ex v€tuftiore 
aUquo Dhigofii xtate nionumento deprompfiire^ nec^m credibiletam 
accuratum leverumqne in aUis Virum h^c cerebro fuo efiinxille, 6Luid 
fi fortaffis pagus fVggJhia ad flumen Dunajecz hodie fuperfies ^ qifem in 
y^pw^ M///v Tabula Geographica Comitatus Scepufienfisreperio,ex reliquiis efthu^ 
^// ' l^fww*^^ veteris nominis feu fluvii feu provinciae f Giiidquid eft , provin- 
^rrldrQmo ^adp. ^'^^ ^^^ Cracovi» TCgioni affinem , & verofinjiUime ScepufieMS Co- 
124. mitstus ex utraque Dunajecii ripa partem complexam fuilfe^ex confe-. 

quentibus hujus diplomatis verbis^conjicitur: Inde Ungarorum /imiti- 
ius additis tifque ad montes quibus nomen efi Tri^i diiatata procedit. 
Vocem Tritri Codex Cofmse Freherianus reddit Jeitri , ex alio Codl- 
ce legit Freherus inMargine Triti. Marignola vocat montes TertH ^ 
Piilkava Truti. £ qua varia le6lione vocis corruptio manifefto Uquer^ 
ncc aUos hos montes efle^ quam fupra a Dlugollb alLitas alpes^ feu 
C^v^^S^QOS jsi0iite& f quorum nivaiis femper vertex 9 qui Tatri avulgo 
appellantur^ Crebrius porro Dlugolfus horum Tatri montium meminitt 

fic 



fic Poprotb flUVtUmdefcribens ait: cujusfons exfaontePannomca TBm^ , 
trrprope Kucowna £5* /5/^« vittas , rurfttm : Rogoznik fl. major ^ mi^ 
nor^uter^ue ex alpihus ^ quas vocamus Tiatri ortus* Samicius mon-*^**^^' '• 3- 
tes^bbs prius Sarmaticos demum Tatros vocitatos fuiflfefcribit,dequi-»'*'* 
l^us etiam WQ^vviii^si .Slavorum.iingua Tatri > hoc eft Tatarif quod ff^^rnberuf M 
in regionem Tartarorum vu/gi opinione protendantur* Hungarivocant'^^^^^ 
Tarczal, quod nominis Hngua eorum a nudojeu derafo vertifce duStum ^** ^"' 
ejfe videtur ,\nibil enim aliudf audm eminentiffimi ^ prorfiis nudi fcopull 
funt bi montes. Sed litem rurfum circa fines Imjus pla^ orientalis ino« 
vent cum Dlugofib plerique recentiores hiftorici Poloidae: & Silefias , qui 
o6loannisance ereftionem Epifcopattts Pragenfis Cracovienifem & Wrap* 
tislavienfem £pifcopatum a MileconePoloniac Duce conftitutum conten^*^ 

. dunt, imo paffim eodem Dlugoifo facem pneferente voliint mnito ance 
non modo Gnefna fed eiiam Cracovis Archiepifcopos ordinatos , quos 
nomine referunt« . Ai defideramus merito ab iis fi non vetuftiora, certe 
cvo paria monumenta, quanta nos ad definiendos Epifcopatus Pragen^ 
£s fines proferimus. Arroa fcriptorom Poloiiie ab autboribus fieculi 
XV petita pridCTi Ditmaro tefis ac duce contuderunt Viri quique rei 
critioe periti, quc profedlo perinfirma funt^ itt authoritatem diplom»- 

. tis Henriciam omnibus chara£leribus verac antiqu« finceritatts confpi« 
cui evertant. Certe fioguphalus unus e primis Poloni» fcrtptoribus» 
tum etiam Comnientator Kadlubecii ( fi Polnanienfem excipiasj Epifco^ 

£atus Pplonis cum ipfa fede Metropolitana Gnefnenfi ferius (ub Boles- - 
10 1« Polonias Duce M ifeconis filio ere£los fcribdnt* £t profe£lo Wra« 
Cislavtenfem priraum fub Cafimiro L fundatumfuiile^indubiis monumen-* 
tis proditum eft, ut Caminenlem non commemorem, cujustam vetufia 
initia pridem explofk ab eruditis« Jam vero fupra eo in argumento 
plura profecuti fumus ad anmim 966 in Prstermiffis noftris. 

Conckdit tandem diplonta Henriciadum terminos Epifcopatus Pra* 
genfis liis verbis: Deinde in ea parte^ fu^e meridiem rejbicitf addita, 
regione Moravia ufque ad fluvium^ cui nomeneft ff^ag,<f ad mediam 
fllvam cui nomen eji Mure , ^ejusdem montis eadem farocbia^ tenditf 
qua Bavaria limitatur. Optandum fuilfet > ut idem diploma nobis qua« 
que meridionalem plagam nominatint per pagos &provindas finitinms^ 
quemadmodum fuperiores plagas defcripfiiier^ fane illam hoc tempore 
plerisque locis prope Danubium ^ in ipfamque Bavariam procurrille \e^ 
geremuSj Gluod Moravis limites ifthic omnes recenfiti noareperianf* 

^Ff % sur^ 



22S Aknus 973« 

tor^ procttidubio lis tffota a Lanreacenfi feu Patavienfi Epifeopo obfti- 
ciife videtixr , qnoaim hoc tempore de finibiu; utriusque dicBcefis nec- 
duni plene transafhun conveBtumqoe fiierit. Jam vero fVag fhivius 
iQliic relatus diverfus eft a fuperiore^ ut mox ante innuioius, nani & 
is aquis multo uberior ^ & magis olim hodieque cognitus. 6lus ilU 
filva^A/i^ fit^ quis ille mons feu montes adfiti(ut plurali numero re- 
fert Pulkava ) p^obfcurum. Do6tilfimus Abbas Gotvicenfis in fua Tabula 
Geographica vereris Germanias ex Diplematibus , cbartis &" tabuUsme^ 
dii avi de/cripta in hodierna inferiore Auilria paulo fupra fluvium Pul« 
kha & Tayam &prope bodie ^xfians oppidum Malberg confignat lcfeum 
Afuoriperg, quo indicio & veftigium illius veteris nominis Mtire & 
montis haberemus, Id certum eft , clarumque fiet ex pofierius referen- 
dis , Ketzium haud procul remotum liroitaneum cafirum fuilFe etiam po- 
Herioribus iemporibus inter Moraviam & Oflerrichiam , omnemque re- 
gionem inter flm^ios Pulkham &Zayam (liodie Zey am 3 ad Moraviam 
pertinuifife; in qus locorum confinia etiam hodie Epifcopi Pstavienfis 
jurisdi^io fe procendit. Ut fortaflls haud multum aherraturi fimus^ fi 
!irt]ciiique Pardchne Pragenfis fines excurrilfe dixerhnus , qui abhinc ad 
Cambum feu Kamp flumen ( comprehenfis civkatibus Waidhofen , Yi* 

yfff^ jioJb. ifLgra feu Waitra^ & coenobki Zwettlenfis ditione ) procurrerunt» Le- 
; 5 lo **'^*'**^ quidem in placito Henrici Ducis Bojorum, hoc ipfo temporevi- 

* l/pttd OefiJ:^^^ 9 dejuribus Ecckfia BatbavhenfiSf etiam Bohenu ukraDanubium 
T.JL j).7i8*adTulinam, verba enim funt : Perfuichaficuti Wilbelmus inpraprium 
pqffidehat , auod nunc Boemarmi arant. Dtiunbova juxta TuUonam , 
Egiiinftein Kfc. Sed nemo fibi perfuadebit eoufque excurrifle limites 
Bohemis , "Ut potiua credendum fit> Bohemas quasdam ifthic {iiifle colo^ 
nias 5 qwe retrogreflis hac par te Hungaris terras iftas colere coeperant» 
ifi feque oriatitalis Marchionis imperio fubjecerant. GLuod ad Bavari« 
limites attinety eciam longinquius ifthic fines Bohemix excurrilFe cer- 
cum eft« Nam ex multis documentis & ipfa vita S. Ountheri tefiatum 
fit : limites fiohemie ad Rheginum ufque fluvium ad civitateoi Camb & 
caftrum Flofs ( quod }>ofierius etiani Bohemts eeOit) fuifle protenfos. 
Aiios amplifiimos f^pifcopatus Pragenfis fines prefertim in hodiernum 
Poloni* & Hungaris regmim procurrentes ^ quisquis attentius anima 
fuo expenderit^ non mirabitur poftea» nbi legerit $. Stephanum Hun- 
garift Begem aS. Adalberto Pragenfi Epifcopo baptizatum, eundemque 
4ereli€ta fiohemia fepoftremum in Poloniamad fioleslaum Polonorum Dn^ 



• .* 



BoitisiAi M. 7. St±^ 

cem contuDITe, Nam teipft is magnK partis Hungaric Poloiiiacqufe 
Epifcopus fuic » quse omfiia aiinis con&quentibus magis elucidabimus. 

in. Non pfietermittendum eft hoc anno S^Udalricum Augufta* 
nuiji Epifcopum ad fiiperos tranfiifle , de quo vetieres quique ac cumpri- 
mis Annalifta Saxo his vefbis : Eodvm amo S. Otbelrkus AtmiftenJiS Afmdl. Sax^ 
Epifcopus € coYport migravit ad Viriftum anm ^etatis fim LXXXIII ^ad i^n^ 
oratnationts auttm LiJI^ menft ^ulio , quarto Nonas yustJem nieT^s in 
feria FI. Excerpta ex Necrologio diem corrigunc , fubftituunrque 
Nonas Julias, fed confervanda prior dies , hoc enim ipfo anbo , quo Do- 
minicalis litera erat E, quarta feu IV Nonas Julii ibcidit in diem Ve- 
fieris« Hujus San£li vita , morsque multis prodigiisque ckruic , ut eH 
Familiari ejus Gerardo Biographo tam a MabiUonio quam DdllamiiaBil; 
edito liquec* Poft niorcera' illius complura etiam ad tumulum illus pa- 
trata miracula , que non modo Germaniam , fed & omnes Slavbrum ter<« 
ras pervafere , adeo ut etiam Mifeco Polbnorum Dux ( qu6d omhibus 
Polonia& fcriptoribus hadlenus incognitum erat ) &^/«ar toxicMavsihttir' . ^V^j^? 
chio vulneratus, per interceffionem Sanfti hujus , cui fe Ite dbMdargen-^^^^J^ 
teo brachio devoverat, fanatus fuerit. Ejusdem Sanfli patnJctniuttitrt- *' 
ploravit Boleslaus Pitis Dux nofter, cum filius ( Bolesiausfte fuerit^av 
Jaroniirus,incertum}gravirer morboconflidlanet, quod fpi^YHta h6ru rii 
mioruui xtate, fub finem hujus fKculi Imperio bellisqa^ gerehdis apca « 
omnino paulo pofterioribus annis accidere debuic. Sed &erarduiti|.2t 
ioquentem audiamus : Ih regione Sclavorum filius fVolezlati Duch in ^^^Mtibom, 
valetudinem incidit, ^ in tantam infirmitatem dedu&us eft, ut P^^^^l^m ^^^ 
ejus ^ mater ceterique prtefentes amici, pra/entem vitam enm ulteriuS^'^ '* 
bahere pofte dejperarent. Cumque pater in bis angt{fiiis verfaretur , ad^ 
monitus cft de matre^ttemniA^^pueri, €?* de a/iis, quihus notumfuit , 
quam muftipficrter mu/ti per merita San&i Uda/rici de diverfis anguftHs 
liherati efjent , continuo votum vovit , fifi/ius ejus ad vitam rediret , ut 
miffis Legatis fepu/crum SanQi Uda/rici cum oh/ationihus vifitaret. Eo^ 
dtm vero die fi/ius Ducis cotrverfus ad vitam , confo/ationem patri nonmi'- 
nimam ohtu/it, qui cognofcens mifericordiam DEI ihfi/io, nuncios fta^ 
tim mittere , &* votum gus imp/ere ftuduit. Qhii venientes adfepu/crum 
ohtu/erunt V /ihras argenti, tf duteos quam piurimos , &* de ceraquan^ 
tum unusfortis Saumarius ( equus farcmarius ) portare potuit : Mater 
etiam pueri feorjiini aureorum denariorum honam partem pro fi/io mifit» 
Legati etimn akare SanSfaMaria cum auro if aSis oh/aticnihus , ficut 



vs 



iZ^ Annus 973 

iispraceptum tft^ devote vijftaverunt ^Jfmlittr tf aitareSanQa j4fr^^ 
if narraverunt , pro aua re mi^fmt, dicentes > antequam hfi exirent 
Je fua provincia y utfittum Domini fui ambulantem^ fanum aimitterent. 
Biximus fupra : Boleslai aut JaroiHiri haac fuiire infirmitatem , eamque 
coufequentium annorum confinio verofimiUime accidilfe > cum merito 
fufpicemur Boleslaum patrem in tanti beneficii memoriam proxime de^ 
ibper nato filio nomen Udalrici ifnpertitumy quale germanicum nomea 
nttllus Ducum noftrorum Ducaliumve filiorum nadUnus geffit ^ nec etiam 
jnulto poil germanica nomina adfcifcere in ufu fuit ^ profefto cuiii Udal^ 
ricus anno icx:>4 jam fratri de Ducatu Bohemite litem moverit, tumque ab 
hiftoricis cosyis /^r/nomine impertiatur^haudmuUoferius tribusqua- 
Jbhmrus 1 6 tuorve annis nafci potuit^ Ditmarus hoc Othelrici Ducis noftri nomen 
^399* jidinvidiam calumniamque trabit, aitque id explicari per mammonam 

imquitatis fcilicet germanica etymologia ^ atvero iisdem literis fcribi- 

tur etiam veteribus S. Othekicus feu Udalricus » ut proinde inconciiv- 

ne heceadem interpretatio in ipfum Sanflum traduci poifet. fiiBumis 

certenoftris ejusdem Ducis^ quorum feptem fcalpro excufbs produxit 

Tbt^u b4|>* P^ Adau£his nofler^ nufpiam Othelricus, fed feu Udaliicus feu Odalri- 

»T£in>en i. p^j fcriptus legitur. Ceterum ab eo tempore S. Udalrici veneratio- 

*^* ^•**^nem infiohemia femper fuiife maximam oHenduut, complures veteresEc- 

ciefie &Sacellfl, in quorum nonnuUi^ etiam veftigia pedum faxis inci- 

fa fervabaHCur, quse hic in Bohemia exprella fuiife pafBm plebs credi- 

idit : at verofimilius eft venerationis caufa ad veterum Auguft:e ferva- 

torum formam fabricata fuiife^ nufpiam enim in hiftoriis certis vefli^^uai 

fupereftS« Udalricum unquam inBohemia fuiife. M«tropolitana Eccle- 

fiaPragenfis infignibus ejus gaudebat olim reliquiiSj» quas anno i353. 

Carolus IV. Auguftz Vindelicorum impetraverat^ fcilicet parre capitis 

& brachio , item vexiHo, parte S^rcophagi » ftola^ cingulo , cafula ,- hu-- 

FeffnM inThof, merati ^ dahnatica , mitra ^ tunict , fandaliis^ ut eas vetus index confignat» 

++♦♦♦.++• 
+++ 

AN- 



ANNUS 974* 

■ 

Altius in quorundam aQimis radices eger^t profana fu- 
perftitio , qui licet eflent profeflione Cbriftiani , ta» 
nien Deorum Penatium , aliornmque rituqin. ethnico- 
rum feftatores perduraverant, Et effecerunt id per hos die« 
daemonis verfutic , ut cum ifti Semichrifdani viderent bap- 
tifmo initiatis refponfa negari , minus fecunda quaequs eve- 
nire , contra idololatris ardumque mag^icaruip ftudiofis fortu* 
nam proi])erare ( uti pendula omnia & nutantia eo procum- 
bunt, quo impelluntur ) multi, ejurato fimpliciter Chrifto-, r^^ cs,.,. 
ad daBraonum facra , id rfft : iotc fues nd vojutabra rediere; yf""" «^ *dck- 
C") Tanta erat morbi iftius pervicacia, jjt faeerrimus Anti-. 
ftes nuUa ei depellendo fatis idonea remedia inveniret. LQem 
igitur tantani , quas quotidie majore^ acquirebat vires , A- 
dalbertus haud ampliusaBquis fpectare oculis valens, peftife- 
ra potius regione excedere ftatuit , quam ut petditi pppuU 
aliquam partem fei:xe videretur^ Couimunipato igitur cum 
Boleslao confilio , nudus pedes Romam concefiit , Ch ifthic.i|^rf» s^k. 
Vicario Chrifti fupplex futurus , ut perduellewi popuium lacro "*'**• 
fulmine percelleret, quo a D£0 projeflus, Chriftianorum. 
commercio deftitutus , contemptusque ab omnibus tandem 
fciret fentiretque , in quae flagitia incidiflet. (0 Auditis pro- 
batisque accufationis capitibus , Adalbertusfummi Pontifi^n^AMMr/i/*: 
cis confenfu i^) in coenobium S. Alcxii , atque ab infulis ad *"'**'• 
CQCuIIum fflonafticumque tyrocinium fe transfert. ^^ Ifthic 

brevi 



«3* AnNus 974. 

brevi tempore perfe£ii , omnibosque tiumeris abfolnti mo- 
mcbi norma fa6tus, ignaro coenobiarcha (/) qualem quantum- 
que virum focietate fratmm communicaflet. 

ANNUS JESU CHRISTI 974. 

DONI PAPiE IL AN. i. OTTONIS U. 

AN, 2- ET a^ 

BOLESLAI IL AN. 2. DITMARI EPISC. PRAG. 2. 

^a) T\e hoc Chriftianonim ad d^mo&is facra & idolorum cokQm re- 
JL/ lapfu altum filec uterque S. Adalberti Biographus , prieciput 
«triusque querela &accuratio fuut depravati Cleri popolique m<M:es, 
in qujbus emendaudis cum fe operam perdidiiFe S. Adalbertus adverte- 
ret, Bomam tranfiit. Haec omnia ex ipfis £;)atibus ad eos annos^ ad 
^uos ipe£tant> referemus^ 

{i) Ifittd iter Bomanum 15 annis antevertit Hagecius^ quod qui- 
dem noa nudis pedibus fed pedeftrem confedlle ad Annum 989 ex Bioi^ 
grapho gus legemus. 

(c) GLuid rtirfuffl hic Hagecius &Im]ne fuo ecclefiaftico velit in 
homines ab Ecclefia extorres vibrando ignoro« Caput accufationis apud 
Joannem XV, qui.ab anno 985 ufque ad annum 996 Cathedre Petri 
pr«federat, fuit: qnod Jigrex auJire ttoUet, necfermo Juus proficiat 
in iniquorum pe&oribus p inquiius damomaca fervitutis imperia regunt^ 
ittquit Biographus* 

{j) Omifit Hagecius fufceptum iter Hierofolymam, percgrinatio- 
nem ad mc^tem Caffinum , tranfitum ad monalterium , cui Nuus Ab- 
bas Grxcus ordinis S* Bafilii prxfuerat , qus ornnia tyrocinium in mc^ 
nafierio S. Alexii Romae praecelTerttnt^ quseque ad annum 9^0 ex iis* 
i&^ Biog;raj^his referemus^ 



BOLESLAI II. 8« 23^ 

(e) Cofinas aaidem nofter & Chronicon Magdeburgicum idem in- OfwnlM^j^ 
quiunt : injcio Ahhate ^ qws effet , faQus eft vionacbus^ At Biographus ai m, 990» 
verius dicic: multis tentacum & examinatum fuiiFe S. Adalbertum^ nec 
prius ab Abbate receptum^ quam cum Domnum Apoftolicum cum bumi'^ 
liate Antiftite conveniffet ^ ut quidquid agendumforet^tanti patrisfen^ 
tentia > fuorumque Cardinalium confilia deliberarentm 

P R iE T E R M I S S A. 

J. Tam fuperiore anno obiter mentionem^injecimus fub initium Imperii 
J Ottonis IL quasdam limultates interipftim^&DucemBavarieUen^ 
ricum, qui Germaniae Regis nomenaSedUveratyObortas^Boleslaum ve« 
ro noftrum cum Mifecone PolonixDuce Henrici partes tuitum. Id bre- 
viter infinuat ad annum IL Octonis Hermannus Contra£tus his verbis .* 
Dfjfenfio inter Imperatorem £^ Henricum Ducem Sajoariie oritur. * Si^ Hltrm. Cmr^ 
milia habet Sigebertus Gemblacenfis : Contra Ottonem Imperatorem re^odb* «* 
heUat patruelis ejus Henricus Dux Bajoariie. Locupletiffime vero^'^-^^/^ 
Schafnaburgenlis & Chronicon Hervel({enfe : Henricus Dux Bajoario^ * ^ 
rum , &* Ahrabam Epifcapus cum Bolesclavone ( fioleslao ^ ^ Mificbone 
inierunt contra Imperatorem pravuni confilium. At hnperator tali 
nefando comperto confilio congregavit Principes Jiios , if quid indeface-^ 
ret , confi/iumpetiit. Qui aederunt ei confiHum , ut mitteret adDucem 
Henricum, iSf Popponem Epifcopum , ^ Gehebardum Comitem, eosque 
ad placitum invitaretper ediBum, quifine dilatione dedit feinpoteftatem 
Imperatoris. fianc vero fubmiffionem nonnili fimulatam ac pene mo- 
mentaneam fuilfe, ex anni fequencis hiftoria cognofcemus. 6luidcau- 
fs fueric^ quod tam Boleslaus , quam Mifeco ab Ottone IL defecerit 
nihil iu veteribus proditum eft; atfipriora exempla dilTenfiouum &beU 
lornm in memoriam revocemus , quae toties a gente noftra intentata le- 
gimus, quoties priore demortuo novus Germanite Bex aut Imperator 
creatus eft, cauia permanifeftaeft, fcilicet annuum illud tribucumGer- 
manix regibus a Bohemis pendi foUtum^ quo fe uc Duces & geus no- 
ftra deliberaret, nullum non movere lapidem. Hxceadem ratioeirepo- 
tttit Mifeconi averfi ab Ottone II animi » cum prioribus annis docueri- 
mus eundem etiam ad Wartam ufque fluvium Regibus Germanis tribu^ 
tum folviife. £c fortaffis » uti fieri aflblet » Henricus Dux Bajoariae Bo- 
lesiaum Mifeconemque fpebus & promiffis ladlavic illexitque, fore ut, 
fe regnum confecuturo ^ ab hoc onere uterque immunis futurus elFet. 
Pars I V« AmiA.» Haoec. G g Abra- 



234 Anmus 974, 

Abraham ille ^ qui inter turbarum harum complices numeratur , erat Epi- 

i?rfm;!fr»/^ fcopus FriGngenfiSy quem Bruunerus prsecipuum hujus dilFenlionis incenr- 

«m/« 5o/c,/'.2.toremfacit. Verba ejus funt: Initium turbis Henrici ambitio dedit 

• 3«/^»i3^* Abrabami pottjpmum vaniloquentia infiata ^ qul Otbont jiquisgrani jam 

oiinh deinde Roma Pontificis manibus coronato detrabere diadema, ^ dU" 

biampojfeffionem regnifacere aufus in defperatijffima lite tamen rationes 

invenit Henrico perfuafuras : Imperium ad ipfum pertinere , atque ut 

nuUa diu fine patrono caufafuit^ fummos virosin eandem fententiam de^ 

mft. Frijtng. duxit, ^c. Coutra Meichelbekius Abrahamum ab hac calumnia vindi- 

T.hf.i^u care uititur, merosque neotericos eos effe adftruit, qui ei calumniam. 

hanc impegere. Nam exftare tria Qttonis II diplomata hoc ipfo anno 

menfe Majo , Julio > & Novembri data , in quibus eum Prafulem noftra 

famiHaritati aigne adjun&um, ac Firum totius religivnis appellavit.Y^ 

riorem turbarum harum caufam prodiram elFe a fcriptore Maufolci S. 

Emerami» qui fienricum confilio & impulfu proxiniorum agnatorum 

atque affinium hanc feditionem excitalfe , & foedus cun Auguftano Epi« 

feopo fiertholdo Palatiuo, & Henrico Carinthiae Marchione pepigille 

{cribit. GLuidquid fit Abrahamum turbarum iftarum magnam partem 

tulille , non funt Arnbekius auc Neotrici , quemadmodum vult Meichel- 

bekius» primi alFertores , fed ut vidimus multo vetuftioresi Scha&a- 

burgenfis^ & Chronici l^erveldenfis , author ^ qui eum inter Henrici 

complices primum referunt. Imo vero Abrahamum Henrico coronam 

regiam Racisbonae impofuilFe, ex anni fequentis hiftoria teftatum fiet. 

Hanfiz, Ger^ Gluod ad iUa tria Ottonis II diplomata in favorem Abrahami data, iteni- 

fac. T. L t^ q^^ quartum ab Hanfizio cum ejusdem laude prolatum attinet , ea nihil 

^^^* aliud innuunt , quam turbas has { verofimiUime jam anno foperiore aut 

prsfentis initio exortas ) ante menfem Majum fuifle fopitas compofitas- 

que^ cum fefe Henricus cum Abrahamo inpoteftatem dedit Imperato^ 

ris, quanquam id tocum nonnifi fimulate fa^m ftierit« Nam cumpau- 

lo poft Otto IL in Lotharingiam expeditionem fufcepiflet adverfus Ra« 

ginerium & Lambertum filios Ragineri Montenfis Comitis, ibidemque 

Dimarush^ civitatem Bufchuth feu caftellum Buxidis ( ut id vocat Ganbiacenfis ) 

^GetNliac f^obfediffet^diruifletque, fa6Ho Henriciana denuo telam fuam texere 

bfa^ '* ^ coepit, que etiam poftea in Ottonem III. derivataeft, ut propterea 

Henricus pafiim Hixofi nomen ab exteris obtinuerit. Ceterum ad hunc, 
confequentesqueannospertinet, quod de Ditmaro noftro brevibus refert 

Cofmas 1. i«a/^Cofinas.; PoftbM Pr^ful Dietbmarus Ecclefias u fidelibusinmultislocts 
an.96%. , ' ' •" ^^ 



BOLESLAI II. 8« SJS 

ad Dei laudem conftruQas confecrat, if populum gentilem haptizans , 
quam plurimum facit Cbrifto fidelem. 




ANNUS 97S. 

Jam vero dum fic Pragenfis Antifles in alio orbe exulat , 
Bohemia interea cceleftis irse nequaquam manfit expers, 
civilibus primum turbis prsecipue in Zatecenfi provincia 
vexata, quibus pofltemo medela modusque adferri non po* 
tuit, prsterquam fanguine €hrifi;o nomen dare nolentium. O- 
dio pariter in dies magis magisque Chrillianos inter & £tbni> 
cos inflammato, paflim utrinque graflabantur immanes pneda> 
tiones csdesque, ut hsreret Boleslaus , quid confilii capien- 
dum eflet ; is tamen pro pietate fiia , qua rem Chriflianam ZatettHfire. 
Sacerdotiumque compledtebatuv , ad protegendam fovendam» ndStur, '^ 
que squam caufam totum fe convertit. Militem , quem ex 
optimis legerat, in regionem Zatecenfem ire jubet , renuen-' 
tesque Chrifti nomen profiteri feu in exilium exturbare , fea 
feveritate omni. perfequi jubet, Et vero feveritas tandem 
fru6tus eos , quos optafle poterat , peperit. At, cum fic va- 
ftata , inque ordinem reda^la provincia redeiint cohortes Bo« 
leslai , clanculum ethnicorum reliquiac per nefas colle£ts, fa* 
£ta arborum ftrage, reditum militi intercludunt,inopinumque 
ex infidiis adorti fugant , c$duntque ; rerum enim fecurus ^^^ 
procedebat miles arcubus, enfibusque in plauftra abje£tis.Sat «*»»«"• 
tempori tamen adfuit vlgilantia Boieslai, qui animadverfo 

QZ2 ho- 



as^ Annus 975. 

faofiis impetn fuos ad prehendenda arma animavit , &: yero 
tam prasfens illico cuique fuit animus & fortitudo , ut forma- 
ta acie hoilem irruentem viriliter ^exciperet , &; caefis pluri- 
mis vim vi infringeret. Viginti fupra trecentos ex hofte 
de&derati , reliquiae per filv» ladbula fuga falutem qusfiere« 
Inter casforum cadavera , qu« fcrobibus ad hoc paratis injec- 
ta, repertum quoque eft corpus multis vulneribus confof^ 
fum Mrazeki cujusdam , hanim turbarum prscipui coryphsi , 
vitseque Boleslai infidiatoris , cui fofis Ohriftiano , at intus & 
in cute perfido idololatra Pragenfis regionis prsfedturam, dum 
ipfe in expeditione Zatecenfi eflet, Boleslaus dederat. (") 
Praelium iftud Pragam intef Slanamque commifium eft , at- 
que quoniam ethmcorum arma propulfando Chriftiani vice- 
rant , certaminis locus a defendendo vernacula lingua „ filva 
Brandeis „ di^us eft. (^) 





ANNUS JESU CHRISTl 975. 

BENEDICTI Vn. AN. i. OTTONIS H. 

AN. 3. ET 9. 

BOLESLAI IL AN. 9. DITMARI EP. PRAG. 3. 

(o) TTujus rurfum faiftorie nuUum in veteriorevefiigiuai. Veriuseft, 
fj. quod yeterioribas Ditmaro aliisque annuuciantibus refert Co- 
yfpniMeni^rms codex Dresdenfis: i^m/ duriffimat &* impqrttm hnga ST* Idus 
T, ijLMb**.Myi mxmagna nwiter (apfa terram operiehat, 

(^) Silvs vix faodie aliquid hic loci fupereft , exftat tamen vicu- 
lus Brandeis viae publicc incubans, unoque lapide Skna di0itus. 

P R iE- 



'AuHor f^tit 



BoLESLAX n. 9; fl37 

PR^TERMISSA. 

I. Qimulatam nonnifi fuifle fuperiore anno fubmiffionem reconciliatio- 
ij nemque Henrici DucisBavarise , & complicum fuorum , hujus an^ 
ni nova molimina liquido.deraonftrant. Jam pater illius Henricus L 
Dux Bavaria^ adjuvaute cumprimis Mathilde matre aliisque agnatis & 
Principibus coronam regiam Ottonil delatam incontroverfiamvocabat, 
eo quod ipfe patris Henrici ( Aucupis nempe 3 nomen confecutua fimul 
«b eo primum tum procreatus elfet, cum ipfe Germanie Bex agnitus . 
coronatusque fuiffet, feu ut auftor vitsc Mathildis loquitur : in ^«^^^^-Afo^wic/zt 
ga/i natus tjfet^ quse magnarum hos duos inter fratres difcordiarum cau^^i;^^ Letlifiiz^ 
fa fuit, ut roox rektus author teftatur. H«c coronas regi« jura veluci x. Z./>* 197. 
a patre neglefta , feu eidem vi extorta mox a roorte Ottonis I Henri- 
cus IL Dux Bajoaris (dequo hic nobis fermo eft } recoquere ccepit^ 
palam ubique queftus , vi atque praeter omnem asquitatem patrem fuum 
ac proinde etiam fe corona exutum^ quod ut magis omnium ob ocutos 
proponeret, ad exemplum Grzcilmperii provocavit, in quo Porphy* 
rogeniti feu iu purpura nati prasferrentur fratribus & filiis ante obten^ 
tam Imperii coronam genicis ^ aut eerte Ibcii Imperii conftituerentun 
Illud ipfum eft, (^uod Gterbercus cosevus Henricum a fuis Gracum ap- Cerlmuim 
pellatum dicat , icilicet quod Graicum imperandi ritum in Germaniam ^f^- ^ ^^' 
inducere meditaretur^ His argumentis praetenfisque juribus Henricus 
Ottoni II non quidem ImperialeAi^ fed Cermanam coronam eripere co^ 
natus eft, atque hoc ipfo anno fe Ratisbonas in Regem Germaniaz coro^ 
nari fecit Abrahamo Epifcopo Frifingenfi augurali ceremonia fibi cof o- 
nam impoueate; nam S. Woligangus, ut ne turbarum harum partem 
aliquam ferre videretur , fe in folitudinem lacus Alpeflris receperat* 
Horum omnium cbnfcium imo & fiiutorem fuiife cum Mtfecone Boles^ 
laum noftrum, perfuadet bellum iUico ab Ottone Bohemis incentauim « 
& afylum , quod Henricus e cuftodia elapfus in Bohemia apud eiindem 
qusfivit, invenitque; magisque confirmat, ut quidam volunt ^ Boies^ 
laum,loco Bohemia? viciniflimo, inaugurationis hujus folemnitaci cum 
uumerofo comitatu pompaqne pene regia interfuifle» Goldaftus exFap- (^^^H^ '• «* 
bricii 1. 2. fcribit : Bojemum & Polonum Ducem hoc anno ad celebrem^* 3* /• i^* 
in Thuringia Vinariae conventum vocatos effe, ad quem neque ipfive* 
nerunty nec kgatos fmferunt. In fcholiis provocat ad Schafnaburgen- ' 
fem. Ac Schafnaburgenfis ad hunc annum folum verba funt: Ottolm^ 

fera- 



^58 Annus 975. 

perator bahuit tnagnum canventum in Webman^ de Bohemo ftut Polo« 

^r^^Ah^ no Ducfe vocato tacet. Nihilominus cum mox • fubjungat : EoJem an^ 

gtnfis 04 1. a. ^^ If^eratar Bohemos vaftavit , ^ cremavit , non Tevis conje6lura 

Goldaito efle poruit : Henricum cum coi^iplicibus fuis ad hunc conven^ 

tum vocatum , atque cum mandato ejus non paruifTent , Ottonem expe- 

ditionem in Bohemiam, omnia vafiando & cremando , fufcepiffe , nain 

^^♦*^ eandem incurfionem in Bohemiam memorat etiam dluronicon Hervel- 

'^ denfe. Hsec autem incurfio in Bohemiam pene momentanea fuit, nam 

vix exercitus per limites graifatus , Henricus fioleslap jun£his alia par- 

te cum exercitu Ottonis cervici imminuit. Sed infortunate res ceci« 

jnnal. Saxo dit Heurico» Nam ut Annalifia Saxo memorat : Henricus Sawariorum 

ndh. a. Dux captus eft , ad Engelenbeim du&us caute cufloditur. Ditmarus lo*^ 

DiViwanw /.3'cum cuftodise Geilbeim yocat, quod cum anno tecundo Ottonis accidil^ 

sh^dlinS ^^ 4^^®^^ omnia h«c ante menfem Junium, quo tertiils Imperii annus 

Schafliam '^E- Ottouis ccBperat , eveuire debuerunt. Sebaftianus Widl cum Henrico 

itrsberg. c. 8. Abrahamum Epifcopum Frifingenfem captum contendit, quem SchcBu- 

^, 3. lebius ab Ottone in exilium pulfum, in Carinthia ad lacum Wertfee 

Scbctnleb. m gfylQm qucfiiffe vult. HsEC paftim recentiores : apud veteriores prodi- 

Camiolia ^j^ j^^ iuvenio, ne illud quidem: proditoriene & dolo , an inpugna 

aliqua captus fuerit Henricus , an incautum imparatumque Otto op-^ 
Sigfi. Gfmth preferit. Nifi fortaflis quis ex illis Sigeberti 6emblacenfi;s verbis : Ot^ 
adi.at to Imperator Henricum Ducem J!ii fubju^at , ottdinm aliquod ariolari 

velit. Porro ut«ut Henricus cautecuftoditus luit, elapfus tamen, no 
vasque Ottoni moleftias tricasque texuit. 

n. Complura fincera monumenta innuunt hoc anno in EpifcopatQ 
Pragenfi magnam mutationem accidiffe, adeo ut Epifcopatus, qui annis 
abhinc duobus , & quod excurrit , per Bobemiam tf Moraviam unus ^ 
integer ( quemadmodum toties commemoratum Henrici III diploma lo« 
quitur )fuerat conftitutus, divifus fuerit, Mbravia a Bohemia fejundla, 
eaque proprium & peculiarem Epifcopum accqperit. Anno certe fe^ 
quente idoneo inftrumento teftatum faciemus , Moravis fuiife E- 
pifcopum proprium Moguntini Archiantiftitis Suffraganeum , cujus 
etiam nomen ex Cofma noftro in apricum proferemus. ' Id kutem (jua 
ratione , modo , & quam ob caufam acciderit , cum documenta hiftorue- 
que iiiterciderint, ex fuperftitibus quibusque indiciis conje£hira aliqua 
confequi ac elucidiare conabimur. Cercumeft, ut copiofe Parte II & 
III. Annalium noftrorum oftendifflus, Moravis olim regnum fuos pecu« 

lia- 



Hares habDiBe Epifcopos^ quo vaftato eyerfoque per Hungarcs, Lau- 
reacenfes Archiepifcopijus fuum vetus , quod in has regiones illisolim 
Romanorum & Gepidarum tempore competebat, refufcitarunt. Cum 
poft infignem illam Ottonis Magni anno 955 vi6>oriam his partibusre- 
trocederent Hungari, tranquilliusque vicinis fuis uti occiperent» ao 
proinde fe undequaque veteres coloni Chriftiani in has terras infmua- 
rent, Gerardus Archiepifcopus Laureacenfis ^ uti jam ad annos 942 & 
946 meminimus, ab Agapito IL Summo Pontifice facultatem impetra- 
vit in orientali Pannonia ^ regione yivarorum Marabarorumque coft- 
ftituendi Epifcopos , quod etiam verofimiUime , uti ad eos annos ia- 
nuimus, executus eft. Jam vero cum anno 973 per ereftionem Epi* 
fcopatus Prageniis potimma veteris cisdanubianie Moravie pars ab 
Archiepifcopatu LaureacenjQ fuerit avulfa, eademque Moguntiao Ar- 
chiantiftiti conceffa, recoxit Piligrinus Epifcopus Laureacenlis feu Pa- 
^avietifis anno fuperiore fua vetufta jura in regiones orientalis Panno-^ 
hi<e , Ungarorum ^ MoravorumQOtmx fede Pontificia , & per duos Ro- 
mam miffos presbyteros Benedifto VII (qui fecundum calculum Pape- 
brochii ultimis anni prioris menfibus Papa creacus fuerat) neceffitatem 
novorum ifthic erigendorum Epifcopatuum propofuit , eundem multiff 
preeibus obteftatus , ut cum meftis ifthic inter Ungarorum & Sclavo- 
rvm provincias magna effet^ operarii pauci^ ner fuos autem jam circi- 
ter quiuquies mille Hungari Chrifto initiati fuiffent ^ juberet Pontifex 
flliquos ifitbic ordinari Epifcopos^ fibique paliium praedecefforibus fuis 
mitti folitum impertiretur. Legatio hsc benigne accepta fuit a fieue- 
di6to VII > buUamque (qus apud Lambecium^ Philippum Labbe, Gol- 
daftum , Hanfiztum aliosque legitur ) impetrarunt hi duo presby teri » 
qua inter alia eidem datur facultas ^ ut in Hungaria & Moravia more 
Mtecefforum fuorum baheat poteftatem freshyteros ^ Epifcopos ordina" 
re aique conftituere. Hac nova vetens dioecefis juriumque Laureacen-* 
fis Ecclefie confirmatione convelli videbatur prior conftitutio Benedic- 
ti VI, qua Moravia Epifcopatui Prarenfi fuit unita^ ac utraque regio 
Metropolits Moguntino fubje£la^ Nec cuiquam dubium effe poteft, hac 
diverfa duorum rontificum fententia ^ buliarumque contradidione con- 
troverfiam litemque inter Epifcopom PragenCem & Laureacenfem fuif- 
fe enatam ^ cum prior finibus dio^cefis fuse ab initio conftitutis concede* 
re noUet, alter Moraviam fibi denuo vindicatam ^ ac verofimiUime Epi- 
fcopum Suifraganeum iflhic ordinatum cuperet^ Nec incredibile eft mo- 
linunibus Piligrini adhsfiffe univerfos Moravos^qui memores fe priore 

fe- 



24^ Annus 976. 

fsciilo non modo Epifcopos fed etiam Archiepifcopnni habuiQe, ac pro« 
inde fibi ad Epifcopatus ere6tionem confticutionemque in regione fua 
majora prae Bohemis jura competere , procul dubio hanc Epifcopo Pra- 
genfi fa£km fubjediionem limis accipiebant oculis. GLuidquid demum 
controverfiae fuit caufcve, id certura, Moraviam hoc temporeproprium 
flccepilfe Epifcopura, qui taraen non Laureacenfi,' fed Moguntino Ar- 
chiepifcopo fiiit Suffiraganeus Idatus , ( uti fequente anno oftendemusj 
procul dubio ut eidem aliqua parte tot terrarumjadturafarciretur, quam 
per novi Archiepifcopatus Magdeburgenfis eredlionem fecerat. Ve- 
rum hunc Epifcopatum Moraviae diucurnum haud fuilfe , ac Epifcopum 
hoc auno ifthic conftitutum fuccelTorem nuUum habuilfe, qmn Mora- 
viam denuo S. Adalberto Epifcopo Prageufi fecundo fuilfe fubje6lam^ ad 
annum 983 docd^imus. 



■Nw /'^^^^^.u^ ' ^^=^=^:HU*^^^m^. 





A N N U S 976. 

Itera inter infli6tas popolo Bohemo ab abitu Prsfalis 

fui pGBnas erat dira fames ex ficdtatibus orta , duro 

atque adeo inexorabili ccelo , ut licet non raro hoc 

& fuperiore anno gravibus nubibus obdu£tum poft tempeih- 

£«" ^A.^^ imbres fponderet , femper tamen hiantia hominum vota 

4»ii>er$», ehiferit , praeter horrendos mugitus fulguraque , & crebra 

fulmina ceterosque terrores aqu£ nihil omnino larg^ens. £t 
quanquam sftas non adeo ureret , paflim tamen hiatibos fin- 
debatur terra ,, exarefcebant prata , filvaeque macie contabe- 
fcebant. i^ Ea triftis rerum facies Chriftianos Ethnicosque 
non minimo terrore perculit , iilorum hand paucos majorum 
poenarum metu ad ampledtehda Cliriiti facra divino qupdam 
Inftindtu peUexit , illis ad qusvis pietatis opera , deprecan- 

dum- 



BOLESiAI lU 10« 241 

dumque vindex Numen incitamento fuit. Atque ut palam 
eflet , haec non fortuito , fed propter grandia & perfpicua fla- 
gitia univerfs reg^oni evenire , ollenfum eil divinitus Boles- 
lao in Ecclefia Divi Viti DEum pro falute populi fui vene- 
ranti : Non ante ccelos liquefa6tum iri , quam exul antifles 
in patriam revocaretur , gentemque cceli furoFibus obnoxiam 
Ecclefiae vinculis expediviflet» Hoc uno remedio falutem 
Bohemia reparatum iri* Hfec caufa foit convocati ex tem-A^SSTS * 
plo fenatus facerdotiique maturandae in Italiam legatio-^f'^"^'*' 
nis. (^) 

Eodem anno Dombravka maritum faom Mieczislaam 
Poloniarum Ducem mafcula prole beavit, (0 BoIeslausCha-f'^1^' ^ 
bfy didtus, prinius regia dignitate inhac gente confpicuus, ««/««»-* 
de quo plura fuo loco. 

ANNUS JESU CHRISTI 976. 

BENEDICTI VIL PAP^ AN^ 2. OTTONIS. tt 

AN- 4. ET 10. 

BOLESLAI II. AN. lo. DITMARI EP. PRAG. 4. 

(d) A bfente S^ Adalberto Boheraiam plurium annorum ficcitttte, ac 
x\ cumprimis (lerilitate puiratam fuifle conitaus eft traditio ; qus 
luculentuni etiam habemus teftimonium ex BuUa Innocentii IV , cujus 
tranfumtum vetus in raembrana habetur in Archivo Brzevnovienfi , quod 
aim oranibus aliis dbcumentis exfcribendi licentiam benevolendflinie 
ffiihi impertitus eft Revereildtflimus PeriHuftris ac Ampliflimus DD. Lo- 
ci Abbas Fridericus , (mern facerrimi Ordinis fu! decori cbmmodisque > 

diu fofpitet Numen. BuUam hanc nusauam typis vulgatam oofteriori- 
bus S. Adalberti annis fervamus^ nam Iiagecius gefla mysA imGA xnri^ 
Paks IV. AxNAL, Hagec. Hh verfim ^ 



24* Amnus 976. 

verfim facile annis 1 5 . Mfeverrit. ' Nec vero anno hoc fe adeo incle- 
mens genti noftre exhibuit CGelum ^ cum gloriofam adverfus Ottonis 
exercicum viftoriam imoertitus fit^ cujus cum Hagecius ne mentionem 
guidem faciat ^ oppido declarat fe fe veteres fontes , cosvosque luftO' 
ricQS minime conMuiire. 

(F) Alias veriores caufas milTse a gente noftra legationis non qui- 
dem adltaliam^ fed Moguntiam ad Archiepifcopum ex Biograghis co- 
gnofcemus. 

(c) Hanc Boleslai Poioni nativitatem admodum fero hoc ;inno adf- 
notavit Hagecius , quo jam nonuulli Hiftorici mortem matris fuse Dau^ 
bravcse confignant* Major fides Boguphalo , & Comraentatori in Kad- 
lubecium tribuenda], qui anno jam 967 Boleslaum natum aiferunt^ u|: 
ibidem in Prxtermiffis oftendimus. Errorem hunc Hagecii jam confu^ 
' . p. . tavit Balbinus , ,cum ex Boleslai imperii , vitse, mortisque annis verum 
f 1 18 " ' calculum annumque 967 nativitatis eruit. 

P R iE T E R M I S S A. 

Ir /^tto n. Henricum Bavari» Ducem adhuc cuftodia Geilheimenfi 

\J detentura perduellionis convidhim Duciltu fuo exuit, in ejus- 

que locum Ottonem Suevise Ducem Luidolphi filium , Ottonisque M. 

nepotem fubftituit* Gluod revera priefente anno , non pofterius fac- 

iVol/her.iHvi'^^^ fijilfe, ut qucdam fat vetufta Chronica volunt, ex Wolfnero raa- 

ta s. Godi- nifefto eruitur. Ad annum eiiim 983 fcribit : Henricus Bajoaria Dux 

h§rdi e. Uf*paterj4enricilmperat<;ris ab Imperatore (Ottone IL) patrue/e fuo ante 

«<♦ feptennium ob infidelitatem ^ tyrannidem ab bonore fummotus eft* Et 

vero annum hunc confignant etiam Annales Hildeshemenfes , qui euni 
i^bmUh ^^^^P^^ excommuntcatum fuilFe volunt, Paulo poft Henricus per ami- 
^ * ^* cos fuos coroiniferationis fenfu motos occafionera viamque fe fe e cu- 

flodia deliberandi nadtus eft^ rediaque inBohemiam ad Boleslaum fau- 
torum fuorum praecipuum fugam maturavit. Id ut primum comperit 
Otto, fiigientem cum exercitu perfecutus eft ^ per viam ferro & igni 
omnia populatus, ut Chronicon Raddegeshufanum meminit» quod uti 
& alia vetufta Chronica paffim quidem hanc Ottonis in Bohemiam ir- 
ruptionem annunciant, at cladem a Bohemis acceptam^.fiDitmarumex--' 
Cifias^ quem ad hunc annum etiam exfcripfit Aonalifta Saxo) fummo fi- 

lett- 



BOLESLAI 11« 10« S43 

lentio prenmar. J|uvatitaqueDicinarum,qui narrationi huicpariter aniiuiH 

pracrenteui prtefigit^hxc fincerius, & quidem verbis fuis enarrantein alidire* 

Henricus (inquit ) Dux Bavariorum bonore &" communione privatus^ Diwiamsl j» 

Sojemiam fugit , quem Imperator iiidem valido peiens exercitu cum Du*^* ^^' 

ee Bolizlao manentem, nitibi prorfus in neutro barum profecit , fed ma* 

gnam Bavariorum catervam,.fibi ad auxilium buc venientem , & juxta 

i^lijini urbem caftra metatasn, dolo cujusdam militis Bolizlai fic perdi'^ 

dit. VeJj^erefaBo Bavariife lavantes nuUa cuftodumfecuritatefruun'^ 

tur , if ecce boftis hricatus adveniens nudos edsdem in tentorHs S/ in 

virentibus pratis occurrentes proftravit , ^ cum omniprada latus ^in^* 

tolumis revertitur. Imperator autem audita tantorumftragevirorum, 

tf quod nuSa ftbi via redeundi patuit , teSfo itinere ad chitatem fiiam, 

qu<a Cromena dicitur^ venit. H«c de ftrage breviter Ditmanitr, cui fl 

lcriptor Bohemus^ Slavusve accidiiret enarraiids, procul dubio nonmodo 

hanc catervam Bavarorum , fed omnem exercitum Ottonis casfum ac 

pene exftin6tum legeremus , cum illi nulk via redeundi patuerit > & 

tedto itiaere ftdutem in fuga quasrere compulfus fit. Frofe6lo Ottonit 

milites ne quidem proximos agnatos regis ducesque fepelire, & eorum 

corpora nonnifi dimculter afportare potuifle, non obfcure conjicitur ex ^ j j^j. 

AbbatiiT» Vilicenfis confeflione in vita S. Adelheidis , quam de ^^^^^^fJc^yhBtmd. 

illius ifihic interempto his verbis facit: Interim Godefridus frater ^us f^\^o 

( Adelheidis , filiusque Godefiridi Ducis Franconie ) proceffit in robur 

virile^ cumque efjet ekgantiee ac ftrenuitatis mira, Imperatorem Bobemos 

cum exercitu adeuntem eft comitatus bonorifica ftiorum mHitia , omnique 

beUico apparatu beriliter ftipatus, ubifoQus beUigerator infigHis ^for* 

tis , meruit accipete viSotiam gloriofsemortis • Cujus cadaver afuis^ 

Mcet muko Jaboris ftidore , tamen ad patriam Deo gratias reduQum eft 

€um bonore. Hem ! non iblum Bavaricam catervam , fed etiam Gode-i 

fndum Ducis Franconie filium cum fuis Francis cxfum fiiiife. Ceterum 

Jiiod ad loca fupra a Ditmaro commemorata attinet : Pilifini quin fit 
Ifiia « hodie regia civitas , indubicatum efl^ eam re6^e Annalifta Saxo 
ex emendatiore Ditmari codice JV^/ «r^f 07 vocat » eademque ibdiplo-* 
mate Brzevnovienfi , ad annum 903 referendo » Plizini appellatun At 
qusnam Oomena civitas fit, tot tere funt fententiae authorum, quot 
epers fibi fumpferunt eam' inquirendi ac definiendi. Balbinus Krumlo- ^* *^ ^iK 
vium noftrum etfe fufpicatus eft; at id fiiftineri minime poteft, quan-'^*'^! 
doquidem Ditmarus de Ottone ait: ad civitatem fuam venit. Krumlo^ 
tium liitem nunquam inter ditiones feu Oftemchia^ £eu Bavaris ac 

Hh » . ^ pro- j 



i44- Annus 976 

proinde nec Ottonis numeratum ; fed omrii tempore , ut hodie Bohetni»! 

<^^{>n« Anibus accenfum fuilFe^ extra omne dubium eft. Hahnius in Occone II. 

XciAst^ifl, laliud iftud Krumau fiiiire exiftimat in filva Bohemica prope fines Bavarisc, 

^j^*P'^^5.^fed do6h Abbas ©otvicenfis (jueritur nominis hujus civitatem fe fe 

p.716. ^^'^'fr^ra loco indtcato qu«fiiffe, ac proptierea arbitratur hanc Cromenam 

potitts effe hodiernum Cromberg adfluviolum Scbwar%acbam tn palati-^ 

natu fuperiori ad confinia Bohemica inter Waldmunchen- &* cwnobium 

Pftffel iefinuPiwonka. Alii cum clar. Pfeffel ariolantur Kranam de quapag» 437 

bus isferrf^tfv.Ditmarus, & quam Abbas Gotvicenfis pro fortalitio Cr(?ff^ri^ ad amnem 

f- ^^7» Bubiacam in territorio Bambergenfi habet* Alii plane GrK^«a«ihodie 

Creuffen ad rubrum Moenum interpretati funt. Ac h«fitatii>]]i hodie 
vix amplius locus eft, urbem hanc, ad quam fe fugieas Qtto exBohe^» 
mia te(^o itinere receperat » haud aliam fuiffe» quam Cammam feuho^ 
diernam civitatem ^msc^ , aut ut aUi fcribunt Cbamb. Nam vocem 
Cromenam in quibusdam Ditmari exemplaribus fcribarumofcitantiacor'- 
ruptam effe oftendunt emendatiores codices. Ipfe Leibnitius pofte^* 
rius in fuis Ditmari emendationibus vocem hanc aliter reddit Cramma, 
& in variantibus Ie£Honibus Ditmaro refiituto fubjedlis emendat re£te 
AmaltflaSaxo Q^^^^,^ quam ipfa» iferiptionem retinuit etiam Annalifti .Saxo , qui 
* ^* hic loci Ditmarum ad verbum exfcripfit , ut dubitari haud poffit hodier- 

num Cbamb a Ditmaro indieatum fume. Erat. autem Camma feu Cam^ 

ba non modo nomen regionis in confinibus Bohemie ^ fed etiam urbis 

& cafiri fuper fiuvio Regau fiti inter duas aquas Geuinacha & Marla- 

^mv:oi.inz\idi, ut vidcre eft apud Aoamodum » quod etiam Cofinasnofter ad an^i 

Trtfii.£f7fiwer.num 1040 cajirum Kamb vocat. Eft igitur hodie fuperftes civitaa 

f^aoi &rao2* (^Qm^ ^ a qua comitatus ipfe inter Bohemiam &CupeFiorem Palatinar^ 

tum fitus nomen traxit« £ civitate & caftro ifto limitaneo non ra-^ 

ro expeditiones iu Bohemiam futcepts ^ ficut & cisfis in Bohemia 

Germanicis exerciiibus non femel receptui fuit, Ex Plfn» vero 

confiniis retro in fiavariam haud brevior rediiorque via Ottonidil 

fe potuit ^ atque in hanc urbem fuam , ia qua pefiprumfiuviumBhe- 

ginum & caftrum prsfidium xertum adverfus vidtoriomm y infequentem- 

que hoftem confecutus^ hinc etiam Ditmarus ait re^o itinere adcivita^ 

tem fuam venit. Ceterum Befcio , quid fomniaverit Carpzovius ^ qui 

^ «>b«:Utt#. in TabeUis fuis GeneaU Dohnenfium hoc anno Boleslaum noftrum ab^ 

p*^j^^ de Dohna captum tradit, verba ejus funt: /f»ro Qttonislmp^ 

* ''^^ LocumtenenscepitBoleslaumDucemBoiemiaan.^^.(km^iotsm^ 

flitterfliufii feu Carpzovii fuiffe, ut filentium omnium hiftoricorum no^ 
"" cameqiorem, vox ipfamunusque/^rvw/^i^^/r^i/manifeftoprodit. II. 



BoLBSLAi n,\ lOf 245 

Ih Jam erebrius ruperiori|>us annis mentioBem fecimus, Mora^ 
vitim anno pnnfente proprium habuiire £pircopum Moguntini SuiTra^ 
ganeum^ quod jamexdiplomtitefeuProceilucriminaU Willigifi Arclii- 
epifcopi Moguntittt 4ato & iipito hpc anno IV. Kal* Moji teftatum fa- 
ciemus , qui inceger apud Qudenum excufus eft* Willigilus itaque man- GuAtttu m 
dato fummi Ponciftcis & Ottoni^ II cum fuis Suffraganeis ventilata cau- ^^* Diylmn^ 
& Gozmari Cantoris , qui fortuiio quidem » non tameiji prseter tomnem ^* *• t* 352 
culpam, fcholarem quendam Canouicum atramentali tabula occiderat^ 
ingenoiiimque fuborcarum turbarum caufafiiit^ hanc tulit fententiam: 
Quapropter m^rit^te ipfius ( Ottonis J adfitpulantihus quoque j^ejfori^ 
hus noflris Venerahilihus f^pifcopis % Spirenfi , Wqrmatienfi ^ Pragenfi^ 
Moravienfi^ pro man\fefto parrieidio GQzmarum ^h oj^cio &* heneficio </?- 
pofuimus, if tojtforatum cenohio , quod efi Nueenfiat f ^{oftev9}^uflat)t) 
ad penitentiam transmfimus. Infignum quoque omnilus Ecclefiis nofiris 
if Ecclefiarum pe$foms prefintihus^ futuris Cantorie haculum ^ i^" 
fulam detraxinuiSp W^ eam dignitate /Vioratus exauQcrawmHS. Pro 
intervemu fuo^efupra di&Qxum Epifcoporum totius Ecchfia Moguntia^, 
ee cognatiom, que tanti viali caufafuerat, fiipem eccle/iafticam peliqi^'- 
mus p ist i^fimo loco , ^ perpetuo fitentio pumvimus. Id oppido dofeiv- 
dum , nomina illorum quatuor Epifcoporum expreflk non eife ; Pra- 
genfem horum fuiffe Ditmarum res extra dubium eft , at quis Mpr^vieiv- 
tis ille fueritjam explorandum : Cofmas nofter poftquam ad annura Coffnas cdan. 
lo^^retuliJfet, Tub Sevexo Epifcopo diyifum fuilfe Epifpopatum Pra-*^^7* 
^entem adeo, ut Moravia proprium Antiflitem rurfum a^eperit » fub- 
jungit : Fertur autem^ quod fuiffet in Moravia apte tempora Severi. 
( EpifcopiPragenfis^ quidam Epifcopus, ut reor , nQmine fVrofcenf quem 
profe£)o haud alium fuitle a Moravienfi iUo Epifcopo » de quo fuprafa^ 
. mm diploma , merito conjicere licet» CiariEiinus Aifemanus (qui hu- 
jus diplomatis Moguntini coguitionem non habuit ) exftimat Cofmaiv 
per huuc Wracen intellexilfe Wichingum Mpravise Epifcqpum , de quo - ^ „ 
oopiofe egimus P» III. Annal. noftrorum. At Wichingus nimium quan- ^^/j \^L 
xwva remotus fuit a Silveftri temporibus^ neqoecumWichinguscathe-j^ jjg*/* ^ 
drae epifeopali prcfedit in Moravit , Boheoiia fedem epifcopalem ad^ 
huc haUuit. Huo accedit, quod S. Methudiits Moravi^ Archiepifcopus 
incognitus Cofmaa non fuerit^ qui fi 4d hspc temport prior\s fsculi re* 
fpexilTet^ fane pr« Wicbingo ad hunc » auc c^erte phor^ii Epiicopos^ 
quibus tum gavifum' fiiit regnum MorAvias , prevocatfet* . Non igitur 
hic Cofjnta de «Uo lo^uicur Epilcopo |4q^4YQP.# ^uam qui e^^itata Ca^ 

the- 

\ 



S46 Annus 976« 

thedraPragenfi, & Moravia eidem fedi fubje^lay ititerceflreraC» & illnd 
Ofinas cit.^ l Sobemia & Moravia quafi unum &* individuum epifcopium fczderat , 

queniadmodnm poftea fub Silveftro fa£him ftiilFe memorat. Id noa 
^J^' •'•' prrtermittcndum : in catalogo univerfali Epifcopatuum MS,cujus men- 
t* 597- tionem iclem Gudenus facit , Moravienfem Epifcopum inter XV. Suf&aga- 

neos Archiantiftitis Moguntini recenferi , adeo ut primum locum Pragen-' 
fis, £ecund\im Moravief^s , ultimum Babenbergenlis obtineat» Jam vero 

IU^ Cum teneamus Moraviam prsfente anno illiusque confinio 
' proprium habuilTe Epifcopum, five is Wracen five alius nomine fiierit^ 
mdubitatum eft eidem omnem illum Moravias tra6him in orientem pro^ 
tenfom ad ufque Wagum fluvium ( quemadmodum anno 973 Epifcopo 
Pragenfi confignatus tuerat ) conceffiim fiiilFe ; quo pa6lo dio&cefis lua 
in raagnam partem Hungaris fe protendit ^ nec immerito is Hungari» 
Epifcopus appellari poteft. Gluid fijam dicamus^ab eodem Moravise 
Epifcopo(cujus cujus demum iHe nominis fuerit) Geizam DucemHun« 
garorum patremque S. Stephaui aquis baptismalibus ablutum ^ cum nemo 
ha£tenus fiitis idoneo teftimouio prodiderit^aquonam Geiza baptizatus 
fiierit ? Res profeAo non inermibus nititur argumentis« Nam xmo Hic 
Moravise Pratful proprius Huagarorum clsdanubianorum , qui Chrifto 
nomen dederunt , hoc tempore erat Epifcopus ^ cujus dioecefis ad con<« 
fluentem W«^gi & Danubii excurrerat , adeocjue haud longe Strtgouio 
(qus fedes Geizse San6tique Stephani fuiife paflim adftruitur ) abfuit» 
f7ec vero de alio Epifcopo hoc tempoire locorum iftorum viciniis quid- 
quam proditum eft» nam certum eft nec BulFos necFolonos hac parte 
adhuc quosdam habuilFeEpifcopos. Laureacenfis feu Patavienfis Epifco^ 
pus , quanquam repetitis vicibus a Summis Pontificibus acceperit facul^ 
^^x* ^T^ tatem ifthic conflituendi Epifcopos , certum tamen eft ex Synodo Lau- 
^•^ ''• '**reacenfi hoc ipfo anno habita^eum in^altera Danubii ripa jurisdidtionein 
fuam nonultra montem Comagenum exercuilFe; Hungariam autemnon- 
nifi annis pofterioribus fub imperio S,Stephani Epifcopos fuosaccepiC* 
fe, unanimis eft omoium hiftoricorum fententia multis vetuftiflimis do- 
cumentis roborata. Attamen cum Ditmarus proximus his temporibus 
claris verbis adftruat, Geyze ^rpprium fuum fuilfe antiftitem , quem 
hunc altom ^ atque Moravienlem fuiile afleremus f Verba autem 
Dummii$l%4^^^^ f^^f^fJujus (S^n&\ Stephani ) pater erat Dejux nomine , admc^ 
f, 4ao* dum crudelifs , & multos obfuhitum furoremfuum occidens. Qui cum 

Cbrifliaiius ^ceretur ^ ad ^orroborandam banc fidem contra relu&antet 

fuh^ 



BO LESLAt II. Xd» ^ 147 

Jubditosfavim ^ antiquim facinus zelodominiahluk. Htc domino vero 
bmnipotenti variisque vanitatibus inferviens cum ak Antiftitefuo ob boc 
argutretur 9 divitem fe y €?* ad biec facienda fatis potentem affirmavit. 
6luis igitur iUe fuus (eu proprius Geizae Antiftes fuerit ^ cui audlori* 
tas Geizam arguendi competierit ^ Iiaud alium atque Moravienfem hunc 
iiivenio; quifi (ut dubitare haud licet) hiiloriai Ecclefis fus gnarus 
jfoit 9 novitque ante annos adhuc feptuaginta Moraviae Epifcopos jura 
dio&ceiis fue per utrumque Danubii litus ad Tibifcum & Savum ufque 
exercuiiTe, an iUe caufie fux indormierit^ ut ubi ubi his locis Chriflia» 
Dos invenit^eos ovibusfuis accenfereneglexerit? Laureacenfis feu Pa<- 
tavienfis Epifcopt-jura , quonquam crebrius a Sede Apoltolica renovata 
confirmataque, nunquam amplius eoufque penetrarunt; ere£to enim fu« 
periore faeculo Archiepifcopatu Moraviae , partibus his jurisdidtio Ar-. 
chiepifcopi Laureacenhs exlpiravit^ quae ipfa caufa fuilFe videtur^quod 
is efficere amplius nequiverit ^ ut Moravia & Pragenfis Epifcopatus fi* 
bi fubjiceretur^ fed Moguntinum Metropolitam acciperet ^ Hungarise 
vero Epifcopi pofierius conftituti fuis propriis parerent Archipraefuli- /tfudSttmfult^ 
bus, Certum eft iecundo ( uti ex Chartuitio Bionapho S. Stephani le- *^»* T.Lf. 
gere eft ) Geizam , antequam S* Adalbertus venillet m Hungariam, &^^^' 
ante filii Stephani baptifmum jam aquis baptifinalibus fuilFe ablutum , ut rr^^ r 
idcirco id S. Adalberto, quemadmodum lenfit Hanfizius, tribui ^^^^t^pTiu. 
poflit. Nec vero baptizatus fuit a trium illorum Bnmonum nonnemir * '* ^ * 
ne f ut pluribus locis & maxime p. 227 convincit idem Hanfizius , qui 
xe€ie infuper innuit^hmic Geizae baptifmum nonnifi poft celebrem illam 
Piligrini Archiep. Laureacenfis ad Benedi£lum VIL epiftolam , que anno 
974 fcripta fuit , accidere pptuiflTe* j4c certe ( verba funt hujus doft. vi- jj^ ^^ j 
ri) Piligrinus in epiftola ad BenediBum VII cum de nobilioribus Hunga^ 
ris ad millia fuinque falutari lavacro ablutos glorietur , non erat certo 
filentio preffurus jpolium omnium prdeftantifj^mum baptifmumregis. Ma^- 
net igitur in obfcurp , quisnam iftboc praftiterit , nij! fuMcari liceat id 
fa£fumper aliquem Piligrini Patavienfis difcipulum 9 fertus tamen quam 
iiterafint ad BenediShini fcript^. Imo nec per aJiquem Piligrini dir 
fcipulumj ouandoquidem is nu^iamlegiturdifcipulumaut Suffi-aganeum 
Antiftitem nabuiiTe^ & fupra oitendimus ex Sy nodo ejusdem prefente 
anno habitaJurisdi£lionem ha£lenus ab eo ultra montem Comagenum 
non fuifie exercitam. GLu£ profe£lo perfuadent^baptifmum Geyzsvix 
Quidem ab alio quam toties niemoratd Epifcopo Moravienfi fiiiire per- 
a£tiun, prcfertim cum is accidere.debuericintra annos 974 & 934 ^ ad 

an- 



^48 Annus 977. 

annum auteni 975 oftenderimus,verofimiUuB6 jam Epifcppttus Moravie 

a Pragenli divifionem fiiflam fuilFe, qui nonniii ad annum circiter 98? 

perduravit, quo rurfum Moravia Cathednc Pragenfi unita fuit, ut fuo 

loco oilendemus. GLUod pneterea robur aliquod his addere poteft , eft 

filentium omnium veterum vicinorum fcriptoruin Germanorum de hoe 

baptifmo^ ejusque coUatore^ qui fi Bavaricorum aut Germanorum Epi« 

fcoporum fuilfec aUquis , procul dubio annotatum reperiremus; vix enim 

rera tanti momenti , quanta eft converfio & baptifmus Ducis Hungari», 

> fpesque gentis integrae ad Chriftum convertendz^ prasterita fuilFet: at 

({uoniam laus ea & commendatio fuit Slavi Epifcopi , extraque hifloria- 

tum fuarum lilnites , ejus cognitio ad pofteritatis germans 'memorias 

fpeflare haud videbatur. Blud denique non prxtermittendttm: Stredo Vr 

^frfiro/i^yif, skius exnoftris, quanquara eum diploma Mo^untinum latuerit , tamea 

Morav, Hiji,.^y^ rerum, temporura , hiftoriarunique coUatioue Epifcopo Wraceu 

^'^ ^' (quod nomen Wrntislai elfe aHerit) a Cofnia indicato hunc ipfum aa* 

num 976 cathedrat Morayienfis defignat, vindicatque. 

ANNUS 977. 

s 

enfe Aprili legationis provincia fex illuftribus viris 
LegMi Bth. I ^^ ■ commiila eft , duo erant e Sacerdotum CoUegio Bo- 

lohofllius & Mysliborus , ceteri Erzivanius , Ro- 
fyslavus , "Wnjnnirus & Jarekius ex equeftri ordine. ("^ Le- 
i:ationis fumma fuit , ut Woy tiechus Epifcopus Pragenfis a 
iBenedidto ejus nominis VII repeteretur* Erant fane JHUc- 
ta huic fun6tioni peimulta incommoda , fed illud omnium 
maximum , quod Antiftitis per urbem qusfiti ne vefti^um 
quidem ufpiam appareret/ut adeo pene fruftra fufcepta vide- 
retur profe6lio; ni pofiremo traditis Frincipis ordinumque 
Buhemia? literis , explicatoque utriusque defiderio, fubmifle 
rogatus fvfflmQsPoiitifeat.x<enobiumS. Alesui in orbe pete- 

re 




rium% 



BOLESLAI 1%. lO» 249 

re legatos juffifiet. ^h Ibi demam Frefulem in monaflierii 
receflu cucuHo teftum agnkumque dum fupplices de genu^^^^^J^JJ^" 
falutant nuncii, fummaeque neceflitatis caufas venerabundi "^ '^^'*" ♦tp*' 
. explicant , non Lituit res quosdam de fratribus facli hujus 
obfervatores , qui totum velqci pede ad coenobiarcham de- 
tulere : venLOTe hofpttes quosdam viros illuftres , qui ilrati ad 
pedes F. Adalberti obfervantia nasquam debita eimdem co- 
luiilent. Dedu6ti ad prasfentiam Abbatis corona fratrum fti- 
.pati hofpites verbis urgentur: qui fine, unde & quamobrem 
veniant, quidve caufs fit,quod fratrem tam infolito venerationis 
cultu acceperint ? ad quem Mysliborus iacerdos in bsc verba 
prolocutus efl: : £n coram duos e facecdotum , quatuor e nobi* 
litatis Bohema; prdine a Frincipe & univer& gente delectoe 
miflbsque, Adalbertum , quem coram vides , Frsfulem no- 
Hrum qusfituro , redudlumque. Non poterat non admira- 
tioni elTe Coenobiarchas tam inexfpe6tata rerum fcena, cir- 
cumfpe6lansque cum flupore fratres ad Adalbertum : Quo 
vergebant tua confilia , inquit , ut mihi meisque incognitus 
ab infuUs teadviliiiimahujus ccenobi minifieria demitteres? 
rurfumque converfus ad nuncios , quaerit : quid caulas elTet , 
quod eum quaererent ^ repeterentque ? Ex quibus pofiquani 
intellexit Boemiam jam duorum annorum fpatio fub interdi- 
dio ecclefiafiico gemere , ac proinde omnem coeli rorem ter- 
rsEque ubertatem cum Adalberto exule patria receffifle, 
cum bona pace redire , ac Boemije benediftioncm impertiri 
juflit. 

PAXsiy.AmiALiHAecCt li M 



t^o Annos 977 

ToHtifeximn At veto Adalbertus fententiam qubqne Summl Ponti- 
iUrejubtt, ficis explorare conltituit, a quo cum m manaads accepit ,aa 

fedem fuam reverteretur , populumque vinculo Eccleihe ob- 

noxium enodaret , fupremo fratribus coenobii di6to vale fe 

legatis reditum maturantibus fociavit. (<") Saepe poftea Ab- 

bas de Adalberto , fi quando ejus mentio inciderat, prjBconii 

inftar ejus modeftiam , vitas integritatem fan6litatemque ex- 

toilere folitus, W narravitque, quopadto juflTus aliquando.cra- 

terem vino plenum adferre malignitate dsemonis ( molofTi ni- 

^i fpecie te6li ) excuiram manibus humique in mille fra- 

gmenta protritum folo crucis figno repente integrarit, refe* 

ceritque. ^) Ipfi porro fratres egregias qiiasque virtutes, 

quas fingUlatim quisque in eo notaverat , certatim inter fe in- 

tegris panegyricis celebrabant. At Praeful iter cum legatis 

profpere emenfus patriam ingreffus efi: , jamque in interiora 

veniens afcenfi) monte quodam ( quem late Bohemiam defpi- 

cientem a viridibus jugis viridem incoUe appellant) (/) a 

Brzimota eremicola , qui ifthic folitarius coenobium Beats 

- Mariap exorfus iuerat, gratanter exceptus, in cellulamdedu- 

^us eft , ubi accinentibus fimul legatis Ambrofianum hymnum 

^^j^T^"lIaudes DEO gratesque dixit. Tum in eminentiorem locum 

«f*<*. -egrelTus a quatuor mundi plagis terram Bohemam , omnem- 

i^ue ejus populum Pontificiis nexibus fa6to figno crucis ex- 

iblvit. Tantum mox fertilis pluviaein omnem regionemde- 

jecit ccelum , quantum terrs diutumis folis ardoribus exufl:^ 

fatis fuperque fuit , ii) ut nemo non ex his prodromis intel- 

li{6iet Antiftitem proxime Bohemiam efie , cui ccelum ipfiim 

vi- 



.BOIESLAI II. II, ^ Asr 

^rentibus quaquaverrum campis triamphalem reditum fterne- 
ret. Venienti Pragara hic enim vero effiifa in occurfum cum 
Duce plebs pro fe quisque gaudere , antiftitis certatim manus. 
exofculari , flere alii, prieteritorumque veniam flagitare , alii 
ianiora poflhac polliceri. Ita circumfufo omnis statis fexus* 
que multitudine , inque Divi Viti teroplum dedu6lo, Boies- 
kirs omnium nonline obedientiam fpopondit cum facramen- 
to integrioris vitae. Ifthic Adalbertus inter cetera univer-m^rS 
fae annunciavit genti obtentam a Sumnio Chrifti Vicarib po-^'"^* 
teftatem , ut pofthac per fingulos dies in baiilica Divi Viti 
bymnus Kyrie eleifon sclavonica lingua ad numeros muficos 
decantaretur. Nam fibi divinitus oftenfum promifiumque 
eile: Fofthac Bohembstoto corde adD£uffl converfos, ritus'* 
que hujus tenaces nunquam tanta terrae aridltate pulfandos. 
Accenderat Principem populumque cantus hujus legendi ^^-'^fi^ 
diendique cupido , & vero Prsful depromptam e pera viato-titifi»* 
xia cum longsvi panis frufto &: ligneo calice membranaita 
coram omnibus tradidit , qua mox memoratus bymnus d&* 
ganter exceptus erat. (^) 

Eodeoi anno Dombravka conjux Mieczislai Polononiiii 
Ducis, materque Boleski Chabri primi regis ejusdem gentis 
mortales e^tuvias pofuit. CO 




t • i 



li d AN' 



2^2 AnNUS 977. ^ 

ANNUS JESU CHRISTI 977/ 

BENEDICTI VII.PAP-« AN. 3. OTTONIS II. 

AN. 5. ET II. 

BOLESLAI II. AN. 11, DITMARI EPISC. PRAG. 5. 

C^) T egationis hujus priocipes^ quicumliterisMoguntini Metropo- 
JLj litaB Romam mim erant, fuere Chriftannus Strachyqiias & Pa- 
pas Badla , pre quibus cum nobis Hagecius nefcio quse incognitonim 
facerdotum , nobilitatisque nomina propinat , oppido oflendit^ fe neque 
Biographis S. Adalberti , uti convenerat , ufum» 

{t) Nec Papam , nec Moguntinum , nec Boleslaum legatosque la- . 
tuit^ S^ Adalbertum cucuUum induilFe inmonaflerio SS. Alexii & Boni- 
racii^ qus omnia fuis annis verioraex ejus Biographis proferentur. 

(r} Et h«c nirfum univerlk narratio minimerefpondet relatis Bio- 
graphorum. Ceterum Dalimilum omnium primum ex noflris reperio, qui 
ait S. Adalbertum Bohemiam fulmine ecclefiaftico feriiffe^ Suo loco often- 
furi fumtts^fulitteniftiud folum in Wrirovecios vibratum. 



MMllaH:fac. (^ His fimilia omnino B$?et^iographus: Dkunt /inqmt , autem 
r* ^^ t'Athas & fraires ejus de eo, ^isl^iyimmLvirtute ad unguem perfeQus, 
*"• •^** ^extramartyriumverefanQuferut.. ^ 

(!f) Longe aliter hxc enarrat prior Biographus , qui cuni uni verfim 
.j^'^* *'^* ^it, faepe cum verecundia hoftem infernalem eidemlapfusparaife^fub- 

jungit ; Una dierum.xum fratrum menfa apportaturus foret merum , of-* 
fenfo pede corruit ipfefuper vas, ^ vas ingenti cecidit Juper marriiora 
lapfu^ Audit a longe Pater monafterii^runBi^ue fratres per ordinem^ 
quomodo Jahitur itte beros, nefcientes quia bunccafumprqQ)errima adver^ 
Jitas comitaretur y ita enim vasfanum, ^ viniportio non minuta repe^ 
ritur , ac fi nuUafaQaforet ruina. 

LiVi/liMM' ^f^ ^"'^ Chanowskyus ait: montem viridem inde vocatum^ quod 
tiaL 3<S fuhnine ecclefiaftico per S. Adalbertum fublato, & pluvia de coelo ca- 

dejlte tnontis pr^diQi berha aridaftatim viruerit. Idem eodem loco 



BOLESLAI if. II. t^i 

dtiplicis lapidis tneminit > alterius in trce, alterius iii facello vicina^ 

filv« , in illius fedcntis , in iftius jacentis S-rAdalberti veftigia exprefla 

elle, Berghauerus etiam menftiram hujus veftigii defcribit , additque Berglmefm 

S^ Adalbertum ebuUient^i iflbic e mofite fonticulum , qui ufque Sodie ^^^^* ^** 

fVoytiecbi nomeu tenet , mirabili fanativa virtute donajje. '"^* '* ^* 

(igf) Hsc omnia adquasdam traditionum reliquias referenda funt , 
quas foUicite flageeium per regnum exquifiviffe^ jam alias epiftola ejus 
fuperftite teftatum fecimus* Ceterum a ficcitate, lue pecorum &ho* 
ininum eos annos notato^ elTe^ quibus S. Adalbertus exulabat in Italia, ad 
annum 989 & 990 oftendemus , iftis enim, non fuperiore & pratfente 
Anno, univerfum id accidit. 

{b^ Hymnus breviflimus , qni hodie etiam in Metropolitana aliis* 
que Ecclefiis canitur^ hujus tenoris erat : ©ofpoDpne j>omiifig np / ®e^ 
)tt ^pfie pomtluj) np, tpd ®pafa tD(fte6o mira; fpiifpl np/ 9 oflpffp}/ 
©ofpoDpne ^lafo naffe: ^ag namtDffetn ©ofpo&pne/ jpiU/ a mic n>naff9 

)emi ^rleff / ^rleff/ i?rleff tiluod latine interpretatur : Domine mifere^ 
re , ^Efu Cbrifte miferere^ tufalus totius mundifalva nos^ percipeDo^ 
mine voces nvftras: da cunffis Domine panem^ £/ pacem noftra terra 
Kyrie eleifon. Exftat MS. liber in Bibliotheca Clementina S. J. in quo 
i Jem hymnus continetur cum notis muficis adjeftis , ejusque explica-* 
tione anno 1 397 a quodam Ord. S. Benedifti concinnatus confcriprus*- 
que, ifthic author aictt : S. Adalbertus boc canticum Deifua fcientia 
compofuit ^fanStitate digniftcavitp autboritate epifcopali roboravit , at 
falutaribus indukentiis dotavit ifc. 0lu« inaulgentic procul dubio 
ab iplb Romano Pontifice conceife fuerinf , fecus eilim non video, quid 
ejus licentia ad cantandum himc hymnum in £cclefia Metrop« opus fue^ 
rit, ut vuU Uagecius. 

(/} Hunc emortualem annum Daubravcas refte confignavit Hagei- 
cius^, rfam quanquam Freheriana Cofmit editio fuperiorem annum nu^ 
merisexpriinat, tamen Dreadenfia. Codex rite per annum prcfentem 
emendat» quem Annalifta Saxo & DlugolTus adnotavit. Miraauteni 
funt^ & tot laudibus^ quibus Daobravcam omnes Poloni hifiorici cele^ 
brant ^ adverfa, quc Cofmas de illa pradfenti anno adfcripfic : Obiit , iiv CoJhiasUhJii 
qiliC^ Daubrauia, quafuia nimisimprobafuitjamniulierpr^^^ 
tis, cum nupf^et Pdhnienji Duci^peplum capitisfui depojuit ,^ pueUa^ 

rm 



nU • Anmus 977. 

rtm coronamfihi impofiih^ quod erat ma^a dmtntta muBeris. Dlo^ 

golTus , qui Cofinam noftrum! legerat , aliorfum hsc crahic y iuquieiis : 

Hac in atate proveQa caput non velahat , fed ad inflar virginum ferto 

Balb. in 'Bfit. ^ corona incedehat omata^ quibus dejji Balbinus ad expurgationem 

^•ii8» Daubravcse, ufus, h«c fubdic : Superhia eam Cofmas injtmulat^ quod vir^ 

ginum more vultu non obnupto ^ fertum in capite geftansincefferit ,fed 

iftudfortajje Utitia^ quam optima matronu ex Cbryiiana religionis glo-* 

ria capiebat , dederit , vamtatis eam certe vita reliqua fanQiffime aSa 

f-actle abfolvit^ Ac aliud intenderaC Cofmas , cum ob id improham vo- 

cac , quod peplum feu velamen viduitatis depofuetic , Deoque facra ad 

nupcias cranfieric. Nam ejusmodi velacas muheres viduz erancDiaconiirc 

G/q!/flrittj/iprifcse Ecclefiae, uc ex GiolFario Caroli Dufrefiie cognofcere licec^quse 

Diifr^ne wc^vit» incegricate, religione ac piecace infignes in facris Ecclefiae minifte- 

yehtrnard^Ha'^^^ ea obibauc munia , qua diaconi falvo pudore vel eciara abfque of- 

wotri/. fenfionis noca peragere non poterant , habebanturque adhuc his fsBculis 

De bis Coiicil. P^^ ^^^^ facris, cju» voto continenti» ^dftringabantur ; exemplo eft re- 

Africatt. c. %^V^^^^^^ Henria Aucupis Gennanis regis, qui primam uxorem fuam 

Iriiurenfe c. Hatheburgam non alio ex capite repudiavit, quam quod vidua velata 

25. turonenfe fuerit, Hiuc fcribit Ditmarus 1. 1« p. 326 de eodem Henrico : jfamjam^ 

^* ^^f^ ^J* que latentrs animifervor erupit, (f injufto fe haQenus mukum peccaffe 

^r^^r connuhio tandem profeftiis^ ScUicet in menceoi rediere Henrico Sigis- 

mundi EpifcopiHalberftadienfisobidem macrimonium cum vidua velaca 
Dtf mtfr»f /. 1« contra£tum fulmina^cum utidem Ditmarus refert , prohibuit : aliquam 
f* 3^5 interje, amplius fieri commixtionem 9 ^per epiftolam tanno Apoftolicaau^ 

torifatis interdicens ad condiQam Synodum amhos vccavit» Talem vela- 

tam mulierem quin incenderic Cofinas, vix quidem dubium^ ac oppido 

falfus eft 9 cum hanc viduicatem velamenque Daubravcse impucavic^ quam 

P4 AJtertus virginem datam Mieczislao omnes veteres recencioresque Poloniae Hi- 

Mea!'^^^*^ ^^^^ fcribunc, necverocredibile Mi^ishnm mulieremprovcffaatatis, 

leatuM. qualem nominac Cofinas, fibi macrimonio junfturum fuiffe, aur Dau- 

bravcam ea pietate , qua eam celebrat Dicmarus , fe connubio facrilego 

contaminacuram fiiiire. Procul dubio aucem Cofmas nupcias fecundas 

Mifeconis cum primis.Daubravcae confudic, ham fecunda illius uxorerat 

. velaca, imo fanttimonialis , quam Mifeco ex monafterio Calva eduxit , de 

™J^''* ^qua hJBc Ditmarus : Sed cum mater ejusdem (^Bcleslai YqXoxlx^ ohiret ^ 

ft ' pater ejus ( Mifeco ) unam fanBimomalem de monafterioy quod palva di^ 

citur 9 Tbiedrtci Marcbionis fiiiam 9 atque canonica autqritate duxit. 

Qdafuit ttomen ejus, ^ magna erat pr^fumptio illius^ Spreverat enim 
- . Jpon- 



BoiESiAi n. II. ^5S 

^onfum CffJeJfem , praponens ei vhtm mortalem , quoJ cun&is Ecckjhe 
re&orihus , &* maxime j4ntiftiti faimet venerahili HiUihardo deplicuit. 
Nifi dicere maliinus Cofmam amitie Przibislavc velum & viduitatem, 
quoqiio demumerrore, Daubravoc imputaire , nam deilla dicit Chriftan* BM.inEpii. 
hus : Poftijuam Przihislavam Dominus ajugo maritali foherat , totamp, 6i.ii6^ 
fe manciparat Deo famulandam eftuanti fttiens animo velamine facro con^ 
tegi , & rurfum : Suhfacro bahitufanQiJffme vivens. Ut proinde ex* 
purgaclone , quali ufus DIugoflTns aut Balbinus , haud opus fit. Imo for* 
taffis omni culpa vacat Counas , paragraphuscjue ifte ex marginibus in 
ipfum contextum Cofmae in pluribus exemplanbus illius irrepfit, Nam . ^^ ^^ 
Annalifta Saxo, qui omnibus locis Cofmam noftrum ad verbum diligen^ aib^V 
tiflime exfcripfit , narrationis univerfje non meminit , quod conjefturtc 
locum praebet,eam a fuo exemplari defuilTe. Ceterum Daubravcamin 
Eccclefia Gnefnenfi magno mariti,filii, civium, clerique plandhi tumn^ ^, -. ,^ 
latam fuifle tradit Dlngoffus. . ^ifi^p^S>\ 

PRiETERMrSSA. 



Otto 11 anni prioris raaculam abfterfunis rurfum expeditionem fufce- ^ i^av, ,. 
pit adverfus Bohemos , de (juo Schafnaburgenfis , Chf onicon Her^ i \Meti 
veldenfe & Albericus. Verba pnoris funt : Iniperator cummagnoexer^^^,^ ' 
citu perrexit ad Bobemos , £?* maximam partem terra ittius incendio Cbr9n.HerveU 
concremavit. Verum expeditionem hanc non ab ipfo Imperatore , fed «<<*•«• 
Ortone Bavari» & AllemanniaB Duce fufceptam fiiiiie , ex Gerardo pres^ 
by tero & familiari S. Udalrici Biographo cognofcere licet , & qtiidem /^pudMMlU 
verofimillime ut Boleslai armorum vis ( qu« tota cum Henrico exaucJ^^* g* ^^•^* 
torato BajoarisB Duce &aItero Henrico Auguftano Epifcopo in Nori*''^'^* 
cum feu hodiernam fuperiorem Auftriam incubabat} diftraheretur / Ot*^ 
to Dux cum fuis Suevis ftBavaris alia pairte irrupit in Bohemiam, Ot* 
tone Imperatore cum alia exercitus pane limites Bavarise confineg O^ 
fterrichis tutante» Hac incurfione m Bohemiam fiifhi, & Boleslao ad 
fua defendenda maturante, interea Henricus plerasque Norici nrbes cui^ 
Patavio cGepit, 6Luod cum Ottoni Dnci nunciatum eft, retraxic ilb 
fabito militeui exBohemia, &Henricum Patavii obruit, urbemque chr 
fidione cinxit, cui vicinus in auxilium feftinavitlmperator, Henricum* 
que ad deditionem compulit. Sed verba ipfii Gerardi compendio relata» 
quxque ex tdiis illuftranda func p audire lioet ; Quodam temporc» inquit^ 
cum Imperator Otto gentem Sclavorum (Bohemonun) am tjpercitu in^ 

vd* . 




2B6 Anno» 977, 

vadere voluiffetf &* Otto^qtii tunc Dux erat, Alemanncrum^ Bauva^ 

riorum\ Henrico Jepqfito^ in aJjutorium ejusjvenire cum Alamannts ^ 

Noricis paratus ejjet , Haiisricusque Epifcotuf { Auguftanus ) ire fe cum 

iUo promitteret ^ exfpe&avit cumfuis miUtwus donee recederet exercitus 

( fcilicet Ottonis in Bohemiam ) ^/kut antea confiBatifunt , occupavit 

€usn militihus fuis civitates quaspotuit, tf\ip/e in Numngburg (Neu- 

burg) intravit» Henricus autem, ^ antea Dux fuit , PazovtM^i (Pft-* 

taviuip ^affau) civitatem intravit ea ratiofie, ut Ottonetum exercitu 

recedente provinciam fibi adjutorio nepotisjid Epifcopifuhjugaret. Hoc 

itaque confilium cum Ottoni Duci notum foBum futf[et yreverfus efi ( ex 

Bohemia) cum exercitu ambarum provincidrusn ^ ^ obfedit eum inpm- 

fata ctvitate Pazova. Imperator autem Otto cum Dei clementia libe^ 

ratus a Sclavis ( fcil.Bohemis ad fua defendenda retrocedentibus) venitpoft 

. eum ad eandem civitatem in obfidionem ejus^ . Obfidiont finita ^ carmu^ 

nfxR^kP^r./^ (feditione*) mitigata Imperator ad Saxoniam revertitur. Iftud 

^* ^' ^ vero anno prxfente ft6lum fuilFe docet nos Ditinarus , (jui narrata fu- 

jy. j perioris anni clade Ottonis aBoleslao noilro accepta fufajungit : inpro^ 

p/i42^ * ^''^^^ ^^^^ C Otto) prafatum Ducem (Henricum} ad Pataviam confu^ 

* Sibafitaburfgientemfubegit. £undem annum fervtt Schafhaburgenlis fuperiora per- 

linfis ad b. «. fequens : Henricus (inquit ) cum altero Henrico invaferant Bazovam , 

quod Imperator ut audivit^ feftinato exercitum iUo movit^urbemque ob'-^ 

fedit , ^ Henricum Ducem adfuam gratiamrecepit. £a autemconditio- 

ne receptus in gratiam Henricus , ut vocatus compareret in publico pla^ 

cito, & cum complicibusfuis fe crimine perduellionis purgaret, quod de- 

juum fequente anno fa£lum fuilFe oftendemus. Cetenim hac obfidione 

HMnfik, GfT» tam civitatem Patavienfem quam muros iUius multum labefa£tatos fuilTe 

fac^ r, I. /'•perfuadet diploma Ottonis II, qiK) Piligrino Epifcopo pro vaftatione 

aaa, civitatis & reparadone murorum donat prxdium Anespurk. tiluid ve- 

ro egerit Boleslaus nofier fcena tam fubito ihutata, haud proditum eil , 

anno fequente jam Ortoni conciliatum fuiffe indubitatuni eft. Golda- 

a/^/ /,4- £^^g quidem jam anno pr«fenti Alftedii in Thuringia fubmiffionem & 

^;*3^*^'"f*conciliationem.Boleslai adfcribit, fed authores, ad quos provocat, id 

170, * folum meminere, Boleslaum in Pafchate ad Ottonem venifle^quod om«« 

jiino anno primum Cequente £i£tum elt , 



AN- 



/ 




BOLBSLAI lU XX* A57 

ANNUS.978. 

eftitutufi oviHftio paftor Adalbertus nihil in fe defide* 
rari.paflbs eR, quodTedula ovium cura expofcebat, 
v6rbo *&ittcemplo foriBa gregis-fui fa6tus» - VIKa»^ AMbtmi 
lendas 0£tobris , quo die SS-. Cofms & Damiahi feltivam '^ptrtgrinatm 
folemnitatem Ecclefia ag^ , religionis caula "sd tempium Di- aj£ S^dC 
vii hislkcruin, qBtod ahte annos quinquaginta Pragam inter ****** 
Wiilehradttmque 9 fan6tiflims memoriz Duce Wenceslab 
conditum fuerat , peregrinatus eft. Templum iflud, imo ve- 
tius &cellum , hodiedum in ccemiterio Slovanenfi ipe£tare li- 
cet. \') Inde iter Boleslaviam more fno folitarius larvatus* 
qne per filvarum devia direxit, ethnicorum^odia infidiasque 
eVitaturus» Pofteaquam ad prodil^iofum Divi Wenceslai tu-'***^'^* 
mulum &cris operatus, fe fnumque gregSm hko commendaf^ 
fetf^fedreto,omnibi^que mcbgnitus per fluminis Albis ripas 
defcendit. Emenfo lapide uno pervenit in vicuita Albi pro» 
sdmum Neratevkze di^m* '^) AUliinc in adverfum littus . , . 
trajecere naviculaiii- idololatrs : pro naulo vero , quo care- 
b&t,anntmciadidneift'^bt$ftian(ereligionis offerentem mifere' 
inter manus raptant , pdfttemo-etiam Kuthi attifum iii nauli'^^'*''**** 
vlcem calceis fpoliant. Digna erat ccelefti ultione divini vi- 
ri violatio , meritoque mitijO^jdt^ animi juftam indignatio- 
tiem provocaverat. £xecr;|iftis'i^^r inhoi^itales avarosqu« 
barbaros , ipCbs eorumque filios & nepotes, ceteramque po- 
fieritatem fempitemo perculit maIedi6to , ut frumenti panis-HIiJ^J|^ 
que eg^ eflent. (0 £t eft hodie loci hujus ftirpisque cala-i^»^ 
Paks IV, A^AL» Hagsc Kk iiu* 



ftSl Aknps 978. 

mitas , ut quantumcunque ex agris colligant , eorumque hor- 
rea fegetibus flipata tumeicant, nunquam tamen in menem 
iequentem foppetan^. Nam occulta qoxdam taibes m SK- 
tumtio colle6tas fruges paflim exedit» Cui pialo ut teinpori 
prasvertatur, jam iilbic. in m<oi^^in rficeptum eft^ ut vix tci- 
bplis excufTa feges veneat , paneque empti^io ,viv?itur. (^ 

l^iures ; pQf ,1|03 ^ 4nni dies j(acris prdinibps inltiati funt. 

]p)x quorum npmero feptem fupra viginti.feverioris vitse in- 

ititutum ample5ti cam animo fuo conj(ti.tuere , fuppliices . ita- 

quefa6^i Epifcopo A^^^^^.^^ vite propofitie rationi locum 

idoneum expetiverunt. Haud multo pofl: BolesJao. qute^atxk 

iWltayaB flumiriis infuk tertip jfiipra Pragam milliario divini- 

tus indicata efl, quam cum capiendo cGenobiD capacem explQra;^ 

Xet, pr«ter moram- raanum admoveri operi; magnisque fum- 

tibus ^cclefi^m 'Pive Joanni Baptifl:as nuncupandam cum afpe- - 

terio excitar^ juflk. Huc lfibJ^quen/% anno fuprafati ^uite- 

tioris vit9' candid^i indip^ > <^ACuU^ regulaque DiviBene- 

^i^^i doQf ^, fg^t , . dAt?^) iisdem Abbas . Bp^iumilus vir ipfa 

Jj^*y^;;:fan&9tis,fafna^pud;pjier9squc conlpicuus,. . Bpleslai vero 

^*"^' Ub^ralit^ nihil ii^ .d^Qfle pa(& eft , omnifa^ ,a^de ad victus 

•" ' veftitusqu^.ratwnfmfuppeditatis» W - ; 



^i- .*\-. « V« • **•« 










' ' ' '. i . ' ■ I .' ■ . ■ * ' 






"".:,'''T..'"""'-c:f5;.-- un: ■.'••-•■l •*•' ,-v " •' .■••t 









AN- 



I > 



BOLBSLAI II. 12» t59 

ANNUS JESUCHRISTI 978. ^ 

BENEDICTI m AN. i OTTONIS II. 

AN. 6. ET 12. 

BOLESLAin.AN.ia. . DITMARl JSP. PRAO. 6. 



>i 



(*;P 



e hoc (kcello plupi jam P. IIL pig. 55 x • & f^q» 

. (^) Superell bodie vicus Neradovicz ad Albia Koitelecittoz \ntes 

& Melniciuin litus* , •#; 



(r). Incredibiles imo abominande funt tot dirae & execrationes S. 
Adalber ci , auas in tanto Bio^rapliorum veterum(jue omoium filentio ex 
Hagecio hoftro legimus. Nolim inficiari^ ad traditionum reliquias per- 
tinere ^ S.' Adalbertum hinc atque illinc a malevolis Iiominibusac pratfer^ 
tim ethmcis male habitum , adeo ut fimile quid etiam Neratovicii acci- 
dere potuerit^ prsfertim cum Balbinusaffirmet^ifthic lapidem grzndio^ BM. in Bfki 
rem adhuc oftendi» & pro facro haberi , in quem S* Adalbertus calceis^ <33* 
fpoliandus deje£his albfusque fit , cuique fuperiore fxculo Wilhelmus 
Slawata facellum qjusdem Divi honori auncupatum infterni juifit. Sed 
propterunius &lteriu9ve deli£lum omnes pagi incolas cumuniverfaprou 
fi^eme ac pofteritate tot infelicibus diris devovere^malisque cumulare ft 
fidem fuperat^ & Divi Adalberti manfuetudini fan£titarique fumme in- 
juriofum eft. Non erat hxc do6trina Chrif{i & Sandlorum , malum pro 1 

malo reddere , fed percuiTa maxilla uiia alteram prsebere»^ Unde optao». 
dum efiet^ ut execrationes ilHusmodi ,. quae ex tiagecio in quaaque ver<* 
naculas vitas hujus Sandti irrepferunt^ au£loritate publica expuncrerenp- 
tur , qnaudoquid^ alioqum hodie nemo ex pofieritate dirarum utanma 
. vel indicium experitur, 

(/) Bokluzlius (cribit^ fe cumquibusdam civibus Pragenfibus hucJbJB|/EA^^ 
excurriue veritatis explorandx cauia, poft multas qua^ftiones refpQa-it^^aSif 
fum tulifle ab incotfis : id fe nec expertos unquam^ nec audivifle qui* 
dejn, quid vero majoribus fuis acciderit^fibi ignotum eife, eoquodl 
bello tricesnali vaAatua locui meros novos adveiicitios^e coIodos eq» 
ceperitt 



^Cq Annus 978. 

(e) His Hagecius inniiit fundatneQtacelebrisilliasinoDft(terii,quod 
• / 7? c ^^"^^"^ fseculo feque^te nomiiie Jnful^ni ieu S. Joannts in Infulfl innotuit, 
^«r// ^/^•'^^* fuilFe, qua in opinione Balbinum, Crugerium, Boleluzkium alios- 
\!pT\oi! *q^^ plures fe6latores poftea habuit. Sed copiofe locum hunc Hagecij, 
Magmiidus. prseludente jam iibi Magnoaldo Ziegelbauer ^ confutavit Reverendiwmus 
Zr>^ftta«fr i»D» Bonaventm-a Pitter in fuo S.Gunthero p. 148 & feqq., ubi oftendic 
£//!>♦*//?. Af(9//.H^ge(>i^jn tam in Chronologia, ouam loco, quam nomine primi Abbatis 
''^^^^•'•^^^•fociorumque illius graviffime hallucinatum.' Profefto diploma Ottocari 

L Regis Boh. hodie autographum fuperftes , quod omnium douationum 
a primis hujus ccenobii incunabulis compendium & confirmationem Re^ 
giam continet^ luculenter oftendit, coenobium Infulanum non ante an« 
num looo a Boleslao Pio fimdatum> primuniqde Abbatem Lambertum, 
HQn Bohomilum, uomineex coejiobio Altaenfi vocatum fuilFe. Diploma 
rlfud Reverendiffimus D. Bernardus Slavik pi« memori» Abbas S. Jo^ 
aunis fub Rupe ex ^chivo Celf. Principis de Schwarzenberg ante annos 
facile 14 vindicavit^ idque poftea mihi infpiciendum & exfcribendum 
benigniffime transmifit. 

P R ^ t E R M I S S A* 

L /^tto n. Imperator obfeflb nuper attjiie ad^ deditionem compulfo 

v/ Henrico exau6iorato Duci Bavariic atque complicibus ejus hoc 

anno Pafchale tempus decrevit, quo fe in publico placito de perduel- 

jhMl..SariYiQXi\% crimine perpurgarent.. Annalifta autem Saxo Imperatorera hoc 

jitid^Mabitt^^^^^ in Qluedlinburg Pafcha celebrafle prodit, quid Ifthic com Henrico 

^c!V. &«U* ^J"^ complicibus adhimfit, tradit Gerardus S. Udalrici Biographus his 

jt.;458\ Verbis: Pofiea (fcil. poft expugnanim Patavium ) ^a^w^o tcn^ore Hein^ 

ficus fiiius Heinriciy £?* aquivocus filius ejus Pertolfi ad coUoquium Im^ 

feratoris vocatifiint : cum quihus etiam Heinricus Epifcopvs adlmpera* 

toremfe ad excufandum de-pradiQo reatu venit , ut reftitutus gratia 

ejus adpropria redire mereretur» PeraQo itaque coUoquio Heinrtcus &* 

aquijvocus ejus in exjilium mij^funt : Heinricus autem £ptJcopus ad f^ur- 

'•* * • • drnam Q\Verthinenfe cosnobium) uhifdn&us requiefcit Liutgerus, Ah- 

\AmtSiCxohati ad cuftodiendjim commendatus eft. AnnaliuaSayo etiam Ekbertum 

«^A.tf; Comitein captum & abdufhim prodit, cujusverba funt; Heinricus quon- 

dam Dux cum Henrico minore &* Bkbertus comes apud Imperatorem 
Sigijm. (M^$(tctufiiti ;jt^ImpervrtwiS Mugdahurb captifunt, &exilio hongo detu- 
Jhmi ^ilr^tatiSdM^ loco cum author dicat capti Magdahuri, Sigifmundus Caues 



diiqvre hifloricl Ottbne«n hoc tmo Matgdaburgi I^tfelM: eelebfafle jUi* 
dscanint. Sed cert«m eft , ut ^Ai|^r a diximus; Ottonent Pafcha In * Qiwi^ 
UnburgegitiTe, ibique utrumque Hteyificum canfalu; ftam' dixiile^-qiiod 
vecbis ajjfeitia prodit SchafDalHirgeilfiS^: - y4J OHtnHnf' "Uenit in PafcSk 
Boleslavo , aderdt €?* Henricus cum akero Heinrho , fui coHfbrebenJi ii^ 
exilium ndffifunt. Glrue ut concilieDtur» verifimillimum ^ utrumque 
Henricum cHm Ekberto veniiTe ad Imperatorem Magdeburg^ adhucante 
tempus Pafchale degentOm , ibidem captos ^ demudi QLiiedUlibttrgi in pu^ 
blicum>pl&citum ad perpurgtfndl>m criiben perdueltionis actdudtos- fi^^ - 
inde demum cogdita caufa condemhatos (fc Traje£lum in^cftilodiam mil^ 
fos longoque eKiKp mulfkatos fbifer*' Henricus quidem exattftoratils 
Dux Bavaris fedititionis hujus primipilus cuftodia- fut deliberatus non 
eft , dum vixit Octo IL Unde refte Brunnerus fentit anno 981 poft ^^\ **'• 
mortem Ottonis Bi^oarie- DufiiS non . fucceflifle mox commemoratum f^^ ^ J'** 
BenriCtom, ibd Hemitum ininorem i //; iHquit B^dfiuerus» cum Hen^ ^ 
rico majttri cognominif y^uf fit iUofteculQ ioquehariiur aquivocns ejfet, • 
Jcriptores permulti in errorim inobfervabilem indtiBii ipfam Henricum 
Bojum arino €fB2 poft/iminip patriamj dignitafemque recepiffe fakulan^ 
tur , quem tamen certum efl vivo • Ottone // nec luci riec Mertati refti^ 
tutum, quem ouidem Ducatum nonnifi anna 984 recepit« €^uod zdW^ 
luftrandam conibqtteittium ttinoram hiftoriaM * hic prsnotare niecdfium 
crat. ' - ■ • *' ' ' ^ ' '-"' '••!. .- • . . V) 



' '♦ . .1 



/ Jam nt ad Bblealaum noftrum veniaanus : is prrfente ttnna ad Pa* 
(chal&m ^LuednitlW^i celSbfiitam feftintiitem nofi^^mtldol^llb^rer vAit) 
fed '& honorifice ab Ottone (hfceptus/eft » & nAj^oisr inurfei4bus.dona-^ 
tus domumremilfus eft,quod GSrfoHKOft HerVterd^irie^ 
genfis his v6rbis teftimtur : j4rt Hhiperatorem Otiorierii iffiitin Pafchn Cl^hn.tftirm 




Henrici complices ad caufam in publico pkcita 'dicendam , 'ctimenqrie " 
perdueUionis .exf|urgftndum vocatum^cribteiK^ Cum BdleiittM tm libd-^ 
re Imperatorem in rafchate accelferit , nb eodemque- honohfidifufcepJ 
tus fit ; multo magis id innuit : Boleslaum jam prius Imperatori concilia^ 
tum fuilFe. Gluo tempore vero aut modo id acciderit , quxve pacis con- 
ditiones inits fuennt ^ nufpiam proditum« Procul dubio ha£tenus vic- 
tor & Mifeconis JPoIonis Ducis amicitia atque focietate fioltus nulii du^ 

riori 



\ • 



;- 

4 



ft 

4riori coifdltloni fUbrcri^rerit* GLjiin imo merlto furpicari lic6C : ei QOtt 
jBoda fnperionim luuicnruiiiinteriiuiliian triibutttm coodoiiatum , fed &ab 
«0 peud^ndp io aiafiQS. complures pofthac liberatum &ille. Nam ur« 
gehdinj: OttQnem.tvrbcQ ItaliCLaeiexa^cit^» in eas Tegiooes traducere^ a« 
proinde ea omma quis ad pacem fpeilabant^ in Germtnia circumfuice» 
re n^eiTuiijLerat^. queniidwodum. reipfa Bole^latts^iftbic.e^riani poft ac* 

Cuiend. Md 31 Pafcba inciderat) provocans ad Chroi]iici Mansfeldehfis c* 146 

jMgnu. cium fctibitfi fiiQta rec(Hiciliatione Bol^slaum non diu in fide.ac tr«o« 

quillitftte perftitiife ; nam eodeip adbuc anno iUum per exercitus fiii 

Jjycem yagjpnem ttrbem Mifniam expu^naire^.fuoque pr^^diario mijiite 

per duodecim continuos annos fiiiire tuitunL Glttod plena fiducia am* 

Aift. in ISpit. plexatus eft Balbinus , qui infuper addit : ab e>o anno aJ c^ntum &cile 

pa3i.E^I>^*annpsfubfeqpei)tesiBohemis Priupipes Mili)am aut obtinuiifeaut amif* 

^♦'•^•^♦^7*fam repetiiffe^donec amio 1073 Wratisjaus I., Boh, Rex totamditlo* 

Dkero Mifnenfem dono ablmperatore accepiifet» £t denique fufpicaturi 
cum pofterioribus annis Otto II» nihil hoftile adverfus Boleslaum ege* 
jrit 9 quin imo amice illo ufus fit ^ verofimiUime Mifiiiam jam hoc 
annp Boleslao donatam & pacifice poifidendam reli£tam fuiife» Sed de 
iirbis. Milhieexpugtfatjione ditionisque hHjus invafione iilent omnes ve- 
teres^ nec nobis Chlronicon Mansfeldenfe ^ nec Fabricius fine au£^ori« 
tate fontium veteriorumloquens fidem facit, pr^ecipue cum compertum 
fir utrique pafllim Chrosolo^c exiguam accurationem eile^ certum ,in- 

Suami ut: Wic ipfiua Miibic invimonem per Wagionem Boleslai mi^ 
tem primum anno 984 fub Qttone. III» ut fuo loco docebimus» fadhm 
_ &i0e. Iftud cerdus : Hungaros his asnis denuo irmpdones & popu« 
«l^^^lationes.in Oftenichiam & Noricum aafpicatos^ iitoftendit dipioma 
2S^iij!OttomsII> ijuo S.Wolf§ango Ep, Radsbonenfi datlicendaoimuuimea. 
Jkinmi tum condendi in locp Zwiiila ad confluentem majoris &minoris£rlaffie^. 
' Mt tutkrts iln coJom sb iftfefiatiqne Ungsronm matiirepoffint. An ^ ut 
Mi)^ Grm. Hai^zim fcribit^his fupariorum annorum irrapdonibus Hungarorum 
f^ ^' ^ ^^i^ fftcem prMulerint ^ojbtemi» qui ab Ottonis fide d^eceraAtiOec ajQ^uia^ 
^*** renecinficiari.veUiBt 



♦, • ' " " • I • 



• • - 



AN^ 



B clr s £ A i % 1 1* it^l 



AN.N.U.S,-9-79 






w 

Notaverfe 4udnm Epifcopus flnmr atclite Friacepff Ala po- 
tiflimum flagitiorum capita ihvTiluiffe ln*Bohemia , quae 
renlXhtonani pelTumtohf; ' Ad 'iaih' ]J»efhicie«i 
convdlejidam tres articuli p6pulo in comitus ^^^V^^^P^^^^^^I^e^ 
ce promulgari juflf fummo' ftiidio ifeivaiidi, 'jPtiuiiHn utr do-«r* cbnfti»' 
minicis diebus ^ buos DEris ipfe ^eta^^^vom'ymf1:i6*'^^"'^ 
nos ellet , nundinationum omniutii &; mercium exponendamm 
abufus graviffime eflet iiiterdi£his , neVe qmcquam iis diebu^ 
fieret , quod eoruiii faiiftitkem ftedaret» peinde uttionnuj» 
bia palam & regitime coram faterdoter fieit^nft • leaqufeifiinfte 
ac inviplate fecundiim prsfcriptas ecclefis ieges cuftodiren- 
tuK Poftea nelSufta^^neu iiidrtualesnnfenircujus4uam'm 
nibus gentiUum mQre.£event,,ao& 4nr trivtif rliieis^ corpo- 
ra cremarentur', fepeliirentiirve, efletdoeomnibus^communis 

fepultofffi lociis Oiriftianorituexpiatul. (^V Ac irobilitas qufi 
d&m prompta legi pafuit* (^) Longe ^a mpltttndtfits^&cies 
feditiofis idololatrarum linguis ceu flabellis ad falfam liberta-' 
tis fpem ventUata , negantisque fqre^unquam » ut »fufc#pt« , - - - . 
lemei vitz confuetudine cecedqret.^ £rga>'{)ulfii' ck animiSffidWn4'^ 
religione, facro profanoque imperio conculcato, itom tam lii^** - 
centiofe in omne nefiis , ut jam Frinceps tpt sialis ii^pripen* 
dis baud parefti au^^oritatem futmquereretOF. Hic.fepremui 
ilagitiorum aries rurfum Epifcdpum prloia fua fuln^k,^ i^enc 
tem vibrare, ac patria egredi ceegit. /<^ Romam • ve&ieiid 
oti prius 'palatittm fummt-"3?ontifids"-& BiriAlexii-cfeno** »> > «■ 

bium 



i€4 ,nANi!TJ&979 

/♦''f*'^5**{bium'patuere. Prioris fententia erat:. re6le confultora fuiG- 
>r«ivs* fe anims fus lalati,^ i^od Ifetireni -aponatncem , terramque 

f^ni^evaqg^ fel^,jpi59^ve- fuflbcaptf m , fea, refpuentem 

deferuilTet* ,: .C^nfirnj^us in propof^tp Epifcqpus hoc oraci- 

lo, reli(5taHpm8,'Hierofolymam'& ad iepolchrom Chrifti pe- 

.r- • re^i^nationem mcKiitat^s «ft. (^)^ed vi^tatis quibusque lo* 

. cl$,^ris>.Dje((^o (^^,j[^o, ab eo, .confilio; Itinereque com* 

'plendf^ ,de^ufbajtiju9>jeft^ .Redux itaqoe Romam com fratre 

§!i*§?°^9: *V.W9Wo Dijr j;^^;xii iif^fl^, jf«.us.;atque,ant» 

CjQ^eflem magis c|uam terreftrem vitam ,e^t, Interea exule 

jPrs^ule rurfum .^mnis ibHatasJ3ohemi^ exulabat , fames eoiiQ 

9tque, peftiIentL».,)pngeJ^|eque pccupabat omnia. 



f'.4r k»;. ( ««^ 





JESU; CHRISTI 979. 

BENEPIGT r Vll,PAtiE ijji; 5. [-. OTTONIS. M. 

AN. 7. ET 15. 

BOLESLAI ir; AN: ^ 3: * " tHTMAHr EP. PRAGf. ^ 



' i 



. . 1 



^ 



<H(g^i/«5.W Y^™j?^f??* P^^f?.^^"* ''^^™^ Coraitiorum config^nat 25 Januar 
tisivnUm f. V> rh p»£»ds ' arim. ' ' 6tuanto iion Chronologiai Ti tio ! cum cer- 
jzo^ tiim fit asata jooimili 3 pdfierius pnmum S« Adalhfirtum. in Cathedram 

.. Pjwgenfem evedhun/ . 

{V) Ofllifit Hagecius, ut prior S. Adalberti Biogr a^hus loquitur r^rfe- 

^(Vf4ia, ffiiWfigiaC/ericfirum,^ queqitilQipdum alter quentur - ipfiQmctpa^, 

Iqtn 4ucibant ux^^rei^ Nec vero hoc vitium folius ej at Bohemia^, fed pluj 

f ifflcwrtto Tegttcituin i proviflciarum, Concitabat 'h«c diffolutib Clerl: 

^^i!^mff\^m^ iB AngM), ubijabt anno 9^d habitum idver&s hanc Cle- 

l^iSsai^^^^V^ WcqntinexUMn qonciliiug^ , tla^tUkwiM r4e ^Qd«n &cuk> ' 

V. Bimd. m ^i'* 



BoLEStAi ir* 13« a6s 

f^ti^ Hocfaculo primum audiia connubia preshyterorum f quare fepius 
mgitata concilia i qiise lues ipfaiii infecit Germamam , ia qiia repetit» 
btbits fynodi , Canonesque adverfus hanc peftem conftituti, uti ex fu- 
pra allatis Ingelheimenfis Synodi Canonibus Iiquet« 6Luin imo jaman-* 
nis fticile 40 prius Leo Papain Bulla fua hanc Ucentiam damnavit, ^a^tt /. . 
ex Conciliis Nicaeno & Csefarienfi o^&o^xt presbyierum ^ Ji uxorem ^^'T\i,g^ 
xerit^ah ordine Jeponendum ej^. Pellioa tamen ait ab hoc vitio immu-yaJ. p^ 192.'^' 
nem fuiire Ecclefiam cathedrdem Pragenfem , conferyatamque per Capi* ftjjma inpkof^ 
tulum bafilicjc Divi Viti. /^^^17^ 

(r} Mox memoratus Crugerius circumftantias adfert nurfum ye« 
terioribus prorfum incognita^ » fcilicet tVrffovecios Proceres abfuilfe ab 
his comitiis , yiprugnaos vero ( hac «tate adhuc minime notos ) folos 
limitationem fententia vultu fubnubilo indicaife. Ita nempe , cuique^ 
quod in mentem incidit^ hutoriis ttoitris inferere haud piaculum vi« 
funi. 

{d) Siipra allata populi ilagitia^ (juibus elimandis fe imparem|vi- 
derat S. Adulbertus ^ eidem cauia exftitere primi. fui difceJfus ex Bo* 
hemia> ut urernue vitas au£tor refert. Potimma verofecundi difcelFus 
cau& Aiit , quoa mulierem quandam adulteram capitis damuatam , inque 
Ecclefia Divi Georgii afylum qusrentem violenter ab ipfo complexu 
aras rapuerit nobiiitas » ac capitali fententist fubjecerit , de quo fuis 
locis* 

{e) Hoc iter Hierofolymitanum S« Adalbertus jam fub primum 
fuum Bomam adventum fufceperat ^ non tamen ultra Caffinum montem 
%L monafterium Yaleluca progreiTus , ut fuo anno teftatum faciemus^ 

PRiETERMISSA^ 

Mifeconem Ducem Polonie cum Boleslao ceteraque fa£Hone parte; 
Henrici Ducis Bavariae adverfus Otconem IL amplexatum fiiitre^ 
jam ad annum 974^ ex veteribus Chronographis oftendimus* Ab mo^ 
dem tempore de illo altum filentium, nec auid egerit^ pofteaquam 
Henricus cum complicibus fuis in exilium miiius^ Boleslaus autem no- 
fter Ottoni reconpiliatus , prQ^ifum eft^ . Unicu^. Bipgra|il\us. S# Adtd- 
berti ^ qui fecundi locuih apud Mabillonium & fioUaadianoa obtineC;^ 

PAASiy.AMMAL.HAGBC« Ll 1^*1 



266 An^nus 980* 

N. 10. praeter ofnnem Chronologiam belliitii Polonicnm & inngnem vi- 
^loriam Miieconis aununciat his verbis : ylBum eft bellum cum Polonia^ 
nis p Dux eorum MiJicQ arte vicit , bumiliata Teutonum nmgna anima 
terram lambit, Otto pugnax Marcbio laceris vexiUis terga vertit. 
(BLuod belluai clidemque Ottonis prsfente aut faperiore anno accldiile 
nAulta perfuadent, • Non enim anno fuperiore Mifeco folemnitati Pa- 
fchaii in ^uedlinburg celebrars cum Boleslao noftro adhuc interfuit » 
qupd merito conje6tur« locum dat, eum necdum Ottoni conciliatuni 
tuiire. £t profe6lo beilum iihid Polonicum iter Oltoms in Italiam ^ quod 
anno fequente accidit, praecefliire multis indiciis proditnm eit. Nam 
pafBm Chronographi fcnbunt, ante hoc itef paeem integre in Germania 
r^tutam fuille, & alioquin cognitum eft : Ottonem MarcLionem ( qui 
non alius e(l ac Dux Alemannis ac Bavaric) fecutum fuifTe Imperato* 
7 em in Italiam , unde amplius reverfus non efl / fed poft pugnam Sara^ 
(^enorum Anno ^%z ad Lucam in Italia mortuus ; ut non commemorem 
a fuprafato Biograplio hanc ipfam Mifeconis vidloriam Saracenico ^el^ 
lo prseraitci, dicit euim; Ulttinum if lacrymabih bellum confecit{Ott9 
IL ) cum nudis Saracenis^ Tam claram Mifeconis vi6loriam ignorave- 
re omnes fcriptores 'Poloni , quod oppido oftendit gentem hancnon fe^ 
cus atque nofti^am his temporibusnullumlynchronumhiftoricumchro- 
i\ographumve habuilFe, qui adnotaifet; ac proinde (juidquid pofterio- 
K% referunt ^ niii id feu extcrorum memorus ^ feu diplomatibus rubo* 
rent , in re critict fid^m nullam facere, Nefciq igitur, quid vir magna 
ceterum nominis & eruditiouis fama fibi velit^ cum fumma animi con^ 
citatione in me confurgit , ringiturque, quod Polonis fuis fcriptoribus 
beiluhi inferam* Tyrouibus^ non veteranis in re hiftorica militibus, 
bellum iftud infero* 





ANNUS980. 

vocatus e qoenobio S. Alexii Adalbertos pracfente 
Poptifice facris operabatur , acciditque,ut di6tis ian6tif- 
imiis tranfubftantiationis verbis paulo loogius e vocata a 



t 



BotESlAt It.' 14. 267 

fenfibus mente immotus adaram fteterit, &ftetiflet am()liu8,<f* MaOttrtdt 
iii pertxfus immpdicae morx Fontifex vellican admonerique^/r%^Wr 
eeflantem juffiilet. Reddkus iibi, aiteram chirothecam epifco- 
palem fibi deefle caufatus eft, cpia impetrata lacrificii reli- 
quum rite explevit. Incufanti deinde Pontifici , quafi vero 
per fomnolentiam re! divins indormiviftet : Non h£c , fanc^ 
tiflime Fater , refpondit , dormitatio , fed verius ecftafls imo 
longinqua peregrinatio fiiit. Scito enim, quinque heri ger- 
manos fratres meos Chrifti caufa impiornm gladiis occubuil^ 
fe, quibus ego inhumatis jufta hodie funebria in Bohemia aucmiH^ 
perfolvi,& ^uoniam me vobis vellicari juflis properato opasyi^J„-JfiJ 
erat , per eam feftinationem manicarum mearum alterainLi-Jjjj!/'»^"» 
bicenflbus aris neglefta permanflr. Superabat prodigium fi« 
dem« Itaque mifli in Bohemiam , qui rem explorarent , te* 
ftificationes hominum retulere : eo die , ^ademque prorfus 
hora Adalbertum fratribus Libicii parentavifle. C") Quia 
rem Ipfam confirmavit magis chirothecamm altera ex Bohe- 
mia relata , (0 quae coUata cum Romana ejusdem prorfu^ 
moduli materiaequefuit. CO . His Roma; yulgatis flcuti Adal< 
berti nomen per ommum ora ferebatur , ita hasc ipfePontifi- 
ci ftimulo fuere , ut agnita viri ian6titate reditum in patriaia 
maturandum , denuoque periculum faciendum cenfeiret, num 
-non prioribus feliciores jam evafuri ejus eftent conattts iil 
Sente ad meliorem frugem 



t\ 2 AR. 



^63 Aknus 9go 

ANNUS JESU CHRISTI 980. 

BENEDICTI Vn. ANv6* OTTONIS II. - 

ANN. 8. ET 14. 

BOLESLAI II. AN, 14. . DiTMARIEP.PRAG. 8. 

(/i) Tkylirum! Hagecium ifthic a Chronologia Cofm« receffifle, qui 
iyX caedem hanc anuo 995 illigaverat* Et vero non rodo uter- 
que Biographus fed & Pulkava & Marignola csedem hanc non multo an- 
te mart^a-ium S. Adalbeiti ( cum in aula Ottonis III. verfaretur, redi- 
tunique Pragam meditaretur) fa6tam adftruunt. Nihil vero penitus 
Biographi feu de MiiFa coram fummo Poutifice di£k,feu de clurotheca 
defideraca , atque ex Bohemia rekta mentionis ingerunt« 



[b) H«c chirotheca S. Adalberti recenfctur in Sylkbo rcliquiaruni 
• Metropolitan» ecclefi» Prag. anno 1 360 die 1 8 Augufti fub WrativQr 

^^iriir'^^^^^ Decano concinnato his verbis : ^nnulus S. Adalherti ^chirotbecM 
J^47af P^^^^fij^^^^^ f quam relrijuiffe fertur Diidi in fratrumfuorum ab Etbnh 

cis odio Cbrifii occiforum exequiis ffacris prodigiofeoperans^ Gluaver- 

ba Syllabi hujus veteris liquido ofienduni: narrationem hanc jam fseculo 

rulhavMi^ 24. ^^^* prorfura xoboratam fuiire in gentis noftrsc hiftoria^ Pulkava , qui 

eodem teinpore vixit ejusdem chiroxhecac raeminit his verbis : Unde uf 

que bodie in eadem Ecclefia{\j^\czvSi) pro teftimonio eadem cbirotbeca 

fervatur. Ut itaque, fi hiitoriaveritate^nititur, utramque Romarepor- 

tatam, & alteram inLibicenfi, alteram m Metropolitana Ecclefia fer- 

Yatam fuilFe oportuerit. Libicenfis illa poftea Vetero-Boleslaviam de- 

venit , quo tempore, incognitum , nam Ven. Chanowskyus : baheturp 

* ^nHif^'^- in(]uit , cbirotbeea illa etiamnum Fetero-Boleslavice in Bolemia. Przter 

^?» 47* iijis terti» meminit Pulkava in coenobio Brzevnovienfi alFervatc his ver- 

bis ; Qhti fS. Adalbertus ) coramfuis manihus in eodem monafterio £f' Ec- 

cleftajecundum regularem inftitutionem quotidie cum fratribus laborabat. 

In cujus evidentiam cbirothecavaldefimplicis operis £r textur^faQa^ 

in qua laborabat , in eodem mcnafterio ailigenter refervatur pro teftimo^ 

ZegeJiMier in^{^^' Magnoaldus, Ziegelbauer &Bon. Pitter hodiedum eam confervari 

H^. Brzev. fcribuut. Mihi anno fuperiore, cum archivum compluraque cimelia 

Jhu. PfWfT ifi hujus coenobii exhiberentur, oftenfa non eft , exhibitus tamen calceus 

^•^•'^'^•^•forni» mjateriscque ab oranibHS hpdiernis diverfiffimK, quo is Sandhis 



in Pofltificalibus ufus dicitur. Id ii certa fide nititm, iilgeutis &K* 
turs virum S. Adalbertum fuifie oportuit» . 

(r) Hanc univerfara narrationem de celebratione Miflfe coram 
fummo Pontifice» de bilocatione, atque chirotheca Libicii relidU ErU'* Li j^^isSSM 
ditiflimi Viri Coutinuatores BoUandiani indubium vocanthis praecipue^J ^iriiis. 
difficultatum capitibus iunixi: imo hserent: qui res ignota potueritef^ 
le Romanis, quorum hiftorise uihil prorfum ea de re referunt?' 2^0 Aa 
utrumque S. Adalberti Biographum contemporaneum , prsefertim pofte- 
riorem^ minutiora quseque Sandli hujus miracula , resque fecrerifiimas 
referentes latere potnerit tam memorabile prodigium totius pofierita* 
tis admirationem concitaturum ? ^tfo ajunt : credibile nou eiie in tm^ 
to tumultu Libicii excitatoS.Adalbertuin inter hoftes fuos fratrumqt^ 
percuifores tuto potuiiFe facris Pontificalibus operari. . Gluibus ego 
porro hoc longe valentius argumentum appono : Narrationem hanc in^ 
tegram minime coram fummo Pontifice accidere potuifie. Mam cum 
c«des fratrum fa£ta eft, jani pridem S. Adalbertus Boma abfuit. Poft 
difcelFum enim fuum Roraa cum diutius Moguntise in aula Ottonis IIL 
fuilfet commoratus ; & abhinc movens in itinere Bohemiam veriiis 
coiiftitutus fuilfet, eo ipfo tempore hacc ccdes fratrum faftaeft, utfuo 
auno oftendemus. Ut taceani inconcinnam prorfus & ritibus Ecclefie 
adverfam videri int^gram uarrationem, prouti abHagecio altisque paC' 
iim refertur, SciL quod yerbis confecrationis pronunciatis in ecftalin 
raptus, vellicatusque juiru Pontificis^ caulatus fit fibideeire chirothecam; 
quifi tum ea pirto Mitf^ , qua tra£landum habuit Chrifti corpus , 
chirotheca opus fuiifet? Clariffimi itaque Viri Bollandiani^ ne penitug 
rem omnem , & cumprimis chirothecse traditionem taifldiu confervatam 
evertant, judicant miracuhim iftud feu in funere patris feu matris ac^ 
cidere potuilfe , S. Adalbcrto tum alibi quam Bomse pontificante. Ego 
vero ex chirothecis hujus Sand^i ( in quibus omnino olim facris operatus 
erat) venerationis caufa Libicii & Pragse confervatis ^ omnem eamnar*- 
rationem poft duo triave fsecuia enatam merito autumo» quac demum 
feculo medio XIV jam callum obduxit. Nam certum eft Dalimilum lo« 
tupletem alias rerum iftiusmodi prolatorem ( qui initio fseculi XIV fcrip^ 
fit } id adhuc ignorafle. Memorat enim lucuorator illius in prasfatione 
narrationem iftam deeiTe aprimisvetuftifiimisqueDalimiliexemplaribus^ 
atque eam ob caufam a fe etiam fuiife prztermitfam , quanauam illam . 
iu recentiore quodam exemplari ( fiylo ipfo novitatem proaente]) ce« 

piti 



«70 Annus 9%o.' 

pici 31. mrertain deprelienderit. Procul dubio aucem fimui ntrratiom 

liti occafionem prsebuerunt feu minus re£te intellefti^ feu,* nifmis indul- 

genter accepti quique S. Adalberti Biographi^ qui cum fcribunt per 

cceleftem quandam vifionem S. Adalberto hanc csdem fratrum fiiiflre often* 

lam, Sanflum caedem hanc infpiritu vidijfe y Jpiritu ^^/^ ; pofteriores 

ad corporalem prsfentiam & bilocationem traxerunt, At vero vifio» 

nem hanc multo ante cedem fa£lam ftiiiTe docet alter Biographus a Mfli» 

' Tomo 11. ^^^^^^^ & BoUandianis editus» Glui ait : quod vidit de le&ofratrum 

MSS. iited. ^^ ^^^0 copipktum efi^ & Cofmas nofter in rhythmicafuaS. Adalberti 

Bob.f.^i. vita: Prafulis atfanSH mensj^rafcia criminis aQi. Primum tamen , qui 

vifionem hanc fub miJla coram Pontifice celebrata S. Adalberto often- 

fam fuilTe refert ( quanquam bilocationis non meminerit) eft.Anonymus 

iUe fiiographus , quem Tonio II inedirorum MSS^ excufum dedi« Ver«- 

Hii. f. 58* ba iUius funt : & Adalbertus jam exiflens in curia omni mane mffampe^ 

regit devqtef pax H^obis, more Pontificali proferendo , quod cum a cufioda 
fummo Pontifici revelatum fuijfet , ipjb aie cumpnediSH quinque fratres 
occifi eJlent , Papafecrete celebrationi fuperveniens vidit ^dalbertum lar^ 
giter /acrymaMtem, £^ cumpofi mifiam qu^eret^ tur boc feciffet^ rf- 
jbonditf vidi qmnqu^ fratres meos cum cantu Angelico ad gaudia cali 
ionorifice deportari, &" proi nimio gaudio continere nonpotui. Ita nem- 
pe pedetentim & temporum curfu , adje6lis rebus & circumftandis, nar- 
ratio ifta ad eam opinionem ^ quam hodie paffim obtinet> verofimiUi- 
me excrevit* 

PRiETERMISSA^ 

Ad eruendum tem^s ftudiorum , quod S. Adalbertus Magdeburgi ex- 
egiti eoque abfoluto Pragam rediifc, non prsetermittendum hoc a&. 
Or Ma i^ Ottricum Prsceptorem iUius ab Ottone III in ItaUam proficifcente 
^' ^ 'una aifumtum fuiiTe, de quo prior Biographus S. Adftlberdr Scbolarum 
magijhr Imperatoris fervitio adfcriptus^ alter vero : cupeUa regU ma^^ 
firum tulit. Cujus tempore cumprimis Magdeburgi academiam floruiC- 
fe idem adftruit: Erat magifierfcbolarum^ inquit^ quidam Pbilofopbut 
f Ottricus ^fub quo turbajuvenum , ^ liberorum copta multa nimiscre^ 
fcente fiudio fioruerunt. Eum verb mox anno fequente Nonis O6lo« 
bris Beneventiifli ItaUa mortuum fuiife^ nuUumqueyS*^/ >fiii/7fi7i/tfriyii^'a 
&' fapientia reliquiife prodit Chronicon Magdeburgenfe« Ctuantum au« 
tem hoc Magiftro proiecerit S* AdaU>ertus > cum alioquin ^ quod anno 

huic 



huic adfcribainus, ex legitimis patriis documeutis JDon fuppetat, eKpri* Mahitt, fitc. 
mo ejus Biographo repetamus: TotQ , inquit, tempore Jcbolaris ftudii V* Bimd^ f^ 
mon aniulatus fuerat facientes iniquitatem , non ftetit in confilio eorum,^i^ 
quibus erant inutiks affus t 2f pu^rilia negotia: fed mox uhi Iwgiufali'- 
quo pojitus magifter ei locum prahuit , ocultis itinerihus ad San&orum 
Martyrum domicilia confugit, uiifecundum menfuram temporis oratio^ 
num vota perfohens, rutfum ante occurfum magiftri kco fuo rrfedit^ 
NoQihus quoque ut opusfuum bonum ah buvianis hudihus occtdtaret, 
circuit pauperes p dehi/es, £/ ccecos , quihus fecundum modum miferianm 
amkajolamina praftat. Ferum neahona operatknis ftudio (effaret , 
pater ejus €?* opthna mater omt^a fufficienter Oederifnt, quin Ifmagifitii 
fuo aurum ^ argentum^ ^ quacunque oculis hominumdigniffiniaerantf^ 
offerefites, cari fird doffrinam magno pretio emerunt^ Itte vcro indefef 
Jo curfu ad omne virtutum exercttitm femetipfiim fev^er extepdens , inr 
ter fuos cottegas pulcberrimus proc^t. R^cefpi magiftri quando ceterl 
inauihus luais if joco Jahorem legendi minuerunt p itte Davidici neSaris 
metta deguftans , fpiritmVt rifu fe folatur ; quando itti prandentef in an^ 
gulis fcbola 9 dulcia ohfonia magiftro furantur f ittefurtivas orationes dor 
minafua mittens, augelicam dapemfihi mercatutp Neqpe ranfliiTunsB 
illius fimplicitatis exemplum , quod idem Biographus in his fcholis a;*- 
cidiiTe memorat^ conticendum efl: ; Quadam die^ iuquif , dum iret deJbidm 
fchoVts, unus qui erat focius itineris , pratereuuteni, puffttam bumo prth 
ftravit^ de caufa ludi eum d^uper projecit^ Concurrunt fcbolares , if 
quidnamforet aSurus , cum ingenti cacbinno exfpeStant^ Itte autem qui^ 
veftitam virginem tetigit • « • lanifi Wpjiffe veriffSme credidit. Inde 
erigensfe , dein vifa virgine, aedit fe hene fimplex puer in amariffimas 
lamentatione^s , atque continuo imhre oculos bumeSfans : Heu me miferunil 
inquitf &* eriminis macbinatorem digito monftrans, bic menuherefecitp 
6luibus author fuljjungit fummam admirationem , & exfpe£lationem , 
qiiam virtus ejus in opuiibus ^citabat, deniqu^ glaudit cum laude pa« 
rentum S. AdaJberti : Quihus vero cognitus erat pater &* ejus mirijica 
mater, non eft mirum, yunt^ft tantus eft de tasttis pareniihus ortust 
patris juftitia floret ineo, Cj* materna pietatis imago in purpureo peQo^ 
re vernat. 



AK- 




»7* Ahntts 98if . 

ANNUS 981* 

dornata eft excoenobio S, Alexii inter fttmmam fra- 
s. AdMtnut '. Hk trum complorationem S. Adalberti remigratio ad 
i^r^cS!'^ J*^ diem XVI Eal. ApriUs anni prsfentis, ("3 comes 
hus 7 «Mw.viaB erat frater Gaudentiiis. Altero abfceffus die ejusdeni 

coenobii mWchi Benedidus , Matthaeus , Ifaac , Joannes , 
Chriftianus, & Bamabas divino afflati fpii;itu Abbatem flagi- 
tantveniam, tit.divinsB meffis ergo Adalbertura ih Bohe- 
miam fequi liceat; ^h qua impetrata Praefuiem Gaudentium- 
que Viterbii in templo S.Mariani affequuntur. IfthicAdal- 
berto caufas fufcepti itineris , ac prasfertim defiderium , ut 
ejus vitae doftrinaeque exemplis ad virtutem efFormentur , ex- 
pliciant, Hos quidem Prasful optabat prius yitae inftitutum 
in coenobio Divi Alexii perfequi , tamen , quod confilium 
aliud jam haud fuperefle videret , fecum in Bohemiam ire ju- 
bet. Continuum orationum meditationumque ftudium rec- 
tius , quam profedtionem fufceptam ab his 06I0 viris dixeris , 
in exquirendais frequentandasque per viam ecclefias,tum exer- 
.cendis piis operibus quantis quantis intentis. Objacetab 
Italia in Bohemiam proficifcentibus prope filvam in Tuftenfi 
feu Domazlicenfi territorio pagus Milaveczium , if) ad qoem 
MUtatttapaASi&aieixaao itineris moleftiis fi:a6li appellunt. Ifthic inher- 
^Z^Ifl^^ido prato altum quiefcentes confpicatus loci paftor agreftis 
rtm/^i OT»/*.fcurra de hofpitibus ludum fafturus pedetentim accedit,riBpen- 

te bubulo comu in Adalberti dormientis aurem adeo voca- 
liter bttccinat ^ ut is territus exfUierit , paftorique impreca- 

ttts 



)30LB8LAIIl. 14« ft73 

tiis eterna lurditate dignum prononciavetit. Hac fimiliter 
poeoa mul6tati omnes ii poilea , quibus per hasc eadem prata 
Ubidofuit buccinandi ('O Quare etiam hodie ejusdem loci 
magiftratus pagani , priusquam gregem pafcendum comfflit* 
tant , novitium paftorem monent : neutiquam inflato comu , 
fed flagelii fonitu pecus concire» £t'profe^o accidit jam 
crebrius , ut petulantior quisque ex pailorum grege afpema* 
tus re^te confulentium monita , fabul^ue loco rem eHiman^ 
aufum temerarium furditate fempitema luerit. CO 

At vero Epifcopus cum comitatu fuo abhinc Pragam iter 
profequens non minori, quani ante^ Istitia ac veneratione a 
Frincipe exceptus eft. (f) Rurfum paftorale fuum munus au» 
i^icatus Pragenfis Prsful omne-fludium, confilium, operam? 
que ad id contuli^, ut corre6^is pravis moribus ad ingenuam 
1)onamque frugem populum revocaret. At fefelUt induftriam 
eventus, grege fno in vetita magis magisque proruente. 




ANNUS JESU CHRISTI 98i* 

BENEDICn Vn. PAP^ AN» 7. OTTOMS IL 

AN. 0. ET 15* 

fipLESLAI n. AN. 15« BITMARI ^ISC. FRA0. 9. 



(a) Tliuic diem aimiunaue non duUtavit mrfiim Lvpadus Epheme- 
jn riifibus ^ VelesIavinQS CaleDdario fuoinferere. Annus fum- 
me erroneus eHt, annis enira fiicile 14 feiius iecundus reditus RomaS* 
Adalberti acddit, Dies, quodlcio, a nemine Hagecio vetuffiore pro» 
^tos. 

\ V 

PAiaI7,A2aija,HAGBCi Mm ^ 



a74- Anm^us 981. : 

/yfjftti B^fMv. [iy Codex Treboiienfis in vitt & PafRone quinqie Mkrtynim pk^ 

^^r^ ''?Jf'^ ne duodecim fratres a S. Adalberto ex hoc cGenobio Romano aiTuffltos 

j-^^ '^* niemorat. At funt quiqjoe^ qui negant ex ifto coenobio tot monacho& 

^ affumi potuifie» cum aBiograpfao univeriim nomaiii o^ pneter iyilMtr^ 

tem & S. Ad^bertum referantur Monachi ^hiijus coenobii, & quidem 

Suatuor Grseci fub regula S.Balilii^ quatuor^latini fub regula S/ Bene- 
i6li milirantes , quorum nomina ibidem recitantur , diverfiffimaque fune 
ab illis , qug» Hagcdus prodidit. Sed.juvat verba ipfiusmet Biographt 
/^^'^^kVLdire: tlfus verojibi ( Adalberto) maxtmus erat coUoauia quarerejpt^ 
p^wi^ ^^ * r/V«<?/r««» £7* feniorum , qui erebro iUaepto caritate Aitatis ptures con^ 
fiuxerant. Graci , inquam ^ optimi veniunt ^ Jatim Jimifes: miJitarunti 
Superioribus quatuor ptus Bafilius , inferioribus puignus BeneJiSfus Dux 
Jive Rex fid eft Inftitutor aut Patriarcha) erat. Interquos medius in^ 
cedens DEumfitims Adalbertus. Et mox fingulorum oclo numero fira- 
trum nomina fubjiingit» fcilicet Gregorti y Nili^ jhiannis honi, ^^ 
Stratif qui ordinis S. Bafilii» Grxcique erant;: demum jfoannisfaffien^ 
tis, Tbeodoriy jfodnnis innocentiSf £^ LeoniSf qui fub regula Sa&6tt 
Benedidli milirabant. Gluo exiguo monachorum numero cognito, coiw 
tendunc nonnulli nequaquam feptemaut plaoe duodecim comites S. A<- 
dalbertum ex coenobio S. Alexii & Bonifacii fequi potuiire, Venim 
plures quam recenfitos o£>a in hoc monafterio Romano fuilTe ccenobi* 
tas, expriore Biographo hieulenter teftacum fit^ qui dereditu S. AdaU 
Cb.JL|. 859.berti Romam ad monafterium loquens fubjungit : Dilexerunt eum omnes 
Jedpra ommius AbbasfuuSf qui ^ pofife totis cohortibus Jratrumpr^ 
fhcerat iUum; fcilicet Priorem ut hodie dicimus, aut A^onnum, ut re- 
gula 62 S.Benedi6H appellat« Cum autem ex latinis tantum quatuor 
fuerint fecundum fuperiora di£la » quomodo quatfernarius uumerus to, 
tte cohortes dici poiient ? Gluare altec Biograpbus ex priore explicao.' 
dus eft, dicendumque (uti re?era raeditatius legenti rem cogTOfcerr 
fas eft; Biographum alterum nonnifi loqui de o£to fenioribus , & fingu- 
teri pietare preditis monachia ^» qui fpiritudis coHoquii ergo ad Abba- 
tem^confluere folebant. Sed intricatior difficultas oritur^ numhifex. 
fiipra ab Hagecio nomine rdati ex hoc ipfo monaftef io S. Alexii & di<- 
fciplina S. fienedidti fiierint? Priores enimquinque iidem funt nomine, 
qui paffim vocantur quinque fratres Martyres^ quique in Polonia ere- 
mitieam vitam ducentes anno 1004 ^ latronibus ifthic occifi funt, de 
quorum virtutibus & morte copiofe agit codex Dresdenfis Cofinas, fed' 
luii^Hani inauit eos ex ibciecate S^Adalberti fiiiij^^qtteaadmodumcoah 

. ' trt- 



VrOLEiLAl iU 1$. . 27jf 

ttartiiffl etkni refert S. Petnis Dftiliia&i fcriptor ejusdem fa^cuU in vita yiaaSaaa.'T. 

$« Ronujaldi Abbatis» qui ait duos ex bis fcilicet Joanuem & Benedic-I7. addum j$ 

cum ad inftantiam Boleslai Regis Polonorum & Ottonis III Imp. a S, Ro* A^* 

mualdo mitfos fiitire conyerteodc gentis Polona^ caufa^ poft feptennium 

autem alios acceflilTe ad iftortum.duorum requifitionem exeadem SandH 

Romualdi difciplina, qui dein iimul in Polonia a latrouibus interfeiSU 

iiierint* Multis . foliicitaveram pie memorise Reverendiflimum D. Bo- 

naventuram Pitter Praelatum ordinis S. Benedidli monafterii Rayhrai^ 

denfis in Moravia crebro literarum commercio olim mihi devin6Hfl]» 

mum » ut difficultatem hanc enodaret» Recepit is mr hi fe id in vita fua 

S. Guntheri uberrime prcfttturum. Sed tants diificukaci fatisfecit mi* 

nime« , Afiert ille oitainino tam ex Pulkava noftro^ quam ex Paflione& 

vita SS. quinque horom Martyrum , quat habetuf in codice Trebonenfi» ^ ^ ^^ 

luculenta teftimonia pag« ifo & feq. quibus probare nititur hos ^^^^ tterip. vS^ 

que fratres non modo cum STAdalberto Roma venifle ^ fed & eos jpoft ^* ^ 

martyrium in Pruflia toleratum ex ccenobio Brevnovienfi in Poloniant 

trani^fle , a£laque ibi in eremo vita martyrio fuifle affe^tos , fed nuC- 

piam locum tamque manifeftum tefttnonium S.Petri Damiani elidit, uc 

merito hic qvsdtio nova oriatur,num Pulkavae & Anonymi Trebonen** 

fis mulco pofteriorum att£loritas fiitisfii^tttra fit critico contra luculeo* 

tum S« Petri Damiani authoris pene contemporanei teftimonium? Ego 

ut in omnibus veterum antilogiis conciliationem , fi fie^ipoteft^tentan* 

dam autumo^ ita & hic eam heri poife arbitror , fi dicamus : Hosquin^ 

que fi:atres omnino cum & Adalberto Roma venilfe , cqs Brzevnovieii- 

fis ccenobii priBtas plantulas fiiifle , fed , uti ipfe author lut , amo^ 

re vits eremicice Brzevnovium poftea deferuiflej atque cum eo tem- 

pore inaxime floruerit S« Romualdus Anachoretarum pater ( qui plane 

converfionem RuflbrumtPoIonorum, & Hungaroram meditatus fuerat) 

fe fe eidem inter complurek diverforum S« Benedi6U ccenobioram fra- 

tres fociaife , atque ex lus duos primumf dein reliquos ad inflantiam Bo-' 

leslai & Ottonis lU. a S. RomuaI(k> miflbs fuilfe, Ibi denique evenire 

demum potuit, ut etiam ad Gaudientiom S» Adalberti firatrem invifecint» 

uti narrat PuUuva* Gluc annorum fequentium dedu^one magia ma- PulkmfaOrm: 

gisque illttftrabuntur. ^** «• ^ 

(r) Supereft hodie vicus Milayez in Plfnenfi provincia uno lapide 
Tufta disjunftus. Lupacius ad i^j Martii , quo die redicum iftum fecun* ,-l3^^ ^ 
4um S« Adalberti confignavit, fubjungit : Exjlai bodie^ue fons Milavt^ l«imih 

Mm a m ' 



• ca cognomento ABertinui , vernacufa /mgua JVoytiefrka certuJii «gr<*» 

tantium boniinum , qui aut morituri (i turbidam , auc fupervi£fairi pu-- 

lUraB!^ '^^^^^ * fi puram ex eodem foute aquam hauferint. Boleluzkius pm- 

n/sk *^^^^^^^^ mirum quid de pueris fortuito lufontem hunc prolapfis, quiimfau: 

anatum fupernataverant , narrat. Porro fi vera fiuit : in reditu alrero 
S» Addbertum Milavecium pertigiile, is ipfe terminus fuit itineris fiii 
iutra iimites Bohemise, ultraquemprogreuus am^lius noneftjfedconi- 
perta hic firatrum fuorum csde denexit ad Poloniam» 

(J) Hem novam. rurfum imprecationem ad pofteritatem infontem 
traduclam! indignam prorfum patientia , manfuetudine & landtitate Dl- 
vi Adalberti , quam Hagecius ex vul^i rumufculis haufit« Boleluzkius 

tMf$tZl9 quidem imprecationem i^lam verbis his referens: DEus det ^ furdefcas 

tu^^ omnes aui talia agunt, non mojlo provocat ad annum pnefen^ 
temHagecii^ led & ad i^nee Silvii librum 3^01.36. item vitam venia« 
culam S. Adaiberti in pofiilla Vugecii. Sei fimile quidpiam me un-. 
quamin^^ea Silviolegiffe haudmeminit nec fcio quis ille liber tertius 

' fit ^neas Silviif cum hiftoriam fuam libro unico^ & quidem 72 capitibus 

complexus fit. Procul dubio autem memoria iapfus eft Bolbluzkius» 
atque Pontano jEneam Silvium fubftituit » nam is idem L 3. p. 36 edi« 
lionis Freherianc in fua Bohemia Pia imprecationis iftius meminit. 
3imiliter vita veruacula Sp Adalberti inpoftillaVugeciictateUagecii 
pofierior efl; 

§^hhtkfm$M (^) Boleluzkitts memofat fe hsc explorafle» acaetate fua adhuc 

metiim illum buccinandi non modo in paftore lod perduf alfe ^ fed & 
vie fuas comites Tuftenfes Senatores id pluribus narratis exempliscon^ 
firmaire. At fane fi ha^ tamen ita fe habent^nequaquamalicuiDivihti- 
jus imprecationi , fedmanui Ddvindici San£lorum fuorum contumeliam 
nlcifcentis (cui foli vindifib competit) adfcribenda funt* 

(/) Iftud utriusque Biographi, Cofmae omniumque Hagedo vete- 
rionim , qui afta S. Adalberti fcripfere, relati» adveruun eft* S* AdaU 
bertus poft alterum fuum Roma reditum pedem amplius Pragam nouin-- 
tulit, fed alimitibusBohemiae audita firatrum ca^de deflexit adBoleslaum 
Folonorum Ducem^utfuisannis bcc difpefcentur. 



a 

P R iE T E R M I S S A. 

^ VfOA Iubemus^quideni^ uc jatn fiipra iiiniu, ia ▼eterioribuS expreCi 
131 fum numeris anmim , quo & Adalbertua ex difciprma fcholis.- 
que Magdeburgenlibus Pragam rediit ^ feduterque Biogr^pbus iatis ido^. 
nea Chronolo^ica indicia pofteritati reliquit, unde annum prefentem 
son modo conjicere , fed tanquam ceitum vindicare fas t&^ £t quideni 
uterque Biographus reditum iftum accidiOe memorat» poitquam Ottri- 
cus S. Adalberti Prcceptor ad aidam Imperatoris allumptus eftt quo(| 
anno fuperiore fii£Huti fuille oftendimus ; uterque etiam reditui iui iqL ^ 
patriam pre{)onit obitum iVdalberti Archiepifcofi Magdeburgenfis , qul 
omnino prclente anno XII Eal. Julii accidit, ut Chronicon Magdebur.- 
gicum^ Scha&aburgenfis 9 & Annalifla Saxo teftantun Bediit lUe de« 
luque vivente adhuc fiio utroque parente, quemadmodum hisverbisin^ 
nuit alter Biographus ; Repatriat novo nomne jam adolefcens Adalher* 
tus 9 pcrtatfecum dulces fapientia iiquores , dat caris parentihuf vifus • 

filius gaudium ma^nunu Adeoque ante obi tum patris fui , quem hoc ipH> 
fo anno aecidiiTe lufra demonftrabimus';Tediit; £t fortsilis grayis ia- 
firimtas patris ^iem ftimulo fuitadreditum iftum accelerandum» Sed , ^ 
jam verbaipfaprimi Biographiaudirelibet: P^ bac niag^er fciolarum jtpti3Mdi(ti, 
(Ottricus) Imperatoris fervitio adfcriptusacceffit in repam ^W^tm. fic^ y^ ^^^ 
^ j4rcl)imandrita Adalbertus dehitum natura perfohens eoc boc ptlagfi f. iiu 
ad litara fempiteme beatitudinis transvolarat. j4Jumnus autem ilk 
(WoydA^ patriam cansaue prcpmguop revifins fuh faa^^ -civitatif 
/Vi7^4V Epijfco^o arma Cbriftiana mi/itia militaturus qfftmifitp DifcoCi- 
des mter le lunt authores , num prdine aliquo ecclefiafiico jam initiatu9 
Pragam redierit S^ Adalbertua? uterque Biographus contrarium innua^ 
Te videtur , cum prior dicar, eum primum fuh facrat civitatif Prag0 
Epifcqpo ( Ditmaro) arma Qni/Haha miUtia ajjiimpfiffif alter fub i^ 
tum ejus oon modo fimpliciter adolefcentem vocet, led &. dft ftudioruot 
«Magdeburgi abfolutorum tempore loquens dicat : Hoc toto tempore adeo 
hfcivus eratf ut bomo incuhat terrenis deHciifp Contra CoIinasnQfter C^w U auh 
fiihdiaconum rediifle fcribit^ alii diaconum, alii nonnifi^ minorihus ordi^^9 
m^ir/initiatum fuifle vplunt» qus inter meras coige£hiras refer^nda 
funt. At quandoquidem uterque Biographus fcribit ; S* Adalbertum 
puerulum intercefiione B. V. ex mortis fiiucibus ereptum jam Deo de. 
votum fuifife aparentibus, ut Qericus fitret^ vix credibile eum tamdin 

CIe# 



■j 



Amnvs 981«' 

Clericalem ftatum & ufque ad annum %5tiim fuae «tacis cmiuliire. Huc 
accecUt auod prior' Bio|raphus de eodem voce populi Bohemi adhuc 
ante eleaionem in Epilcopatum Pragenrem dicat : I£c ( Adalbertus^ 
^api Jucafum anmarum prudenimr adminijirai , quod profe£kr imiuit 
eum jaiu ante Epiicopatum curam amimarum fufcepitle, ac proinde &- 
cerdotio iniigmtum fuilfe. . Cetorum cum alter fiiographus dicic, euai 
toto tempore , quo Magdebur^i commoratus eit » lafchum fuilfe » ea 
verba non funt Biographi j fed ipiiusmec S. Adalberd , qui ex humilioi- 
te Abbati fno Roms confelTus erat fe talem ^ lacifcivumque fuiife aiice 
Ditmari Epifcopi Prageniis jnortem, in ciyuspoftea ociilis mmdanaiU^ 
, M^tes^fcientiieatquePbilofopbiafaculariSf quas Magdeburgi didicic» 
\ nec nonjuvenilis ille quxfitus decor & vanitas mera lafci via erant, hanc 
dein majori perfeftione Cliriltiana &f religiolarum virtutum expolitio^ 
ne ^ demque poemtentiae operibus ^ facco cilicio , cinere eleemofynisfw 
. . . • « ^t Biographus dit , emendavit# 

#» /♦; ♦ 85^ . jj^ Perperam Hagecius , & praeter veterum chronologiam ^awnici, 

qui.fuit pater S. Adalbepti^ mortem duobus annis paflerius coniignaCt 

Cajmas S^quse ad ^num prcfentem referenda eft» quo eam CofmaS & Annaliiti 

JfinaiifiaSaxos^y^o hjg verbisrefert. ^nno jDom.Incam. DCCCCLXXXI obiit Zlau^ 

^**** nikpaier SanQi Adalhertii cujus de moribus iSt vita Mcet phirima eni^ 

teant memoriof digna, ex quihus ttmen ut referamus pauca, ceepta in^ 

termittimus noftra. Erat emm vir hetiffimus ad omnes facie ^ tn confi^ 

Jiis fereniffimus f vita attoquiis hUmdiffimuSy locuples drvitiis quamfacU' 

' larihus tam ^rttuaiihus, In d^mo iUius bosisfias fulgehat ,* ^ fincera 

dile&io 9 judiciorum re&itudo p ^procerum multitudo. In operibus ejus 

eratlegum cognitio , pauperum refeOia^ manrentium conjolatio, peregri^ 

aorum receptio, viduarum (f orpbanarum defenfh. Higustaminfigms 

Ducis metropolis fuit Lubic p fita loco^ uhi amnis Gdlina nomen perdit 

fuum intrans liherioris aqua in fluvium Laha { id eft Albis ) Hahuit au" 

temfid Mncipatus bos terminos ; ad occidentalem plagam contra Bo^ 

tmiam rivulum Surma , ST caftrum quod eftfitum in monte OJfikajuxta 

ftumen Mfam. SimiUter plagam Aufhralem contra Tbeutolacos orttnta^ 

les bas urhes babuit terminales: I£nou, Dudlehip Netboiict ufque ad 

mediamfilvam^ ItemfoUs ad ortum contra Aforavia regnum cajirum 

fub fihafitum Lutoms vel ufque ad rivuium Suttava, aui eft in media 

, filva. Item ad aquihnalem plagam contra Poloniam cafleUum lOadfco^ 

fitumfuxtaftumm Mmne. Nisi%(fnK HkDuxZlaumk^ guamdiu vixit. 



feBcjar vixii. NoQ minori elo^o Slawiitcuin extoWk prior S. Adalter- ^^ MMK 

ti Biographiis.: In iUlsfinihus^ inquic^ trat vir Slawnic nomine potens ^^h^4S^ 

in bonore &* dfuitHs^ oTnore jufthrk , ac^ operibus mifiritorJfa perraruf 

^ivis, vir magnus inter terra ejus bahitatores^ auro ^argent^ hcupk^ 

tiffimus , inter deliciasfidus ct(fic^, divina. /jf//* ambulans JoUieite juxta 

prficeptafacerdotusis^ carus foti populo ^ Jed proprie amicus pauperum. 

^Mhix&^w^^^ Lupaciui 

in Ephemeridibus & Weleslavinus inCalendarioemorcuadeiB Slawnicl 

diem ad iSMartii defiguQt, quo fonte ignoro^ nec vero legitimo ali« 

cjuo docnmentold haurite pbttfenihr, quandoauidem ex fupra narratit 

hquet eum adhue.viKiire fijb reditttm S« Adalbertx^ qui primum poft 

XII Kal JuHi mortemque Ardiiepifcopi Magdeburgenfis accidit. £x 

Slawnici yer<S Frihcipatus geographicadefcriptionemanifefiumj6it»quid«« 

quid flagecius |»aiilo fupenonous annis aliique noftri de pucatu Ciiri«*' 

menfi » DocatQsqoe hivus poculiaribua, ae fui juris Principibus commeiw 

tati funt^ inter fabulas reponendum eiFe ^ banc univerfam enim re^iOfp« 

nem comprehendic intrarfines fuos Slawnici Principatus^ntproindejaoi 

fiipra non vane fufpicati fimus, TcariemDucum iflorumnon aliundeprro^ 

fluxiiTe^ qjoam ex jiino iUq. Curimenil, Dvce,» cujus pofterius meminit 

vita SS« Ludmills & Wenceslai Chri(lannoau6toripaflimadr(;ripta.Ce^ 

tehim de nobilitate frnnma Slawnici p qua regum tangebat lineam ^ ue 

inquit Biogcaphus^ )am ad amuim 97« egimusw : 

ANN^S 982. 

Obdunverat , callumque obduxerat in piavis fiiis coo- 
' fuetudinibus cotitumax omnisque facri & profkni 
jiiris exfibilatrix Bbhem^ gens» ' F^midem tantam! 
videns, dolensque religiofiilimiis antiftes operam oleumque 
perdi capto coniilio Prihcipis , commendatisque facerdotio^ MAtrm 
dominici gregis reiiquiis,terrioindomabilempatriam deieruit, JXwi«r* 
tertio urbem Romanam repetiit. C'> Sohs afiumtos vie co- 



28« Annus 982« 

' jnes Gaudentios , monachorum ihanipnlas ^. qiiem ab Itklia 
fecum nuper deportaverat , in Ojdrovienfe coenobiam recia- 
fos. (^) 

Eodem anno Otto Rex Germanis commendata -filio co*> 

» 

Otto n Jtems k^^^^^ Saxonia cum conjuge fu8< comitatuque univerf«e no- 
fnfitifcitur, billtatis per Lombardiam Italiamque profeftus eft Romaia 

ibidem Imperlali dbnatus corona , (0 quod ad tranquilUta* 
tem Ecclefis totiusque Europae plurimum fecit, 

Accidit autem fub idem plane tempus , ut Barbarorum 
jnultitudo permixtis Grscis Saracenisque inaivibus m Cala- 
briam appelleret, reg^onesque fijnitimasferro&ignevaflaret. 
Tanta Chrilliani populi vexatio non potuifi nbn ad ultionem 
«ccendere Ottonis animum , qui itaque coafto paUorum » 
Teutonum , Romanorumque exercitu - tantis - grai&tionibus 
modum facere conftituit. ('O Vix ^eculatus hoflis Csfaris 
adventare copias, audacia fua fretus proceffit obviam, ma- 
numque conferuit. 3nb pugnac exordium fteiim vacillare 
«rj&r«Slr *^^^^'^^ Italicae, ac fe fe in fugam conjicere , Saracenis Gta^ 
9*iitm-^ cisque omnem vim impetumque in Germanos ceterumque 

Chriflianom militem delleftentibus ^ acomni parte cxdemin- 

ferentibus. (0 AmiiOro exercitu Otto lintre&Iutemquxrens 

ieliciter in litus maris pertingit, at iimulinfortunate inGra^ 

co - Saracenos piratas incidit , quibus fe quempiam ex Impe- 

ratoris Palatinis efle perfuadere conatus, ab illisque in havi- 

fht« ihmfa-P^ recipi flag^tavit. At nafuti homunciones exfplendo- 

htttu iHfngfj.Q veftium Caeftrem fubodorati graeco inter fe fermone con- 

ratitimm^mwmt capuvum fuum Conuanunopolunj&e largi prasmu de* 

por- 



mr. 



BOLESLAI n. l6* 2%l 

^ portandom eSk ignari, eandem hujus linguae perituin eile« 
CcEpit Otto in arena confiUum , atque ad fraudis aram con- 
fugiens, nefcio quos thefauros. a fe in Sicilia relii^ps garrit ^ 
piratasque Ilimulis urget , illic appellerent , amplumque iftud 
fpolium fecum raperent, Nulla re magis trahuntur rapaces 
svarique animi , quam divitiatum fortunarumque fpebus : haud 
aliter piratis hsc dixiffe , impetraflefuit; propius itaquepor- 
tum Sicilis navigio fuo accedunt. Vigil interea & omnes . 
falutis vias circumfpiciens Csfar forte advei^tit Siculi ^^OTtusciuaadvtZmr 
prsfidia excubare, eminusque Epifcopum lorica te6tum in- 
temofcens inclamat, jubetque fermone latio in piratas ir- 
ruat. Nec mo|:a, egreilbs navigio prasdones nauticos uno im> 
petu cum fuis Cefus (hoc enim Epifcopo nomen erat) in- 
volat, necique datis numero ^uadraginta piratis, Imperato- 
rem tanto difcrimini eripit. (/) Redufibis tandem Otto Ro- 
mam Frsfuiem amplilBmis.muneribus immunitatibusque do> 
nat. Cr) 





ANNUSJESU CHRISTI 982. 

BENEDICTI Vn. PAP^ AN. 8. OTTONIS. H. 

AN. 10. ET 15. 

BOLESLAI n. AN. 16. S.ADALBERTl EP.PRAG.r. 

(a) \ dhiatusannorum explendos geminavit Ha^^eoius hasDivi Adal* 
xV berti Romain profe^ones» eum nonnifi bis Pragam deferuiiFe 
fius annis tefianim £u:iemus« 

PA]uiIV.AjfNAL.HAQie. Vu ih 



\ 



k%* Annus 98» 

(^)-i!)ftroTienfe monafierium a verBacuIa voce D(trPt9 ideft infu- 
U appellatum , idem; erat quod prius Infulanum » feti mpnafterium S. 
Joannis in Infula nuncupatum^ Id polterius eredlum fuille , jam fupra 
efiendiojus. Ceterum anteouam S. Adalbertus fecundo Pragam defe- 
ruitFet, jam ccBuobium ^usdem Ordinis Brevnovi^nfe conditum 8c mo- * 
09chis impletuoi fuit , ut fup loco ia Prstermiffis ofieademus^ 

(c) £k his liquet : quam turbidis fontibus fiia jbauferit Hagecius. 
Qtto II jam auno 9S0 trapfiit in Italiaui^ nec unquam Mmplius bas ugi<h- 

jbmd, Saxoms ^Gerroani»^ invj/it, inquit Annalifta Saxo. Imperiali corona Ko- 
ai^* 9S0 mse j^m ante ennos 16 donatus eft, ut eo anno docuimus. Otto filius 
*M fWf gjus , qui poftpa III di6his , primum ante bienilium VII Idus Maji natus 

epdem anop, quo pat^r adltaliam prpfeftus eft, qiii igifur duorumtri- 
umve mepfiuo} pu^ro Saxoniam pommendare potuit? 

(d) Aliud pringipium belli exneditipnisque Ottonians referunt 
treteres omnes : Hermannus Contractus & Annalifta Saxo ajunt: Ott^ 
Imp. Apuliam &* CaTahriam adjus regni Gracorum pertinentes trans^ 
ferre adJmperium Romanum conatur propter t^nttatem ^quqmperuxo^ 

remfiiam Tbeotbanu tupi Ipiperatore Gr^forum bahebatf £t vero 
g>itfnMr$itl% ^^™ ^"^^ fuppnore Ottooem Gnecis intuliire bellum, profperisque pro- 
f*i4^' greflibu$ ufum memorat tam Ditmarus» quam Lep Oftienfis. Ottpita- 
LfOftitHftsU<\xi^ ipfe Grscos lacelfere ccepit, illi poftea in auxilium yocati^ Sarace-- 
ac.9p.z2i nis magna eum clade ^ecerunt^ qu:e omnia fumma brevitate comple* 
Afiul GoJdaftj xus efi Hepidaoijus, 

m,a m.9 ^^^ Principium pugn» hujus feliciffimum cecidiflTe* Ottoni 

cum aliis &re omnibus memorat Ditmarus, cujus verba cit. loco funt ; 
Quos ( Saracenos ')primo infra urhem quandam claufos effugavit devie^ 
tos I poftque eosdem in campo ordjnafos , fortitcr innupieram ex his muU 
titndinem ftravit , prorfusque bos fperavit ejfefuperatos* 

DitmaTushc, (f) Longe aliter hsec fa£Va enarrantur ab Hepidanno & Ditmaro , 

quos compendio referre libet : Grcumfufus , inquit Hepidannus , Ott^ 
infintta multitudine^ qutefe noite in montihus occuluit^ omnes m exer^ 
citu Jiio fugati j vel occifi vel captifunt. ImperatOT autem cum Otto- 
ne Duce Alemannise & Bavaris fiigiens eques venit ad litus maris, & 
iuialandiiam pra^ternavigantem recipi oravit^ ied cum id isi negaretor^ 

ia 



BoLitsLAi II. i5« a6; 

in altertm Otaecam tandem a quodam milite Hemieo admifTus eft , cui 
iefe demum clam prodidit» eum obfecransj ut fe ad urbem Roiran, in 

3ua adventum ejus Regiua uxor fneftolaretur , deduceret. PraemiflTus 
eiit eft Otto fiamias Dux , qui Lnperatricem curo Epifcopo Thiedrico 
cpmitatuque in occurfum excivit, admirantibus *ommbus Grasci^ iftius-- 
fliodi apparatum. lu ialandriam vero folus Epifcopus admilFus cum 
paucis fuaGt Imperatori^ ut veftem mutaret, qua mutata arteque na-* 
tandi confifus e prora in mare fe dejecit , quem in occurfum venientes 
naves fuae excepere fecurumque prssftitere , graecis ob Ivanc fiigam do« 
lomque multum ringentibus* 

(g) Leonis Oftienfis folom verba fnnt: Ottopro recoIHgenJomiR^Lf Often/& i^ 
te ac certamine Romam rediit. Ceterum cladem hanc rite Hageciui2C&r4m.c^ 
praefenti anno innexuit,de cujusepocha vetuftiffimi quique difcrepant«^'9*f*aai 
•Gerardus enim in vita S. Udabrici c. %Zf Leo Oftienuis !• a. Chrono|^. . 
Caffinenfisc^^Marianus Scotus L 3, st. VL aliique annum primum (e* 
^uentem conii^nant* Sed reflius prsefentem adnotavit Heimannus Con** ApniMd, T. 
tradus, Schamaburgenfis, & Annalifta Saxo , quoddiploma OtconisIU lv,Md.6riU 
anno 982 Capme datum convincit^ in quo jam belli hujus itfter Otto-S.Bened.i^^p. 
pem & Saracenoa ^efti mentio fit* Id ij^fum nou obfcure ex Dltmard ^^^ P* 9 
conjieitur^ qui fcribit audita dade Principes Germanis defideraffe con* "^^J^ 
venire Ottoni, ^^ue tandem placitum indifhnn Veronae, utique fe-'*^^'* 

Suente anno, cum id in Julio celebratum fuiffe conftetjr annoveropras^ 
mte IIL Idus ejusdem menfis Julii haec infortunata Ottonb clades ac^ 
ciderit, ut Ditmarus & Schafiiaburgenfis produnt. Gluae ad ftabilien^ 
dum annum occupatae a 3« Adalberto oathedrae Pragenfis praejicer^ n€« 
ceffum erat« 

PRiETERMISSA. 

t T\itmari jprimi Epifcopi Pragenfis mort^ omnes peae pdfteriorei 
JLJ hiftoncos cum Cofma ad aniium 969 rejeciife , eidemque an^ 
nnm unicum epifeopatus conceffifllby jam luperioribus annis ofiendimUsr^ 
At ex infra dicendis teAatom fiet^ eum revera pra^fentis anni initio^ 
Donoque fuac Cathedrae Pragetifis &tis cefliffe ; quod quidem niatifeftd 
ac praeter dubium ex ealculo diei eruitur , quem Cofmas^ & primus S« 
A(klberti fiiogra^hus eledtioni fuccefforis San^ Adalbcirti pr^fiice^ 

Fn a nmCi 



. 

a84 Annus 982. 

Oifiiun ad 4H, ruBt. Et quidem Cofinas dicit : Faffa efl autem hac ehSBo (* %. Adal- 
969 ti ) non longe ah urle Praga Levigradec in oppido XL CaL MartH ( id 

ylfud ^*'*^-eft 19 Februarii) eodem^ quo ohiit Dietbviarus ^ tempfsre &" anno. Bio- 
*^8« graphus vero S. Adalberti ait: Eodem die Dominico , ^uando bac ele&io 

^ * fa&a eft. E quibus nianifeftuTn habemus indicium, diem illara 19 Fe- 

bruarii eo anno^ quo ele6his eft S* Adalbertus, in dominicam idcidifie« 
Jam certum eft ab anno 973, quo ere6ius eft Epifcopatus Fragenfis, 
liunquam diera i ()nam Februarii ( qu« anuexam habet ecclefiafticam li- 
teram A) iuDominicam incidilfe, prseterquam anno pracfente, quo om- 
nino A litera Dominicalis erat. Certum etiam eft, eleftionem S. Adal- 
berti minime ad annum ufque 988 difFerri polfe, quo eadem i^ Februa» 
rii rurfum in diem Dominicum incidit, cum ex anni fequentis referen- 
^is cognituri fimus, S. Adalbertum reipfa anno^gs Veron«jam ab Im- 
peratoj;e Ottone II baculo & annulo iuveftitum, denique confecralum 
fuiire. Cum igitur tam Cofmas, quam uterque Biographus mortem 
Ditmari & eledtionem S. Adalberti uiro eodemque anno evenilfe dicant, 
noR reftat nifi annum utrique tanquam indubitatum' defigere. Miratus 
fum Clariffimos Viros Bollandianos , qui calculo ifto non obfervatotam 
mortera Ditmari, quam eleftionem S. Adalberti annofequenti ^Sjilliga- 
' runt , quo pollerior Epifcopus Pragenfis confecratus eft* Proculdubio 
eos magnum atc^ue fepteradecim menfiura inter elqftionem, & Invefti- 
turam confecrationemque^ Sanfti Adalterti ihtervallum ad eum potius 
flefigendura annum induxft. Sed nos legitimas caufas fuo loco tant« 
prorraftae moras proferemus, quibus convincemus , yix poflibile fuijfe 

Srius tuto Iniperatorera accedere, atque ab eo iftveftituram aceipere. 
rt^yie hcBcipfo caufa eft, quod paffim veteriores eleOionem S. Adal- 
berti cum Ottonis bello Saracenico conjunxerint, quod omnino hoc ip*- 
fo aii»o geftum fuifle, fupra in Commentarii^s noftris in Hagecium lit. 
g oftendimus; Hotf^belli Saracenici indicium cum adverteret Annali- 
jtfmal. S/txc^2i Saxo , certoque compertum haberet , hoc anno geftum fuille , meri. 
^u\i *^ Chronologicum errorem Cofmc correxit, atcjiie quain ob caufamid 

faceret , Leaorem monuit ; unicus proinde eft inter tot hiftoricoSj c^ui 
faiortem Ditmari^ & eleftionemS. Adaibertipraefentiannoriteimiexuit; 
in eo tamen falfus, cum placitum Veronenfe(nonnifi anno fequeute ce- 
lebratum) geminavit , aliudque pr«fente , aliud fequente habitum cre- 
didit, ac proinde priori placito annoque prcfenri confecrationem quo- 
queS. Adalberti adfcripfit. Qluemadraodum autem emortualis annus 
Ditmari certus eft, ita & diem ipfaarad IV. Nonas Jauuarii rite con- 

figna- 



9f 
$9 



BotHsLAf n, i5« i^f 

fignavit Cormas, quaiii, tit omnes alios vetiiftos conticeam, cbnfirintt 
Necrologiura MS. Bibliothecse Aiigutt» Vindobonenfis fub rubrica m^ 
Cs Januarii his verbis : ////. Non. 0. Detmarus Epifcopus Prag^nfis^ 
Sed jam , quid Biographus prior de morte Dirmari referat, audireii- , Tbrai^-n 
bet : Nec mu/to po/l {k\l reditura S. Adalberti ) cepit hnguor peffimuf ^*f ^i tf 
eundem Epifcopum (Ditmarum) &* deteftahiH fine claufura vitam v^nitrj/* 
ei u/tima dies^ Nam in extremo anbehtu , cum tamen adbuc magna 
pars animie Juperftes foret 9 adftantihus, ^uorum ille adolefcens ( Adal- 
bertus} unus erat^ hanc fahellam cegra voce retu/it: " Heu mihiJqua'^ 
„ /// eram , &* quantum mutatus ab iUo , qua/em me nunc effe ve/lem f 
„ Heu miferum ! perdidi dies meos , jam p&nitentiie fruShis nusquam^ 
„ Perii ! uhi nunc bonor meus , &* inanes aivitia^ ? caroputrihi/is , 0* 
„ efca vermium! uhi nunc-g/oria ^ pu/cbritudo vanitatis tua? Dece^ 
pifti me , decepifti faUax f^cu/um promittens nifbt dhnofam cetatem , ^ 
ecce in/perata mortis g/^dio ma/e interemifti animam meam. Sed 
meumfce/us utcumque veniahi/e erga pium Dominum foret, ntfiquodcom^ 
mendata p/ehis fcelera ad cmnu/um miferiarum accedunt. Po/uptates enim 
^ defideria eis pro /ege erant: necprobiiuifvrentem, fiecprobihere po^ 
tuijponte pereuntem popu/um, qui adbuc bodie ni/fciunt, ve/ fdciiihtp 
extra quoa digitus Satana in eoruni cordibus fcripfit. Fee mibi ! qtiia 
fi/ui ! Hoc ejff quod do/et, do/ehitque in sevum. Nam tcce dirce m&rttt 
viS/ima in infernum reBa tiia proficifiar, uhi vermes mei non mo^-iuntur, 
tf ignis meus ardehit in aternum &* u/tra^ Sh ait , &* citius obdor^ 
mivit. Ha6lenus primus S. Adalberti Biographfus. Alter magis edinB . 
mortem Ditmari exafperat : Moritur, inquit, Boemiaprovincia Ep^fco^V^ht^ 
piiSf ifficut coram adftantihus defperata voce teftatur^ (ih pigrisjpvri^ 
tihus adtartareum cbaos incaute portatur. H5s nofterioribus cinn pri- 
mis Biographi verbis mintis caute ufus eft^ Dlugoiru» Miechoviui, Dhgoffns Ufl. 
aliique eorum fequaces, ut Ditraaruin defperara falute mbrtuum , ^jam i^^^^l^tf^ioS 
tunc a-uciatus gebenna/es expettum fcripferint Sed gravis fcitaque 
hanc in rfem eft arguroentatio do6HiIimi Mabillonii ex Chronico Mag- MaUtt. dt^ h 
deburgenfi petita , in qno dicitur S« , Adalbertus orationes pro ^nimkPf9l% 
Ditmari fuaiile. Verba Mabiilonii funt: In bat oratione ohfirvand^ 
tft Adalherti pietas in Ditmarwfi defunSum , queni a/ter ejusdem AdaL 
berti vitdt ftriptor ab nigris fpxritibua ad tartareum chROB pprtatum di^ 
cit, idque Aaa/herto compertum fuiffe. At certe inmerito , quandoqui^ 
dem Ada/iertus ipfe orationibus diurnis & no^himis largtsque eleeouv 
fynis e/ pfrentavitp ai ifiT^xiffkHs te mp erat M ruiffi dc fe^petua ejus 

damnom 



V. 



/ 



286 ANKU8 98^^ 

iamnatione ctrtus fuiJliU Iftius Anonym fintentia^nit mrta vijetur^ 
auod Ditmarus morti proximus prolixa oratione errata fua (qui mQseft 
tominum etiam piiffimorum ) exaggeraverit ; quod au&ores iUi nimis cru-- 
ie interpretatifunt. Certe longe aUter de eofentit ^^eas^Sihius ex 
tommuni Boensorum traditione^ apud quem Ditmarus opinione fa^6Hca^ 
tia infignis pradicatur. Cofmas certe Silvio multo vetuftior de Ditmari 
^i^ *^Bpftri morte fcribit : Finculis carnis ahfolutus talentum f&i creditum 
*^' Cbrifto teportavit centuplicatum. Etquis ignorat inhiftoriis complura 

iftiusmodi fujppetere exempla , ut viri quique fandliflimi non diflimiles 

tmblicas confefliones cum exaggeratioue peccatorum maximorum » quac 

m illos ne quidero unquam reciderant, fecerint ? poenas etiam infernales 

fibi debitas profeffi fmt ? Scilicet quo altius eorum virtus afcenderat , 

eo animi fubmiflio illos magis deprimebat p ut fe fummos peccatore^ 

infernique reos confiteri non erubefcerent^ Gluisquis orationem fea 

>jip«/f&rff*paraphrafim inPfalmum 50 S* Wolfgangi, plane Ditmaro noftro fyn- 

Tiuum Tm J^^chroni, legerit, prorfum fimiles exprefliones deprehendet ,. equibus ta- 

^' ^ men nemo tot criminibus S. Wolfgaugum obnoxium fuilFe , aut falutem 

defperalfe argumentabitun Jam denique quid mortem Ditmari confe- 

eutum fiierit^ ex eodem primo Biographo cognofcere libet: Fa^useft, 

Ajmi MMlf^inqmty planffus magnHsfuper eum, timuerunt autem timore magnojed 

€*Up 85« pf^ai omnibus adol^cens Adalhertus^ qui bis diehus deliciofus miles erat^ 

Suem ( yerba jam funt alterius Biographi ) vifionis illius, ut ipfe poft yib^ 
ati in monafterio dixity magnus borror invaftt, If ad primam falu^ 
tm drrexit^ Exinde emendare mores^ frenaponere animiSf deftderia 
camis igne. divini amoris excoquere capit. 

II. Jam fub mprtem ipfam Ditmari complure^ fententiis fuis in S« 
Adalbertum , \it Ditmaro fumceretur , coUimaire prodit verbis his to- 
H^/^ ties eommemoratus Biographus: i^^ Adalbeftoj Epifcopatus bonoretn 
jam tunc aliqui tacitis promiffiombus , nonnuUi puhlico fermone promife^ 
. runt^ Cluod reipfa paulo pbft ad dien^ XI KaL Martii in pubjico coii^ 
ventu compieverunt, Nampoft mortem CperCeijuitur Biogcapbus j J^f- 
fcopi non Jonge ab urhe Praga ( in oppido Levigradec inquit Cofmas) 
faSus eft conventus defolata plehis una cum Mncipe iUiks terra , if fit 
dHigens inqujfitio, auempro^iOoponerent» JfeJ^onderunt autem omnes 
ano ore i Et quis attus, n\fi indigena wfler AdaWertus , ci0us aBus » no- 
hlitati divitra ac vita cum bpnqre concordant^ Hic, quo ip/e gradia- 

tur^optiifie amtp ^ic eti^^ufotum auioMrum^j^rudedter aaminiftrat. 

Gluid 



Gluid vero circa energiimenum hoc ipfo die eyeBerit , fubjicit idem au^ 

thor : Eodem die Dominico , quando vac eleQiofa&a eft , quidam vali^ 
dij^mo dasmone raptus fertur inEccleJiamf uhi fedes eft epifcopaHSf &* 
co^it palam confiteri malajua, quorumjibi conjcius erat. Timc con^ 
venerunt miniftiri dominicalis menja orantes pro eo , If Jacris verbis inl* 
micum projequentes. Exchmavit autem per os ittius impurijffimus da^ 
mon • dicens : ** . Quid mibi €?* vobis ? veniflis detrudere me de hoc ba^ 

hitaculo meo? Qurd prodeft vosja&are inania verba? Ego iUum$qut 
fejfiirus eft infflajede^ valde timeo, cumque iUum video vel audto ^ 

non auftis Jum ftare. „ Et eontinuojpumans damon murmura £?* bor^ 
rifona verba ingeminat, ^ diris dehtibus diuinfrendens ad ultimum exi< 
vit bominefano. Die poftero ante ortumfolis venit nuncius dicens^ quia 



99 
%9 




ma 
Iter 

Biographus hac ipfa energunieni conFeffionenarrata, fubjungit oculati Bii^^, g6f 
auritique reftis teftiaioiiium : Cui rei ^ inquit, iUa bora prafcns erat, 
fViUico quidam bonus ^ fapiens clericus teftimonmm ajferebat , £?* ms 
legimus, cum ad noftrum Abbatem bocfcriptum filius mandaverat. Jpfum 
Epifcopus Adalhertus fude Ec£lefia Prdepqfitum bahuitl poft Juper fgrdis, 
arida fiante Spiritu JanQo nobilem monacbum mons Cqfinus recepit^ E 
()uibus liquet paulo poft mortem S« Adalberti undique aurita oculatar 
que teftimonia ad vitam illius rite fingereque conrcribeudam exquiiitii 
expetitaque fuifle. At vero S. Adalbertum mn eodem praefente anno, 
ied proxime fequeute, atque poft feptemdecim mQuQum int^rvalluA 
primum ad confecrationem pertigifle , ibidem oftend^mus^ 

IIL Ad annum hunc prsetermittendum non eftc pafllm Ruflicoi 
Aonales in prsfentem aut prasteritum annqm rejicere initium Imperii 
Wladimirii. Magni Ducis Ruirorum. Princeps hic aliqua ratipne ad 
memorias patrias fped^at, cum plerique ejus gentis hiftorici Poloni^ r ^ i 
que referant , ei tertiam uxorem fuiflle Ducis Bohemir fi\iam, Ljipar ^pl^^^' 2 
cius nofter plane duas Bohcmas CQujuges eidem adfcribit^ Loiponof'-i^^j,y[ 
fovius recens author^quife hiftorjam fuam ex Neftore primisque ioniX- Uwimjjiv^im 
l)us haufitre venditat , uxorem hanc Gorislavam appellatam fuille pro^ RtginhRstnki 
dit, ex eaque Wltdimirum filios IVyfcbeslav^ IJaslav, h^islav , Ja^ ^* ^* ^'B- 
roslav 9 Wjfewold^ & duas fllias genuifle perhibet. Filiane hsec Bo« 
leslidPii, an Scvi^ an alterius Ducis Hegulive Bohemi fuerit, nihil 

ex« 



ft8> . Annus 983* 

txploratum inteuio. Bol^lai Srvi nonQifi dux fiiae Mihdt & Daiu 
brawca hiftoriis noftris cognice funt ^ Boleslai Pii filiam quandam, quod 
fcio^ nemo adhuc in lucem protraxit. Denique propter hiftoric feriem 
non conticendum: Ottonem filium Liudolfi Ducem Bavariae & Aleman- 
XMmkr.Scirf.j^^^ hoc anno in Ittdia ad Lucam hominem exuifle. Lambertus SchaC- 
Mdb.^ fiaburgenfis eumintercxfos hoc anno in praelio Saraceniconumerat;fed 

ex fupra relatis Ditmari liquet , eum cuni Imperatore fuga falutem fuam 

redemiiTe , qui paulo infra fcribit : e pr^elio Saractmrum reverjum 

immatura morfe ohiijffe , ejus poftea oiFa ex Italia in Afchaftenburg 

GemrJbimtranslata fuiiFe^ memorat Gerardus. Sequente anno filius ejusdem 

vhitS. Udalri- Henricuj minor exilio liberatus Veronse in placito. ab Imperatore Otto- 

^ «• S4- ne II. fucceflbr patri datus ^ & praeterito Henrico Seniore Dux Bavariat 

«reatus eft. 

'A N N U S 983. ' 

lugato paftore , nulla prope in furente , maleque tmo 

grege au£loritas ; nec tantum roboris Principi , nedam 

id animi fuit facerdotibus , quod par effet coercends 

licentix. £rgd ad cetera mala acceflit quoque bonorum quo- 

tidiana ca^des , furti\ra illa quidem , & ex occuito , ethnico- 

MthrictnmU-^YSk eo proirumpente audacia , ut folitarios modo binos , mo- 

s» yidaibtrtodo temos , iuterdum plures n66tu , atque etiam interdiuper 

'*^""'" domos atque rurajngularent. Nec remedium adferebant ma- 

lo crebra reorum exilia atque vincula , quamdiu mitis Frin- 

ceps graiiatorum fanguine , quem profundere fibi religiotd 

duxerat, abftinuit. Procerum itaque ac nobiiitatis judicio 

paolo fevecior induendus erat ei animus , rerumque fummum 

difcrimen expofcebat malum malo, csd^m caede irindica- 

K. (*} . 

Qmsc 




nau»i$ur. 



BOLBSLAI II.' 17. iS9 

. Quae dum aguntur , Slawnikus Libicenfis Comes , Adal- 
bertipater, prsefentium malorum t«dio vitaai pofuit, i^^siewMidmtrs, 
Vir, fi quisquam alius , fpe6tatiffimus inter iuos, quem in-4c MnpHftnMt 
nocentia morum junftacum fplendore vitae e Bohemiae Dy- **"*"' 
naflis squarunt pauci , fuperavit nemo. Immenfz illi opes, 
fervorumque £c nobilium comitatus ingens , & cum opibus 
felix natorum turba. Tants vero felicitati par erat animus, 
neque unquam fortuns immodicus , nec fecurus prsfentium, 
nec futurorum improvidus. Inter fecunda pariter & adver- 
fa eadem illi femper vultus tranquiilitas , ac frontis malacia. 
In omnes comis, &,tamen juftitue pertinax« Magnitudini 
opum non impar liberalitas , & in miferos quosque benefi* 
centia. Ille annona famelicis , pupillis charitate pater , vi- 
duis ope auxilioque vir. Neque illi ex Ohriftiana difciplina 
omnlbus prodefle cupienti deerat ■, unde largiretur , amplitu« 
dine poITeffionum in omnem Bohemiam longe lateque excut= 
rente. Ad oppidum cailrumque Libicium , quod ditionum 
centrum , fedesque avita , & natalis domus erat , circumqua'' 
que regio eum venerabatur, qua; in occidentem folem ad 
amnem ufque Surzinam , & caftrum OfleJc fe protendebat. (0 
Verfus Auftrum ditionis fuae fines erant Cheynow , Daudleb 
& Netolitz , ejusque filvae dimidiuro. (^) Verfus orientem 
Litomifslium , amnisque Suitava, (0 denique verfus fep* 
temtrionem Glacium , fluviusque Niffa Libicenfis Comitatus 
juta termina>vit. (f) Tam late dominanti (g) omnia ab ephe- 
bis perpetuo felicitatis tenore fluxerunt. Hoc vero atino 
dolor, ut nonnulli volunt, ex filiorum caede enatus vitam 

Vams IV. Annal. Hagsc. O 9 tcU 



a<)« Annus 9^3. 

ademit. (^) Sepultus Libicii in templo Divas Virginis , cujus 
feiiciflims migrationis clarum omen fuit fepulchralis urna , 
toties fuaviflimos odores afflans , quoties anniverfaria dies S. 
Adalbertofacrarecurreret* CO 




ANNUS JESU CHRISTI 983. 

BENEDICTI VII. AN^g, ' OTTONIS IH. 

REG. I. 

BOLESLAI II. AN. 17. ADALBERTI EP. PRAG. 1. 

{a) pro his incertis, nufpiamque proditis habuiiret Hagecius hoc an-* 
Jl uoveriora, quae uarraret, fifontes, coasYosque fcriptores ex-* 
quirendi induftria illi fuiffet. 



U) Mortem Slawnici ad annum 981 fpeftare jam ibidem in Prae- 
iflis oftendimus. Rididule Schwarzius in Petrum Albinum com* 



JlMidMenken. fprtm 

V ijT -j ^-ciuu***» vfAi-wiJuiiiJuo. lAiuicuic ocuwai&iud 111 X ci.iuai jLj.ji;iiiuiu K,\jmm 

* '•^^'nientans Slawnicum Dt4cem Sleswtcenfem facit, deceptus fcilicet erro- 

nea fcriptione Annaliftse Saxonis, qui pro Slawmk nomine proprie 
Slaswic refert. 

(c) Amnem hunc Surzina Cofmas Freherianus r/Wi/i» Surnui^ 
Codex Dresdenfis & Annalifta Saxo Surina vocat , verofimillime unus 
cx illis rivulis ac torrentibus, quorum complures ad plagam iftamoc* 
cideutalera ex montanis regionibus decurrunt. Oifek mons & caftrum 
vetus, a quo celebris poftea in hiftoria familia noraen traxit, hodierna 
OlFeca eft monafterium ordinis Ciftercienfis duabus horis Teplicio dis- 
jun£hiffl , prope quod rudera iftius caftri hodie fpe£tari dicunfur* Ca- 
ftrum hoc cum Cofmas dicat allambi a Nifa fluvio p qui hodiemus Bi- 
lina eft, manifeftum fit, fontes Bilin» olim alios atque hodie «ftima;- 
tos, aut tum rivum, qui hodie caftrum prcterfluit, etiam Mftdidhim 
(uilFei 



BOLESLAIli; 17*. JtQI 

• (^) Cieynaw', quod Cofmas^Freheriauus veteri dialedlo Slavica 
tJinoUf Dresdenfis Cbinow appellat, an hodiernura Cheynow fit m re- 
gi(5ne Bechinenfi prope Tabor , cum aliud ex hac plaga non rcperiara, 
aubtura eflo. Daudkb feu ut vocat Cofmas Dudlebt^ uulpiara depre>- 
hendo. Daudlehez Plfiias vicinura eft, nifi fortaflis jDirit/?it eft, quod 
cura Netolltz hodie in eadera regione Prachinenfi fuperftes eft. 

(e) litomifslium^ quod Cofmas Zii^<?«i// &'£«r(?/w///vocat ,civitaf 

eft ab Epifcoparu fsculo XIV celebris. Suitava quem Codices Cofra» 

Suttavam & Zwitanara appellant, eft-hodiernus iiuvius Zwittava, qui 

' duobus lapidibus fuper Litomifslio in confiniis Moravise prope civitatem 

coguominera Zwittau oritur^ 

(/} Cofmas nofter . dicit : contra PoJoniam ( id eft Silefiam ) r^- 
ftrum Kladsko ^ quod nomen Slavicum Glazio hodierno erat. E quibus 
Corm» verbis rite coguofcitur , Glazium femper ad fiohemiara^ nuf<* 
quam ad Priucipatus Silefiae, feu Polonis tum di6te, fpeftalfe. Nijfav^ 
rOy quera Cofmas Nizzam vpcat , fluvius difiin6tus eftacognomineflu» 
vio Lufatiac. lUe iu Comitatu Glazenfi haud procul Mittelvalda ortus 
fupra Brigara fe in Oderam exonerat, hic Gedizium & Pribufiumfra6i» 
terkpfus ad Gubenam eidem Oderas jungitur. 

(g) Baibinus de gmpfitudine Principatus Slawnici loqueus fubjun* 
git : \j)Jinas atque ex eo Hagek tot &* tantas Slautnici ditiones enume^ BaW. h Bfiff 
rant, ut Cbronograpbici Booemide regionis periti ajfferant (Jiverafcrip^hlA^ 
Jit Cofmas) Slawnicum mediam 'prope Bobemiam tenuijfe. Cujusmodi 
admirutiouem etiam ciet Crugenus » quo fimul loco varias conjedluras 
venatur tot tantarumoue fortunarum* Verum fi Priucip^tus Slawnici^ OrugtuinS. 
fecundum quatuor orbis plagas a Cofma defcriptus ^ unum continuum-i. ^»^v. ai {% 
que terrarum tractum & nexum coranlexus fuilFet , facile duas tertias ^^^^ 
Bohemise abforbuiiFet. In accomodo fenfu igitur accipiendu^ Cofmas^ qm 
dynaftias fccundura ^uatuor orbis plagas ejusdem Slawnici indicavitj 
fejuu6las fcilicet^ rainirae uno filio procurrentes cohuentcsvQ* 

{!)) Filios Slawnico oranes fuperftites fuiffe, ac rionnifi poft tfe-» 
decim aunorum decurfum pofterius interfe<Slos iTuiire , fuo loco ofteiv» 
demus, 

Oo 4 (0 



29^ Annus 98i 

(r) De Libicio hscc fubjiingit nofter P. Vi6>orini!S : Circtter an- 
num 1370 pervenit ad manus Clauftralium Virginum D.Georgii. Ho- 
die pagus eft , retinetque pervetuftam illam Annunciat» Virginis Ec- 
cleGam^ in qua Adalbertum Gn minus baptizatum/ oblatum certe devo- 
turaque DEO a pareutibus fama eft, &alteram item D^ Georgii ab jpfo 
jam Pr^fule Adalberto dedicatam. Ceterum corpns Slawnici creditur 
an« 121 6 ab Andrea Epifcopo PragenG una cum oilibus filiorum iuEc- 
cleGam Divi Georgii Pragam translatum fuilFe^ 

P R iE T E R M I S S A. 

I. TToc & fequentibus faeculis Imperatores fibi Epifcoporum inveftitu- 

ITjI ras per annulum & baculum arrogaife » ob eamque rem famo- 

fam controverflam illam Sacerdotium inter &Imperium fubortam effe, 

tju» diu Chriftianum orbem vexavit conturbavitque, resomniumfcrip- 

tonim HiftoriK EccleGaftic» calamis uberrirae expeditaeft. Originem 

progreffumque hujus controverfi» ex cojcvis fcriptoribus omnium lucu- 

jNrewf rti«(>.tentiflime fincerilTimeque profecutus eft Juretus. Haec ipfa itaque in- 

wx ad y«o«/V veftitura , cujus legibus & cotifuetudini lefe jam ante annosdecem Bo- 

Caruot, ^i/^.jeslaus nofter cum fuo primo Epifcopo Ditmaro fubmiferat, caufafiiit, 

^^ • ut propter abfentiam Ottonis Imperaroris ( in extremis Italiae orisperi^ 

culofiflimo bello cum Grsecis Saraceniscjue implicitij S. Adalbertus , et- 

fi fuperiore anno in Februario elefhis, ad confecrationera tamen non^ 

< / nifi praefente anno pdft 17 menfium int^rvallum pertingere potuerit. 

• ' Nolim controvertere , fortaflis jam fuperiore anno S. Adalbertuta cum 

Boheraa legatione ad Imperatorera quoquo demum loco exquirendum 

miirum , cum id Pragenfis Ecclefias paftore viduatae neceflitas expofce- 

re videretur; fed procul dubio illo ex itinere f^edera relegit,poftquam 

tantam cladem Imperatoris (ut isunus natando vix fere falutem rederae- 

rit ) tanturaque terrorem & metum univerfae Itali» intellexit.^Et quMquam 

fuperiore anno jam Roraam redierit Otto poft cladem hwnc ; id tamen non. 

cifi ad breve tempus fa^tora prorccoUtgendoniiHte^ accertamtne reftmi^ 

rando , inquit Leo Oftienfis , cuni paulo poft nirfum in ulteriprem Ifa; 

liara profedhis, ut Saracenorura incurfionibusmodum^oneret;quotem- 

Htpidamms §ijfoxe navalem ponteni, wt Hepidannus memorat, archite£latus , quoar- 

m9S9* xe & exemplo Darii quondam Perfarum Regis Italiam SictliK juagqret; 

1 adeo ut nufpiam Imperatori hoc terapore ftatio certa fuerit , quemdi- 

Yerft beliica negotia & expediciones jam in hanc., jam in alteramre- 
. ♦ : ; . gio- 



SoXESLAl.lt. I7# 291 

gioflfem rapnerunt. Sufpirarunt jam fuperiore quogne anno Gcrmanl» 
rrincipes locum occalionemque Imperatori congrediendi : fed & ipfum 
in annum pracfentem dilatum eit» quod nos Ditmarus his verbis docet; 
Omnes noftri Prmdpes comperta tam mrferabili ( cladis )/anui, convf- JHtmmu /..| 
niunt dolenteSf^ ut eumfibi liceretvidere^perepiftolapQrtitoremuna^t J4tt 
nimi fuppBeatione pofcebant. Quorum /egationem Cafarut audivit, de^ 
fideranti aninio confenfit. Jndicitur in Sema ( Verona ) civitate con% 
ventus , ^ omnis iuc convocatur principatus , necejfaria ut bic fraBa-f 
rentur malta. Glui itaque conventus in annum prxfentem indictua 
fuit, quo demumeum Veronae celebratum fuiffe, idem Ditmarus mo» 
verbis fubjunftis memorat : Anno Dominiae Incarnationis ^GCCCL- j^^^^^^^^ ^j^ 
XXXIII (\t^ annum hunc reftituuut emendatiores Ditmari iedHonesid 
calce T.I. Leibnidi) Imperator Verona phcitum babuit^ quem annum AiinA^ Sm 
etiam refert Annalifta ^Saxo i aliiqtie veteres complures' Chronologiv «^A. «♦ 
Hujus placiti indiftio jam veroliraillime anno fuperiore Germaniae Prin^ 
cipibus fafta, quidni Boleslao ac S, Adalberto perfuaferit^ inveftituraui 
eo uftiue difiTerendam elfe, cum & Imperatoris conveniendi certior occafib 
futura effet , & ille etiaiu proprior Germanijc terris adfuturus ? Id certuui 
' indubitatumque, quibus quibus demum ex caufis morae tantse inj$;£la^ 
fint, S. Adajbettum in hoc Veronenfi placito inveftiturara ab Ottonell 
acccpiffe; id noii modo Cofmas nofter, quanquam anno erron^, fed 
& uterque Biographus teftatur. Prioris verba funt, qujc paffim etiam 
exfcripfit Cofraas nofter: Hediens interea deSaraeenico betto adiit .^r Jf^^*"'/''^* 
ronamlmperatoriusaj^eXffciHcetOttofecundus. . . • . j4d bunc ergo ^l^^^ ' * 
Sclavonica manus perrexit , ferens legationem de parte Ducis p ^/cbtulit 
eleSum Epifcopum CAdalbertum^ rogans ejus nianu populatem confirmar 
ri ele6fionem^ Non minus Imperator eorum digme petitioni adquiefcens ,, 
dat ei paftoralem virgam , €J* fujus Suffraganeus erat , Moguntino v^- 
cbiprcejuli in Epifcopum direxit con/ecrandum^ Gluod in prcfejjria ip^ 
fius Imperatoris fadtum fuiffe, prddit alter Biographus his verbis; KrrlWsffW' 
go Arcbimandrita Moguntinus gravis bomd WiUigifus . yfdalberto , fnii ^,' ' 
DEus interiori gratia bcnedixit, venerabile caput oleo unxit, ^in priB^ ^ 

fentia Imperatoris adfacerdotis altitudinemevexit. Perfequitur.vera 

grimus Biographus : Confecratus iUefefto amicorum Domini jfEfid Petri 
^ f Pauli multo comitatu equitat in aulcem patrianu . Equ^s autem , cu^ 
jus tetgo injederat, non more frementium equorum ,nec properis curfibus 
^radiebatur , neque auro €?* drgento portat fiilgentia fiena, fed 
tn rufticum morem torta cannabe ora ftriGus ince^t ad isrbttrium fh^ 

deru^ 



294 ' An,nus 983^ . i 

Gfmis aim^^^^^^^ \ Cofmas Boftef & Anaalifta Saxo etiam diem produnt, quo S. 
969» Adalbertus ab Imperatore anQulo & baculo invefticus eft, fcilicet ad 

^ftnali/iaSgxo diera UI^Nonas yunii feu tertiain Junii, quod diei indicium fiveruoi 
0dmf 98a- genuinumque eft , inter inveftituram & coafecrationem %6 dies inter- 

ceirere* At in altera diei confignatione, qua Cofmasdicit: Confecra-- 
tus autem IIL Idus Junii cum fuisfequentilus equitat infuani dulc^m 
patriam , manifeftus error eft , ham dies hsec videl. i ima Junii neque 
nd confecrationera , quac III Kal. Julii fcihfefto SS. ApoftoYorum Petri 
& Pauli fa£>a eft, neque ad difcelfum fuum Verona reterri poteft, cum 
primum a9 Junii conlecratus fuerit, quem errorem raagis raagisque 
exulceravit Annalifta Saxo , cum ad eundera diem' ///. Idus j^unii feu 
tiDdecimam Junii S. Adalberti reditum ac ingrejlhm in urbem Pragam 
conjecit. &uare cura dubium fit , dies ///. Idus yunii a Cofma con- * 
fignatus ad confecrationemne , an ad difcelfum Verona pertineat, fi ad 
confecationem pertinet per ///. KaL jfulii , fi ad difcelfum, verofimil- 
lime per ///• Idus j^u/ii emendandus erit, adeout poft confecrationem 
JTuara 14 diebus adhuc S. AdalbertusVerona^cura Jmperatore perftite- 
rit. Porro quanquain feftum SS. Apoftolorum Petri & Pauli praefente 
anno in Dorainicam ( qua Anacletus Papa confecrationes Epifcoporum 
fieri prjccepit) non inciderit, nihil tamen fmceritati diei ab utroque 
Biogfapho proditse officiet, cum feftum tam folemne Dorainic» merito 
«quiparari poflit, aut certo difpenlKtio Pontificia intercurreritol>-Impe- 
iLatoris pr«fentiam. 



* , 



IL Duo adhuc expedienda funt, qu« ad iter Italicura S* Adalberti 

fpe^taut. Et primo quidem ex fynchronis conjicitur, S.Adalbertura 

hoc anno nltra Veronara in interiorem Italiam progrelfum , procul du- 

bio fanftorum quorumque locorum colendorura,autcerte Italise urbiura 

lyeftandarum caufa. Nam hoc anno eum Papiac fuilfe meraorat Vind- 

/^A0f^^firj^^^s S. Apri Abbas, ubi S.. Majolo Abbati Cluniacenfi ac S.Gerardo 

/ff. K 5f«f* Epifcopo Tullenfi forte congrelTus eft, fpeftatorque fuit aqure perrai- 

#*7S©fS^iJ5^3»i;i^culura in vinum converfse^ de quo fuprafatus author laiecrefert://r//> 

glariq/a ififians operi ^S.^erardus ) Papiam ingreditur, ubi magnificoT 
'viros , fan&um fcilivet Alhatem Majolum ^ ncc non Adalhertum poft 
Martyremf^xeperiffe eft insffahiliter coUcetatus. quanta fuit inter 
.ioifpirituaUs exfultatio^ quafuperni regis exoptahi/is CfBocutidifc.AI^ 
Urum eft reunio Epifcopatu^ iMoravienfis cura Pragenfi, quam S. Adal- 
liH^rtus a legatis pQntificiis & Ottone IIi Imperatore denuo impetravit^ 

cu- 



> *j •* 



BotESLAi tt. 17* 298 

cujusquidem reunionis certiflinia in hifloriis noftris fuperfunt veftigia; 

£t quidem S. Adalbertum non modo Bohemorum , fed edani Moravo^ 

rum fuiire Epifcopum, conftans & unanimis vox eft omiiium hiftorico- 

rum tam veterum quam recentium ; nec ufpiam i^iquis dete£cus Epir 

fcopus Moravise, qui S. Adilberto cathedrara Pragenfem tcnente ledi 

illi prsefuiHet; ex quo raerito argumentario ducitur: Moravienlem il- 

lum Epifcopum , quera ex legitimo Mogunrino documento anno 975 

Moravis praefuiife oftendimus , interea temporis fuiffe demortuum. Stre^ 

dovskyus nofter Epifcopi iftios Moravise(quem pro fVracen feu fVra^. 

tislao a Cofraa comraemorato habet ) mortem jam ad annum 98 1 con- 

fignat, cujus verba hic referre libet : yfnno^^i fVratislaus jpatrh agno^ Strtd^vsky^ 

mine fVracen ^feu fVracek I^k£bvienjis per Moraviam^ ^parte juadam ^^ M^w^ 

per Hungariam Epijcopus, pofieaquam ex talento fihi credito ^ jruButn ^*f'^^9^ 

Domino reportaffet centuplum , fra&us lahore , quem laudahiiiter auin^ 

quennio infua catbedra exegerat , ad ceviterna evo/avit pramia» wxu 

bus narratis id unum deeft , quod fontem, ex quo hxc haufit , non coro^ 

naverit, Gluidquid autem fit, hoc annorum confinio mortuum fuilFe, 

iUud inprimis perfuadet, quod violente federa epifcopalem illiereptam 

fuitre vix credibiie iit , niQ fortaffis in aliam quamcunque a Pontifics 

aut Imperatore translatus. Jam vero reunioiiis illius documenta , qu«- ^ ^^^^ ^(/^* 

qusc funt, audianius; Auguftinus Olomucenfis cum oranibus fcriptorU^^^^*/^' *79* 

bus , qui hiftoriam facram profanamve Moraviae tra6tarunt , unioni^ 

Epiicopatus Moravise cum Pragenfi calculum ducunt a Benedi6lo VII, 

& S. Adalberto. Verba Auguftini funt : Inde vero per Benedi&umjep^^ 

timum tempore heati Adalherti Pragenfis Arcbiepifcopi opera Boleslai ni 

Ecc/efia Pragenfi /r«;;tfTi//(EpifcopatusMoravi3eJ qua unio mmagintti 

duobus annis duravit ufque ad Severum Epifcopum Pragtnfem , ac Vra-- 

tislaum Regem Botmiie primum , cujus opera amuente Alexandro Ponti^ 

fice Maximo epifcopatus rediit ad Moravos. Hi nonaginta duo anni a 

prsefente anno 983 numerati plane annura 1C74 feu 1075 confiituttott 

quo tempore reipui Moravia novum Epifcopum Joannem, divifa tot* 

fum Moravia a Bohemia , accepit, quem eundem calculum fervavit quo* 

aueClar. Afleraanus. Et profefto reuWo ifta necelfario pragfenteaut 

(equentis anni initio fieri debuit : cum Benedifhis VII fequente anoo 

la raenfis Julii diem fupremum dbierit, Totum id confiffiuit 'Oofina Q/^/^ ^Ai^ 

nofter ad annum 1086, quo cum narraffet Gebehardi Epifcopi Prag^nr ^^*^* 

fis (^uerimoniam in Synodo Moguntina ^ quod Epifeopatus Ppa^enfi^ 

( qui cum Moravie Ducatu ab iuitio uous & integer conftitutni fuiifecj 



i296 Annus 983- 

?aulo ante divifus fuefit, fubjungit eundem Gebeliardum provoctflTeai 
rivilegium S. Adalberto a Papa Benedifto & Ottone primo { fecundo 
fcribere volttit , nam Otto I S, Adalberto & Beaedifto VII praemortuus 
fuit) coniirmatum, quod rem in fumma luce ponic^ reunionem iflam 
A .^^ >nno pracfente fa6lam fuiire, cum fupra oftenderimus , Moraviam noa 
^j^r '* multo anre fuura peculiarem Epifcopum Moguncinique SuflGraganeum ha- 
&r^ibv/i^c/*bnil}e« Non inconcinna lianc in rem func Stredovskii verba : Morte 

i)ujus vita hngiore digniffimi Prcefulis ( Wracen , feu Wratislai } Pra^ 

genfevi ad Bokslaum Boiemia Moravi<eque Ducem delata , confefiim no^ 

v<e cogitationcs fuhintrarunt Principis animumj fi quo modo Moraviam^ 

quoad facularia fiio dominatuijam unitam, poffet etiam quoad Dicecefih 

Pragenfi conjungere Epifcopatui* # • • • Idcirco ordinata Romam lega- 

tione ad Benedictum VII Papam , tum quoque ad Qefarem Ottonem II. 

in Italiis commorantem injiantiffime fupplicat , uf defuprcma eorumpo-- 

teftatis plenitudine Moravienfem Ecclefiam cumfuis terminis Pragenfi 

fubjicerent Pontificio. Gluam legatioriem quam aiiam fuilfe dicaraus,at- 

que hujus apni, de qua uterque Biographus & Cofmas: Adbunc ergo 

(Ottpnem IL ) Bocmica manus perrexit ferens legationem de parte Du- 

cis, quseque non modo inveftituram pro S^Adalberto , fed &: ea, qaz 

ad utilitarem fui Epifcopatus erant , petierat, ac impetravit. Nec ve- 

foaliacaula fuiirevidetur,quod Cequente aut altero abhinc anno Piligrinus 

Epifcopus Patavienfis, qucaiadmodum ante fyuodis ecclefiafticis ad 7W- 

jtpuJ ttoffflk, fiofn ^ Mautem in inferiore liodierna Auftria habiris Epifcopatus fui ii- 

I. h Gmn.jies dimenfus eft adveifus Uungaros, onmesi]UQ facramentales bomines 

fat. p4 2264 feii Sacramento ad prxftandas decimationes obnoxios confignari fecit, 

Ceneilia Gen ^^ ^^ relpedhj finium Moravia^, j& Epifcopatus Pragenfis Moraviae reuniti 

TpILp. i68 fs^fi^it- ' Nartianno985 reperiturin ConciliisGermaniacfimile plane ec- 

cleliafticum placitum ab eodem Piligrino ad Mifiilpacb ( hodie Miftel- 
bach ) in ipfis confiniis Moravise Epifcopatusque Pragenfis celebratum , 
quo conftitutis Ecclefiaruni rerminis promulgatum ^KpopuIo Sacramett' 
io olligato, ex quihus locis decimatio ad baptisniales Ecclefias yureper^ 
iinere deheret. Ex locis veroifthic commemoratis termini Epifcopatus 
Patavienfis, qui hac plagaPra^enfemcontingebant,re£ledignofcuntur, 
^uorum comptura adhuc hodie iuum vetus nomenpaululum mucatum re- 
; tiiient, funt autem : Sirnicb, Garfiin, Sabanicb ,Strepurcb, Rutte^ Suamar^ 
Rauvefefwanck f Tumendorf^ Scbonberin^ 9 Nardin ^ ^geft , Bucbnawe^ 
Cbengelhacb yPiritafcbiricba, Newarn isrc. Qluodcum ea parte aPata- 

vienli Epifcopb faituiQ iit> vix dubitare licet confilium & confenfum 
. ' Adal- 



BOLESLAI U. I7# 497 

Adalberti ad tolle&dam onmem controyerfiam definibusacceffiile, idem^ 
que ex parce Moravis iulceptum expletumque fuiire yel eodem tempo^ 
revelpaulo pofiea. 

ilL Hoo ipfo anno Citicenfem Epifcopatum a Bohemo exercitu 
vaftatum fmffe , docet nos Annaliffia Saxo , qui anno huic refte , quc J*^ ^^ 
Ditmarus 1*3. confi^verat, innexuit. Verba autem Ditmari fimt:*'**** 
His teniporibus (quibus fcilicet ingens perfccutio Slavicorum popu- 
lorum feptentrionalium in Chrifti Ecclefias ante meniem Julium coe^ 
pit) Ctctnps Ecckfia a Bobemorum exercitu Dedi (leu Dedone) Juce^i^^^* hi^ 
capta eft £r depnedata^ Hugone primo tunc Eptfcopo 6inc effugatoif^i^^^ 
Pofteaque monafterium S. Laurentii Martyris in urbe , quie Calve dici^ 
tur , fttum defolantes , noftros JicutfuRatos cervos injequehanturm No^ 
ftra enrmfacinora nohis formidinem fW bis fuggerehant valida^ mefk^ 
tem. Leibnitius cumque eo uonnulli receutiores hunc Dedi feu Z7^- 
donem faciunc Boleslai Pii ^ & Bohemici exercitus Ducem ; fed contra- 
rium ex ipfis Ditmari verbis eruitur , qui ifthic vocem Ducis non pro 
archiftratego , fed communi fignificatione accepit , quodfcilicet facem 
prielttxerit feu ducatum Bohemis prxftiterit m invad^ndo Epifcopatu 
Citicenfi , & monafterio Calve vaftando ; fic enim ille ipfe fe poftea 
L6« p. 388 explicat: Si te/eSforem^ inquit» audire de/effat , unde De^ 
difuerit, de tribu qua Biizici dicitur ^ £5* de patre Tbiedrico originem 
duxifje accipies» Itic Rigdago Marcbioni agnato fuimet abitrfantiafer^ 
viehat , £?* gemina £?* cordis £j* corporis virtute po/lehat , ^ ut pradi^ 
xi C fciL L 3» ) Bojemos adverfum nos infurgentes ad Ctcenfem perduxit 
civitatem. Ubi cum bis vaftmdo cirtumquaque per/uftrans adu/iimum 
captivam matremfuam boftis nonfi/ius^ cum catera abduxerat pneda. 
Idem vcro Dedi eft , qui poftea Comitatum , qui inter Wipperam & 
Salam & Saltam & Willerlike fluvios jacet , obtinuit , qutque Thiet- 
burgam Theodorici Ducis & Marchionis iiliam uxorem habuit , tit in- 
quit Annalifta Saxo; que ad elucidandam incurfionem hanc in CxiuAaaJlflaSax» 
cenfem Epifcopatum prcjicienda erant. Ar neque Ditmarus^ neque*^*'*- 
alius veterior recentiorve ulbiam caufam detexit, quam obrem hoe 
anno Dedi ^ exercitusque Bohemus Citicenfem & Halberftadienfem 
Epifcopatum invaferit. Langius «quein fuo Chromco Citicenfi , pra^- 
ter fummum errorem Chronologicum , vix aHud de ea kruptione re« ^i Pifiorm 
fert f quam quod ex Ditmari commemorato loco haufit. £go autem ^^ ^* 7^ 
principium & caufiua hujus invifiofiis in Ditmari L 4« p« 359 me ioi 
PAasiy.AifiUkHAGifi, Pp . y^/ 



i98 Anntjs 983. 

venilVe arbitror , pr«fentemque annum raerito defigo, quoMeficoPo- 

looomai Dux mortua Daubrawka Boleslai forore unamjanffimonialem 

( verba funt Ditmari J de monafterio , quad Calva dicitHr , Thiedrici Mar-- 

cbioms filiam , (Odam nQVSLiXie ) aique canonica autoritate duxit, . . '. 

quod cunEtis » inquit Ditmarus , Ecclefia re&oribus , &* maxime Antl- 

fiitifuimet ( Halberftadienli ) venerabili HiUibrard^ difpUcuit^ Qluolo- 

co cum Dicmarus dicat* Odam hanc fa£timonialera a Mifecone canoni- 

ca , feu Ppntificia & Ecclefue au^oritate duiftam fuilfe : -procul dubio 

' Tluedricus Marcliio & Dedi affinis Ddaf ( nam fororem Thietburgam 

matriraonio jundiam habuerat) prius licentiam a Summo Poutifice , quibus 

quibus demum de caufis religiolam profijffioneiu invalidantibus, qusefivit, 

ac impetravit; q.uod cum verofimillime praeter fcitum HalberftadienCi 

Epifcopi & Confiftorii ArcliiepifcopaUs Magdeburgenfis , cujus mem^ 

brum eriam Citicenfis Praeful erat, &ad quos caufac cognitio pertine' 

>at, fa6ium fu^rit , illis res fumme, ut Ditmarus innuit, difplicuit» 

Fortaffis (quod fufpicari merito licet ) illi nuptiisiftisracras quasque iH* 

jecerunt, & nonnifi caufa prius a fe/Coguka& pronunciata ad Odam 

extradendam e monafterio confentire voluerunt, quod Mifeconem ad 

impatientiam provocavit,utBoleslaumnoftrumlocis his propiorem re- 

quiGerit, armata manu fponlam flbi a fede Pontificia i^oncelfam vindi- 

cet. Id cum&cit Boleslaus, exercitumque in has partes mifitj Dedi 

Odj^ affinis miliribus ducatum pyseftitit. Si quid vero finifterius tam 

Citicenfi Epifpopat>ii , quam Calve mQnafterio accidit» id milituraira- 

puni licentiae adfcribcndum , aquibus faro^inter adverfantes, &hoftes 

difcrimen fieri folet* ftuae fi ita fe habuere , rationem etiam aliqiwm 

reddere fas eft , cur Dedi matrem fuam , procul dubib his nuptiis quo- 

que adverfantem, paptivam abduxerit. Poftremo Halberftadienfem 

Epifcopiun, Cottegasque fuos matriraonium iflud fi non rati habuifle, 

D/m^im /. 4 certe non contradixiile araplius, haud obfcure innuit Ditmarus cum 

f»359« fubjiuigit; Sed propter falutem patri^e , ^ corroborationem pacis necef 

fariic non venit boc ad dijffidium ( alius codex.emendatius Iwbet divor" 

tium) fed reconciliationis continu^e remedium falubre ^ fu bnedlitque iu- 

gentem Odsc laudem ex pietatis fuae operibus in hoc matrimonio exer- 

citis , quanquam ipfe fententia fua adhuc has nuptias damnafle vi* 

deatius epiphoiiematis enim inftar poftremo claudit: Legimus autem^ 

quod fruftra Dominum placare ftudeat , qui incepta propofttum nequiti^ 

omnino non abjrciat. Sed procul dubio fufficientes juftscque Ecclefist 

vif«; caufae^ cur matrimonium iftud probaveriu Ceterum cum Ditma^ 

ru5 



lioLESLikl II. 17« 299 

fvis irrtlptionem idam Bohemorum in Saxouiaiti Cdendis Julii , quo die 
Brandeburgenfis ^pifcopatus mifere aSlavisaquilonaribushoc anuova^ 
flatus fuic^ fubjimgat» manifefte eruitur^ totum id ante redirum S« 
Adalberti ex Italia fa£tum fuilFe » qui procul dubip prefens faniora mi^ 
tioraque lam Boleslao, quam Mileconi eonlilia dediiret/ Hanc itaque 
ego Citicenfis Epifcopatus & monafterii Calve Iioc anno a Boliemo 
exercitu invafi caufani fuilFe autumo , qua in re me maxime id confir-^ 
mat^ quod monallerium hoc Calve expeditionis totius, motuumque 
bellicorum quafi fcopus> finisque fuerit , quodefoIato,Ditmariexpref. 
fio eft (pda fciL abhinc prius edutta ) omnis hoftilis Bohemorum ani- 
mus cellavit. Non polfum proinde alfentiri Chronico Mansfeldenfi, & Cir99u JUofm 
Weleslavino noftro, qui immanis illius perfecutiouis hoc anno a SIa-/'^*^f^*^49» 
vis, prsefertim Liuticiis, in Chriftianas Ecclefias excitatac Boheraos . Aw''*!fi 
complices faciunt, atque focus armis ufque Merleburgum m Saxonia, ^^ jf„/j/^ • 
omnia ferro & i^ne vaftalfe perhibent. rrofei^to ab ea impietate longe 
abfuit & Boleslai Ducis , & Bohemorum omnium probitas , qui boc 
ipfo tempore fecundum fuum Epifcopum Adalbertum fummis Isetitis , 
pietatis^ venerationisque fignis ex Italia rediicem aeceperunt* Ditma- Dr/iwtfrif/ 1 f 
ru&vero, & Annalifta Saxo, qui perfecutionis iftius ab initio longif->?* 34^ ^^ 
fimam hiftoriam- texuerunt, ne^verbo quidem Boheraorum . memine- ^'y^jj^^ 
runt# Utriusque verba funt ; Gentts^ quajufcepta Cbri/iidnitate ri- 
gibus £?* imperatoribus trihutaria fervielant 9 fuperbia Tbiedrici Ducis 
aggravata prafumttone unanimi arma commovetant. IBo tempore Prin^ 
cipes tVinnulorum irant Miftvi ( Abodritorum Dux , queml perperam 
cum Chronographo Mansieldenfi complures Meficonem Polonorun 
Ducem feceruht ) £?* IVizzidrog , quorum duStu Jeditio inflammata eft. 
Kis Ducibus Slavi rebtUantes totam primo Nordalbiam ferro &* ignt 
depopulati funt , deinde reliquam peragrantes Slavoniam omnes Eccl^as 
inc^nderunt, &* ad folum ufque diruerunt ,facerdotes autem &* re/iquos 
Ecc/^arum miniftros variis Jiippliciis enecantes nuBum CbriJHamtatis 
vefti^ium trans Albiam reliquerunt. Dein narrant : feditionem exor.« 
tam m Havelburch , ubi prsfidium ceciderunt , & cathedram Epifco* 
palem deftruxerunt. Poft tres dies converfum impetum in Brandeburg, 
ubi extra^him Dodilonem IL Epifcopum e tumulo indumentis fpolit- 
Tunt, omnem dielaurum Ecclefise erinuerunt, plurimorumque Chri- 
ftianorum fan^uinem fuderunt« Ad Aibis oftia: Miftvi Ducem Uamma- 
burch incendiUe , ac vaftaife^ innumeros per Hammaburgenfem dioece- 
fim pecttdum more obtiuncaire. Poftremum vaftatis ^mnibvs urbibus 

Pp s & 




^oo 



Annus 984< 



A villis, S'avicoruiii peditum & equitum phisquani jo legioncs veniC. 
(e ufque ad flnvium Toogeram ( Tangera hodiernus eft, ad Tanger- 
inunde in Albim influens } ubi a Tbiedrico ope Epifcoporum^ Ducum» 
Comitumque Saxoniae ad internecionem pene deleti funt. E quibus 
omnibus liquet : Sclavos hos ne quidem liltra Albim progrelfos , ac pro-- 
inde Bohemos fe fe minime illis fociaUe. Haec autem omnia fa6la funt 
Yivente adhuc Ottone II. , urpote qui tragoediis his auditis Theodori- 
cum Marchionem etfi vittorem exauftoravit , atque Lothario de Wald- 
bike marcam conceflit , procul dubio ut Slavorum animos mitigarec , 
qui turbas has ob tyrannidem Theodorici occeperant* Non mulro 
verp poft Romae mortuus eft , nam ut Ditmaru5 refert ; cum Romam 
Veniref, graviter infimuitus FIL Idus Decemhris ex buc luce fuhtraOus 
eft. Fiiius vero ejus ^ Otto III agens quartum xtatis annum ) in £g 
proximo Natalis Uomtni a yoanne Arcbiepifcopo Ravennate, ^ aWil^ 
iigifo Magociacenfe tn Regem confecratur Aquisgrani , ^ completo boc 
^cio mox legatus trifii nuntio ( fciL morte patris ) tanta perturhans 
gauiia advenit. Inquit Ditmarus* ^ 




& AMberHis 
ab hftfirafrt 
ytquifgranmH 




ANNUS984* 

tto Imperator fub-tempus camisprivli Roma mo- 
vens fecum Adalbertum Aqmsgranum adduxit. 
Prseter ceteros ea in urbe honores etiam hoc hmx 
exploratatque Viri virtuti datum , ut prxfentibus compluri- 
bus Germanis , Italisque Epifcopis , & ipfo adftante loci Ar- 
chiepiicopo (^ cujus id muneris erat ) publicum Palchale of- 
ficium obire, denique ejusdem confcientiae arbitrum agerefit 
togatus. Utrumque ea integritate , tantoque pietatis ardo* 
re ab Adalberto prsftitum , ut feftinantem ad fuos in Bofae- 
mijun orarit Otto , ne Imperii , neve famiUe fus obUvifce- 

re- 



BOLESLAI tl4 18. 301 

retur, velletqoe pro fe apud DEum deprecator efle; (^ne- 
que vero diniinus prius^ quam promiiUret^ iiuntucum omr 
nem illum Pontificalem ornatum , quo in Csfaris fircris ofos ^^^iS^^ 
elTet. Hsc Pontificia indiimenta ad hodiernum diem cufto- ^''*«^. <« ««»■ 
dit FragenHs Ecclefia , quique ea ilatis temporibos populoyic»/r^r/«Mir 
oftendere^^curam habent, mlgo paramenta S, Adalberti jip- ''^* 
pellant. C^^ Abeuntem Adalbertum paulo poft coiifiecutus „ ^ 1 
Imperatorius reditus Romam , ubi VIL Iduum Septembris, «Hnuir^ 
relifto cognomine filio , Deo natursque ceflit» W Adalber- 
tus vero religionis caufa pervag.icis pluribus regionibus^ 
locisque facris , plenus prjeceptorum divinorum de viu 
fan£te exigenda, ^xornando virtutibi^s ipiritui impen£e va*- 
cabat« (^) 




ANNUS JESU CHRISTI 984, . 

JOiiNNIS XIV. PAP j: AN. i, OTTONIS IIi; 

REG. 2, 

BOLESL AI II. AN. 1 8, S. ADALBERTI EP. PRAG. 3, 

(a) TTfinc omnem anni prjrfentis hiftoriam Hagecius ex Cofma haafit^ 
rji errontemque fecutus. Nam neque Otto IJ. ( quemadmodum 
cum Coftnas nomine refert^ amplius vixit, nec is ad Germaniam ultrarQ/^w^^M 
rediit. Imo ncc iftud quiclem adraitti poteft, quod vuk Cofnias; S; 
i^dalbertum Ottoni 11. joTniliarem ^ Qhfequiii camm fuiffi ^ cui for^ 
taflTis prinium in invefticura fua innotuit/ Id totum multo feriusCof^ 
mas Ottoni III adfcribere debuit, cui omnim^ &miliariffiums erat^ quem 
Roma in Germaniam fecutus , & in cujus aula mvlto tempore ver- 
fatus. Sed id primum pofl annos duodecim contigit ^ nt ad annum 
996 dicemus. Hic Cofm« locus iu majorem errorem induxit Fabri- ^^^-^^* 
cium, qui plane ridicule Ottosem ifino sttatis iue XL Aquisgrani a^ ««^* 

S.AdaI. 



3oa Annus 984* 

S. Adalberco Re^em linftum fcribit, cum Cofms folum ^erha fiRt : 

in palatto Toram omnibus Epifcopis bac eum officii celfitudinejithlimavit, 
^uo/ihi cotonam imponeret^ &* majorem mijfam cantarety quodfolum 
fas trat^ ut Arcbiepifcopus facertt. 

iji) Similia habet quoque Cofmas ; fed re6le Catalogus reliquiarum 

MetropolitaTiac' Eccleflae perhibet , Ltc paramenta ab Ottone III. Sano 

. ^ ^ to Adalb£rro fuiffe donata : Hahentur ( verba fimt Catalogi ) etiam 

^ZSTt*^^^^^^^ /»/ ( S. Adalberti) Pontificalis, cafula punicei coloris auro in^ 

^. ^,^zi\tertexta , quam perbihent ah Ottone IIL tmperatore ei fuijfe dono da* 

^prU^ tatn^ ■ . " 

(r) Ottonem II jam anno fuperiore non quidem in Septembri 
' ied Decembri fuilfe mortuum , jam fupra docuimus ^ qiii emortiudis au-- 

nus extra omnem controverfiam eil« 

(d) S.Adalbertum hoc anno Moraviam, Ungarijeque eam pla- 
gam j quse fuse dioecelis erat , adiilTe , epifcopsdibusque illhic funoum 
nuneribus in Prsetelrmifns oftendemus. . . 

PRiETERMISSA, 

' ■ 

L 'pvemortuo fub exitum anni prioris Ottone II rurfum ,in fcenam 

JLI prodiit Henricus ( filius Henrici fratris Ottonis M. ) Dux Bavarix 

pridemDucatu fuo exutus , quosque antea partiura fuarum ftudiofos ha- 

0uit, fcil Boleslaum Bohemi», & Mifeconem Poloniae Duces , hos rur- 

' . , ftim prsefente anno caufsc fuae patronos invenit; qu« omnia fideliter a 

r^^^^^^^ **Ditmaro enarrata accepimus, qu«que rite Annalifta Saxo huic annolU 

AnmiiftaSaxQVLg^yxu Et quidem folutus ecuftodia fua Trajeftenli Henricus f quo 

ai *♦ «. loeo Popponi urbis hujus Epifcopo fervandus traditus fuerat ) re€t% 

Agrippinam cum eodem Epifcopo & Ecberto Comite proffe6his tene\r- 
lum Regem Ottonem III , qui a patre Warino Archiepifcopo Colo- 
nienfi nutriendus commiirus fuerat, vi extorfit, caufatus fi^i tanquam 
agnato proximo tutelam, educationisque curam Regii pueri compete- 
re, queraadmodum & ejusmodi pr«textu Adelheidem fororera Ottonis 
IIL Hallis abduxit, Intereahoc unum mcditatus, ut exauftoratoRege 
GerUrius k^'^^^^^ > regiam dignitatera in fe, domuraque fuam transferret, autfal- 
ipi/tH,%C* t^oi quod Gerbertus coevus isx epiftok ad Imizam innuiti more Graco- 

rum 



BOLESCAt IL li. 303 

• 

rum Ottonis III focius inlmperio renunciarettir. Indifto itaqueMag-. 
deburgi die Palmarura conventu, omnes regionis Principes adeiremo* 
\uit , multis hic fpebus eos la£tans , praeniiisque follicitans , ut fibi re«^ 
gnum deferrenc ; rem denique eo perduxit , ut Pafchatis die 6.uedliu- 
burgi Rex proclamaretur ; regem tamen fe ungi palfus non eft , quod 
jam multo ante Regiuobnrgi ab Abraliamo Epifcopo Frifingenfi un£lus 
& coronatus fuiifet. Minus re£le igitur Annalifta Saxo aliani minus ve-r j^tm^njtg Snx^ 
ram caufam prstexuit, quod mefu fa6Vionis adverfs hac un6tione SiadfUfulcm m* 
coronatione abftinuerit. Adfuit vero conventui ifti ac proclamationi 
tam Boleslaus nofter , quam Mifeco, nec non Miftvi Obodritorum Dur 
ut his verbis teftatur Ditmarus : Huic Mifeco if Mijiuip cf Boleslaus Diffffg^i, h 
Duces cum ceteris ineffabilibus confluehant , auxilium fibi deinceps ut 
Regi if Domino cum juramentis affirmantes. At utut parrium fuarum 
fautores plurimos habuit , tamen complures ex Germanis Priucipibu^ 
& Epiicopis adverfarios expertus^ quonim prascipuis fummum vifum 
piaculum datam femel Ottoni fidem juramenrumque firangere. tiluare 
lidem denuo Sacramento ele6lionem Occonis confirmarunt^ fe (eque 
palam hoftes Henrici, complicumque ejus declararunt. Multuni qui^ 
dem conatus eft Henricus quosque partibus fuis adjungere , fed ope- 
rara perdidit. Nam & conventus ad Wiffenftadium cum Willigiii 
Archiepifcopo Moguntino, & Conrado Suevorum Duce hunciiifinera 
fufceptus minus ei ex fententia cecidit , in quo ad III. Cal. Julii Hea- 
rico praf^.fixus terminus , quo ad R<iram puerum Regem extraderet » quod 
ipfum poUiceriy ap juramento firniare compulfus eft* Effugiturus ta*- 
men ille ea, qus hic polUcicus , ad Boleslaum noftnim fe convertit, 
qui eum cum exercitu in Saxoniam comitatus armata manu Mifniam ob^ 
fedit cepitque. Rem denuo his verbis narrat Ditmarus : PoftbacHenr Ditntma ^l> 
riciis B^z/avum (Bolislaum^ Ducem Bojemorum in cundis fuimet necef-f* 348# 
fitatihus femper paratum cumfuis adiit , bonorificeque ab eo fufceptus cum 
exefcitu ejusdem a finibus fuis per Nifeni V Deleminci (fcil BudiflinSc 
Mifuiam ) pagos ufque ad Mogelini ducitur. Deindeque cum nqfiris obr- 
viamfihrpergentibus ad Medehurum proficifcitur. Jf^^gio vero miles 
Boleslai Ducis Bojemorum , qui Henricum cum exercitu ctmitahatur ', 
cum ad Mifni redcundo perveniret , cum iahitatorihus ejusdem pauca lo^ 
cutus, FrideriaimRigdagi Marcbioms ,tunc inMerfehurg comorantis, ami^ 
€um ^ fateUitem ad Ecclefiam extra urhem pofitam venire, ac cum ed 
ioqui per intemuntium poftulat. Hic ut egreditur, portapqft eumclau^ 
ditur^ if Jtigdagus ejusdem civitatis cuft$s ^ inclytus miles juxta fiu^ 

vium , 



3^4 Annus 9S4. / 

ifium 9 fui Trihufa Jicitur , ah bis dolofi occiditur. Urhe autem pr^ 
iiUa B^Utlai mox prafidio munita ^ tundepi cito dominum, & hahita^ 
toremfufcepit. A quo Volcoldus Antifies vulgi infiinQu varii expeBi^ 
tur , cf aa fViUigifum Arcbianttftitem veniens benigne ah eodem fafci^ 
pittar. Sed quid porro ftfluin iit, perfequamur: Interea temporis fau- 
cores omnes Ottonis uumerofo milite coadlo Wilhelmum Comitein 
Henrici fkmiliarem aggrelli funt^ & in Wimari obfederunt; fed cum 
comperilfent , Henricum Magdeburgum adveniiTe ^ omnem vim in eum 
transferiint , fuflaque oblidione eo perpellunt ^ ut denuo per GiGle- 
iilm Magdeburgeufem Archiepifcopum jurejurando eis promitteret , fe 
fe ad Raram Kegium puerum extraditurum , nec in Saxonia alias civl- 
tates, prxter Merfeburg, Walbizi, & Frafu retenttirum. Q.ua con- 
rentione utrinque rati habita ^ permilfum ei eft libere Merfebur- 
gum , ubi uxor ejus Gifila longo triftis fedehat ahfcejjii , concedere. De* 
nique ad Raram matri fus & avias Iniperatricibus extraditus Regius 
puer , Hmonis Comitis magifterio commijfus eft. Inter Regem ( Otto- 
mem III. ) &* Ducem ( Henricum ) pax firmatur ufque ad fupramemo^ 
rata fVefinfiat prata utrisque fuapetentihus. Id ante diem i6 Ofto- 
Pfjftf/^^flf.bri^ fadtum non fuiife^ oftendit ragius ex Anonymo AdalberonisEpi- 
Msr.0dk.M* f^(^pj Metenfis Biographo. Qluod ad Boleslaum noftrum attinet , cer* 

tum eft, non obftante hac conciliatiojie Ottonem inter & Henricum 

&£ht , iJlum boc anno militem fuum prsefidianun ex urbe Mifnia non 

f etraxiOe. Sed nefcio , quid rurfum ad hunc annum fomniet Goidaftus 

^ .adFabricium &CaIvifium provocans, cujus vcrbafunt: Pofi patris ohi* 

K^^M^i a ^^ ^^^^ ^^^* Imperator { imo puer Rex ; in Bobemos rehttes exerci-^ 

Jj^ * " tum movet^ Meficommque Ducem ad ohedientiam redigit. Deqiiofilent 

Teteres omnes. 

IL Magfl& hncuiqiie ititer hiftoricos^ fuit controyerfia , quo anno, 
(k t quo S. Stephanus Re^f Hungari» baptizatus fit. Alii enim hoc 
|n:cfens onnorum confinium, alii fitculi hujus finem Baptifmo ifti defi- 
xenmt. Alii cum yeterioribus nonnullis eum Brunoni cuidam Epifcot 
p0/alii S(.Adalb€rto Pragenfi Epifcopo attribuerunt^ Annum infm 
ilefini^us 5 yerofimillimumque prasfentem efie defigemus ; nunc prius ^ 
ijmsnam baptifmum S. Stephano contulerit, enodare licet. Nolumusconcer- 
^ tationem iDam de Brnnone fquis, qni, & cujus loci Epifcopus fuerit> 
Mi^Grr^^^g^^ inceiu fttiiti refiicare» quandoquidem Clariinmus Hanfizius 



Box«£Si.Ai II» .i8« 30f 

argumenttmi iihid penitus exhaufit, cuiquedodlidlmi Viri Bollandiani^ 
Afienianus , Georgius Pray, aliique complures utroque pollice fubfcrip* 
ferunt. Hor um unanimis^ fehtentia eft , nemini ex tribus Bruhonibus , 
qui circa hanc stateni floruerunt , baptifmum iitum polfe concedi , ac 
proinde merito Chartuicio £pifcopo Hungaro^ qui fasculo XI exeunte 
juifu Coiomanni Hungarise Regis vitam S. Stephaui fcripfit , integram 
fidem prcftandam elFe , cum eum a S. Adalberto Pragenfi Epifcopo aquis 
baptifmalibus ablutum fuilFe pofteritati notum fecit. £t vero hanc noa 
unius Chartuitii , fed omuium Hungarorum communem fuilTe fententiam 
traditionemque , docet nos Albericus Monachus Trium Fontium» ^ui j1Werieus4i 
Doil(}uam Sigeberti Gemblaceufis locum exfcripfiifet^ quo is dicit: in-«i. 10x0« 
nantia Gislas fororis Imperatoris Stephanum cum *gente Hungarorum 
conver fum & baptizatum fuilFe > fubjungit : Tamen dicunt Hungari j 
quod S, u4dalbertus Pragenfis Epifcopus Regtm Stepbanum adfidem con^ 
vertitf ^ iaptizavit , if ipfe Rex fua pradicatione Hun^aros conver* 
tit, £?* ntajorem Ecckfiam Strigonii in bonorem S. Adalberti inftituit^ 
quod idem Pulkava nofter hucusque ineditus aiFerit* Scilicet quemad^ 
modum cum Geiza S, Stephani patre fa6lum , quod ejus baptifmum a 
Slavico Epifcopo coUatum Germani vicini fcriptores prxtenerint : ita 
plane cum baptifmo S. Stephani accidit » quem fi quis Gfermanorum £« 
pifcoporum impertiiifet , procul dubio buccmis annunciatum haberemus* 
Hancgloriam tamen ut slavis-pofterioreseriperent^ merirum hocGeis- 
Isefuas^ uxorique S. Stephani tribuerunt , cum multo ante faas nuptias 
& patrem GeizanriSt ipfum S^Stephanum baptizatum fuifle, coamsmo- 
numentis teftatum fit. Non negamus quidem ^ neutrum S. Adalberti 
Biofi;raphum exprefFam mentionem hujus baptifmi feciiTe: attamenalter - ^ 
id lat claris verbis innuit , cumfcribit: Non tacendum^ V^^^ )^^*^f^M*l^i^mL 
fitis IJngaris nunc nuntios fuos mifit ^ nuncfeipfum obtuiit i ^tbustttam jj%eq^ ^ 
ai errorefiio parum mutatis umbram Cbriftianitatis impreffit , cum ooft- 
ea etiam memorat, S« Adalberro cum Geiza & uxore illius famfliare 
prorlus literarum commercium interceflifle. Jam ut ad annum t^iO:-UlJUf.i9§ 
pus()ue baptifmi tranfeamus : fententis fcriptorum Hungaric quatuor- 
oecim inter fe annis difcrepant» Clariflimus Hanfizius rurfum memoriia 
Chartuitii critice ufus ita commentatur: Baptizatus eft ( Stephanus ) 4r^ KMyft« ^^^ 
Adalberto Pragenfi Antiftite. Rem geftam narrat Cbartuitius, annum 



non exprimit. Cerpum eft id nonfaQum ante annum 983« Nam eo 

yud 
ronam Fefto Apoftolorum Petriif Pauli Imperatore Qitottefecundopri 



primum anno Adalbertus in Epifcopum cor^ecratus eft apud Urbem Ft^ 
nam Fefto Apoftolorum Petri ist Pauli Imperatort Qttottefecundopr 
P^IVtANNAi.*ilAGfiC« eiq featU 



%o6 ' Annds 9«4 

Jfinte. Ex narraiione tamen Cbartuitii conjialit idukra annum^^^ 

differri vix poffe» Nam Adalbertus fuh ipfum tenipus nativitatis Ste^ 

pbani advenit. Porro StePbanus vivente adbuc patre in folium impojltus 

ejly poftquam, ut itte firiait, jam pueritie excelTiirec nietas* Qbiit inde 

Geija anno 997^ quo Stepbanus jam irat adolefcens^ ut ibidem dicitur. 

Hac obfervatio nos coegit baptifmum Stepbbni annis aliqmt ante Baro^ 

nium cMocarej nepipe ad annum circiternongenteJimumoQogeJimumter'- 

tium , quo Adalbertus federe capity aut certe fequentem. Secus enrm 

baud intfiUrgi poteft y quemadmodum vivente patre pueriti^e metas excef- 

feritp aut adolefcentiam Stepbanus attiger':t. Ab anno itaque 983 vel 

Jequenti ducendo cakulum ufque ad annum obitus Geifde 997 modus tan^ 

dem ariquis apparet cenficiendi annos quatuordecim ^tatisfaltem incem^ 

pletos. Uai^enus HaufiziuSy cujus calculum eciam Airemanus & Geor^ 

gius Pray fecuci. Eniditiflimus Stiltingus in Commentario previoa^ 

vitam Saniti Stephani Eegis non dubitat aireiere, hoc ipfo prefence 

MaSSM%sxiiio 984 S^Stephanum baptizatum fuiire, qui annus indubie peue ex 

Stftmt^ ipfiusraet diplomate anno lopi dato eruatur. Gluem proinde annum & 

iios merito ampleftimur , maxime , quod vix credibile fit, S, Adalbertum 

anno fuperiore (^ quo vix ante menfem Septembrem ex Italia Pragara 

rediit^ negotiisque Epifcopatus fui in ordincmredigendis fatfupergue 

diftentus fiiit) fpontaneum iter, quemadnioduui Chartuitius innuit, in 

Hungariam fufcepilfe. Gluibus jam prapmiflis Chartuitium audire libet 

^«^•^•'''btptifmi illius circumilantias reierentem, quas demum ex tliis veteri- 

ttm TI p ^^^ «que, ap noftris illiiftrabimus. Et quidem poftquam prxmifiUervi- 

^M^. . 'P-gQjjgj^ cffilitus Geize fa^llam , qua ipfi nafcituri fiUi pncrogafivac feli- 

citatesque prxdif^se , ac prasceptum , ut bominem fpirituaTi legatione 

apud fe fun&urum bonorifice exciperet y exceptum re^fferenter baberet, 

ejus adlortationibus Jincerum pii peQoris affei^Hm adbiberet^ funjun^it:. 

£xperreffus Princeps Jiupens advijtonem , priusfecum , deinde cum U)ri^ 

ftianis ^ fuis bominibus pertraSians bupii totus proflratus y expatifisma^ 

^ fnbus bumiliter gratias agit Deo , feque Principatumque fuum cum filio 

fjajcituro eura illius, qui non dtrmit, neque dormitat, lacrymabundus 

eommendat. Admirante autem eo de viro divinitus ipfi pradiQo ; nun- 

tiatur iHi beatum Adalbertum Bobemenfis Ecclefia Antifiitem ad ipfum 

venire, ad Cbriftianam religionem , fidemaue nonfi&am eum traducere^ 

if cb fidei profeQum dwfino laudis bojtiam immolare cupientem. Is 

MuL f«4l5« fi^tius ( Papatem Radlam iuifle infra oftenderous^ novis Cbrifti tironu 

bus itttjBfabilemattulit htitiam. Dux procedit obviamfervo Ofrifti^ 

cum 



J 



BoiiSLAi n; 'i8« idj 

cum fidelihus quiiusque ionorifice eum excipit, ^ utin vifione erat ad^ 

monituSffnodis omnihusfe ohedienti^ filium fore demonftrat^ Deindeju-^ 

hente ipfo fit uhique congregatio indomita gentis^ perfanQum J^wo^ 

pum fiunt conciones , ejus adbortationihus mox illi convertuntur £r hap^ 

tifantur , multis locis Ecclefia conduntur. . . . SubdtC tandem alterani 

divinam viGonem Geifie uxori per S« Stephanum Levitam de eodemna* 

fcituro filto fa£tam, clauditqiie: Nafcitur itaque ut pr^ediSum erat^ 

filius Principiy notus Domino Jecundum Propbetam priusquam in uter4 

conciperetur , &* per Stephanum Proto - Martyrem a Domino appettatut 

ante , quam natus. Eum vero heatus ^ Deo dile&us Epifcopus AdaU 

hertus haptifavit , & nomen Stepbani ei impofitum eft. . . . . Oppido 

quidem Strigonienfi natus eft^ £?* iUic quoque puer praceptis Grammatices. ^^^ . 

adplenum imhutus eft. Thuroczius unus e primis Hungari» fcriptori-^^*^'^* 

bus poftquara prsejeciHet Geycbam ( ita Geifam appellat ) divino pr«moni- * g^^ * * 

. tum oraculo deQderium fuum Regibus &Principibus Chriftianis annun-* * 

ciaire, quod Hungarorum gentem Chrifto initiari optaret, fubjungit: 

Intravtt ergo primo Deodatus de comitihus fan&i Severini de Apulia ^ 

quifundator exftitit monafterii de Tata Is! parator. Jfte etiam cum & 

Adalberto Pragenfi ^ifcopo fanShm Regem Stepbanum haptizavit. 

Deodatum iftum ieu Tata haud alium fuil^ a Papate Radla educatore 

S. Adalberti, ejus fpirituali patre, confiliario, individuoque domi fo-> 

risque comite , qut idem poftea fufcepto Divi Benedidii ordine Anafta^ 

fius tf Aftricus di6tus eft ^ ad annum 990 in Commentariis noftris in 

Hagecium lit. e ex compluribus vetenim iadiciis oftendemtis* Hic cum 

hoc ipfo tempore Gericus feu eccleliaftici ordinis fuilTe a Biographo S« 

Adalberti tradatur, procul dubio idem nuncius fuit, quem S. Adalber* 

ttts in Hungariam ad Geifam pnemifit adventum fuum annunciatum , & 

catechumenos ad baptifmum prsparatum. Is cum S« Adalberto in bap* 

tizandO Stephano pro muneris fui ratione adftiterit , partesqua patrini 

tuittis fimul fit^ hinc verofimiUime iis traditionum reliquiis ad Thuro* 

czium ufque confervatis occafionemprxbuit^ ut cum S. Adalherto Ste^ 

^anum haptizaffe creditus fuerit* GUiJc omnia pofieriorum annorum iv,j^r^21*! 
memoriis magis elucidabuntur , confirmabunturque. Sed ut jam Schotto ij]]^ ^*^ 
i aliisque admirationem iUam toUamus , qui S. Adalbertus necdum con^ 
t, verfiouem gentium meditatus fub initium plane EpifcopatusfuiadHunk 
is gariam , baptizandum S. Stephanum , convertendosque IIuBgaros per ve» 
oerit; inmemoriam revocanda funt fuperiorum annorum namta^ oua 
td annum ^3 oftendinuu Epifcopatus rragenfis teounos ad magnani 



!'. 



^0% AiVNUs 934« 

Hungari» partem fuifle protenfos , cum ad acnum 976 Morariac Epi» 
fcopum protuiimus » qui veroIimiUime Gei&^n patrem & Stephani bap- 
tizavit, juraque priorum Moravie Epifcoporum in Hungaris^^ feu ye' 
taris Moravici Regni terras pro viribus ^efufcitare conatus eft. Gluid 
^ mirum fi adjunfla rurfum Epiicopatui Pragenfi Moravis diceceii S. A* 
dalbertus ad prima epifcopalis fui muneris officia fpe£lare putavit , ob» 
ire dioecefim fuam^provinciarumque faluti & necemtatibus profpicere? 
Cluid mirum fi veftigiis antecelForis fui Epifcopi Moravi» inftitit , ut 
quosquos demum his plagis Chriftianos detexit^ eos ovibus fuisjacceQ* 
fere non dubitaverit , cum longe lateque Epifcopi aufloritas nomenque 
his locis ignotirm fuerit ? Gluid mirum , inquam , fi ad vifitandum ttn* 
tarum provinciarum Principem Chrifti nomen jam profelfum animum 
appulit, atque quodam diviuo infiin£tu concitatus , quCTiadmodum id 
Geifa^ per coeleftem vifionem oftenfum , plane teropore fumme opportu^ 
so ad nativitatem S» Stephani ad venit .^ Uua via & ratione facile con* 
ciliantur ea omnia , quae Biographi S. Adalberti , Chartuitius & Thuro- 
czius verbis nonnihil difcrepantibus de converfione Hungarorum Ste- 
phanique baptifino retulerunt» 

IIL Pridem advertere rei criticcperiti^ ad finceram hiftoria pa- 

tris coguitionem^ ejusque chronologiam fiiabiliendara nihil magis con- 

4ucere, qtiam Regum ^ Ducum > Principumque vicinorum, regionum- 

que juxta pofitarum notitiam , e quorum geitis nexuque paflim Annales 

patrii fummam lucem indipifci folenr.. At vero quod hiftoriac Bohems 

vinculum pene arflius ataue Auftria^ qus hoc fsculo nomen A/t rr^Ve 

^rientalis Sc Ofi^tcbia ferre folita » quxque hoc ipfo tempore a Mar^ 

M R G ^^^^^^^^ ^^^ multum exfplendefcere coepit. Libet rem exfcribere 

'S?! r. j,vi*do6li{fimi Hanfizii , quem Afiemanus CaUes allique fecuti. Suhtnde 

a24f * * ^ autem, ifiquit^ ^od irruptiombus Hungarorum m^dus non effct^ evi- 

gilatum tandem ad diligentiorem cuftodiam fmitts orienta/is* Emiffus 
adver/um HungMros Luitpo/dus , quem vulgo illuftremfeu ex genere^feu 
ex geftis cognominant, is genti Balenbergicafelixat^icium in y^uftria 
deait. Sane nobis ratio nuUafiibvenit Leopoldi iujus adventum ante 
boc tempus fiatuendi 9 id efi ante annum 9^4, quo anno conftat Hunga-- 
ros irruptiones fuas in Auftriam continuajfe , if quod alibi diximus, 
etiam MeHicium caftrum tenuiffe. £t demum exantiquo MellicenfilChro- 
nico fubjungit teflimonium , quo dicitur> Leopo4dum caftriim munitifli- 
aum in monte MelUcenfi fitum^ quod Geiza Hungarir Dux hucufque 

te. 



BOLESLAI n. lS# JP9 

tenebat, cepiflTe & deftnixifle^ CaDonicis ibidem XII locatis & fiinda^» 

tis. Id Notae ex Alokio j^in ad annum 980 his verbis refenmt : Du^ 

poldus caftrum Medilik deftru&is munimentis mutavit in Cottegium ^ 

templum^ uhihrga manu fua plures Canonicos itiftituit» Hoc conjt&^ 

religionem ^ pactmfirmanitijihi vero ^ pofterisjuis bujus marcbice do- 

minatum ftahilivit. Denique iubne6lit Rotulum decimanim, quemhoe 

annorum confinio in triplici Synodo Piligrinus Epifcopus Pauvienfis 

confecit » ex quo clarum fit , Hungaros jam ultra Comagenum mpntem 

fuiire remotos feu vi armorum Leopoldi , feu certeGeiza& fpontanea cef-* 

fione, Priucipumvidnorum pacem& amicitiam anhdantis. £x quoip* 

fo tam dioeceus Patavienfis » quam Marchije orientalis fines ex alterji IhL- 

nubii ripa verfus Moraviam eruuntur, de quibus jam Cupra..e^mus« £t Hiir.Pez^f 

quanquam ex Ottonis III diplomate dato anno 985tefiatum fiat^ Oftcr- '^' f*f»94 

richiam hoc tempore ferro & ignein eam folituctinem redaflam fuilFe, 

^t ahsque bahitatore terraJblituJrneft/veJcat,t^menLmfoldi Marchio» 

i^is iiidullria jam qusequs ifUiic oppida condita, colonos indu£toSf pa>* 

gosque inftitutos , ex diplomatibiis temporuip iflonwi manifefhini 

ANNUS 985. 

Parta fuperiore anno Adalberti in aubi Caelans exifHma* 
tio tintum apud Bohemo&valuit, ut revertentem fum- 
mi infimique maximis laetitice cultusque fignis accepe- 
rint , hoc unum orantes : duraret deinceps , neque tam cre* 
bris ex patria migrationibus execrationem Bohemico nominl 
inter gentes exteras cieret , habiturum pofthac obfequentem 
gregem atque vel nutui parentem» Frsful & conftantem 
prefentiam , & clementiam fimul benedi5tionemque cceli 
libenter ea lege precatus, poUicitufique, modo pure ian^te- 
que Chriftum colerent. Quodfi vero , inquit , ab avitis er- 

ro- 



810 ' Amkus 985« 

f oribas , & facrilegis ritibus dercifcero collibitam vobis non 
fuerit , noveritis , neque mihi uUo pa5lo inter vos verfari 
fas futurum ., nam operam iflhic perdendam cum majore fru- 

* ijwim/ ^Q ad alienam quamcunque gentem convertam. Apparebat 
nonnihii motam hoc refponfo multitudinem fanioraque perfe- 
quentem: quare ne moram tam falubris coepti confllii Adal- 
bertus perderet , per vicos , urbesque difcurfans verbo di- 
vino furdas pulfat aures , majori fubinde etiam eloquentia in 
templo Divi Viti ufus. C*) 

ts annus Ottonem Ottonis iilium in Imperiale culmen 

«w»ittRfl.iiupereve6lum Romac corora redimivit, fedem Pontificiam te- 
nente Gregorio hujus nominis V. (^) ' Perafta folemnitate, a- 
liisque in urbe rite compofitis novus Imperator voti caufa 
in Apuliam ad S. Angelum peregrinationem fufcepit. In^ 
ie per Beneventam redux corpusDiviPauIini fecumRomam 
detulit* (0 




ANNUS JESU CHRISTI 985. 

JOANKIS XV.PAPiE AK. i. OTTONIS. IIL 

REG. 3. 

BOLESLAI n. AN. 19. 5. ADALBERTI EP.PRAG.4. 

^a) T TUO<i redimni Prflgam Ha^ecium praeter vecerum Mem ^eminaf. 

in fe> jatft fuperiAre atino infiBuavimui. De cura autem mius par 

f '» Acn^i hcC BiographUs prior compendio : Etat autem cmSis ditbus 

^Lal'p9tttlficatnt efijfc^iifui pie ac fidelitet- fervjens Domino jed muho acin 

htsi pfoficu» la^m Cbrijiianfiittif ntirmm tX&ctnt inpopulo^ 



SOLESLAT ir. I9# gtX 

(i^ Saltein Hagecius laiperatorum Pontificuinqiie accuratiorem 
Clironofogiam craurcribere potuifTet^ fi deledlu authorum fua £tate fac 
fuperque cognitoruni ufus fuilFet. Hsec undecim annis ferius , atque ad 
annum 996 reponenda funt , quo Gregorius V. Cathednun Pfitri co»-« 
fcendit, Ottonemque Ul. iinperiali corona donay{t« 

(r) Anno996 Ottonem III omnino' Roma paniuntfa cMufa nudif ' 

pedfhus in montem Gargamm Md S» Micbaelis Ecclefiam peregrinatio- 
nem fufcepiffe,tamexS.Petro Damiano, quam Leone Qftienfi ^^^^^^}^ sjftins^Oem) 
Ijiabemus, at de translatione corporis S. Ptulini Romam nec Baroniujs^Ji^/^^ 5; /{#! 
nec Pagius^mme induftrii nerum iftiusmodi exqutiltoreStne&tipvenwir; />• 
fiiciunn 9IUtHf!$ u »« 

P R -ai T E R M I S S A, 

Omnia hoc anno rurfum ad pacem fpe6labant ; reftituto Henrico lii 
Ducatum fuum Bavarie^tam Boleslaus nofier» quam Mif^co Polo^ 
Borum Dux Ottoni IIL reconciliatus eft» Rem omnem, ut antiquitatj ^ - 

fuum perftet pretium, verbis Chronographi & Annal. Saxonis, qui eani rite sl^^^^ 
anno prdenti innexuerunt, perfcribere juvat : Dux Henricuf divijto Amal/Sim$ 
inftinQu adfe reverfus (f vana exaltationefe deceptum confpiciens veniente^l^ #» 
in Franconofgrd Jtege infante tertio Ottone illuc ipfe adveniens in conr^ 
fpeBu totius popuU complicatis manihus bumilis aSru ^ babitu veracom^ 
punQus ptBnitentia Regi^ fe tradidit poteftati, Quem digno boncrefufr 
ceptunif &" duBoria ^DucaliBavari») itidem dignitate juhHmatum m* 
ter fidelifftmos , utjus propinguitatis exigehat , euffi d(inctpf bahehat^ 
Hsc Henrici in avimm fuum Ducatum reltitmio placavit tam BQleslaum 
noftrum , quam Mifeconem , ut luculenta etiam amicitic teftimonia aa» 
huc anno prcfente Ottoni III# dederint Nam primum BoIesUus 
nofter prjefidium fuum militareex urbeMifnenfi retraxit , dein uterque 
folemnitatem Pafchalem GLuedlinbnrgi ab Ottone cele^ratam prsf^ntia 
fua condecoravit , deni()ue Mifeco adverfus Slavos Aquilonares fuppei^ 
tias tulit, (jujc omnia rite a veteribus adnotata percepimus. Gluoaad 
primum attinet, verba funt Annalift« Saxonis: i?i^^((r|^o(MarchipniMi-'*J^^^ 
fnisc ) fuccefjit Ekkibardus Guntbarii filius vir magna induftri/e, qui '*' 
fumpatrefuOy diu ah bonore proprh fujpenfb ^ multa pericut^fuftipuerat. 
faSus autem Marcbio Mifnam civitatem a Boleslao Duce recepit. Tunt 
Fokaidus M'^nenfis Epifcopus a fTfaigifo Arcbiepifcopo reverfus eft* Ah 

hoa 



31* Annus (j9s. 

hoc yero tempore Folcoldum Boleslao innotuiiFe, magnamque illius de- 
TiittMrui 1 4« meritum araicitiam, fcribit Ditmarus. Porro ex ipfo cognofcitur , quan- 
t* 348- mm (^m \^ Chronologia , quam ipfo nomine Imperatoris aberraverit 
BMin. Dfc. I Balbinus , dum de Boleslao nodro fcribit : Mifnam urbem duodecim an^ 
l %. c.%\ nis tenuit Ottone IL Ceefare multum invito ^ indignante. Non enim 

multo amplius ultra unum annum hanc urbem tenuit poft Ottonis lU 
Jiitmmu L 4, morteni Boleslaus. Alterum his ver bis narrat Ditmarus : Celeirata pro^ 
f'349« ^ima Pafcbalisfi>IemnitasinQuidilingelnirg aR^ge^ nbi quatuor mim^ 
ftrabant Duces ^ Henricus ( DuxBavari«) ad menfam , Conradus ( Dux 
Alemannis feu Suevorum^ ad Cameram, Heci/Q Dux Caf antanorum } 
ad. Cettarium , Bembardus ( Dux Saxonix ) eijuis prafuit. Hic etiam Bq' 
Hzlaus if Mifeco cumfuis conveniunt. Omnibus rite peraffis 9 muneri^ 
bus locupletati difcefferunt. E quorum quatuor Archiofficialium com- 
memoratione jam liquet / quantum vericatis deferendum fit hiftorico- 
rum poflerioruin relatis , qui Axchidapiferatus » feu ArchipincemAtus 
munus jam Boleslao Ssevo nereoitarium cum Hagecio concelfum fuitie 
fbmniant^ cum in prsfentia Boleslai noftri Henricus Dux fiavariaey^r* 
> cbidapiferi , Bezilo feu Henricus ndnor Dux Carentanorum ^rdipin'- 
p^^^nl^i ^^^^^ munus fuftinuerit Gluare felliffima funt qu« Golckftus ciim 
*';^^ • Fabricio de his Comitiis memorat.- fcilicet Boleslaum adeavocatura 
Jlfi^*M€nk€n.V^^^P^^ ^W^^ muneris fui erat. Denique quantum Mifeco amicitiam 
lJiJ.j)a777(uam Ottoni probaverit^ docet nos Cofmas nofter ad ahnum prse- 
feutem. Jam in tertium annum Slavorum Aquilonarium perfecutio in 
Chriftianos eorumque Eccleiias defacvierat, colle£lo igitur exercitu 
Saxones Slavoniam invaferunt, quibus ad fupplementum Mifeco cumma^ 
gno exercitu venit, qui totam terram ittam incendiis tf cadibus vafta^ 
^eruntm 




I >|fi ?ff» ■ "<1 | P^- — ^ 




ANNUS 986^ 

6cfuduefe f uffam ethnicos inter & Chriftianos veteres 
fimoltates faoc anno, nec temperatum clandeftinis ca^ 
M^aiifh^s JL^L dibns, qpas verfipeUis ethtiicorum fa;x fpecie ac fi- 
fmttv *^*»'^muiatione Cfarilliani nominis nefarie infcrebat. (^) Tam per- 

ni- 



KltV0 jSmke-; 




Bo&ESLAi n. 20. 313 

niciofaB fraudi inje6tarus frenum Boleslaus, confulto antiftite^ 
ftatuit : veftimentis Chriftianorum fingulas cruces inferendas 
efle, ne perdita gens Chriftiani nominis obtentu tam licen- 
tiofa fjeviat. . Alterum erat: fmgulis civitatum Qiriftiana- 
rum portis piftam fculptamque crucem , vicis faxeam , li- 
gneamve columnam ejusmodi figno confpicuam prsfigendam 
efle. Is ritus hoc anno cceptus ad tempora ufque noftra 
tranfiit. (^J 

Abftulit idem annus piiilimam matronam Strzezislavara 2?!c"5!E 
Prasfulis Pragenfis matrem, cui Adalbertus ipfe facerdotum *"-«»*»«•• 
numerofo choro ftipatus religiofiffime pro dignitate matris 
parentavit^ Taraulum in eadem,qua maritus Siavnicus, Ec- 
jlefia Libicii invenit, juxta quem exuvis illius.mortuales por 
fit«. (0 




ANNUS JESU CHRISTI 986* 

JOANNIS XV.PAPiEAN..3. OTTONIS Ilh 

REG. 4. 

BOLESLAI II. AN. 20. S. ADALBERTI EP. PRAO. 5. 

(a) V[ifi Hageciiis pluries jam fufpicioni locura dediflet , fe fe ea diC. 
lli fidia bellaque ethnicorum in Bohemia ad explendos annorum 
tiiatus invenille , merito conjedlura aliqua capi potret, a vicinis Liuti' 
ciis malum iftud derivatum in Bohemos , nara .de his ipfis temporibus 
fcribit alter Biographus S.Adalberti; Ea tempeftate effrena gens, Lu- MMUm, fiie, 
titii pagani , jugum Cbriflianitatis deponunty tS" cum quo errore adbuc^*^"^ h 
laborantf pofl Deoi alienos ereSto cotto curruni , ^ qui fugientes fuge-^^* 
re nequeunt, Cbrifliani mu/ti gladio ceciderunt* Sed de fiohemorum 
Pars 1 V. Annal. H AGBC. Kr tthoi- \ 



314 Ankus 986. 

erhnicorum turbis aut perfecutione filent tam uterque Biographus 
qu^m Cofmas, ginnesciue veteres. 

Ot^gr^. infic^ ^M crugeriufi hnic crucum coepto ritui plane certum anni hiijus 
''jji'^ diemad jojgnuarii (lefigit, cujus diei, cum Hagecius, primus narra- 
tionis iftius faber, non meminerit, ignotusque eriam fuerit Lupacio 
ac Weleslavino , quis divinet , unde eum hauferit Crugerius ? Sane 
crebro Crugerius eadem fufpicione qua Hagecius vapulat, adexplendos 
^ierum fuorum menfiumque hiatus plura/ quaqua demum fide, facris 
fuis Pulyeribus inferuilFe. Non immerito in prjefatione fua Januario 
prKmillk liberum Leftori reliquit, cum inquit: Credat ultivio qui ro- 
kt. 'jNemo profe6^o credet, ritum hunc initium hoc anno Xumpuire aut 
dip#cum multp ante ex^iographis S. Wenceslai oftenderimus, eundem 
trabales cruce« per vicos, vias, compitaque locandas inftituiffe, apud Ger- 
manos vero pridem id Carolus M. exorfus fit, 

(r) Qluid rurfum Hagecium compulerit a Chronologia Cofm« re- 
cedere, mortemoue Strzezislavae uno anno praeoccupare, teihim eft. 
Cum Cofma proie6lo omnia vetuftiora Chronica faciunt, ^ua ejus 
emortpjilpni apjium fequentem flatuunt. 

P H iE T E R M I S S A/ 

L rpam Scbafnaburgenfis, quam Chronicon Herveldenfe hoc anno 

t h^f^ -*• vaftationem Bohemiae per Ottonis exercitum his verbis annun- 

j^^^^^^*ciant: Otto Rex putr Boemiatn vnft^^^it ^ fei Mifcbpnevi cum munerihus 

veUMi.a. obviumfifcepitp At utrique fua deneganda fides ; niliil enim fimulta- 

tis pr^^lepte anpo Boleslao cum Ottone fuit , qui paulo ante eidem cef- 

fit Mifniam , ab eoque muneribus locupletatiis rediit. Perperam uter- 

que Chronographus bellum inS/aviam ^.adverfus Slavos Aquilonares 

Obodritos connnesque fufceptum Bohemis imputavit, verofimillime 

-. . ea perfuafione , quod crebro vetufti quique hiftorici Slavia nomine 

TULpItji ^^"^^^^^ intellexerint. Expeditionem autem fecundam hoc anno fuiC- 

• ^^\ fe Ottoni puero in Slaviam Aquilonarem, non modo ex Cofma noftro, 

fed & Annalifta & Chronographo Saxone , Annalibus Hildesheimenfi- 

bus & Chronico Gluedlinburgenfi difcimus^ quorum omnium fimillima 

pene verba funt: Otto Rex adbuc puerulus cum magno exereitu perre^ 

xit in Sclavoniam , ihique ad euws venit Mifeco Dux Polanorum cum 

muU 



BOL^SLAUS II. 2C« 315 

mukituSne nfmra , ohtulitque ei camelum ^ aMa xenia\ muka , fe^ tpftm 

etiam fuhdidit pateftati illius , ^. tunc Jwiul pergentes devaftaverunt to^ 

tam terram incendiis ^ depradationihus. Hanc expeditionera diver- 

fam fuiffe ab illa fuperioris anni , Mifeconemque bis fiippetias tulilfe 

Ottoni, exDitmaro ipfo edocemur, cujus verba fuut : In diebus illis 

( fcilicet poft celebratam Glucdlinburgi Pafchalem foleranitatem ) Mife* DitfHams 1 4 

cofemetipfum regi dedit^ ^ cum munerihus aliis camelum ei prafenta^t* 349* ^ 

vit, if duas expedittones cum eofecit. . Goldaftus meras perpetuore- 

bdliones ingemmans, ut Bohemorum nomen Ferdinando IL, cui li- 

brum fuum luincupaverat , magis magisque exofura rodderet, pncter 

omuem crifim hunc ipfum Schafhaburgeniis locum ineaiue arripuit, 

atque folita bile fua exafperavit, cum ad h. a» fcribit: Otto IIL impe^ ^^d^$i$ 

rator cum Bobemis iterum rebeUantihus hellum gerit , C^ eos tandem im* ^ ^ **• '•^•» 

perata facere cogit : recepto etiatn in gratiam M^cone feu Meifcone ' '* 

Boleslai hucis fratre j qui tum In^eratoricamelumohtulerat in Gefma^ 

nia antebac non vifunu Hem talem tantumuueHiftoricumy qualisvi- 

-deri voluit , atque a fuis celebratur , ignoraJle Ottonem nonnifi imde- 

cim annis pofterius Imperatoria c^ig^it^te donatum, & Mifeconem Po- 

lonorum Ducem , non fratrem Boleslai noftri fuilFe \ Nifi ad exafperan- 

.dam caufam Bohemorum dicere maUmus, eum ex malevolentia Qttonis 

pueri in Schafiiaburgenfideprehenfum indtcium fubticuilfe, & ad ge- 

minandos rebelles fuos etiam Boleslao fratrem Cslari rebellem amo- 

xilFe. 

II, Ad hunc annum , feu certe annoruni iftorum confinltim per- 
tinet , quod Cofmas nofter pofterius ( demortuo jam Bc^eskp Pio ) de ' 
illius filio Odalrico narrat* Fuerunt atitem Duci Boleslao ex conjuae (^frrtoi gj « 
nohiti {Hemmn,) duo fcfcund^ matris gloria nati , fcilicet Oalrieuslf 999* 
yaromir. Sed yaromirjuvenis patris eft nutritus inauItSf OalricusaM^ 
tem a pueritia traditus erat Imperatoris Henrici in curiam $ auo addif* 
ceretmorem, ^ eorum aftutiam, ac tbevtonicam linguam. OdalrtcUnl 
a pueritia fua ad Henrici ( fcih fecundi ) Imperatoris cuf iaffl l puerida 
fua traditum fuitfe, cum a^ate Odairici ejusque geftis & Ducatus annk 
maxime pugnat. Henrkus enim nonnifi anno 1014 Imperatoi' corona^ 
tus eft , ante quod terapns Odalricus variis pera6Hs feenis jafrt Jard- 
miro fratri (iio Ducatum prarripwt, nec vero pueiitia Odth'ici ewn annitf 
etiam priinis ejusdem Henrici Germanis^ Kegis conciliari poteft» qiii 

primum axmo xoo2 &e(x; Germania^ de6luir eft> quo tesipore Od^ailiiir 

&r 2 cuft ^ 



j 



3i6 AwKes Q86* 

ais jam militite adfcriptus exercitire integros in hoftes duxit , ut ta^ 
ceam fub iniria Imperii Henrici • {atrociflimas inter eum & Bobemos 
fuilFe fimultates, Eo igitur explicanda lunc verba Cofmac , quod Odal- 
ricus Henrico Bavarias Duci patri Henrici Imperatoris tradirus fuerit 
a pueritia , apud (juem non modo ad mortem illius perftitit , fed etiam 
perduravit , dum filius Henricus eidem in Ducatu Bavariae: fucceflilFet, 
qxio pa61o omnino aliqua ratione in aula Henrici(nonquidemImpera- 
toris , ied tum adliuc Bavarise Ducis ) Odalricus educatus fuilFe dici 
poteft* Qluod hoc annorum confinio accidere debuit, cum ex priore 
calculo nativitatis Odalrici eruatur, eum jam hoc anno annum unde- 
cimumfeuduodecimumegiire, quae setas oranino conveniens erat, ut 
ad dircendos mores & hnguara Teutonicorum e patriis laribus dimit- 
teretur ; neque enim prius Henrico educandus tradi potuit , cum non 
multo ante e cuftodia liia Trajeclenfi Uberatus, paulo vero fuperiori- 
bus annis rerum omnium adhuc incertus bellis implicitus fuerit. Id 
vero novum argumentum eft fuo tempore ferviturum , quo Hemmam 
matrem Odalrici, fororem fuilFe ujcoris Henrici Ba vari , probare cona- 
bimur. 




ANNUS 987- 

Compefcuere nonnihil faluberrima Frincipis edi6la , man- 
dataque fuperioris annis effrenem ethnicorum petu- 
^ lantiam , fed jam minus ruifum proficere vifa Epi- 
fcopi monita in Chriftiano populo, qui tanquam canis ad 
vomitum rediens pravas cupiditates fuas denuo proterve ap- 
petebat. Flagitia palmaria fuere : Promifcua inter fangtii- 
ne jun6tos connubia , extra uxorem juftam concubinz haud 
modicae. Contaminatio diei fefli nundinationibus laboribus- 
que gravibus. Sepultura gentilis per agros , lucpsque. Sa- 

cri lavacri contemtus. Fraudum rapinarumque pudenda 

1' 



BOLESLAI.II. ^I. 317 

licentia. (*) Et fruftra quidem fuit omnis Boleslai feveritas 
gravillime nonnunquam in transgreflbres animadvertentis , ut 
animi etiam exafperarentur magis , inque principis & legam 
facrarum odium incenderentur» Tam parum etiam abfuit , 
quin facrs civilesque p(£n£ contumacibus inili6tae exitiuni 
Boleslap attulerint , tumultuantibus multis , & in caput ejus 
conjurantibus. (^) Unum in his mali§, illudque jam vetus 
fupererat Antiftici confilium : relinquere contagioni fua^ pecus 
inorbMnra , & procul hinc poftremo fugere. (*') Sed nihil tam 
impediebat fugam, quam fevera hiems, 6c altu ni^ pereos 
dies regiones omnes occupans. C^O 




ANN.US JESU CHRISTl 987. 

JOANNIS XV. AN. 3. OTTONIS III, 

REG, 5, 

BOLESLAI IL AN. 21. S. ADALBERTI EP. PRAG. 5. 

* 

(^) T Tormn pleraque uterque Bio«aphus priniam caulbm & irritamen* 
tum fuiiFe S. Adalberto defertarum ovium fuaiuQi adflruic f 
qu£ fuis annis ex iisdem referemuSt 

(i) Cofmas nofter ait; Tunc temporif Dux\ non trat fua pQttfi»^ 
tisfed Comitum. 

{c) Imo ne hoc anno quidem primara fugam fuam meditatum fuiC- 
fe Santtum Adalbertum p ex pofteriorum annorum bifioria teftatuv 
fiec, 

{d) De fevera hiemeaut magnis niyibus hoc anno filentium» ^^" jpudAfknke 
gentem ventum ^difkia muha firavijfe pfodit Coiinas nofter. T.IIIpattt 



~n 



^iS Annus 987. 

PRiETERMISSA. 

h A ^^^^ prsrens Srf2eztslavam matrem S* Adalberci fufflmis yirm« 

x\ tibas confpicuam ad beatara immoftalitatem tranftulit. Emor-- . 

tualem ejus annum confervarunt Cofmas & Annalilta Saxo his verbis : 

Oi^iit ^fezislava SanQi Adalherti mater venerabilis , ^ Deo acceptabi-^ 

* /// matrona, tanta etiam fan&a foholis dici mater ^ e£e digna. Strze- 

zislavae elogium pangic multa verborum ambage prior S. Adalberti Bio« 

graphus, quod ex eo jam ad annum 956 p. 11 1 retulimus; alter cum 

eam exgenere Boemorum nohiliffimam predicavit , fubjungit ; Famhia 

fafta morihus i plena ekemofynis , fidem loquens operibus 9 nohilitati fiM 

pukbrum refponfum dedit^ Sed difcipula virtutis 9 pene fitrea caftitatis. 

Nam duni tejat zelo cafiitatis , dum fit famiUaris famula orationis , dat 

^pfidMaiill. viro occafionempeccandi non tum unafedcumfdBminarumturhaSic.Q\x 

fgQ^ y. Brncd^ profed^o exiftimationi pietatique Slawnici plurimum derogant , przfer- 

f*865* tim cum idem neg/eSfa caftitatis eum redarguit. At Clariflimi Viriope- 

tisBoIIandiamContmuatores{h£Ctemere aBiographo fecuiulo, feu atio 

^uocuncjue pofleriore injedla non immeritp ftatuunt, qoaBdoquideni 

penitBS centrarianon irrodoin prioreBiographo, fedetiamCo&BaPra- 

U^^^^j^j^.genfi, airiscjiie Boh6mis Hiftoricis leguntur* BatBinus nofter^m Nocis 

li^c^ho^ >n Cliriftannum Strzezislavam facit filiamr Boleslai Sxvi» eo in^imis 

innixus argumento , quod idem Chriftannus in Pafficme SS» Ludmilise & 
W^ilceslai Oivum Adalbercum nepotem fuum cbariffimum^ item Sanc* 
tum Wenceslaum communem patruum vocet , denique exprefiis verbis 
'&cac illuro ex ebdem trannte ( fciU S. Ludmi])» ) lineam propaginis tra>^ 
hert. Sane nihil validius magisqiie convincens dfet argumentis iftis ^ 
itiodo etiam certum indubitatumque eifet Chriftannum Boleski Ssvi ti- 
iium iftius PafFionis etfe authorem, fed jamcrebrius lupra non minimas 
difiieult^tes attulinnis , & paulopoft multo plures prolaturi fumus^ qua^' 
illi palmam plane dubiam faciunt. Strzezislavam nohiHffimo Bobemoruna 
genere ortam fuiffe uterque Biographus pi-odit,fed adduci haudpolfum^ 
nt credtfro utramquey kno &Cofra«m noftrum prajteriturum fuiffe indi- 
«mey f|uod filiaB^slai S^vi» aut foror Bolei^i Pii fuerit^ prsfertiiii 
cfim pofterior de Milada & Daubrava id mininie conticuerit , quod ip- 
jfom omnes noftros hiftoricos ufque ad Balbinuro, acprolatam abeo paC^ 
fionetii SS« LudmiUaer & Wenceslai penitus latuit. Necetiamimpugna^ 
re yelim iUam ex St Ludmitta iifiem propaginis tra^cijfe, ex quo 

ne- 



BOLfiSLAZ 11/ II0 319 

neceflario non fequitur iWzmfiJiam fuifle Boleslai S^i, potuit enimifto 

gx^Auz nepotis ^ de quo auciior, loDge alcius a Slavibori(pacrisS^Lu4- 

mill» ) uxore aut filiis fratribus repeti, prfefertim cum ex alibi di6tis cer-r 

tum fit vocem nepos hoc fsKCulo.laxiifime non modo pro Pron?pote & Ab^ 

nepote, fed etiam fi:at):uele confanguineo , imo confobrino & ailine 

fnilfe acceptam» Indiciumillud roi^cvtf^/j^arri^/^ quo nomine S£tn£tu$ 

Wenceslaus appellatnr, penitus evanefcit. Nam certum eft pmuia 

emendatiora Vit» hujus exemplaria, qu« Trebonenfi (exquo dpfcrip- 

tit Balbinus ) multo vetuftiora fuut, conmiunem Patronum appellareS^ 

Wenceslaum, quod pxofefto fenfui, & pnemilfo adjedtivo ponforiiiius 

ell. Huc pneterea fpeftat : Hagecius , ut fuperipre anno reculimus , 

narrat S. Ad^lbertum ipfum funus macris duxille , quod quid^m ex fumr 

me probabili conje£hira fcripfit , cum pietas id a filio exegilf^ yidear 

tur, At Balbinus lirem illi movet ,aitque: Interfufffe fumri jidallerr BM. inf^t 

tum Hagecius Jfgnificat 9 fed id fieri non potuit^ fi B^ronitiS audiatur ,?♦ 13?» 

quiex vita vetere S. Prajfiilis oftendit S^Adalbertum id UmpQrif Ronne 

in canohio SS* Bonifacii if yllexii ad montemyiventinumlatuiffep Ve- 

rum Baronium, pratfidiis quibusque hiftoricis pofterius edicjs rfeftitur 

tum , ac in Clironolpgia circa Epifcopatum ^^ftaque S« Aiialberti plai* 

ribus annis aberraucera jam correxerunt Clanflimi Viri Bollandiani , P^^ 

gius , Hanfizius , Aflemanus aliique. Balbino tamen npn er^at incogni^ 

tn^ Cofm^5 nofter , qvi cura ad annum 990 dicat : S, Adalbertns Rq- 

mae ad S. ^lexium faclus eft Monacbus , certum habuit Baibinns amii 

indicium , quo S, Adalbertus Roip» fpit > ac prpindp ea raatri prjeftiCjj 

parentacio haud- illi inpredibilis videfi debu^c, 

IL Tam SchafnaburgenCs , qjiam Chronicon Heryddenfe d^nuo 
j>r«fente anno Bohemiam ab Ottonis exercitu laceffitam , imo ad dedi- 
tionem comnuUaiij his verbis tradynt ; Jterum Rex Boemiam intravity SAt^uAu^ 
ff eam ad deditionem coegjt. Id in majorem etiam errorem induxit ^'^^«twWfr- 
Spangenbergium , Fabricium , Calvlfium & GoUaftum, ut fcribereniij^''^-^^*^*. 
iieficonem Ducem Boiemipe armis Imperialium militufn fldaSIfim , ut fldc^fu s^xon 
Ottonem Illfupplex veniret, ifjgratiam ejffiagitaret. Pnpterqnam ^zc.i^t Fabric. 
nim Meficonon Dux Bohemise fed Polonorum fuerit , cer cum eft Schat br/j. &xew,/! 
naburgenfem & Chronographum Herveldenfem eodem fuperioris anni*» Calvifiusai 
errore abrepcum Slavi» feu SclavoniK fuhfticuiffe B^hemiam. Nam ilr *• ^^ j^^ 
la tertia hoc anno Ottonis expeditio» confecutaque deditio rurfum^'^^* ^ 



^ 



320 Annus 988 

C)/^tf/S^4/)«iSlavosAqiulonares concernebat,quani non modoCofiiias nofter, fed & An- 
Menken. T.nales Hildesheimeules^ tum Chronographus & Annalilla Saxo, denique 
lilf. 1777 Chronicon QLuedlinbiu'genfe unaaiini pene voC:e annunciant : Eo^em 

anno ( inquit Cofmas nofter ) Saxones tertium Sclavtam invaferunt , €3* 
ad ultimum ipfi Sclavi . Regis ditionifuhduntur ^ ^ caftella iuxta Albim 
fluvium denuo reftauratafunt. Bellum vero illud non fuit adverfus 
Mifeconem Polonorura Ducem amicum jam & foederatum Ottonis, fed 
Winnulorum &Obodritorum Principes Miftovi, & Wizidrog, quo- 
nun duftu feditio Slavorum his regionibus inflammata fuit , uc ad an- 
num 983 in Prctermiffis oftendimus. Ceterura ex Calculo Clar. Pagii 
pr«termittendum non eft, Wladimirum Magnum Ducem RulForum 
(quem adannum 981 Bohemise Ducis Filiam- in marrimonio habuiireex 
Ruffix Annalibus commemoraviraus ) praefente anno, du6ta Anna Bafi- 
Ki & Conftantini Iraperatorum Graecorum forore,aquis baptifinalibus 
fuilfe ablutum , atque ab hoc anno paffim epocham Ruffise converfe ad 
Chriflum ftatui. Is idein nempe Wladimirus eft , qui feJe avita ad 
Bofpborum Cimmerium deferta Grxcis ceffit Corfun, oranesque terraa 
& infulas, quas in Graecia polTederat, civitatemque a fuo nomine Wo- 
jF/«Aer/?Wff mlodimeriam Ruffiae poftea Metropolim intra Wolgam & Occam /Juvios 
re-i, Mofiov^f' condidit- 

ANNUS 988. 

ppulit Pragam cutn Abbatis fui confenfu (^) Ratisbo- 
Sfracbiqeafn' A-^ na^ubiin cGenobio S.Emineraminionachuiii ordims 
ii$Ras9fb9im X JL Divi Benedi6H induerat , Strachiquas Boleslai Saevi 

filius , jam olim pro paterno fcelete Deo devotus, fratres 
Boleslauin Ducem , Chriftannumque lalotaturus^ (^) Ejus ad- 
ventns cum primum Adalberto innotuit,ad fe vocatum tali 
oratione adgreditur : Scio te Ducum genere fatum , fratrem 
Principis , & fuper haec virum bonum prudentemque. Hae 
nie caafiie impellont y ut deplorandam ovium mearuni condi- ~ 

tio- 




< - BOLBSI,AI 1U 22. 321 

tionem , perditamque in illarum ialute quaeretida ope- 
ram tibi querar , fatear inquam ultro , nec ingeniom , nec 
yires mihi ultra fuppetere, iit morbidum gregesn ad fanita- 
tem revocem. Audifti, & fortaflis jam ipfe oculis tuis 
^e^alti , quam male refpondeat fruftus operis meis , quam 
omne vincat medicamentum morbus. ObferVafti , inquam^ 
procul dubio non fine doloris fenfu in populo perfidiam inju- 
ftitiamque , in nobilitate faevitiem & faftum , intec facerdo- 
tes torporem , inobedientiam infcitiamque. (0 Nunquam 
quidem in aninium admifi cedere in perpetuum malis , quo- 
ad in malefano grege fpes ulla fuit : at tandem fpe omni de- 
turbatus redire Romam , aeternumque patrias valedicere cum 
animo co.nftitui* Non fine divino confilio adventus tuus ia 
hoc tempus accidit. Tibi nni vindicatas coelo Bohemia^glo- 
ria ^ prsmium fervata funt ,. pofteaquam non alium atque te 
aptiorem judico ^ qui his malis praefentius mederi poflit. 
Tua virtus & nobilitas , Bolesiai Ducis firatris tui poteftas , ^r ^^*^* 
utriusque au(Storitas id fine dubio praeftabunt celeriter , quod>^M»«m ^^, 
tanto muneri impar animus meus tot annorum curfu efieftum^*^'*^ 
dare haud potuit. Tibi enim omnium obedientia litabit , 
tuum fupercilium fratris au£toritate ere6tum refradarios in 
viam coget. Haec cum dixit , epifcopalem virgam & infulaa 
in finum Strachiquatis tradidit, enixe, quod ipfi patriaeque 
bene verteret , precatus , capefieret Pragenfis Ecclefias guber- 
nacula , fuasque non redituri in patriam amplius vices obiret ; 
pollicitus datHrum fe operam in urbe , ut ea Epifcopatus ab- , 
dicatio Pontifici Romano probetur. (^ 

FAXSiy.A)mAL,HAG£C Ss A(U 



^22 Annus ()88* 

' Adverfus ea Strachiquas addu£k) foperGilio epifcopalem 
ferulam humi abjecit cum di6to: Dudum mundaaos honores 
pompasque deferui, & Impar fum oneribus, &c indignus 
Praefulis pra&rogativis* Monachus fum mundo pridem mor-' 
tuus l mortuo mortuos fepelire haud convenit. W Et vero 
j^rotinus exmale fimulato vultu auguratus eft inflatum ani- 
xnum Adalbertus , hascque in eum retorfit verba : Noveris 
frater : quod modo non folum fine macula & crimine , fed 
6tiam cum kude ac merito obtinere tibi fas eft , ambies, qu«B-* 
resque propediem maximo tuo malo. Adalbertus vero fe- 
neque apud Strachiquatem neque populum quidquam^profe- 
ciile intuitus , uti conftituerat , Romam rurfum profe6tus ^ 
propofiti fui jufte fufcepti aftenfum laudemque a fummo Pon- 
tifice meruit. Vix autem patrios lares deferuerat , Boles- 
laus communicato cum facerdotibus primoiibusque confilio' 
Romanum Pontificem , Archipraefulemque Moguntinum ii- 
teris interpellat, feu Adalbertum ad gregem fuum redire 
compellant , feu Fragenfi Ecclefias de alio re6lore provifirm 
maturent. (f) 



A . 



J V 



* « 






AN- 



Bqleslai ir/ 22. 323 

ANNUS JESU CHRISTI 988. 

JOANNIS XV. PAP^ AN. 4. OTTONIS m. 

. ' REG. 6. 

BOLESLAI II. AN. 22. S. ADALBERTI EP. PRAG. 7, 

(a) \ d S. Emmeramum erat hoc tempore Abbas Ramvoldus , cjui cir- 
i\ ca annum 975 e Trevirenfi monafterio Sandti Maximini evo- 
catus fuerat a S. Wolfgango ad -reformandum hoc monafterium , ^puJ MaliH^ 



primusque rurfum Abbas conftitutus , cuin antecelTores Epifcopi K^-f^^f* ^* ^^«- '"'^ 
tisbonenfes limul niunus Abbatis fiiftinuerint , quorum incuria difci-^'^'' * «^^^ 
plina monaftica ifthic peflTum ierat. Mortuus eft llamvoldus centeiia-**''^' ** ^^* 
rius anno looi , titulumque Beati meruit, cujus vitara ex Arnolfo 
primq loco dedit faeculi Vl. Benedidlini Mabillonius» 

r 

(i) Strachiquatera non alium fuilFe a Chriftanno jam multo prius 
oftendimus. Ceterum num hoc ipfo anno adveiitus Strachiquatis Pra- 
gam ftatuendus fit, dubium Hagecio movet Cofmas, qui ait: Sed cunt 
S. Adalbertus jam Roviam iter arrtpere vellet, forte fortuna tempore 
in ipfo Ztrabquas fui Abbatis cum licentia venerat ae Ratisbona poji 
viultos anms vifere patriam dulcem^ &* cognatos ^ atquefratremfuum 
Boemi(2 Ducem. Qluod Annalifta Saxo anno 990 illigavit^ Sed id ad 
anni fequentis finem fpeftare , quo primura Adalbertus Epifcopatuin 
fuum deferuit ibidem oftenfuri furaus , nam tum jam Strachiquatem 
adfuilfe id probat, quodderauraRoraara pro eo redtlcendo legatus mil^ 
fus fueritt 

(r) Verba Cofma» , qu« Hagecius araplificavit, fiint : Cum quo 
( Strachiciunte ) Fir Dei Praful Adalbertus fecretum petiit , £?* cotto^ Cofinas ai mu 
quium tenuit, multa conqueftus de infidelitate £j* nequitia populi 9 dein--^^^^ 
cefta copuJa j ^ fuper tUicita dij/tdia inconftantis conjugii, de inobe^ 
dientia V negligentia cleri , de arrogantia ^ intolerabili potentia Co" 
mitunu 



(d) Laconica magis rurfum verba funt Cofm» : Ad ultimum om^ M 
nem intentionem fui cordis fibi aperuit, quod veUet Romam Apoftolicum 
ionfultum ire, & ad gentem apoftaticam nunquam udiru interb<ec^ 

Ss 2 ^ 



'dom 



3^4 A N N u s 988. 

*^ ad bcec bac addidit : Eft hcne^ inquit^ (juod tufrater nqfceris effeDuciSf 
8r ifujus teme ex Domims &riginem Ducis. Te pkhs ifta mavult dor 
minari , ^ tihi magis oiedire quam mibii hi cqnfilio %f auxilio tuifra" 
tris fuperhos comprimere , neg/igentes arguere , inehedientes corrigere , 
infideles increpare poteris. Tua dignitas , ^ fcientia, tui bahitusfanc- 
timonia multum concordant ad pontificalia regimina. Quod ut fiaty ego 
tihi Dei voluntate &* mea pot^ate concedo , ^ _ut liceat , me vivente 
iftbic Epifcopus utfis, apud Apoftolicum omnihus votis intendam» 

{e) Similia pene refert mox laudatus Cosmas. 

(/) Haec omnik pofterius accidilTe aliisque rerum circumfiantiis 
ex Biograpliis fuo loco referemus. 

PR^^TERMISSA, 

„ .L /^ofmis nofter deauno pr«fente fcribit: ^ftatis fervor immanis 

Menken, %\ ^^ f^^^ cunSfos fruSus confumpfit , ^ mox grandis mortalitas bo^ 
XII p/i^jYj.minum Julfecuta eft. Nec aliud quidpiam ad hittoriam patriaiw perti- 

nens ufpiam reperiraus. Qluandoquidera ver.o gefta S. Adalberti ab an- 

Do 982, quo epifcopale munus fufcepit, notulis chronologicis diftiii- 

£ta nou funt a Biographis, juvat Iiic ex iisdem compendio referreeas 

prsecipuas virtutes & cumprimis mifericordia^ opera zelumque in pa- 

fcendo grege, quae ab Hagecio prsctermilfa comperimus, qu» quidem 

iii qiiinque capita difpefcemus: Opera mifericordisB his verbis cora- 

^/>«4Mtf*i7/. pletlitur prior Biographus: Omni die fefto plurimos pauperes ad miferi^ 

Jic^ V. Btned.cordi<e opera, qua eis necejjaria erant affluente copia miniftrat^ item 

f' 853* quotidiofiis diehus ter quaternos baherefolitus erat, quos in Apoftolici 

nominis bonorem dape^ potu fatiat . . . Iuftraveratcarcerem,^incar- 
cere pofitos , quorum longa feries , ^ infinitum agmen erat. NuUiplus 
nota propria domus, quamfibi erat , quis, quo nomine fcf in quaparte 
cuharet infirmus, aut quot capita rediviva Jdlus vita,, quot fatalis bo- 
ra mitteret leto , quorum omnium poft pia ohjequia , /f feminis tem- 
pus erat, ad campos decurrit , ift fatione peraQa , unde viverent 
propriis manihus fe lahorajfe gaudehat. Singmare mifericordia exern- 
K/Aj). 854«plum eft, quod pagina fequente idem Biographus fubjungit: ./'(j/?C(?jWr 
pktorium cum folrtis orationihus incuharet , quidam pauper , cui nibtl 
prater vitam <f memhra impius latro reliquit , miferis ulu/atihus tem- ^ 

pli 



BOLESLAI If. 22. }2$ 

pli oflia pulfat , quo auiito cufit de er^atis opihus niiUa Ji^effui£ent » CW'^ 
pit curiofius excogitare , quid itli dare poffet : ist cum niM aiiud occur^ 
reret , ingrejfus cubiie , quodfolum bahuit , tulit inde firicum puhinar^ 
cui abfhabens fericum , ptkmas circumquaque per domumre^erfit. De^ 
inde adjacentis mendici clamorem recurrens ^inanem purpuraminrugam 
cons^rcuitf ^ per coeuntium januarum foramina emtttens bot fertiti do^r 
no manum pauperis accumulavit. Cujus furti aulior cum lateret , £5* 
ViUicQ domusjiia prapofitus boc interpueros a&erius inqnirere veUett^ 
probiJ/uit eum 9 dicensi Nequaquam inimicus iomo boc fccit ^ Jed qui 
indigens erat, forfanpro exphnda ncceffitate affuntfit. Mortificatijoni* 
ftudiuai his verbis perfequirur : Raro extra feftttm atiquod vidit eum ' 
meridianus fol manducantem , &* nunquam media nox Jomno indulgen* 
tem. Stat leSus altis plumis \J ojiro rigidus die oculos bominum pa- 
fcens , noffe vero aut babuit frs^trem Gaudentium , nut cc^cum fiatum 
C extra quos Jiio cuhili amiciffima familiaritate jun&os afe tertium, ne^ 
mo quartus recuhuit in una dumo ) iffi vero nuda bumus^ vel leve cili^ 
cium, if lapis pro capitis fujrintac^ilo fomnum dabant. Nunquam fatu-,' 
ro veittre ivit dormitum , &" nondum expleto fopore fttrgit ad folit^e ora^ 
tionis convivia. Corpus vero , &r* corpcris incentiva acerrimis attrir 
verat jejuniis , nec uUi mquam voli^tati aniinum dare yolebat. Parva 

?fuies ^ niitta venia eft deJeQis pedious» Orarionum & meditationvin 
rcquentiam his exprimit : Nunc longis genuum flexionibus orationem JIU. 
pcrtrabit, nunc cegra fujpiria cordis multoflumine rigat» I)e Coptple^ 
torio ufque ad PHmam non exiit fertno dt ore ejus, ^ad iti/iar monafti^ 
cce projefpohis no&urna fllentia Jervat. Pqft primam paftoralibus caufls 
ftudiafua intpendit, drudiens diligenter , quid cunt prtedato paupere pere^ 
grinus , &* vidua ejuhrent, Quando autem exteriore cura vacahat ; uf 
que admiffkcelebrationem Davidicis utitur coUoquiis , bomini non locu^ 
tus cji verhum, quarrtdiu Domittica mettfa itrfulatus adftitit , if fupr$ 
SanSfa San&orum imfttolat angelicum panem^ Poft aut oOera manttum 
lahorat , aut cum caris capeSanisfacr^ kciionis cibaria aeguftat^ His ' 
otiis longum diem , talrhus negotiis tdtam ducere noffem : Hiflhi mores^ 
boc ftuatum , hcec erat meta vivendi. Proventuum fiiorum piiflTifoam par- 
titionem h«nc feciffe memorat; Xes eccleflafticasfuh aqua divi/Sone di^ n^j^^^^^^^ 
ftrihuit in quatuor partes ; Printam partem pro ftecejfartis vel ornatihuf 
Eccleflie , fecundam Canonicbrum cotnmoditatibus adfcripflt , teirtiam ve^ 
ro in agmina pattperum prqflua miferatione expendens. Ultima partis 
fummulam pro futs ufibus fervat. Denique prcdicationis zelo virai- 

tum- 



326 Annus 988i 

Uid.f,i^40 ^tomqw ceteTBXun elogio ftridtitn daudit : Ini^ iac /anffa cptra tiM 

dejierant pluere pr^dicathnit fukrtt verba : nec /ibifolum honus , fed 

cum pluribus oBleftium gaudiorum parttceps ejfe voluit ; JtnguUs. compafr 

fione proximus, £^ pra cunStis in contemplatione fujpenfus : fic altapetens, 

tit proximorum infirma non defpiceret ; . fic infirmis proximorum cqti^ 

gruens y nt alta petere non defijieret^fic difcretionis artem fervare no^ 

^it, ut ejfit in eo ifjufte confulens mifericordia 9 ^ pie fseviens difcipli^ 

na. Ad banc ipfam quoque annorutn periodum fpe£tat, quodCodex 

SuriRJius ex altero fiiographo recitac : ,, S. Adalbercum aliquando Sanc- 

„ timonialis tkmina, quse tempore adolefcentiae fat cognoverat fanc- 

,, tum Epircopum(credo Parthenopoli vidit, cujus fchola adgloriam 

^, Dei talem nutrivit alumnum ) & admirans cur , quas dat licentior se- 

,, tas, a joco, & rifum moventibus verbis adeo Epifcopus juvenis 

5, abfiineret, ait fan£lo viro diverfae mentis faemina. : Alium Adalber- 

^, tum video, cur qui quondam eras homo pulcherrime Istus, nuoe 

,, feverus cs, & inftar Catonis cujusdara rigidus? Nonne cum magi- 

„ fter fcholarum fapientiam do6lurus venit ad noftrum coeuobium^no- 

^, biscum ludendo duxeras totum diem lastum. At ille gravicer fufpir 

y, rans projecit verbum cordis : Vere fcias domina , quiaquidquideJDS^ 

^y modi feci vobiscum jocando , alto & acerbo vulnere nunc anicit ani- 

„ mum meum. „ Atque illud ipfum eft, quod prior Biographu^ A- 

dalbertura Magdeburgo deliciofum militem rediilTe , alterque adeo lafci^ 

vumfuifftf ut bomo incubat terrenis Jeliciis, nimia exaggeratione fcripfe- 

rir. Porro fi conjedlurara capere licet , mox commemoratam fandti- 

monialem haud aliam fuilfe arbitror, quam Elifabetbam de Gluerfurt S» 

Brunonis Prulforum Apoftoli & Martyris ( quique fecjindus Biogra« 

r^Je foflea «^/pixus Sanfilo Adalberto obtigerat ) fororem , Abbatiirara fcilicet fecun- 

Ipr^ttr^msT ^^^ Monafterii S. Georgii. Nam cmn S. Adalbertus in fuo Epifcopa- 

tu nuQum alium Parthenonera, aut moniales habuerit, indubie conji- 
citur illam ex coenobio ifto fuilFe. Fuit autem hsec Elifabeth fumma 
prognata nobilitate Comitujm Gluerfurtenftum , a quibus Comites Mons- 
feldenfes fuam deduxere originem , quam proinde Sandhis Adalberrus 
ifo«/»<ww appellavit , titulo landtimonialibus, prscfertim hoc terapore, 
minime tribui folico* Ula ipfa autem ex Magdeburgenfi coenobio Pra- 
gam translata fuit, ut eani procul dubio jam Magdeburgi noverir San- 
chw Adalbertus. Ab eadem Elifabetha forore fua plnra dein pecu- 
' liarii & fecretiora edodlus eft Sandcus Bruno^ quibus primum Sauc«* 

. . ti 



i . 



tV Adalberd; Biographm itodtem a«3»t illufti!4iit<jii?, Iit fii annuw 
994 dicepiiiSfi . • 



». . . 



• ■ > 




r 



ANNO S 989* 

Strachlquas infiilaniin illlcio tltillatus male teftamciipitiitfr 
tem prodit , ambitiqoe dudum EpiTcopatus tandem non 
obfcura dat indicia , foris quidem alieniffimus ab ejos- 
modi a3fe6tatiqne , reipfa id omni conatu quaerens, " Atque 
ut nibil faciliu^s ^: qUaiii Volentem cogere. : Ita^is . haud mul- 
tum .tergiverfatus populi voluntati ceffit. Ea eft quandoque 
diyini Numinis patientia , ut malevolorum aufibus indulgen- 
ter conniveat , quo fe in profundius prscipitium proruifle 
agQorcant. Ita plane tulit, ut vivente legitimo antiftite per- 
daellis populi fufiragiis Strachiquas ad Epifcopatum Pragen»^^. fj^^S^i 
fem extoUeretur, qui ut inflatum & pridem ea fpe turgidum>;>«wiv^tfa. 
animum celaret, cundlatus primuni, verbisque nonnihil ob-^'"' 
lu6tari vifus, ac fe invitum huc trahi fimulans, ad Archiepi- 
fcopum Moguutinum confecrandus feftinat, ('O Ferunt .A.r». 
chipraefidem muoeribus corruptum negotium accelerafi^ f (^3 
id uti anceps & dubium in medio relinquimus, Illud cer- 
tius eft : Strachiquatem fub ipfis cerimoniarum initiis ii^ 
ter duos ^ifcopos ftantem oeulos non jJraster ftuporeffl^ onir 
xiium torve gyrafle., mox humi ftratum ,a maligno iinritu in- 
ieflum , varieque tortum , nec ante dimifllim , quam infemujB ^&s^«»<r« 
Vofpes infelici corporis domicilio.amdiam ejeciflbt', (^) ({noeM^ttiHS^ 






nufquam auditointerituiDEusmanifeftttmfecit, qoam exe- 
crabile fit (acras & vicarias Dei fedes malis artibus venari , 
quantumque non raro etiam abfentium caufas tueatur , duni 
vivente Adalberto ejus Epifcopatum involari pafliis non eft, 
fed integrum illi ad martyrium ufqe lervaii voluit. C^ 




ANNUS JBSU CHRISTI 989. 

JOANNIS XV. "PAl»^ AN* 5» OTTONIS IIl' 

* REG. 7. 

BOLESLAI II; AN, 23. . S. AD ALBEftTl EK PRAG. fi. 

m 
m 1 < , % 

(a) Urorrum atro carbpne ChriftaDnum Strachiquatem depingit Cprmas, 
1/ cujus verba funt: „ Tunc Ztrahquas fracer Ducis vidcnsEpi- 
,, fcopum quafi jure & regulariter a fua plebe repudiatain tumido fa- 
„ ftu exar(\t in Epifcopatum. Et quta fairile eft volentem cogere , pro- 
„ tinus bunc idiotam & fycophantam populus heqbam in epifcopalem 
„ lecat cathedram* Sic enim i)Eus, fic f^spe permittit . p^r fui prpyi* 
^, dentiam pravorum hominum invalefcere potejntiam , ficut in hac ir«- 
„ regulari ele6Vione judicia prsevaluere Cereris generi. Nam fuit hic* 
/, Ztrahquas vefte compofitus , mente tumidus , a£iibus difiipatus , ocu- 
f,\\s vagus / verbis yanus^ moribus hypocritgi & totius ^rroris man- 
„ diita, atque in omnibu^ operibus malis iniquomm archigeronta# 
„ Phira referre pudet Ztrahquas de Prabfule pfeudo, fufficiantpromul- 
„ tis{Miucft. ,^ £.quibu8Cofmxverbis^ prsfertim aimiSotam, tf in 
enmibus oteribus malis inimorum arcbigerontam Strachiquatem appel« 
let, oppido liquet, Cofmac flliusque. fseculo fbil. XII adhuc incognitum 
foiife ^trachiquatem feu Chriftannum hunc Boleslai Pii filium vitam ali- 
qvm $S. Lttdn^Us^^tv: Wenceslai fcripfiijGb, eam i inquam, Paflioneniy* 
^usim primiis omnium Balbiuus ei tribuit , & fub noraine illius publica- 
▼it. GLuis enim fibi p^rfuadeat Cofmam aufurum fuijre idiotam &ini'' 
fuorum arcbigerantam hunc filium. Boleslai appellare , fi authorem fci- 
vilfet elfe illius vitae» quefprxter morem quidem iftius fascnli} noa 
nediocrl eloquentia ac eruditione, non minori etiam pietate ac cum^ 

pri- 



BOL&SLAI II. 23« 329 

Jirimrs huiniri(|ate fcripta eft.^ An non fe omnium conteniporalieorum 
uorum reprehenfioni temere expofuilTet Cofmas , cum unusqui^que 
facile ex hac vira fummarura calurauiafum reum arguere potuiiret ? 
ftui fadtum dein ? ut tot continuatores ac excerptores Cofmie nun- 
quam illum eain re correxerint^ autfaltem falfum fuiHe infinuaverint» 
auc certe denique eadem hypocrifi Paflionem hanc a Chriftanno fcrip- 
tam f uiife mouuerint ? GLuale quanrumque filentium merito declarat : 
authorem hujus vitse Chriftannum non modo Cofmse , fed & continua** 
toribus illius excerptoribusque penitus fuiffe incognitum. tiluare 
non fatis mirari pollum R. P« Athanafium , cum in eadem vita a fe edi- 
ta pag. 1 1 & feq. contendit vitam hanc non raodo fuilfe Cofmae cogni- 
tam , fed & Cofmam verbis illis expreffis : In Paffionis ejusdem SanQi 
Ftri ( Wenceslai } trifudio , ad eam fe revocaffe ; tripudium enim iU 
lud haud diverfum fuiffe ab hac Paffione a Chriftanno confcripta^ Sed 
utique fi Cofmus hanc ipfam p^ffionem intellexiffet » non foliusSan6ti 
Wenceslai, fed SS.LudmilLe if fVencesIai m/>//^/V/OT appellaffet. Ego 
jam annos abhinc feptemdecim hortatu Excellentiffimi D. Antonii Wo- 
kaun Epifcopi Suffraganei Pragenfis concinnavi opufculum fub titulo : 
Examen Hfftorico - Cbronologico - crittcum : An Cbriftanni de Skala 
Fita feu Paffio SS. LudmiUa &* IVenceslai a Balbino e codice Trelonen^ 
fi primum vulgata verus fincerusque tartus fit Cbrifianni , qui erat 
Boleslai Scevi 0iiis? quod idem Excellentiffimus jam tum fuisfumtibua 
prelo commiffurus erat^ nifi inopina mors eum» cum paucis antedie- 
bus fupremam opells manum impofuiffem, orbi literato ecclefiaeque 
eripuiffet. Cujus opufculi ut Le6lori epitomen quandam ob ocidos 

Eonam , difpefcui illud in XVII capita. Imo expendo indicia , e qui- 
us conjicere fas eft, hanc vitaln Chriftanni de Skala fisu cujuscunque 
Chri(hnni aut Chriftiani effe. U. Inquiro quis Chriftannus iUe fue^ 
rit , & unde nomen forritus ? IIL Probo Chriftannum prorfus eun- 
dem fuiffe quem Strachiquatem Boleslai Saevi filium. IV. Inveftigo 
an Chiiftannus ifte agnomen de Skala feu Scak gefferit^ iUudque ea 
«tate ufitarum fuerit ? V. Compleftor gefla & mortem Chriftanni 
Strachiquatisy quem nequaquam a dsemone fuffocatum, fed peralyli 
leihifera exftinftlum fuiffe probo. VI. Ago de veterum omnium hi- 
ftoricorum fummo filentio , quorum nemo ufpiam ufque ad Balbinutn 
Chri^anno Boteslai Ssevi tilio aliquod opus aut vitam Paffionemve tri- 
buif . VIL^ Oftendo hanc ipfam yitam minime Cofmse , ejus Continua^ 
toribus £xcerptoribus(]ue fuiffe cognitam. VXIL Inquiro an ftylus 
Faks IV. AMMALt Haqec» Tt sta- 



jjo AnNus 989* 

«ati Chriftaiini , & Coenobitis S. Emmerami, e quonxm monafterio 
erat , refpondeat ? IX^ Expendo an fcriptura, orthographia, dialefhis- 
qiie iftius asvi fint ? X. Excutio fpeciofos titulos S. Adalberto aliisque prc- 
ter morem illius fseculi tributos. XL Examino an fimima humilitas, pietas 
& facundia, quam Paflio SS.Ludmills &Wenceslai prefefert, refpondeant 
moribus , do6lrina?, illisque quae veteres nobis de Chriftauno tranfcripfe* 
runt ? XIL Ofteudo enormes illas diras, fcomata & exaggerationes in pa- 
trem Boleslaum Sjevura profufas pugnare cuni filiali obfervaiitia & pietate 
Chriftanni , neque citra fumum vit» periculum ab eo fcribi potuitFe* XIIL 
Deraonftro in hac Paflione complura aetate Chriftanni pofteriora. XIV. Ex- 
hibeo quosque hiftoricos & chronologicos errores,quos \ax quidera fcrip- 
tor cojevus admittere potuit. XV. Sumatim comprehendo diverfa ^ 
dubia & diflicultates. XVL Detego indicia vitiatc Dedicationis huic 
Paflioni pnerailFae, uti & nomhmm ^daJierti atque Cbrijiiani minus 
redte explicatorura^ XVIL Tandem concludo , & manifeftis quibus- 
que indiciis probo : Vitam hapc & Pafljonem non S. Adalberto Epi- 
fcopo Pragenfi , fed Adalberto Wladislai Regis filio Antiftiti Juva- 
vienfi feu Salisburgenfi , qui t^w^X2l fecundi nomen ferebat , fub exi- 
tura fsecuU XI [ fuiire infcriptam & nuncupatam, Oftendo eundem A- 
dalbertum de eodem S. Ludmillas fuilFe rramite , fingularem S. Wen- 
ceslai cuitorem, qui illius feftum in Ecclefiam & dioecefim Salisbur- 
genfem induxit^ Oftendo illius atate vixifle Cbriftannum de Skala 
('quem titulum ipfa vita prsrfefert ) cognatum Adalberti Archiepifcopi 
Juvavienfis, Virum dod^ifliinum &: in hiftoriis noftris crebro cumfum-. 
ma laude comtnemoratum, qui ex Monacho adCancellarii dignitateni 
a Przemislao Ottocaro L Rege noftro evedlus fuit , queraadmodum 
complura per manus ejus data diplomata hodie teftantur. Oftendo ex 
hiftoricis noftris Chriftannum hunc Theobaldorum fenguine , qui agno- 
men d^ Skala fereb&nt , prognatum , ut igitur merito fufpicer indoc- 
tum quempiam fcribam vocibus Ecclefia Dei Juavienfis fubftituifle Pra* 
genfis^ qua una voce cardo omnis vertitur, ut h»c Dedicatio Vita 
pramiffa feu S. Adalbertum Pragenfem Epifcbpum , feu Adalbertum 
Salisbureenfem refpicere pofiit. Poftremum denique oftendo: Vitara 
iftara &rafr]onem ffiquasque Apoftrophes, exaggerationes , expoli- 
tiones amplificationesque excipias} meram compilationem efie ex ve-^ 
tufta illaAnonymi vita S.LudmilIae, ex vita S^ Wenceslai tempore Qttonis 
fcripta , alteraque fuccindta , de qua jam P. III* egimuS , inferta qur- 
^ue efle etiam ad verbum ex Ledtionibus Breviariorum QIomueenii« 

& 



BOLSSLAI IK £2« .-331 

& PrageHfis, eam denique a pofterioribus qaibusque auftam fuilTe, 
quoJ coties repetita chuMn per Jkcu/a y4meTi manitefturareddit. Hanc 
meam tam de vita ipfa quam ejus autliore fenteutiam cum ante com^ 
plures annos pro veteri confuetudine R\ P. Athanafio aperuilFem , 11-. 
mulque eidem ex mox coramemorato opufculo qusedam coram pracle-» 
giilem , ad edendam lianc SS. LudmiUs & Wenceslai vitam fubiro ani** 
mum appulit -, atque ut mihi praeverteret , in eadem paulo poft typis 
excufa vindicias Chriftanno Boleslai Saevi £115 prirais tribus paragra- 
phis fcripfit, quibus ea pauca evertere conatus , quae a me contrx)verti 
audiit. Tantum abeft, ut cura eo hoc inofficiofum ciim amicoagendi 
genus expoftulem, ut eum etiam perquam fecurura vclim a me illi li- 
tem nufquam movendam , pofteaquam pridem cum animo meo ferio 
conftitui hunc ingenii mei partuHk , dumvivam, in lucem emiffuruui 
uuuquam , ut ne novis altercationibus fomitem fubtrudam , iisdemque 
paucillum tempus , quod a curis negotiisque muneris Hiei fupereft hi« 
•ftoricis fludiis , extorqueatur. Hoc folum cpntra afferta illius pag, 9 
«mice monitum cupio: operam perdidille, nec mihi, nec cuiquam^al* 
teri, nifi cerebrum nobis in calcaribus ftt , perfuafurum unquam, uc 
tam atroces exaggeratioues ^ fcommata, & calumnias, quales quautas^ 
que author in Boleslaum Saevum effutit, a Chriftanno filio^profeftas 
credamus. At Cbriftianus monacbus non agit bic perfonam fiiii y Jed bi^ 
ftoriciy mihi opponitur, Igitur veritas hiftorici hiftbriseque peffimutt 
iiifi praefertim lilius tam atrociter in patrem invehatur, tot tautisque 
fcommatibus euraoneret? Nonpotuit isomnem veritateminrecenfen* 
do martyrio S. Wenceslai accurate perfequi , quin patrem fuum perm 
verjiim parricidam^ Tyrannum^ infelicem carnificem^ alterum Cain^ 
crudeliffimum fratrum j boftium feyerijjtmum ^ membrum diaholi &c*cri« 
minatus fuilfet ? Gluem filium effmgemus tam effrontem, tam omnis pie- 
tatis filialis immemorem , ut haec non modo patri improperare , fed eti- 
am pd omnjem pofteritatem tranfcribere aufus fuiiret ? quo animo etiam 
h«c laturus fiuffet vivens Boleslaus pius, patrem fuum tam cpntumelio* 
fa oratione non prster fummam fuam agiiatorumque omnium verecun^ 
diani laceffi audiens, cui feria patris poenitentia, tot nonmodo inreoi 
politicam fed ipfam Chriftianam ^ Ecclefiamque promerita non eranc 
incognita ? Ubi, ubi in hac univerfa vita vel indicium laudis alicujus^ 
ubi vel minima exculpatio incogitantiac, impetus, fragilitatisquehuma* 
i^ , qua errorem patris extenuare non intermififfet filius ? libi author 
ipfe vel veftigittm reliquic alicujus verecuadis^ xnetu^^ aut excufatio; 

Tt 2 jua ^ 



83^ Annus 989* 

nis filialis , quod eum feu veritas feu pietas in patruum fuum $• Wen- 
ceslaiim ad haec fcribenda impulerit? Inter anthropophagos R. P. Atha- 
nafio quserendus erat iftiusmodi filius fine omni fenfu &nguinis reve* 
rentis ac pietatis,non inter principesChrifiianos, ac prsfertimMonachos. 
Gluod alterum adverfus nos telum eft : pagina 6. vocem illam de Scala me- 
taphorice explicandain ait de progenie , utidem quafi fit: Cbriftianus de 
progenie S» LudmiUa. Gluis obfecro veteruni Scalam inhacmetaphorica 
figuificationeadhibuit V ^uod utiqueexeraplisroborandum erat* Septem- 
plicem nobis Du Frefnius fignificationem vocis Scala iuculentis medii levi 
monumentis exponit, pro progenie adhibitam nufpiam invenit, ac proinde 
etiam ignoravit;ignoravit,inquam,cura illo vetuftas. Ceterum maneac 
huic vitae ac Palfioni vetus fuum jpretium , etfi primum fcculi XII. exitu 
concinnata , pauca verba, & illa palFim extra liiftoriam , funt authoris , ex 
vetuftifilmis & quibusque etiam cosevis fontibus haufta , ac congefta eft^ 
cujus teftimoniis ipfe ubique utor. Qluin per rae licet , ac cuique Iib&. 
rum efto , ut fentiat & tueatur partum elfe Chriftiani , qui f uit Boles- 
lai Ssvi filius , ego nec quemquam ab hac opinione deturbabo , nec cuv 
quam pofthac adverfabor, quandoquidem di jficukates nieas ^ quae mihi 
fidem omnem eripiuut^ fat luperque manifeftas reddidi. 

(V) Calumniaeaeft, undeunde demum Hagecius , tacente Cofma, 
cam haufit^ Willigifi virtutem omnes cosevi , poflerioresque celebrant, 
& profedto ex utroque Biographo , quos fuo tempore referemus , te- 
ftatum eft : Wllligifum nullum non movilfe lapidem, tum ut poftre- 
mum rediret S# Adalbertus , tum ut Bohemi eundem reciperent. 

(^c) Haec tragica illa Chriftanni Strachiqiutis hiftoria eft utraque 

tibia tam a HQftris quam exteris decantata , de qua ut critice judicium 

ferre liceat, eam verbis Cofmse enarrare necefliim eft : Fentum erat^ 

inquit, Moguntime fedis ad Epifcopum: ubi pcra&is emnibus , ^ua a^ 

genda erant^ per ordinem j ficut fkri folet poft examinatiohem epifcopa^ 

Jef^i , cioro latamina modulante , dum procumhit fuper tapetia y&cAi^ 

praful infulatus ante altare, ^ pofteum inter duos Stfjfraganeos , qid 

ordinandus erat ^trahquas ^ dum proftemitur in medio {beudira con^ 

"Amali/laSaxo^^^^^) arripitur atroci damonio: ^ quodfervus Dei oHmfibi pradixe'- 

mdan. 595. rat clancwo y palam fit coram clero if omnipopulo. lisdem verbiseam 

£^«f»»x/ifOi.refert Annalifta Saxo, & haud paulo aliter Latomus, non tamen alio 

t^. -^«^fW^^^fonte quara Cofma. Balbinus nofter * univerfam hanc hiftoriam in duu 

^B^nktit^^^^ ^^*' argumento pene uno foloque a filejitio hiftoiicorum Anng^ 



BOLESLAI IT# 22« 333 

liumque MoguntinorumpetitQ, qui rem tantam tam iragkam inpublir 
ca Ecch/ue rmperiiqne luce geftam ignoranint, R. P» AthanaGus in vita 
a fe pubUcata SS. Ludmille & Weuceslai cum.male depi6los Cliriftan- 
iii Strachiquaris mores iplamque hanc fiinefliilimam roortem cum au« 
thore vitx SS. Ludrailla; & Wenceslai (quiBalbino unus idemque erat) 
conciliare haud polFet , eo plane delaplus eft , ut unquam Struchiqua- 
tem aliquem Boleslai Ssevi filium exfiitiire negaverit(utjam alias indi^ 
cavimus ) ac proinde omnia gefta illius » huncque iplum tragicum in« 
teritum labulse condemnaverit » cujus fabellse ut tamen principium ali^»' 
quod caulamque adferret, conatur pag. i6 & feq» leftori perfuadere 
eam ortam elle ex Yolcboldi Epircopi Mi.rneuGs paralyfi^ de qua Dit» 
tnarus L4 hjcc refert: Cum ( Volcholdus)/» Praga ccenam Domini cele^ 
hraretypofteroque die , qua eft Parafeeves cum memoriam Dominica Pafr 
fionis rite perageret , paralyfi percujfus ajportatur. Gkuod R. P. Athanar 
fius fa6h]m fuilfe ait anno 995, lubjungitque hauc fuam crifim; HuncP* ^fhoHajiis 
cafum primitus fenes Bohemi narrarunt juniorihus , ^ bi deinde iterum ^* J'^iJ^^' 
pofteris. Sed quemadmodum iimpidtfflmi fontis aqua, quo longius de-^^!!*'^^^^ 
currunt , eo plus limofitatis contrabunt , ut demum difflmiks Jibi redr ^* * * 
dantur , ita pariter bujus cafus narratio dum per longa tempora , ^ 
plurima ora tranfiret , adeo vitiata , fc^ imaginariis additionibus au&a 
fuit^ ut vix obfcurum veliigiumprinuevaveritatisremanferit* Etpau» 
lo infra : Nentpe in locum f^olcbuldi fuppofitus fuit Stracbkwas , propa^ 
raiytico energumenus , pro confecrato Epifcopo Monacbus in Epifcopum 
inaugurandus. Hem ! quanta confidentia pneter omnem haefitacionen) 
basc commemorentur , ut fi omnium illorum oculatus auritusque teitis 
fuilFet , majoris veritatis certitudinisque fecurmn vix quidem le£lorem 
teddere potuilfet. Sed laborat pluribus vitiis bafis , cuisedificium iducl 
fuperftruere conatus, Primo enim Volcholdi paraly fis ncm accidit Pra- 
-pt anno 995 , aut eodem , quo Strachiquas mortuus • quemadmodum 
R. P. AthanaGus fiatuit ; nam certum eit Egidium Mifnenlem Epiico* - 
pum Volcholdi fucceflbrem jam anno 993 cs^edre Mifnenfis ^c^Iefise 
^raefediife, ut docet Langius. Qluod alterume&i Volcholdus non fuif lanzius im 
lubita morte^ fublatns , quemadmodum de Strachiquate Cofmas omnQ^ Qrim,Gfizah 
«que hiftorici patrii referunt, fed utDitmarus Lc. narrat: In bac infifrfip^ 768 
mitate ufque ad finem bujusvita^ quamvis adtempusconvakfczretyper^ 
manfit. iJnde recentiores quique ei duos, alii plane tres annos infir^ 
mitatis tribuunt« Gluod denique tertium eft ; cafus Strachiquatis non 
iccidic Pcagie ^ fed Moguutias^ ut itaqup animo haud ofiequar , quomo* 

do 



334 ANNtjs, 989* 

clo tam diverlk tempDnitD, eiucumilantiarum, locorumque momenta ^ & 
cumprimis diuturna Volcholdi infirraitas in fubitaneam mortem Strachi.* 
quatis eamque tam tra^cam, uti a noftris defcribitur, tranfire potue- 
rint. Sed quid his tricis aut perpur^tionibus opus eft, AUuci ego , 
& quidem certifHmum hujus hhe\[2^ ^ quod Cbriftannus Stracbiquas adse'- 
iHone fuffocatus creditus haftenus fuerit, principiura oftendam, ofteu- 
dam mquam feu profeflam ex fcribarum ofcitantia aut imperitia, qui 
Cofmam exfcripferunt, feu certe ex pofteriorum ignorantia, quifignU 
ficatiouem vocis damonium , ouara Cofmse aetate habuit , non inteile- 
Xertjnt. Ac proinde ajo : Colmam de Chriftanni Strachiquatis morte 
Veram & finceram hiftoriam transmifilTe , fcilicet eum lethifera para- 
lyfi, quam vulgo hodie fiderationem & apoplexiam dicimus , fubito ex- 
ftiu£lum. Cofmas nufpiam dicit Strachiquatem a dacmonio humi eouC- 
que tortum,dum animam efflalfet, quemadmodum pofterioresid cum 
Hagecio exaggerariint, fed verba ilUus funt: profternitur itilpiedh, ar^ 
ripitur atroci d^emonio , t]uje voces ipfje , acprsefertimadje6livumtf/ro- 
ci, quendam morbum atrocem & fuffocantem, quo arreptus fuit Stra* 
chiquas innuunt, fecus enim prsepofitione a vix abftinere potuiiret Co- 
fmas , arripimur enim atroci mario , contra arripimur feu melius ror- 
ripimur a daemone feu dsemonio. Gluare hoc loco Cofmse emendatior 
reftituenda \eG^oi prqfternitttr inmedio, arripitur atroci demotino^ 
quam peregrinam, medicamque vocem cumignoraret infcitus tranfumr 
tor Cofmje, aut certe fugientes minusque fibi cognitas literas depre- 
henderet, fubftituit fimillimam & fibi notilTimam vocem dcmonio. Per 
Demotinum autem nil aliud intellexit Cofmas , quam atrocem lethife- 
ramque paralyfim , quam Medici fy ncopen lethalem , vulgus fideratio- 
nem & apoplexiam vocant , id enim vox Dcmotinus medio jevo figni^ 
Bi^JFrf^f iV/ficabat, utDu Frefiie in GlolTaf io fuo ait : Z>er/w(?//ff «x , inquit , eftlap^ 
Giojfarto voceyj^^.^ quando quis mortc repentina obruitiir. Idemhabet RochusleBaii- 
Uffmtnms, jj^ j^ Diftiqnariolo' Spagyrico, RoL Johnfon aliique Medici Lexico- 

[raphi* Kifi dicere malimus Cofinam vocem damonio pro demotino 
ejusmodi fyniope lethali adhiBuiire , nam certum eft illius & fequen- 
te fseculo vocem Damoniactis item phrafim aD^ionibus teneri, pro 
|)araly tico , & partlyfi perculfo homine epilepticove acceptam fuilfe. 
Sic enim Gariopontus L i. c. 6^ Eplepfia dua genera fiint : unum eft ^ 
in- quo Juhito cadunt^ nefcientes ^ w contraStionem manuum peduumqne 
patiuntur, ^ cervicis ttemorenu yiliud in qxio fpumant f ^ ftertimt^ 
n^c cofitrabutftur mimkra, cum ceciderint, quos vulgus Damoniacos 

di^ 



i 



BOLESLAI n« * 22« 339 

adt. Et c. 7 de lisdera loquens ait : Qut cum trembre tettus corporif 
tenentur^ a Dtemonibus teneri dicuntur. Hera yera origo fabul» ex 
finif^ra vocis Dajttonii interpretatione orta ! Ceffet proinde jara tragi- 
qus ille Strachiquatis interitus in Annalibus noflris repeti , ceflet Bal- 
biniadrairatio, ceffent etiam R. P. Athanaiii hariolationes de Voicholdi 
par aly fi ad Strachiquatera perperato tradudta. 

{(!) Id totum poft nuirtyrium priraura SaafU Adalber ti accidiffe 
ad annura 997 oftenderaus , quo Stracliiquatis raors cecer^que fuprti 
di£la Ipedlanc. 

PBiiETERMISSA* 

I. TTucufque Boleslaus nofter cura Mifecone Polonorum Duce invio*' 
IJ. latJB amicitiaj vinculo junftus erat , quod deraura praefeute aut 
fuperiore anno penitusdiffolutumeft, quo ferael rupto KOn modo inter 
utrumque Principem atque utriusque fuccefforem , fed&gentemipfani 
atrocifltmxun exariit odium , adeo ut quanquam fubinde nu£tus fedari 
viderentur , tamen ad ikculura ufque fequens pene raediura rautuis beU 
lis vaftationibusque terrarura decertatum fit , qu« utrique genti mulr 
to fanguine fieterunt* Et quidem hoc ipfo anno cruentiffimiiftius belr 
li initiajadta fuiffe brevibus verbis prodit Annalifta Saxo: „ Mileco, /^'««^'(/''» «S»** 
„ inquit^ & Bolizlaus Duces Slavorum magnis inimicitiis inter fe <;on-^***' . 
„ flixerunt. „ Ditmaro pene fimiiia referente : „ Eo tempore ^ifeco '^^' *** 
^ & Bolizlaus inter fe diffonantes raultura fibi invicera nocuerunt. ,/' 
Difftdiorum iftorura, bcllorumque ne verbo quidem feu noftri feu Po* 
loni fcriptorcs meminerunt , ut proinde obfcurum fitquam obregi, cau- 
Ikuique exdrta fint. Reliquit tamen Ditmarus pofteritati luculenta qua&« 
<|use indicia, quibus fi infiftamus» fimulque prioriunannorumnieraofia^ 
in fubfidium vocemus , haud difficulter priucipium & caufara verofi'^ 
millima conje^ra adfequi fas erit* Et quidem retulimus duobus ab- 
hinc annis ex eodem Ditmaro , Annalifta Saxone , & Cofma noftro Mi<^ 
feconem cum Ottone. III. Rege puejro duas expeditiones fuf^epiffcad- 
verfusl Slavos Aquilonares , ac prsefertim Obodritos & Luiticios , quOf 
rum terr^ ab illis expugnaoe , ferro & igna mifenun in modum vaftats 
fuerunt. Jara refricanda memoria, qucS.pridem Parte III noftrorum ^''«'^ ^*^ 
AnnaUum oftendimus: Boleslaum S«vum matrQ Luiticia^ e* hodiernft^'^*^^*4o^ 
Marchia Brandeburgica > fuiffe progenitum \ revocandum item in nie^ j^^t/fM^i ET 



33^ ♦"Annus 989. 

moriain , quod de Drahbmirje fratre Tugumiro BTeveldomm feu Zto- 
doranorum Principe , ac proinde Boleslai Ki avunculo tum eadem 
Parre tum etiam lupra ad an. 945 diximus. Hujus Tugomiri a coni- 
pluribus jam annis in hiftoriis non aropliusfitmentioy ut feu illum mor* 
tuura interea , feu fuperiorum annorum bellis interfe6tum fuilFe fumme 
fit credibile, ac proinde caduca provincia ad proximum agnatum,pro- 
nepocemque ex Ibrore Boleslaum Pium jure hereditario recideric , nifi 
dicere malimus : Drahomiram Boleslai Pii avi&tn quusquas demum ter* 
ras aut potrefliones his regionum confiniis a patre aut matre haeredita* 
te accepiire, quas illa eodem jure ad filium, nepotemque Boleslaum 
Pium tranfcripGt. Has quasquas demum poffefTiones aut terras (quod 
incoljc conimunem caufam cuni Slavis ceteris Aquilonaribus egerint ) 
nupero bello domuit, expugnavit occupavicque Otto cum Mifecone, 
efsque verofimillime Otto Mifeconi in proprietatem concefrif , feu 
certe Mifeco confentiente Octone ditionibus fuis iroperioqne fubjecit, 
GLuod omriino *Boleslai uoflri juflam ultionera non potuit non exafpe- 
rare, ut illenonmodo anno prsefente Mifeconeni bello lacefFiverit ,fed 
etiam anno fequente adverfus Ottonem arma prehenderit. Id rotum» 
quod pracjeci , fat mauifeflum redditur ex iis , quse anno fequente cou- 
tigere , atque a Dirmaro fideliter copiofeque enarrantur, Nam Boles^ 
lai Pii expeditio fequente anno cum auxiliaribus aniicorum fnorum Lui- 
ticiorum copiis in haec regionum confiilia adornata fuit, primum quidem 
adverfus Ottonis exercitum , cum quo jam jam decretoria pugna dirai- 
caturus Boleslaus confilium pacis amore mucavic, ac miciora aioplexus 
id fohirii a Principibus bellicis Octonis^petiit: ut fecum ad Mifeconem 
pergerent , ^ in reftituendis fuiniet rebus fe apud Mifeconem adju" 
varent, inquit Ditmarus. Idipfum dein cura iisdem Octonis Principi- 
bus ad Oderam fluvium veniens per legatum fuum Mifeconi nuncia- 
vit ; ut regnum Jihi ablatum redderet. 6luod regnum feu provincuim 
^ ^^^^'^: bereditariam (quemddraodum vocem hanc DuFrefuius ex Legibus A- 
fpVr^ma *^'] l^^^^annicis & Bajwaricis rite ex{)licat) a Mifecone BolesUo nofbo erep- 
so.i.iJ ' ^tfiXSi ubi quxrara, quam iflhic in hodiernaB Brandebiirgijc regionibus 

apud Helveldos & Luiticos , non invenio. Nam quidquid terrarum 
vi Boleslao ereptum efl , id vix quidem conciguum Bohemi» aut Mo- 
taviae, multo rainus pars aliqua iflarum regionum elfe potuit , fecus 
fequente anno procul dubio iftiiic Boleslai exercitus fuillet confervatu* 
ad ttlteriora Iwi tuendum , feu certe amiJa vindicandum ^ fed cum 

lou- 



BOLESLAl lU 220 337 

loDginqae xn extrema hodiernae fup&rioris Lufatie tradti£hi$ fuerit, & 
diredte quidem adyerfus Ottoois exercitum : id rem mamfefiam red- 
dit, ifthic alicubi fuilfe iitum regnum feu proviuciam hacreditariam Bo« 
leslai Fii a Mifecone ereptam , ad quam viudicaudam Boleslaus feilina*-. 
vity Luiticias(].ue fcederatos fuos & amicos veteres iu armorum focie-. 
tatem excivit. Sed hxc fequentis anni enarratione magis magisque elu- 
cidabuntuf , ut profe^^o quist]ue facile aiTenfurtis fit, nou aliam, atque 
hancy dilTenfionum bellorumque caufam fuiife , nec alio fonte proRuxif'* 
fe, quod poflea Boleslaus confines Bohemise acMoravias Mifexronis ter- 
ras invaferit , ac confequentium annorum curfu vi6lricia fua arma ia 
regiones ultra Oderam & Cracoviam intulerit, qnam quod obftinatio- 
ne quadam Mifeco provinciam illam ablatam reddere nallet« Casterum 
ciim de adno prsfente Ditmarus fcribit^ quod Mifito tf Bolhlmis muU 
ttm Jihi invicem no^uirtnt ^ quas ifta mutua nocumeuca iuertnc, haud 
proditumeft; minus tamen profpera Mifeconem fuilTe fortuna ufum 
eruitur ex auxiliaribus copiis , quas anno fequente a Theophania ma- 
tre & Ttttrice Ottonis Ui. adverfus Boleslaum Ducem Bohemias pe« 
tiit» 

IL Jam . fuperiore anno innnimus, S. Adalbertum Bohemiam nan- 
nifi anno prsefente primum deferuifle , quod quidem certum indubita-» 
tumque yideri debet, cum fequente anno in Coena Domini, quse in 17 
Aprilis inciderat, Romae Monachum jam induerit, quemadmodum taiii .^ ^ 
Clariffimi Viri Bollandiani quam Mabillonius hanc ipGun Chronotaxhn ApriluM^^^ 
rite amplexi funt« Nec enim credibile eft illum anno primum fequen-y^^, y^ ikfuL 
te, ut quidam volunt , hoc iter aufpicatum, cum tam prolixumex Eo^mfknis invitM 
hemia iter Romam, aditus ad fummum Pontificem, facultasab eodem ^« ^^^^^^ 
impetrata fiierofolymam peregrinahdi , iter ad Caffinum montem , in* - 
de Vallilucam , reditus Romam , impetratioque transamdi ad ordinem 
monafticnm^vix quidem in triummenfium fpatium concIudipoiIint,praB«i 
fe^tim cumomnia ifta itinera, nt uterque Biographus teftatur , pedes 
confecerit , & nonnifi unum afinum pro portandis omrihus , ut prior 
dicit, m^catusfit* Ad bunc igitur annum pertinet adventus Strachi- 
quatis Pragam , oblatio eidem &€la Epiicopatus, Pragenfis caeteraque, 
qux amio Tuperiore ex Cofm de ejusdem fimulata tergiverfatione retu- 
hmus, Cautas vero deferti Epifcopatus a S. Adalberto his verbis ex. 
primit prior Biographus: FiJit ergo Epifcopus quia divinis Ugihus ad^MMnm.J^ 
verfitni ire omnihus modis fejiinaverunt , vidit quod ifhduratQ corde tn^^ *««* f? 
rARSlV.ANNAfctHAOBCt Uu Dcm '54* 



338 Annus 989. ♦ ' 

I)eum grandia qua'qUe tf hovafcekra adtmpkre fRedHantur. Vidit 
optimte gubernatioms fruftrari lacertos , plus etiam (^beffe Jibi ^ quam 
populo prodeffe. Defiet ergo peccatum , o amariffimo luSu profequitur 
danma perJtta gentis. Ad ultimum cogitat f^e/ius ejffe relinquere, quam 
in coeco '^ fponte pereunte populo operam perdere , quod maxime de tri^ 
bus caii/is a&um effe dicunt , qui hujus rei ordinem ipfo narrante compe- 
rerunt. Primd icf veluiyriHcfpalis taiifa propter plurer uxores unius 
Vtriyfecunda propter deteftanda conjugia Clericorum, tertia propter 
captivos (y mancipia Cbriftianorum , quos niercator ^daits infelici aU' 
ro emeratf emptosque toi Epifcopus redimerenon potuit. Subjuiigitde^ 
iude autiior S. Adalberti fomniunij quod expergefafto Willico ejus 
pr^poritus de hoc ipfo Chriftiauorum inter Judaeos iniquo raercatu ex- 
plicavit; Alter BiOgraphus prjeter h^is tres caufas eriam quartam-(ub- 
jjUngit: Contradicentem Epifcopum iniquo odio oderant, ^ fub tuteld 
U$d. ff 8<^7. quique fuoruni contra ipfiim majores terrce excitabant. Perfequitur ve- 

ro prior Biographus : Hcecfantfus Epifcopus aqum lance perpendens Sf* 
^ab imo cordis longa fujpiria trabens , amplius ftare timuit , Jicqut confi- 
lio doloris accepto venit Romam , ^ Apoftolicce Sedis Pontificem , quid 
in tanto fuo populique difcrimine agendum foret , gemebundis quafiioni" 

hus inquirit : Ad qua ApoftoHcus : /^//, inquit^ qiiia tefequi no^ 

lunt, fuge , quod nocet. Vpera pretium eft enim, fi cum aliisfruSlum 

facere nonpotes, vel te fpjum non perdas, Qluare in eo conlilio arri- 

pe tibi otia contemplationis , ^Jede inter eos , qui vitam quietam infiu" 

diis dulcibus ^ falubribus.agunt. Hac itaque velut divina refponfione 

animatiis cum ' adfutura Sandorum gaudia qrdenti defiderio anbelaret , 

ftatuit fecum natale fuum folum notioresque populos derelinquere. Vutt 

pro Domino peregre proficifci , cttque velut fub alid fole inopeni ducerefe" 

netiam. # . • l^oft banc fuce mentis deliherationem argentum pauperwus 

large diftribuens epifcopalem cameram evacuavit. Nec dubitare velim 

idipfum praefente adhuc anuo accidiire, quod uterque Biographus deS. 

Adalberto ad Theophaniam Roraac evocato fadlum narrat. Nam cer- 

tum eft Theophaniam jam hoc anno tranfiilFe ad Itali^im, quod Anna- 

-les Hildeshemenfes , Chronographus & Annalifta Saxo iisdem pene 

verbis referunt : Tbeopbanu Imperatrix mater Rsgis Romam perrexit, 

ibique Natalem Domini celehravit, if omnem regionem Regi fuhdidit. 

Non tamen illa eontinuo triennio RomsB perftitit, uti minus re^e fen-. 

*^!ul *^^^^ Eminentiffiraus Baronius, nam fequente anno veris tempore adGer- 

fl^tUh^a. nxaniam rediit, certumque eft Ulam in Majo jam &iffe Magdeburgi^ 

ibi- 



BoLESLAi.n. 22. 339 

ibidemque ad medium pene Julii perftitiire , qiio menfe Mifeco ab ea 
auxiiiares copias adverlus Bolesiaum Pium petiic & impetravit » ut eo 
anno oftenruri fumus» Jam yero rurfum ex priore Biographo audire 
libec^ quse Imperatricis in S. Adalbercum liberalitas fueric, quancus- 
que Viri San6tidivitiarumcomptentus: Erat, inquit, ipjfs diebus Roma Mabitt. dt. U 
Imperatrix augufta Tbeopbania mater ejus^ qui modo regnat^ tertiusP*iSS - 
^ Deo juvante maximus Ottoy cuipia cura circa pauperes cum fumma^ 
tihus viris if bene qu^ierentibus Cbrifluni finceriffima dileQiofuit. Hxc 
comperto , quod gratig orationis exfulans ille C Adalbertus ) ujque jfero^ 
folymam pergere vellet , clam venire iUuwi fecit , ^ argenti tantum » 
quantum juvenis Gaudentius ^frater S, Adalberti) vix levare poffet^ pTO 
viatico accipere fecit. Quod eadem confequentino&epauperibus fidelitir 
divifii 9 atque al uno. denario ( id efl ad imum denanum ) totum expen- 
dens nil fibi retinuit. Gluod omnino vel fine anni hujus , vel iequen^ 
tis primis diebus fa6lum fuilFe rerum ante cucuUum airumtum gefla^um 
combinatio p^fuadet. ^ . 

IIL Huie anno preterea Cofmas haec apponit : Eodem anno co^ j4puiMenken^ 
mttte apparueruntf quos peftilentiafubfecutagrandis hominumist iumen- r»IIij()a777 
torum.,maxinje boum. Sequente anno nu'fum ait; Eclypfis folisfaQa 
eft XII KaL Novembris quinta boradiel^ Jam anua fuperiore 988 re- 
tulimus euiidem annum ab iramani sBftatis fervore, fteriJitate , peftilen- 
tiaque infaraera notatum fuilfe.* Alia vero Chronica vetufla non modo 
prjelentem fed & duos fubfequentes annos a calamirate, quae fruges 
agreftes cumprimis perculit , inaufpicatos lamentantur ; quie annorum 
fibi fuccedentium calamitates procul dubio illi perpetme traditioni apud 
gentem noflram principium dedere, quod poft defertam aS. Adalberto 
Bohemiara, totoque fua abfentiac tempore, regio praeter ; fterilitatem 
diverfis aerumnis quaffata fuerit. Tam Hagecius , quam ceteri pofte- « 
riores pailim calamitatum iftarum caufam in anathema.eccleflafticuai 
rejiciunt, quo S. Adalbertum fub difceifum fuum Bohemiam omuesque 
'Ducatus incolas perculilFe affirmant. 6Luas demum reduce eodem ,be'» 
nedidtionemque e viridi monte fiohemise impei^tieute quafi oculi x^€bx 
evanuillfe aiuuc. Cum anno ruperiore.Reverehililfimi, PeriUuftrisy ac 
Ampliflimi DD. Friderici Abbatis fumma gratia Archivum Brzevno- 
vienfe exfcribendifacultas mihidata eft^ incidi in<pervetuj; membra^ 
naceum docuraentum Bullsc Innocentii IV PapK anno fui Pontificatus 
fecundo, II[ Nonas Decembhs dsytx, qua iUe. Abbati Brevnovienfi po- 

U U 2 V^ 



'34^ Annus 9O9 

teftatera dat vinculum excommunicationis, quod S. Adalbertiis ia-cives 
Prageufes Herilitacis terapore venalem cerevifiam conficieates vibraffe 
perhibebatur, relaxandi. GLus Bulla cum nufquam t^rpis vulgata^ imo 
paucis y quod fcio , ha£lenus cognita fit » eam hic integram apouere 
dignum cenfui, ut demum de re ip(a judicium aliquod ferri poflit. £ft 
iiutem texioris fequentis: 

Innocenttus Epifcopus firvus firvorum Dei : DihSh filio • . • • 
dementi ylbbati de Breuno Ordinis $• BenediQi Pragenfis Dia^tefisfii^ 
hitcm ^ /ipoftoticam henediStontm. E^ parte cariffimi in Cbrtfto fitii 
noftri. . Wenceslai lUuftris Regis Boemia nohis exftitit fiipplicatum, 
itt cum dudum a recolende piemorie Beato Adalherto Pragenfi Epifiop^ 
propter fteriUtatem afficientem tunc nimiumpartes illas excommunicatio^ 
nis finientia in omnes cives Pragenfis venakm conficientes cerevifiam 
prolatafitiffe dicatur y Sf nuncper Dei gratiam magna fit tn partibus 
eisdem annone firtilitas , providere fiper boc mifiricorditer curaremus^ 
Qtio circa difiretioni tue per Apoftolica firripta mandamuSp quatenus^fi 
eft ita^ au&oritate noftra bujusmodi fintentia relaxata civibus ipfis ve^ 
nalem conficiendi cerevifiam^ prafirfim cum midtam^ ficut dicitur^ vi- 
ni penuriam patiantur , licentiam largiaris. Datum Lugdum IIL 
Nonas Dtcemhris Pontificatus noftri anno ficundo. 

S* Ar^ 

Admodum perplexa res videri poteft 1 cur S. Adalbertiis braxa- 
tores Prageu/es ob id , quod venalem confecerint cerevifiam , excom- 
mimicationis fententia ferierit , & cur primum poft xluceutos iexagin- 
ta facile annos Wenceslaus Rex hoc vinculo eos abfolvi petierit % 
Profefto cum ex Bulle hujus contextu manifeftum fitjam Wencesleum 
in petitione faa ( per verbum dicatur ) nonnifi ad rumorem & commu- 
bem famam provocalfe » ac proinde etiam Pontificem fimili conditione 
{quatenuSyfi eft ita^^iAtm petitioni fubfcripfilFe , haud vana argumen- 
tatio deducitur, eandem excommuuicationis memoriam quaqua demum 
traditione ed Prageufes & Weiiceslaum Regem fuiife tradutiam. Gluod 
folmen ecclefiafticum fi revera a S. Adalberto latum fuit , id nonnifi 
fiiperiore aut pr«fente anno accidere potuit , quo fterilitatem tairtam 
«dicavit uon^nodo Cofmas , fed & alii veteres Chronographi* Nec 
id prorfus incredibile videri debet, fi fertailis Boleslaus fuperioreaut 
hoc auBo ad prsevercendiim univecM fami per Ducatum fuum gen^ 

ra- 



BOLESIAI II# 2I4 341 

ratim omnem co£tiiram cerevifije inhibuit > ut ita hordeum triticum^ 
que, hoc potu difperdi folitum, magis neceirario ufui panique ferva* 
rerur. Gluod Principis raandatum fi Pragenfes prjetergreffi fuiit, aut 
fioleslaus transgreirores feu non fatis cohibere potuit^fj^u extremis pcB^ . 
nis fuppUciisque non voluit^ baud incredibile eft eum ad frequentatif^ 
fimum his farculis reraedium, fulmen fcilicet ecclefiafticum recurrifle, * 
San6loque Adalberto perfuafiire , ut in transgreffores cenfuram eccle- 
Cafl:icam ferret. Gluo fortaifis fcrupulo adhuc Wenceslai I, Regis " 
tempore moti quidam Pragenfes braxatores ad relaxationem a fummo 
Pontifice petendam eidem fupplices fa6ti funt, Nam fidem omnem ex- 
cedir : a tempore S»J\daiberti ufqve ad Wenceslaum h per femiter^ 
tium fiiicuUun Prageufes cives nullam venalem cerevifiam conf^ciire# 
Cur autem ea BuUa Abbati Brzevnovienfi, non Epifbopo Pf agenfi iu* 
fcripta fuerit, caul^fadeum amium cum pprtigerimu$ ^ nianifefta red.^ 
detur^ 




I 



ANNUS 990. 

n urbe tum 6rat Adalbertos , cum pro illo in Bohemis 
c(£lum pugnabat, cui quantac curs eflet, etiam illic 
precibus no£turno tempore.vacanti oltendit* Nammo-i^« Rouuim 



nitus a Chrifto,Hungaros , Slavosque Fannonios adiret , inde*'^* 
ad epifcopalem fuam fedem reverteret ; i") quod cum Jo* 
anni hujus nominis XVI aperuiflet , (^) voluntati Dei obfe- 
qui jufliis efl. Nec mora, falutato Romano Pontifice, Abbar> 
tem fuum, fratresque ofculo poftremo amplexus , alpes verfus 
iter direxit. .'Confcenfa Ancons navi Scardoniam primum 
vela fecit, inde pedeAri itinere Modruffiam Croatias cum 
yeniflet, in ejus gentis populos avitac relig^nis pietatem 

qua verbis , qua exemplo vits , tum maxime ( ut Chronica 

Opa: 



J 



342' Anwos 9y 

Opatovicenfia memorant ) miraculis etiam , nufquamque au- 

ditis prodigiis revexit. Bayenus Bulgarorum RexC^^ audita 

fama Viri , videndi ejus defiderio exaf ferat , fed prxtulit 

• Adalbertus Hungarorum Regem , quem in re Chriftiana non- 

Ftr Groatitm nihil vacillare compererat. Reli6ta itaque Modrullia tertio 

rumRegemfeAie Hungariam attigit, moxque Strigonium verfus iter di- 

ctuvtrtit. jigens ifthic Regem , ut anhelarat , reperit , quem ad veram 

pietatem & Cbriftianje virtutis ftudium latinp potiilimum fer- 
mone irfftituit. (^) * 

Hic loci prxterea rogatu cujusdam nobilis & pra^divi- 

tiis Apuli cognoraento Deodati , nuperrime ex Comitatu /uo 

San6):i Severini in Hungariam transgrefli coenobium magnis 

fL^f^','^j^fumtibus ab eo ere6tum confecravit. Inter qua accidit, 

hium Tata. y^ (J^q juvencs iu Hungariam ftudioruni caufa profefti ea lo- 

ca pr^terirent, agnitumque Adalbertum magha cum vene- 
tatione inlutarent. Rogati a Deodato > qui eftent , & 
linde hofpitem noflent^.patria lingua Bohenios fe efle dixe- 
runt , fubdideruntque eadem lingua : .^0 ^Cfl ttdf^ Zitd / 
quod erat dicere : Nofter pater eft» Deodatus ab eo tem- 
pore non aliter hofpitem Epifcopum , quam Tata appellare 
folitus , idemque nomen honoris caufa ccenobio fuo indidit. 
i£/S^'^ Adalbertus vero cum paganis locorum iftorum populis 

Chriftum annunciaifet , plurimosque facro lavacro expiaflet , 
in Bohemiam fe tranftulit , ac Boleslao literas , quas ftbi una 
Pomifex maximus dederat , tradidit , quibus ei piena pote- 
ihs concefla^ monafteria ecclefiasque per Ducatum fuum eri- 
gehdi* i/) 

AN- 



fiOLESLAI n. 23. 34$ 

ANNUS JESU CHRISTI 990. 

JOANNIS XV. PAPiE AN. €. OTTONIS. m. 

BOLESLAI 11, AN. 24. S. ADALBERTI EP.PRAG.9. 

^a) T\e hac vifione Clent Biographi. Vifi^nem illi fadtam de merw 
L/ catu Chriflianorum^ quem Judsei exercebant^ jamaouo fupe^ 

riore retulirans. . * . 

{b) Sedit hoc tnno adhuc Joannes XV , & cathedram Petri ufque 
ad annum 996 obtinuit. 

• ' • ' 

(c) HbhC annorum periodo minime Bayonum aliquem^ fed Samu» 

elem Bulgaris Regera fuiffe ex Cedreno aliisque cognofcimus^ Cete* 
rura qii« Chronica illa Opatovicenfia fint, ad qu» Hagecius provocat, 
nullus fcio. Ea, qu« ab Hieronjano Pezio edita funt, de his altumfu 
lent. Nec vero ullus ex tot S. Adalberti Biographis hucusque amere- 
pertus eft , qui itineris iftius reditusque per Croatiam meminiiret. Qluac-^ 
que ea demura fint Chronica, minime fynchrona vetuftaque efle, tot er^ 
rores Chronologici oftendunt , nec enim illa per tres annys S. Adalber-^ 
ti Rom« commoratio , nec Joannis XVI aut Bayeni Bulgariac Jlegia 
fubleftura nomen cum Bioi^raphorum aliorumque coevorum Hiftorico^ 
rum relatis conciliari polfuut. 

{d) Nolim dubitare S.Adalbertum prster illam primam adHunga-' 
riara profe6lionem , de qua ad annum 984 in Praetermiflis egimus ,crQ^ 
brius ad S. Stephanum Hungarosque invifiife, quod ex* alcero Biogra^ 
pllo non obfcure conjicitur; fed ejusriiodi in Hungariani profedtio praa- 
lente anno minime accidere potuit« cujus initio iter fuum Hierofoly- 
mam aufpicatus, paulo poft dimiifo confilio Romam r^dux monachun 
induit, ac inter monafierii fepta perftitit; Nofter Pater Viftorinus 
huic Hagecii narrationi fequentia non inconcinne fubjicit ; ♦* Non le- 
„ gimus quidem Epifcopatus Pragenfis t^rminos Strigonium ufque uU 
y, tra Wag & Danubium fluviumfuilfe protenfos, Sed cum termiin 
^, ifti a Papa Beuedi6\o, Ottone I, & BolesUo conftituti fuerint ante 
9, S. Stephani , imo & Geize baptifmum , poftea vero S« Adalbertus fui« 
^ Apoftolicis laboribus huoc if fum terranun ambitum Chrifto luprife^ 



344 Annus 990. 

„ cerit, fuaeque dioecefi adjecerit , hinc non prseter fudamentum a Ca- 
,, talogis Strigonieafium Prafiilum pro prirao fedis Epilcopo , imo Ar- 
,, chiepifcopo habetur. ,9 Haftenus nofter P. Viflorinus. Nos vero 
panlo pofterius examinabimus ^ qua veritate S. Adalber to etigm Archi- 
cpifcopi titulus tribuatur, 

{e') Horum narratorum quscdam veftigia funt in Thuroczii fcrip- 

toris Hungari capite lo. Hagecius quidem iu Catalogo Aut^horum An<- 

nalibus fuis prsefflilto Thuroczium non nomiuat» refert tamen quendain 

Tbeobaldnm Fegber Ungarumy quem hiftoricum Hungari» fuilfe cre- 

didit, fed laplus gravimme : Theobaldus Feger enim civis Budenfis 

anno 1488 III Nonas Junii fumtibus fuis Chronicon HungaricumAno- 

nymi, quod illud ipmm Thuroczii eft, Auguftsc Vindelicorum ex^ 

eudi fecit , qu« Thuroczii editio, uti & altera , quae eodem an- 

no fub Anonymi quoque titulo 20 Martii in inclyta terra Moravite 

civitate Brunenfi prodiit, inter primas rarifiimasque artis typographi- 

Cae lucubrationes hodie magno in pretio habetur. Sed ad Thuroczii nar- 

fifuiSchtca^iiurzXz redeamus, qu?e prae Hagecio audire libet : Intravit ergoprimo QHun- 

fter Scrifu g^iumi) Beodatus , de Comitibus S. Severini de Apulia ^ qui fundator 

Hung. T^'i't*^xftitit monafterii de Tata^ parator. Ifte etiam cum S.Adalbert^ 

Pragenfi Epifcopo^ San&um regem Stepbanum baptizavit. Cujus quidem 
monafterii nomen pro eo Tata appellatur , quia cum beatus Rex Stepba^ 
nus ipfius nomen ob reverentiam non exprimeret ,fed eum Tata appeUa^ 
ret f aholitum eft nomen Deodati^ if Tata exftitit vocatus^ undeetiam 
ipfius monafterium taliter eft vocatum* In hac narratione Thuroczii 
(qui afscculo temporibusque iftis aliquanto remotiorfuit) quasdamego 
traditionis reliquias fuperftites remanfiire merito fufpicor, quae fincera 
veritate biftorica profluxere , eas jam ex veterioribus cqjevis in lucem 
aliquani vindicare operae pretium cenfeo. Vix quidem dubium urihi 
videtur Thuroczium per Deodatum fuum, quem ali(er Tatam appella- 
tum fuiiTe ait, S. Adalberti Papatem JRadlam inteUexilfe, qui poftea 
monachus fa6his -^7;^^«/, slavice vero Aftricus di6his fiiit, ita ut 
PapaSy Radla^ DeodatuSf Tata, Anaftafius ^ y^r/V«^j,unusidemque 
prorfus, &unnm idemque nomen mihi videatur viri tantopereinvitaS. 
Adalbeni celebrati, quemque alter Biographus^ri;j/»5r martyris appellat,- 
Radla verum & primigenium nonien illius fuiffe ( quod paflim in Cle- 
ricali adhuc ordine ferebat) eX utroque Biographo difciraus. Pnpatis 
Bomen a S« Adalberto impetravit , qvii' eum a prima fua pueritia habuit 
educatorem^ feu ut Biogcaphui ait p^dagogum morump &" magiftrum 

len-' 



^ BoLESLAi lu 23. 345 

finfuUm^ qui eideni fanflo per binnein poflea vitam non modo domifa- 
miliaris^ fed & icinerum excra PrufRam comes, Sf. pater fpiritualis erat* 
Eam enim fignificationem vox Papas eollcculo habuit, \xt preda^ogum^ J^^^^fi* ^ 
magiftrum f ^ patrem CQmotaret , quse slavice per 7>^a exprimeba*^*^^'"'^* 
tur. Fadlus ille deinde monachus pro folerani OrdinisS. Benedifti mo* 
re, noraen j^naflajii indeptus eft, quod majores noftri sl^ice-^W^ 
reddebant, unde fa6tum, ut idem jam Anaftafius^ jam Aftricus voca* 
retur. Aftricum & AnaftaGum unum eundemque fuiife, extra omne 
dubium eft , nara id omnes hiftorici noftri tam veteres quam recentio- 
res afErmant, idem paflim fentiunt fcriptores Hungarici, uttaceamid 
manifeftum reddi non modo ex Chartuitio primo vetuftifiimo S. Stepha-* 
ni Biographo Hungaro , fed & e diplomatibus , quse fuis locis profere'- 
mu8, Jam ut etiam proben^us Papatem Radlam eundem fiiiire cum A* 
ftrico , luculenter id demonftratur ex fecundo^S. Adalberti Biographa; 
quij habetur in Codice Suriano , ibi enim fub «nnum 993 > quo S. Adal-* 
bertus fecundo deferuit Bohemiam^ jam vocatur Aftricus^ cum fupe- 
rioribus amiis haud aliter atque Papas Radla vocatus fuerit, Scilicet 
eo anno jam Anaftafius feu Aftiicus monafterii Brzevnovieufis ad Pra* 
^am Prior feu Abbas erat , ut ad eum aunum oftendemus. HabemuS 
jam itaque quatuor expedita nomina Radla , Papas , Anaftafius , Aftri* 
cus unius ejusdemque viri educatoris , magiftri patrisque fpiritualis S< 
Adalberti. Reftat ut Tata & Deodaii noraen , quo eum Thurczius 
indigitat, ad eum ipfum fpe£lare probemus: Thuroczius mox laudato 
loco dicit : quod Deodatus feu Tata cum S. Adalberto Pragenfi Epifco* 
po S. Stephanum Regem haptizavit. Idemque fubjungit: quod S. Ste- 
phanus eundem ob reverentiam Tata appellaverit. tiluo Tatc nomi* 
ne quem alium indigitari dicemus, atque Papatem Radlam ? qui cum 
ordiuis Clericalis fuerit, individuusque focius & itinerum S. Adalberti 
comes , procui dubio S. Adalberto in ceremoniis baptifmi Stephani ad* 
ftitit, uc jam ad annum 984 prseoccupavimus , inde in rudi adhucrituum 
Chriftianorum Hungarico populo opinio invaluit, demum in tradi- 
tionem transgrelTa, utTata cum San6to Adalberto Stephanum Regera 
baptizaife creditus fuerit , cum nemo Chriftianorum ignorec baptifmum 
nonnifi ab uno conferri polfe. Idem Radla cum S. Adalberto Papas, 
' feu pater , communi autem & familiari Bphemorum Sla vorumque figni^ 
ficatione Tata appellatus fuerit: inde verofiraillime etiam profeftum, J^'*^''*^'*^ 
quod S. Stephanus eandem appellationem airumpferic, & venerationis^*^^^^ 
ejusmodi caufa illi tribuerit^ quia reipfa eidem quoque fpiritualis Patef^]^^^,^^ 
Pm<s IV, Aknal. Hagbc. Xx fuit^ mtsnHpmif^ 



346 Annus 990, 

fuit, aiit pkne Patrini vices , in defe6itu Chriftianoriim , in baptirmo 
egit^ Profedlo eundeni Papatem Radla non modo frequentem fuilFe 
in Hungaria , fed etiam raagna au6loritate & gratia plurimum valui lle a|)ud 
Geizam S. Stephani patrem, ex altero Biographo S. Adalberti manifeftum 
fit;'nam S, Adalbertus ad PrulFos tranfiturus adhucex Polonia maxime ur- 
gentes ad Geizam dedit literas , qiiibus petiit ut fuum Papatera Radlaa 
fe dimitteret , fibique Miffionis fuac Apoftolicic focium fieri pateretur. 
Idem Pvadla poftea Mouachus fa6lus , Epifcopusque Colocenfis a S. StQ- 
phano Gonftitus, Romam pro irapetranda regis^ corona niilTus eft. Ut 
planc teftatum tiat, himc Tata vix quidera alium fuilfe a Papate Radlt 
feu Anaftafio. Necobftat quod Bonfinius vocem Tata Italicam, Ritius 
Hungaricam dicat, qua utraque gens patrem indicet, quam eandem 
T)u fl-fyfi/ttxvocem etiam Du Frefnius <apud Grsecos pro nutritiQ if paJagogo ac- 
inGlojfrr.voce ceptam fuilfe oftendit. At certe per antonomaCam hoc scvo uemini trv 
Tata. buta legitur, quam Radl» toties commemorato , ut taceam necabipfis 

peritioribus rei Grammatic» Hungaris pro primigenia voce patria agna- 

fci , quara potius a Slavis adoptatam credunt. Apud nos autem S\a- 

vosque oranes vox Jicc oliifl hodieque figoificationem iftam femper re* 

Lucius de reMxmt, Sic Lucius ex Diplojnatibus oftcndit, veteribus Croatis Dalma- 

fno Duh/mi<e tis()ue Dad Seniorem , avumque fignificaire , fic apud nos hodie non 

y Crotfwtf /.2 j^Qclo pater venerationis caufa a filiis appellatur Tata, fed & rudispo- 

^* '5* pulus paflim venerabiles Senes, Patres fuos Spirituales ac ConfeQarias 

eadeni appellatione, aut plane diminutivo Taticzek inipertit. Jam ut 
ad poftrennim Deodati^ nomen a Thuroczio proditum veniamus , etiam 
iftucl Papati Radl» non repugnat. Coiimunis eft Geographorum om- 
nium perfuafio, quodipfum paffim Lexica Geographica docent^^eodem 
loco, quo fuprafatum monafterium Tata conditum fuit, antiquitus & 
Romanorum teniporibus ftetilfe urbem quandam nomine Tbeodatam , 
quam Ifthuamfius alii(]ue magnam & celebrem urbem fuilfe pnedicant. 
Gluid mirum fi hiftoriarum veterum rudis Thuroczii «tas nomen vetus 
urbis ad ipfum Tatam monafterii ifthic pofl:erius excitati conditorera 
' deflexit, atque ex Theodata Deodatum feu Theodatum eifmxit. Iftius- 
modi ety.moJogic» argutiunculje haud infrequentes funt in hiftoriisfe- 
quiorum fseculorum, guemadmodum vel id jam cxebro totexemplisHa- 
gecii noftri teftatum tecimus. £x quibus jam non levis nrgumentatio 
deducitur, Tatamillum feu Deodatum Thuroczii vix quidem aliumfuif- 
fe a Papate Radla feu AnaftaCo poftea Colocenfi Epifcopo. Nec vero 
Hagecii Chronologise repugnat, ut pra:fente anno initia monafteriidi* 

ai 



t 



BOLESLAI 11« 22* 347 

Gi Tata defigancur. Naoi uti in PnetermifTis paulo infra ofiendemuSt 
hoc ipfo anno Papas Radla Roius S. Adalbertum monaftice vits iufli* 
tutum amplexum defeniit , rediitque ex Italia. Gluidfi ille ipfe efl, 
qui confcenfa Ancons navi per Croatiam ad Hungarorum Regem tran« 
fiit ? quid fi Papati Radl« jtrvo Martyrrs ipfe Martyr San6)usque A- 
dalbertus perperani fubftitutus? CerteRadla, non StAdalbertus^ Tatse 
feu Papatis nomen ferebat. Ipfe enim S. Adalbertus ad Geizam Him^ 
garorum Ducem de eodem Kadla fcribeus ait : Papatem ( id eft Tata )Apfid MahiH. 
fropter Deum ad me mitte eum. Idem Radla cum praefente gnno SJ^<^- ^* Bemd. 
Adalbertum ad montem Cafrinum & Valelucam in y^ir//a«i ufque conu-P* 8^ 
tatus fuerit» ac inde per Romam in Hungariam advenerit» an nonfor^ 
tafTis hinc quoque illae traditionis Thuroczianae reliquias exorts ^ quod 
eum ex Apulia adveniire fcripferit , fed nefcio fimtil quem uxora^ 
tum S. Severini Comitem commentus fit« Sane tot tamque diyerlkj 
use a variis hiftoricis proferuntur^ hac via optime conciliari pofTunt^ 
exBiographis S« Adalberti aliisque veteribus in magnam lucempra&* 
ter omnem vim hifloris aut Chronologise illatam vindicantur. Sed uc 
reliqua de eodem Tata a Thuroczio prodita profequamur : Fuit Papas 
Radla adhuc anno prsfente , quo S. Adalbertum Romse deferuit , ordine 
Clericus ( id efl ordinis ecclefitdlici , nec dubitare licet jam presby te- 
rum fuiffe) ut prorfum non repugnet eum fundatoretn ^ paratoremDuFtifnhisim 
(idefl exornatorem)/«j^ monafterii de Tata^ quemadmodum Thuro- G/ojj&r. vqu 
czius loquitur. Id enim fen ex patrimonio fuo, feuex coHedlis in do-f''^'»'*^''» 
mo ditifnmi Slawnici patris S» Adalberti opibus^ feu denique ex donis 
& prsemiis tam a S» Adalberto» quam Geiza uxoreque illius obtentis 
prtefhre potuit. Ceterum Bonfiniushoc raonaflerium Tata haud i^xo^^fi^'^^* 
cul Danubio abfiuiTe^ nomenque vetns cum adjacente villaaevofuore- • •^*'*^**' 
tinuiire fcribit » quo loco poflea Mathias Corvinus regiam magnificam 
cum vivariis & lacu exfbruxit. Hodie vero ( uti ad me Vir amicifli- 
mns mihi R. P. Norbertus Ordinis noflri fuperior Vefzprimienfis per* 
fcripfit) hic loci nec monaflerium^ nec titulus quidem Superftes Abba- 
tialis dignitatis « fed SS. Petri & Pauli Praepofitura ^ quam tenet Pa^ 
rochus amplo nomine^ fed vix uUis ^uidera redditibus. Hortus fon«. 
tibus irriguus veteris monafterii non ita pridem cefTit Celfiffims E^z^ 
terhafianz Familie gratia^ Scholis Piis > quo loco eorundem Principum 
mumficentift nunc fUmtuofum CoUegium Ordinis noftri aflurgiL 

XX 2 C/) 



348 Annus 990. 

(/) Meminit prsterea Cofnias quarundara literarum Apoltolica- 

Cofmasad an.nwm, quas Privihgium Epifcopatus Pragenfis appellat, in eoque ait 

999 i' itp i9fieri mentionem terminorum, quoufque Boleslaus Pins ferro Ducatum 

fuum dilataverat. At literas ejusmodi Pontificias, quales hic Hage- 

cius perhibet, unquam exftiriire multum dubito, nam Papae auftorita- 

te vix quidem opus fuit Principibus ad condendas Ecclelias & monafte- 

ria; quamquam mosftierit perpemus, ut Ecclefiarum Reftores &Mo- 

nachi fundatiomim donationumque confirmatioiiem a fede Apoftolica 

expetere fint foliti^ Iftud vero ex pofleriorum temporum hifloriapa- 

tria cognofciraus circa Religioforum introdu6lionem , novorum mona- 

Jleriorum ered^ionein aut perrautationem obfervatum fuilfe , quodEpi- 

fcopi noftri Oucum Regumque indulgentia plenam integramque au6tOr 

ritatem habuerint , adeo ut ab eorum folo arbitrio dependerit novos 

ordines in Ducatum fufcipere , aut prifcis religiofis felToribus conden- 

dorum novorum monafteriorum & Collegiorum facultatem imperti- 

ri. Hujusce rei adbuc recentiffima exempla fuperfunt ex fuperiore 

{kfculo Eminentiffimi Cardinalis & Archiepifcopi rragenfis Comitis ab 

Harrach. 



PRiETERMISSA. 

L Tam fuperiore anno infinuavimus > gravius hoc anno Meficonem 

\ inter & Boleslaum exarfiife bellum, quod Annales Hildeshemen- 

fes, Chronographus, & Annalifta Saxo confirmant;, iocupletiffimeau- 

D/Viff«r»W* 4 tem Ditmarus defcripfit, cujusjam verbisutilibet: Bolizlaus iMiticios^ 

t* i^9^^ M*fuis parentihus Is" fibifemper fideles ^ in auxiUum fuum vocat : Mifeco 

autem pradiQ^ Imperatrtcis ( Theophanix ) adjutorium pqftuLit , qua 

cum tunc in Magdeburg fuijjet , Gifilerum ejusdem ArcBiepifcopum , 

Comitesque bos : Ekkibardum , ^ Eficonem , Binizonem cum patre meo , 

^ ejus aquivoco Brunone, Deudonep ceterisque compluribus eo mifit. 

Qui proficifcentes vix^ tum quatuor Itgionibus ad pagum Selpuli di£Ium 

venerunt , acjuxta unam paludem , Jupra quam pons longus porrigitur, 

1 confederunt. Et ecce rn noQis filentio unus exfociis IVillonis , quipridie 

ud perfpiciendum /uimet pradium prteeedens a Bobemis captusp evadens 

periculum imminens , Binizoni indixit Comiti. Tunc nojiri ejus admo^ 

nitione celeriter furgentesfe praparaM , ^ in ipfo jam venientis aurora 

crepufculo miffam audiunt y quidamftando^ ^ alii fuper equos fedendo f 

^ in ortufolis exeunt e caftris foUiciti de eventufuturi certaminis. Tunc 

B^ 



BOLESLAI 11« £3« 349 

Bolizlaus cumfuis vehit turmatim IIL IJus yulii, ^ utrinfue nuncH 
viittuntur^ ^ ex parte Bolizhi quiJam mHes Flopan nomines a(f 
perjpiciendum agmen nojirorum accejffit , £^ reverfus inde interroga^ 
tur a Domino : qualis ejffet exercitus bic , fi cum eodem potuiJ[et pugna^ 
re, an non ? Hortabantnr enim bunc fatellites fui , ut nuUum de mjiris 
vivumjin^ret ahire^ A quo ( Flopano )7f!r ei redi&um : ** Exercitus brc 
„ quantitate parvus : qua/itate fua optimus , if omnis eji ferreus pu^ 
„ gnate cum eb tibi potis eji : fedji tibi bodie vi&oria evenit, Jic prQ-^ 
„ Jierneris , utfugiendo Mifeconem inimicum tunc continuo perfequen-t 
„ tem vix aut nequaquam evadas , £/ Saxones tibi bojles in perpetuum 
,, acquiras : Ji au(em viSlus fueris , finis eji de temetipfo 9^ de osuni re^* 
^, gno ad te pertinenti : non enim remanet j^es uUa rejijiendi inimico te 
„ undiquefecus vaUanfu „ Talibus aUoquiis furor iUius fedatur ,^ pa- 
cefaQa Principes nojlros aUoquitur ( Bonzlaus ) ut qui contra eupi buf 
venirentf cum eo ad Mifeconem pergere, &* in rejittuendis fuimet relus 
Ji apud Mifeconem adjuvare voluijfent. Glua? yerofimilima caufa fuerit 
belli Mifeconem inrer & Boleslaum exorti,&qu£ terrc illte fuerint , quas 
fibi reftitui peciitBoleslaus^jam anno fuperiore prseoccupavimus. Selpuli 
autem pagus, quo uterque exercitus convenerat, erat pagus Slavicus 
interjluvios Ntfam ( fcilicet fuperiorem illum in liodiernaLufatia ) £?* Q^etT 
fam Soram vel Zaram ^ Garliciumy uti Abbas Gotvicenfis definit, 
quo loco & iHum in Tabula noftra Geographica medii «vi Parte U, 
confignavimus, Sed audire juvat profequentem Ditmarum , quidve Mi»- 
feco aci oblatas pacis conditiones refpoDderit : ,Hoc laudabant , inquit , 
nojiriy ^ Qijilerus Arcbiprteful cumEkkibardo ^Eficone ^^ BinizcneCo-r 
mitibus proficifcebatur cum ,eo ( Boleslao ) ceteris omnibus dcpium cufu 
pace revertentihus. yidvefperafcente jam die bis omnibus armafumun^ 
tur , Cj' mox cum juramento Jirmatis redduntur. Fienit Bolizlaus cim 
nojiris ad Oderam^ ad Mejiconem nuntius mittitur y qui diceret: ^^ fe 
,. in poteftate fua ^tixiliatores fuosXioW. Principes Tneophaniae^ bave^ 
re , Ji regnum fihi ahlatum redaeret , bos incolupies ahire pervittteretf, 
Jin autemt omnesperdcret* „ Sed Mifeco bis, talibus refpondit : *' ft 
voluijfet jRex (Otto),y«o/(Principes ) acquireret falvos , aut tilcijci 
„ perditos faceret i etji boc non Jieret , quod propter eos nil cmnino per^ 
„ dere voluiffet. „ Hoc- Bolizlaus ut accepit Jalvis omnihus noflris , qua* 
cunque potuit ex locis circumjacentihus pr^aatur , ac incendit. Inde 
reverfus urhem unam pomine pqffedit, & banc cum Doviino ejus,urha^ 
nis nil repugnantihus acqui/ivitf eundemque Luiticii ad decoUapdum 

de^ 



99 

99 

9» 



/ 



i 

330 Akkus 990. 

Je<fit; Nec mora : bac hqftia ante urbem offeriur , £?* de revet^one ah 
omnitus traSfatur* NuUum dubium eil Ditmarum urbem illam nomine 
fetuliiFd^ cum dicat: urbem unamnoniine^ qu£ hodie inomnibus illius 
exemplaribus delideratur,eaque nequidem apud Amialiflam Saxonem 
JfutlMetiken, ^xprelFa legitur ; at confervavit nomen illius Cofma: codex Dresdenfis, 
rjii*;)a777Cujus ad pi-aefentem annum yerba funt: Item eodem anno Nemci perdi^ 

ia , id eft capta aut vaftata cft, Eft autemi ui*bs Nemci civitas hodier- 

1l2i Nimptfcl) in SileCa in Ducatu Briegenfi inter Reichenbach &Strelen 

t 'veterioribus facpe commemorata. In vita S. Ottonis Epifcopi Baben- 

FiVa5.0/ro^«l>ergenfis vocatur: Nemetia urh Ducis Polonorum. Dirmarus de ex* 

'/.2.f.8*p.654.peditione Saxonum in Silefia hodierna loquens, ait : ' //^^(f ( ex urbe 

Ditmartis L 7 Glogua ) ekQas ah exercitu valido XIL legiones ad urhem , ep quod a 

t^^^^ noftris olim Jit cdndita, Nemetzi di&am , pnemifit ^ pqfita autem eft 

r ^ ^^^ ^^ P^g^ ^ii^^fi- Abbas Gotvicenfis linguae Slavica minus gnarus 

ctnApn 11%^'^^ \ivsiz locum Ditmari commentans ait : Nomen Nemetzi fortita fuit 

baud duhie ah anti^uis Nemetihus ad Rhenum , prout FreJberus in Orig. 
Pa/at. cum Crufio tn Annah Suev. non improhahiliter animadvertit. 
Sfed indubiumeft, urbem hanc, quc colonia Germanorum fuit, noraen 
iftud a Slavis undequaque circumfufis accepiOe , quibus cum communi 
fignificatione Germanus 5iemec Niemetz vocetur , ad indicandum, urbem 
locumque Germanum eire,D^emci appellarunt^ E quibus inrelligimus, 
quoufque Boleskus prafente auno vaftando & incendendo omnia per* 
Vaferit, fcilicet a Ducatu hodierno Glog;ovienfi, qui adverfam partem 
tenet pago Selpuli , ufque ad Ducatum Briegenfem , adeoque omnes 
eas Cisoderanas Silefias plagas ; annis fequentibus etiam vi6iricibus ar- 
mis traus Oderam, & in Cracovienfem provinciam translatis^ Ve- 
rum, qu:e porjo Ditmarus fubjungit, quibusque narrationem iftamab- 
folvit, perfequanmr: ut, quanta Boleskus fidei fuerit integritate , co- 
gnofcamus. Tunc (ait Ditmarus) Bolizlaus fciens noftros ex parte Lui^ 
ticiortipi incolumes non pojfe domum fine eo pervenire, craflino die di- 
mifit eos crepufculo, ut admoniti fiieranc, multum properantes. Qj/oJ 
' ut pnediQi hoftes {Lvkicii )cunjpererunt,pone fequi maxima eleQorum 
multitudine mox nitehahtur» Quos Bolizlaus vix compefcuit talibus. 
•* Vos^ qui in meum iuc veniftis auxilium, videtCy ut boc perficiatis 
f^ honump quod incepiftis , pro certo fcientes, quod ios, quos in fidem 
>, f^fcepi meam, ^ in hona pace dimifi, vitafuperftite mea ^ nuUum bo*- 
' %9 die patior perpeii malum. Noneft nohis ionor^ nec confiliuniy bac-- 
»1 tenus amicos famili4sref not nuac e;fficerc manifeftos boftes. Scio ma^ 

„ gnam 



B01.ESLAUS IT. i23# gfl 

,, gnam wter vos effe intmicitiam , &' banc ulcifci eveniunt voiis tetn^ 
„ pora bis multo apticra.,, His Sedati eloquiis Luitici, d(iOS ah eo ibi^ 
iiem dies detenti^ ^ tunc invicemfalufantes^ antiquumque fadus reno^ 
vantes difceffcrunt , 6^ tunc iUi infideles , qui noftros injequerentur, quia 
pauci erant , ducentos milites elegerunt : Quod noftris mox a quodam 
ttudonis Comitis fateUiSe intimatum. Unae in ipfa accelerantes bora^ 
Domina gratias , ad Magdehirg incoltmes pervenerunt, kejVihusff in 
vanumfic lahorantihus. Id ut primitus audivit , profperitati eorum ar^ 
rifit hnperatrix^ Ceterum epdem etiam anno bellum quodpiani fpil% 
Henrico Bojonim Duci cum Huugaris , ex quibusdamt Annalibus inr 
editis refert Brunneru^: " Anno nongeutcfirao npnagefimo Henricum^']^»?^?»!»/*»- 



9> 



Bojum de Ungaris triumphaife Annales ineditt accurati fcriptoris '^^^' ^^^^^^ 
„ teftautur, nullp tamen beUi fufcepti copIUip, aut geft; ordiiie ex- *'''* ^* 
„ pUcatQ, 

II. Anno fbperiore exBiographis oflendimus, 5. Adalbertumirer 
Hierofolymam meditatum ; jam quje in hac peregrinatione evenerint , 
ex iisdera referamus ; " Pueris ( inquit prior Biojraphus ) remiffis in Apui MahHi. 
„ patriam mutat hahitum , & afinum pro pprtandii oneribus raercatus,y2pc, r Bf«f A 
„ cura tribus numero fratribus fandlum iter affumfit. Habens itaque/»'85^t. 
„ animum Jerofolymis fepulcrum Domini invifere, venit ad montem 
„ Caffinum, incujus cacumipe raonafteriym fedet, quod hoc in loco 
„ primus conftruere coepit beatifliraus Pater, Monachorum flos&glor 
„ ria , BenediiSlus. , ^ * Hic tum licet ngnitus non fuilfet , ramen Do- 
„ mino, quod futurum erat, providcnte, honorifice hofpitio fufcep- 
„ tus eft. Poft paucos aiuera dies cum iter caeptum agerp vellet , ac-^ 
„ ceffit ad eum illius loci Abbas, & cura ipfo admodum illuftres viri 
„ b?Ec confiUa velut a divina arce ferentes: Via,iuquiunt,quarabear 
„ titudinis acquirendae cayla coepifti, longe eftaxeftavia, & ab illa, 
„ qu« ducit advitam. PerplexitjUibus quippe fugacis fieculi carere 
„ magnanimi eft, fed quotidi? loca jiova mutare minus lauda|)ile eft, 
&c* . • • Gluod confilium proyidus heros non fecus quam diyini' 
tus datum accipiens, ibi finera laboi-is & cetera errabunda: vpga- 
„ tionis ponere cogitavit. H«c epcogitante fruftratur eum. Deus. ^lam 
„ cum ibi raonaftica lege vivere vellet, cumque omnino ufque ad 
„ maximum omnes hoc libentiflime vellent , repente attonitas terribile 
„ verbum transuerberat aurei. Et bonum eft/inqwiunt, ut ftes no- 
„ biscuin . . . Noftras quoque ecclefias novo opere conftru6ta3 , cum 

.. fis 






gS^ Aknus 990» 

^; fis EpifcopUs» l^acrare potes« Gluo audito ille herosjam dudumiii'^ 

,, tra fe turbatus haec ita diftante reddidit: Utrum mc hominem vel 

^, aiinum putatis , ut cum amota filiorum cura Epifcopus eife defide- 

>, refti , nunc fub nortine Epifcopi veftras domos confecrarem ? „ 

Tres fratres, quos S. Adalbertus comites viae aiFumferat^erant: Gau^ 

dentius germanus carne & fpiritu frater S. Adalberti, ut eum paulo iU'- 

fra idem fiiographus appellat , alter erat fViUico Prxpofitus Eccfefi» 

Pragenfis, tertius Papas Radky dequo copiofefupra egimus* Abbaa^ 

vero CaflinenQs erat Mitnfo^ qui Aligerno anno 986 deraortuo fuc- 

ceflit, de quo pluribus agunt Mabillonius &Baronius. Perfequitur 

Biographus gefta S. Adalberti : Nec mora, ivit ( Adalbertus) deorfum 

per montis convexa , &* quajidiiorum dierum itinere aBo ad magnum vi^ 

rum Nilum perrexit , cujus nohile meritum in monafiico ordine veluf no^ 

vus Lucifer in tetbereo axe refulget. Sub quo etiam Duce difcipulorum 

plurima manus fecunduni Regulam San^i Patris noftri Bqfilii militarunt. 

Hac fama duEtus aggrediturfan6fum fenem , £?* provolutus genibus diu 

profudit lacrymaSf quarens ab iOo rejponfa if amica folatia. Quemin- 

tuftus domnus Ahbas Nilus , cujus metiti in confpe&u Doniini, viveret , 

jam in primofermow cognovit, qui if ufque bodie ita amore Cbrifti 

..Apni ^^^"ferventem non meminit fe vidifft aliquem juvenem. ** Et recepiffem te^ 

BarlniuAiaL^' ^/?^«//V, dulcis nate , nift bdec fufceptio miii meisque nocitura , tibita- 

§ccL ad an.^9^ f9 ^^^^ minime effit profutura. Etenim ut iftebabitus , ^ harbcepiiite^ 

^ li^fiq- 9^ ftantur f non indigena^ fkd bomo Gracus fwn^ terraautem quantu^ 

„ lacunque ^, quam ego if mei mecum incolunt, ittorum (^ Caflineli- 
„ fium ) quos tu benefugis, fropria eft. Sedfi quod Deo volentenimis 
„ velUm , una nobiscum cobahitaveris ^ toUunt i/li, quce fua funt , ego 
*,. cum caris fiUis expeUor totus , tu de incerta replus incertus ens^ 
„ Quin imo accipe Patris confiHum , &r unde digrejfus es , repete urbem 
,, Romamy quo cum Angeh bono te ducente perveneris^ doniinum Ab-^ 
„ batem Leonem nobis amiciffimum ex nofira omniumque perfonafaluteSy 
„ atque epifiolam nofiramferas in bac verba: ut apudje (quodplus va^ 
p^ Io)retineat, aut fi ei^difiicile apparet , ad AhhatemSanBiSnhamea 
,, vice commendet. „ Hac fpe confirmatus regreditur ad Sacratam ar- 
cem urbium dominaniy &^ caput mundi Romam* Monafterium illud cui 
praefuit Nilus nomine^W/or (fed magni nominis Hegumenusmc^XiMM^'' 
billonius ) erat Vallelucium feu Vallimca , quo loco is conceflione Ab- 
batis Caflinenfis monafterium ordinis S. fiafilii tenuit , quod prius omnino 

tenue 



>9 
f9 



BOLESLAI II. 24* 353 , 

tenue erat^ fed pofteafortunislraultum au6lum eft, quod Nilo caufe 
dein fuit , ut id defer uerit. De Nili ortu , itineribus , geftisque praeter 
Mabillonium locupletiiFirne agit Baronius ad annos 976. 80. 91* ^\q6. 
Jam vero quid S. Adalbertus Romie egerit, ex eodem Biographo auoia- 
mus ; *' iiide cui monafterio Abbas Leo prjefuilfet , diligenter inquirens, /fpud MabiJi^ 
ad SanQorum limina Bonifacii & Alexii monftrante populo perduc-^. /./>. 85* 
tus eft. Poft(][uam ingrelFus eft^ & cum Abbate copia datur fandi^ 
obtulit falutationem & literas , quds miferat Abbas Nilus. Gluibus 
perledUs ut ex longo ufu fpiritum probare do6lus erat , prius^uam 
., recepillet illum, arguta arte cun6la explolrat. Primum mcepitin*. . 
„ dignationem fimulare &c. Juftum vero ac tenacem propofiti virum 
,, nec dura hominis refponfiofrangere valuit, nec yenienrium tenta* 
tionum minae a femel arrepta voluntate revocare potuerunt. Abbas 
vero Leo ubi non fohim avertere a fuo propofito , fed etiam dira 

Ersdicaudo plus accendere poterat , accepturum fe fore iUum poU 
cetur« Statuit autem domnum Apoftolicum cum humiliato Anti« 
ftite prius convenire , ut quidquid agendum foret , tanti Patris fen- 
tentia , fuorumque Cardinalium confilia deliberarent. Poft haec rite 
fy peradlis omnibus , qua die Dominus difcipulorum fuorum pedes la- 
,^ vit^ ac linteo exterfit, monachalem habitum San£tus ille £pifco« 
„ pus accepit. „ Id quidem pracfente anno 17 Aprilis C in quam| Coe- 
na Domini incidit^ in monafterio SS. Bonifacii & Albxii ia£tum eft , de 
quo monafterio jam in Hagecium commentantes ad annum 974 plura 
praeoccupavimus. Annum non modo Cofmas , fed etiam Annalifta Sa^ Cofmat ^ 
xo cercum indubitatumque reliquerunc, nec enim temporum rerum^^M/i^tf&x* 
que geftarum combinatio alium fuftinet. In eo tamen uterque hallu-^**«» 
cinatus, cum fcribit id infcio AhhaU faftum fuiffe; fuperiora verba 
Biagraplii tura vivencis , & fortaflis etiam oculati auritique teftis iil* - 
nuunt rem omnem Abbaci, Pontifici furamo, ejusque Cardinalibus co- 
gnirara fuilFe. Calculus ifte anni manifefte etiaiii eruitur ex primo Bio-^ 
grapho;qui/cy?>?^/i?/» annos Epifcopatus fui S. Adalbertura Boheraos -^iiJ ^i«yi. 
deferuilfe ait. (Jftendinlus fupra S^Adalbertura annogSa Xl.Calend^^w^^/^iWfii. 
Martii Epifcopura Pragenfem eledlum fuiire , ottcndiraus anno fupefto-''*?'' t^i^ 
re, quo omnino feptem ab eleftione anni jam completi erant, eiim Ro- "]*y!l ^* 
mam difceflilfc, ut proinde annus prasfens indubitatus fit, quo mona- 
fticam vitam aufpicatus eft. Sed & illud poftremum^ quod ad anni hu^ 
jus hiftoriam pertinet , quodque paulo infra idem Biographus fubjun- 
git, hic non praetermittendiun : Duo autem^ inquit, ixfratrihus, qui 
Paks IV. ANNALt HAGfiCi Y y cum 



99 
» 
99 

$9 

99 



354 Annus 990* 

cum eo C S. Adalberto ) erant , jam dudum videntes, ^uia fe monachum 

facere veUet , non hene reliBo rlypeo fugam dederunt. Solus vero Gau-- 

dentius exemplo conftantis viri remanens cum heato viro , monacbicam 

atque prohahikm converfationem confecutus eft , qui etiam fihi carne %f 

Jhiritu duplex germanus ,^ ah infantia femper fidiffimus comes adbafitm 

^^ Honim duomni fratrum, qui S. Adalbertum Roiiiae deferuerunt , al- 

ter erat fViUico Ecclefise Pragenfis Prjepofitus, qui omnino ad Bo- 

hemiam retrogrelfus. Alter erat toties memoratus Papas Radla^ 

quera ex memoriis Thuroczii aliorumq^ue hiftoricorura Hungaricorum 

fupra in Commentario noftro in Bagecium lit. (^) hoc anno ad Hun- 

gariara Ducemque Geizam profeftum fuilTe, ibidemque moDafterium 

Tata condidilFe verofiraillimis conje^^uris oftendinms^ Jamverocum 

Bohemi noftri poft annos duos, fcil. anno 992 ,. legarionem pro redu- 

cendo ad Epifcopatum S.Adalberto miferint; interlegationishujus ve- 

ro Principes etiam Papas Radla fuerit (quem eo ipfo tempore Com^ 

jiaaSSM^i pendium vetus vitje S. Adalberti a Clarilfimis Viris BoUandiauis relatum 

^riL jam monacbum nominat) quid fupereft, quam ut Papatem Railam ^ 

xemplo fandlilTimi Epifcopi fui incitatum , atque prxfente jam , aut 
certe fequente anno idem monafticuni inftitutum amplexum dica- 
mus ? Sed in quo monafterio cucuUo indutum ftatuemus , quandoqui- 
dem Bohemia monafteriis adhuc caruit? An in aliquo Germanic, Jka- 
tisbonenfi aut Magdeburgenfi viciniflimis omnium ? mihi verofimilli- 
mum videtur in fuo Tatenfim Hungaria, in quod afe fundatum poft- 
quam vocatos induxilFet monachos, verofimillirae piis fexemplis incen- 
fus fefe illis focium fratremque adjunxit, ac proinde fecundum ordi- 
nis ritum & morem y^naftafii nomine donatus eft. fViUico pfofefto 
ejusdem S. Adalberti familiaris & viae comes paulo pofteaetiamnomen 
fuum eidem ordini adfcripfit. 




AN. 



BOLESLAI lU 24« 335. 

ANNUS 991. 

Reverfus Pragam Adalbertus C'') offendit tam Chriftia-^ ^ 
nos,qaam Ethnicos deniolitionibus vetuftarum s-iterumpn^m 
dium , ftru6turisque novarum diftentos. Incitati'^* 
nempe Principis exemplo cives alia atque alia templa , facra- 
taque loca magno fumtu excitantis, ea smulatione morumque 
fimilitudine ejus gratiam aucupari nitebantur. Materiam £• 
dificiis fuppeditabat mons Petrzin faxeus idem & filvofust 
pone cujus lapicidinas ftabat quercus qusdam ceteris emi- 
nentior; ad hanc lapidum foflbres fe6toresque tugurium quod- 
daon «rexere, fub ipfa vero quercu multos fovendo adver- 
fusbrumaies injurias corpori ignes accendere foliti* In his 
ignibus ludificari per hos dies miferum vulgus coepit tarta^ 
rus varias effingens formas, htimanas etiam imagines, iis 
j)lerumque , qui fpeftatum accuriflent , fimiles objiciens , a-^SHI"*' 
,deo , ut alledli obftinatiores quique ethnici , frigidioresque ««« ludi^ 
Chriftiani facrum his ignibus honorem exhiberent. Fit fu- 
mor, fontes ibi, parentumque ac majorum animas de- 
purgari. Advolat ingens quotidie , prsfertim noftu , ho- 
minum turba lignorum inje6tione ignem fovens , perfuafaque 
majorum fuorum animas hoc loco. purgari, numulos, panem,. 
aliaque frufta efculenta certatim in hos ignes immittit. Bo- 
leslaus a Sacerdotibus monitus mali dsmonis hos efle (^Qi' BaUstmu ^ 
nos & ludibria: excifa quercu, reftingui ignesjuffit. Quod ''^"K*''^ 
cum £gre ferrent fuperftitionibas dediti , non raro clanculum 
ignes refufcitare aufi. C^) ^ 

Yy 2, AN- 



35*5 ANNtTS 991. 

ANNUS JESU CHRISTI 991. 

JOANNIS XV. PAPiE AN. 7. OTTONIS III. 

- REG. 9. 

BOLESLAI IL AK 25. S. AD ALBEHTI EP. PR AG^ 10. 

{a) l^uater Hagecius perperam hunc reditum Sanfti Adalberti Pra- 
V3l gam geminavit , cum fumme exploratum fit , eum nonuifi fe- 
mel rediiffe. 

(h) Hanc narrationem Hagecius etiam in fequentem annum pro- 
«enditi de qim eum fileant omneseoveteriores,'^uid de eare conjicia-. 
mus', quam plebis rumufculis , qux paflim rerum omnium principia cur- 
riofe inquirit , ac fabellis infpergit^ v^natam. Ejusmodi rumufcnlosj 
feniorumque traditiunciilas nimis follicite Hagecium venatum fuiife, 
jam alias teftem illius exhibuimus epiftolanu Ceterum^oorrupdChxi- 
itianorum mores una pene quasrela funt Biographorum S. Adalbertu 

PRuETERMISSA. 

L l^^id poft.illam invafionem vaftationemque Poloni», ereptionem- 

VX que urbis Nemci praefente anno Boleslaum noftrum inter & Me- 

ficonem fadliim fit , altum inter veteres filentium , qui folum 

gentium, Regumque fuorum geftis intenti res Slavicas pafTim prseter- 

mifere, nifi nexus aliquis & quandoque ipfa neceffitas ad hiftoriam 

fuam illuftrandam eos compulilFet Slavorum vicinorum gefta attingere. 

A Polonis noftrisque hiftoricis ea in re exfpedlandum nihil , quanda- 

quidem apud utramque gentem libido fcribendi hiftorias multo ferius 

cnata eft. Ex iis, qusc Ditmarus & Annalifta Saxo ad pofteritatem tran- 

fcripfit, cognofcimus: Bolesl^o noftronon penitus redintegratam fiiifle 

amicitiam cum Theophania Imperatrice & nlio Ottone III. , cum cele- 

brem Curiam praefente anno in Pafchate Gluedlinburgi celebratam non 

adierit , quam tamen Mefico non modo frequentavit , fed & in expugna.- 

, tioneurbis Brandeburg auxiliaribus copiis priefto fuit. Rem ex Dit- 

;^4iffM?«5iiy9maronarrat AnnaliftaSaxo: ^^ Theophanu Iroperatrix cum filio Im- 

irf*.tf* ,, peratore (imo adhuc Germanije Rege) terrio Ottone Pafchale Fe- 

*» 9, ftum ImperiaU gloria apud 6luidliBgeburh peregic^ ubi MarchioTu- 

9, fca- 



»9 
99 

99 
>9 



99 

99 

99 



5> 
99 

99 



BotESLAi n# ig. -357 

fcananim Hugo^ & Du\ Polonorum Mifeco cum pluribus regni Prin- 
cipibus adfuere , diverfa munera ad obfequiiun Imperatoris deferen-i» 
tes , e quibus Mifeco aliique quam plurimi honorifice donati in pa- 
triam redierunt. „ De expugnatione vero urlws Brandeburg hjec 
ejusdem & Annaliilae Hildeshemeniis verba funt : ^^ Rex cum magno Attufes ftil^ 
exercitu Saxonum, ac fupplemeuto Mifaconis Brandeburh obfedit,&*^*w»flrfA.ir# 
vicib, illo autem digrediente Saxo auidam nomine Kizo Liuticio^ 
rum auxilio eandem urbem audadler latis contra Regem invafit , at« . 
que pnedidlorum Slavorum pertinacia contra jus & fas ditioni pro^ 
prisc fubjecit , & crebras latrociniorum irruptiones in Saxoniam mg- 
,, litus eft 9, De hujus Kizonis feu Kizas Saxonis ad Slavos defp£tio- 
iie hsEC memorat Ditmarus: **Fuit in noftra vicinitate quidam roilesiur Dimamsh 4 
clytus Kyza nomine, qui «-Marchione Thiedrico aliter, quam fibiP*3$^» 
placeret, habitus efi. Obhoc, & quia facultas fuse uequacjuam im^ 
pietati fuppeteret , ad hoftes perrexit noftros , qui in omnibus fibi 
nimis fidelem cognofcentes fupra raemoratam urbem ( Brandeburh ) 
nobis iktius ad nocendum, eidem commilFerunt, „ Iftud Luiticior 
rum facinus , quod praefertim Kizoni Brandeburgum vicinasque regio-? 
nes ( in quibus Boleslaum noftxum fuas hereditarias poiremones ha^ 
bmlFe ad annum 989 innuimus) in proprietatem tradiderint, fciditve- 
tus & adhuc anno fuperiore renovatum cum Boleslao foedus , ut ille 
procul dubio ufurpatas aKizone terras vindicaturus fequente anno ar-* 
ma focia Ottoni junxerit , bellumque Kizoni & Luiticiis indixerjt , ut 
ad amuim iftum referemus» Ceterum Ditmarws ante hoc Lyiticiorum 
bellum narrat Imperatricem Theophaniara cum filio Ottone Qluedlin-i 
burgo Niumagum profe6lam, eandemque hoc loco prjEiuatura mort^ 
ad XVII. Kal. JuUi obiiife, 

IL Anui hujus principium adhuc S. Adalbertus Roms invitseftia 
religiofae tyrocinio exegit , commendatque praccipue Biographus ejus 
dbedientiam & humilitatem his verbis: '^lpie omni obedientia ac humi- ^pudMMH^ 
litate ambulans inter fratres contra bella tentantiura vitioruraintreryic^K. Bfmd. 
piflus tiro accingitur , in cogitationibus fuis ad humilem coufeffiorf»8?7» 
nem femper confugiens quaflats mentis arcana fpiritualibus viris 
pandere non celFavit. Cefiante vero tentationum imbre , in novapi 
raeifem virtutum refloruit, ac poft viftoriam folito clarior eluxit» 
Proceffit ergo uc lux fplendens , & crerit ufque ad perfedtum diem« 
II Obedientia^ qua eum aonavit fuus Abbas, bujuscemodi erat: utco^ 

,p qui- 



99 

99 

>9 
99 
99 
99 



358 Annus 991. 

9, quiilfle fratrum aqus adminiftratorios ufus faumero apportaret , mani- 



99 
99 



bus quoque eorum lavandis fimile obfequium ag^ret. Sic fe cunclis 
fratribus fervire Isetatur. 9, His Biographus fubjungit lapfum illum» 
quo vas integrum vinumque confervatum , quod jam ad annum 977 ia 
Hagecium commentantes retulimus, Profeilionem folemnem dein S, 
Adalbertus 2^/1 Aprilis die Gp/?/^Z?^f»/»/ ( fciL anniverikrio die, quo 
fuperiore anno monafticum babitum fufceperat ) emilit , adeo ut ex 
his munifeftum fiat S. Adalbertum non integro anno folari , naturali feu 
ufuali , fed tantum ecclefiaftico , nempe a Coena Domini prioris anni 
MMl. ttu /ufque ad Coenam Domini anni praefentis in tyrocinio ftetiire* Noti- 

tiam iftam indubie haurimus ex toties memorato fiiographo^ qui com« 
memorata fufceptione religioG habitus, fubdit: Sahbato SanBo {quan^ 
Jo baptizati catecbumeni criminalibus vinculis fohuntur } foluta efi ipfi 
(Adalberto) capite pendens cucuUa\ ' binc fecunJum regula moremfra-- 
trum numero aadi£tus ^ quarendum angufto caUe cofpit ardentius cupere 
Cbriftum. GIuse verba nonnulli "Rituum ordinis San6U Benedi6li mi- 
nus gnari perperam ad ipfam induitionem, ac proinde anni fuperioris 
narrationem traxerunt. Sed fciendum confuetudinem antiquiiTimam Yio- 
diedura etiam in coenobiis ordinis S. Benedifti vigere, quod Tyroni- 
bus feu Novitiis nunquam cucuBa, nec priusquam fub profeiTionem fo- 
lemnem concedantur. Eft autem propne cucuUa veftis illa nigra , pli- 
cata , undique claufa ad calcem ulque protenfa , demum caputio latis- 
Du Trefne /«que manicis inftrudla. Earum plures formas e vetuftis monumentis de- 
3r'' *"''"^"^i^ DuFrelhius, qua & hodie in Bohemia Religiofos Ordinis hujus 
'^*" *' . in Choro uti videmus , & de qua Poeta poft Vocabularium' W. Bri- 

tonis : 

Dic Monachi cuUam veftem fore Jive cucuUam^ 
Veftis lata tegens caput ^ armos , efto cucuUus^ 

Per hanc itaque^/«f^w capitependentemcucuUam intellexit Biographus 
folemni prjemiirae profeffioni tertio die ex ritu Ordinis Divi Benedi<5H 
caputii cucullse adnexi fa6tam depofitionem , aut ut iUe vocat, fohitio- 
fiem . qux pr^fente aijno Sahhato Sanffo fafta eft. Nuift ita Rituale ve- 
tuftura hodiernumquepraecipit hujus ordinis, ut in profefTione religio- 
faderur quidem cucuUa, fed caputium capiti impofttum dies no6tes- 
que conferverur , quod in quibusdam ccenobiis etiam ad mentum ufque 
tenui fib confuitur. Tertio demum poft profeffionem die Abbas, 
Prior^ aut alius fubftitutus fub MilFa & communione ikcra folvit ca- 

pu. 



* .i 






-*• 



fiOLESLAI 0« 25« 359 

?uthim, illudque e capite in humeros demitttt , talique ceremonia Neo<« 
ToklTum fecun^um re^uU morem ( ut Biographus loc^vStxix^ fratrum 
numero & converrationi addicit. Habemus jam itaque clare expedita 
verba Biographi^ quie complura ingenia in varias opiniones detorfe*» 
runt. Habemus , inquam , S. Adalbertum hoc aiino fecunda Aprilis , in 

Sjuam Coena Domini inciderat^ adeoque tribus diebus ante Sabatum 
and^um folemniter profeifum fuitre. Cognofcimus denique ei igdies 
ad calculura anni folaris & legitimi defuille , cum anno fuperiore die 
17 Aprilis tyrocinium religiofum aufpicatus fit. Gluod novo docu- 
mento eft hoc fseculo & ufque ad Concilium Tridentinum annum ec* 
cleGafticum completum ad valorem folemnis profeffionis Religiofsc fuf- 
fecilfe. Porro S. Adalbertum non in manus Leonis Abbatis fui, fed 
Auguftini Cquem Pulkava raonafterii S. Pauli Abbatem fuilfe fcribit ) fti/itfv* MS. 
eraiGire, convincere videtur fchedula membranacea profeffionis, quse 
inter facra cimelia hodie eriam in Brzevnovienfi ccenobio fervatur; & in 
qua verbis expreflis dicitur: ^ Ahhate y^uguliino prefente. Eamfche- 
dulam primus fcalpro excufam publicavit Boleluzkius, alterum illius^^'"*'^''^ 
typum non itapridem exhibuit ReverendifTimus Praelatus Bonaventura ^^^ ™^* ^* 
Puter, quam & nosaeri iucifam cura teftimonio anni millefimiquadrin-^'^}^^ ,Yp5«. 
gentefimi hic reddimus eo maxirae , quod illud omniura priraura vetu^ Gumhero ad 
ftifTunuraque patrium monuraentura calarao exaratura hodie fuperftes/i/ig 90 
ex hoc fxculo fciaraus. £t vero jam anteannura i^oononincognitjum 
erat Pulkavx, S. Adalbertura in manusAbbatjs Auguftini profefTionera P«*tfvaAfy.« 
religiofara eraifitle, fic enira ille & Conipendiator illius c. 24. 5*. ^4/^/- ^?**'"* J^ 
hertus Homre ordinem Monacbalem ordinis S. BenediQi a Venerahili Ah" ^ f* ^ *3» 
hate monafterii S. Pauli nomine y4uguftino accepit. Qluod ut Reveren- p^^^^ ^-^ g^ 
diffimus Bonaventura Pitter credibilius reddat, ait: Leone Ahhate in ne^ Guntber^fiA^ 
gotiis S. Sedis ahfente ad 5*. Paulum coram Ahhate Auguftino votafo-- 
lemnia nuncupavit, quae quidera abfentiaLeonis Abbatis minime incre»' 
dib dis , quandoquidem ex hiftoriis proditum eft, Leonem hunc fuiffe vi- 
rum doftiffimum, prudentem, rerumque expertiflimura , qiio Joannes 
XV in graviffirais quibusque negoriis ufus. Et quanciuara ha6)enus 
idoneura inftruraentura non inveneriraus , quo teftatum taciamus, Leo^ 
nem prefente anno in Coena Domini Roma afofuiffe , id tamen probat 
Abbonis Abbatis epiftola, eum Joanni XV a fecretis fiiiffe , Baronius ^'^ P«'««'' 
vero & Pagiis oftendunt eum anno 995 legarionis munere fun6him in * ^^^^^, ^ 
Galliis, ubi duabus habiris Sy nodis Moforaenfi ac Rhemenfi Arnulphum j»^,-,^^ ^^ ^^ 
Archiepifcopum Rhemenfem infedem fuam reftituit, fequente verop^^, 

anno 



36o Annus 991« 

aBno Gerbertttm exau6loratum Rhemenfem Archiepircopum do6>iflimo 

fcripto confutavit. Gluod ad Auguflinum Abbatem S. Pauli atcinet, 

jlfudMalill Mabillonius 6mnino origines & fata liujus monafterii defcripQt , fed 

fic^ K BeneiL fruflra hic , alibique memoriam illius quaeQvi, Ceteriun memorata pro- 

t' 137» feilionis fi^rmula accuratifTime verbis refpondet ilU^quam S.Udalricus 

1 2. c. 27. Coufuetudinum Cluniacenfium refert , & Cluniaci ufitatain 
ApudLficam f ^^^^^^ docet. Hoc autem fuperfles profelfionis documentum veroiimil* 
j4chery T^ J»lime Hieronymum Pragenfem Ordinis Camaldulenfis (qui anno 1440 
t' 67$ mortuus nomen ^pofioli Utuanorum ^ fanBi apud Arnoldum Wion 

meruit ) in errorem perduxit, quod in vita S. Romualdi Divum Adal- 
bertum a S. Romualdo Ronue extra portam in S. Pauli monnjierio inter 
fuos difcipulos fufceptum^ mouaflico habitu indutum, dein etiam ibi- 
dem a legatis Bohemis repecitum fcripferit » contra queni & Biogra- 
phi cosvi I & ipik Sanfti Bomualdi a£m a S. Pecro Damiano confcripta 
inilitant« 

IIL Abfente S. Adalberto a fede fua Epifcopali Pragenfi funftio- 
lies Epifcopales in Boliemia ac prxfertim Pragae pailim obibat VolcoU 
dus Epiicopus Mifnenfis y uti a Ditmaro & Annalifla 5axoneedocemur«. 
6luod argumentoeft^feulnon omnem Bohemiam omnesque Bohemos, 
ut Ditmarus vult ^ interdifto & apathemate a S. Adalberto fuiOe per- 
Gulfos , aut certe eam cenfuram ecclefiafiicain paulo pofl difceirum Ro* 
mam feu ab ipfo S« Adalberto , feu fummo Pontitice fuilFe relaxatam. 
Pra^fente autem anno, aut certe fuperiore accidit illud Volcoldo (cujus jam 
mentionem ad anHum 989 pracjecimus ) ut cum poft extraditam Mifnen- 
fem urbem fefe in Boleski noflii gratiam infmuaifet ^ Pragaeque facra 
feu majori hebdomada Pontificalia munia tum in Ccena Pomini tum Pa-- 
Diffnar^ h 4« rafceve obiviffet , paralyfi perculfus fuerit , quod Ditmarus his verbis 
t' 34*# enarrat : Pofiea ( Volcoldus ) Bokzlavi amicitiam firnuter acquirens , 

cum in Praga canam Domini celekraret ^ pofieraque die, qu^ efi Para^ 
fceve ^ cuni memoriam Dwiinicce Paffionis rite perageret ^ paralyfi per- 
culfus ajportatur» £^ in bac infirmitateufquead finembujus vitde,quam^ 
i)is ad tempus conval^ceret ^ permanfit. Sedehat XXIII annos XCal^ 
' Septemb* ex bujus carnis ergafiulo eduQus. Ih iujus vice Eid ( -^gi- 
dius ) ncftra Congregationis frater vir jufius , ^ magnce fimplicitatis 
crdinatur^ Merito autem diximus hanc Volcoldi paralyfin. prjefente 
aut fuperior^ anno accidifle^ quandoquidem nec tempus prius^necpo- 
iterius confignari f oteft* Z^fouquidem prius, quia ante anuos duos S. 

Adal- 



BOLESLAI 11. 25. 361 

Adalbertus in die Parafceves» necdum Praga abfuit; non pofterius, 
quia Ove Volcoldum cum Paulo Langio anno 993 , five cum Clironi- Paulus Lan* 
00 Coldicenfi, Georgio Fabricio, Lupacio & WeleslaVino noftroannoif'^ ^^^- 
994 monuum dicamus : id minijiie obfcurum, lUinD prsclente *^^o Jana ^^*^^, 
aVIL Kalendas Novemb. lefto affixum fuilte , cum in norainatiffima rlli. p^d^g* 
illa Halberftadenfis Ecclefiae dediCatione , cui omnes vicini £pi- drofttcouHal 
, fcopi Saxoni» interfuere , ac de nomine referuntur , non prsefens ad- ter/iaden/e ad 
fuerit, feqiiente vero anno oftenfuri fimas, jam S. Adalbertum adfedem^^W^-^f"^ 
Ibam inBohemiam revertifle. Multo minus igitur fuftineri poteft, hanc^"^;^' ^^^ 
paralyfin quatuor annis ferius ad annum 995 contigiffe, ur vult R. ^* CmciL Gerrn^ 
Athanafius; q&oufque ne quid&m ipPam mortem Volcoldi ulhim Chro-> r« /.^«669/ 
nicon , hiftoncusque conjecit , ut proinde ea n^agis magisque infirmen- 
tur , quse copiofe ad traducendam hanc a Volcoldo ad Straehiquateni 
paralyfin in vita SS. Ludmillje & Wenceslai a fe edita conimentatus 
eft, quae fat fuperque jam ad aiinum 989 confiitavimus. Id credibi- 
lius eft: hanc Volcoldi paralyfin (qur verofimillime praefente annoac^ 
cidit j non modica confternatione affecifre Bolcslaura , Bohemosque , ut 
cum alioquin fub abfentiam S. Adalberti fterilitatem , varia phsenoinena, 
peftem animalium hominumque fuiffent experti , hanc ipfam paraly fin 
( quae plane altero die poft profefllionem folemnem Romse fa£tam acci^ 
dit ) pro finifteiTimo omine acceperint , ac proinde omnem cogitatum 
fuum ad eum (quanquam jam cucullo donatum ) reducendum contule* 
rint. filuod omnino anno iequente fii£hun fuiiie oftendemus. 




ANNUS 992* 

Vemum tempus denuo audaciam fuperftitiofse plebis 
exacuit nuper exdinftos ignes rerufcitandi. Lo- 
cus , ut contra vim omnem fecurus eflet , ab in&- 
na hominum coUuvie armis infeflus , fparfumque in vulgus : 
oftenta ifthic multo majora prioribus increbrefcere* Neque 
idcirco ab incepto deftitit Princeps. Miflk confilio Antifti- 

Paks IV. Aknal. Hagic Zz tis 



B 

362 Annus 992. 

tis Pragenfis. validior fatellitum manas fuppreflUm ethnicos 
£itfttr«w»M.ignes,foiIamque1iumo & ikxis squatum* Mox templum 
^^'^^^.Divi Laurentii Martyris inftratum, utquandoquidem Bohemis 
fiuitnHms/etdo jaoie veterum Chaldzorum ignes colendi iibido elfet, jam 

ifihic Martyri , qui deflammis triumphailet , legitimum hono- 
rem exhibere afluefcerent. («) 

Eodem pene tenipore Proftivojus facerdos fumme reli- 
giofus omni facra eruditione perpolitiffimus multum zelo 
inclaruit , quem quantumquantum ad rudem informandam 
plebem, ethnicosque . Chrifto initiandos contulerat, 0) Is 
proinde magni a Principe habitus, fummumque dile6his« Hra- 
cerdos «c«<i».bodogus c ftirpc Wrflovecia vir magni noramis multarum- 
*«ramj{ive.qy^Q fortunarum ut «gre Principi faceret, ad fe ikcerdotem 

fub religionis praetextu in pr«dium Ruzin fr) invitatum in re- 
ditu tiucidari , terrsque infodi jufiit. Quaeiitus omni con- 
tentione aDuce amiflbs Proftivojus fub vicina csedi quercu 
humi defoflus reperitur , moxque in aede Divi Matthsei ma- 
gno honore tumulatur ; & ne locus ( qui eft fupra vicum 
Lubocz ) ('^) facerdotali fanguine tin6tus inglorius incogni- 
tusque maneret pofteris , inftratum ei celebre templum , quod 
poftea in honorem intemeratie Virginis San^lorumque Pi- 
biani & Sebaftiani ritu folemni confecratum eft. («) 




AN- 



BotE^LAi n. 26. 363., 

ANNUS JESU CHRISTI 992. 

TOANNIS XV. PAP^ AN. 8- OTTONIS. m. 

REG. 10. 

BOLESLiil IL AN. - z6. S. A? ALeERTI EP. PR AG. 1 1 • 

(flr) Tjalbiniis ait ikcellum a S. Wenceslao conditum, a Boleslao vero^«^- ^^- ^^ 

JLj Pio exornatum. Sed memoria lapfus eft : Ha^ecius enim illani^' '•^ **• 
ecclefiam a S. Wenceslao con Jitam perhibet , qu« hodie etiamVetero- * * 

Pragse fuperell , & de qua P. III. p. 542 egimus. De origine vero^^^^^^^.^ 
iftius Ecclefiae in.monte Petrzin a^it Himmerfchmid , quanquam prc^^v, FrodrJrno 
ter ea , ^quje memorat Hag^cJius , nihil attulerit. 'Firmamerif um noftf is aier^ fv^x^P» 
haflenus vix aliud fuit, ut facellum iftuda Bolesko Pioconditamcre*424. . 
derent, quam quod lebes feu caldaria in muro facelli , recenti quidem 
piflura, cum infcriptiohe : Boleslaus Dux Bobema Anno Dom. 992« 
jaro fialbini «tate fpe£latus fuerit , atque hodie fpe6\etur. Glus in- 
fcriptio cujus setatis fit, & literse & maxime Arabici numeri produnt^ 
ut procul dubio eam pofteriorem deputem ipfis Annalibus Hagecii, e 

Sjuibus pi£lor reftauratorque tam leoetem quam annum 992. haufit » 
ecus certe eam ipfam hujus facelli pidhiram Haj^ecius pro firmam.en« 
to clypei fui , quem Boleslao Pio afimxit , attyliilet. Meram vero fa* 
bulam elFe , qus de lebete feu caldaria a Boleslao Ssevo in gentilitium 
fcutum recepta Hagecius pofterioresque commenti funt, jam adannum 
964 aIibique^docuimus« Ceterum ipfe eram hucufque eius opinionis^ 
qnod Ecclefia hxc S.Laurentii ex earum viginti numera fiierit , quas 
a Boleslao Pio conditas fuiiTe memorat. Cofmss nofter ; at vero Joan<- 
nes Polonus fjeculis duobus Hagecio vetuftior me pene ab hac Qpinio- 
ne deturbavit^ is enim haud obfcure innuit ecclefiam iftam a Boleslao 
Chabri Poloniae Duce «dificatam fuilfe, cujus verba fimt : Htcprimus 
fedem Ducalem Pragtg conjiituit , &* Ecclejiam ibi in monte ^edificavitp 
qwe verba vix ouidem de alia atque hac S. Laurentii ecclefia accipi 

{)oirunt. GLuod u ita eft ^ illa 1 1 • annis po/lerius xdificata eft ^ poftquam 
cilicet invafa Bohemia in ipfam urbem a Pragenfibus receptus efi fio^ 
leslaus Chabri^ eamque fat longo temporis fpatio tenuit, uti ad eum ^ 

annuu memorabimus* 



364 Ankus 992« 

Stramky Rei- (^^ Straiiskius hunc Proftivojum Graco rimi fe6>aeque ftix homi- 
/^**^» %• ^ ^' uibus accenlety (jueni iiirer alios in fpeciali sdicuk fub majori turri 

ecclefise Divi Viti facyis operatum fomniat, minime memor eam scdi* 
culam feu facellum , quod ful> majori turri eft, primum a Carolo IV. 
coeptum , finitum poftea a filio Wenceslao. Summe profeflo ridicula 
cft feries Grsecorum filorum fecerdotum , quos ifthic fervatos , facris- 
que ex eodem ritu operatos conatur evincere , cum ab hoc Proftivojo 
faeculoque X. tranfilit ad fscculum XIV. Joaniusque Regis imperium , 
hiPr Pa.^^^^^ P^^ tantum temporis intefvallum ejusmodi graco Ikcerdote pro- 
mt.u^o^ *Ma^:o. Bergliauerus ea, quse Hagecius de Proftivojo narrat, ex archi- 

vo Metropolitanje ecclefiae deprompta efle innuit, facirqueillumCano- 

nicum & verbi diviui pneconem ineadera Diyi yifi Ecclefia. Peflina iti- 

FefftminPbof.Aem Canonicum facit, aitque illum Parochiati D. Mattbai templo in 

Stft. f.i^i. Hradezano aS. Adalberto prseQdem datum fuifle, fed oppido memoria 

lapfts, cum adCofmselibrum primum provocat, apud quera de Profti- 
vojo hoc ne verbum quidem untim. 

(r) Ruzin vicus hodie fupereft Albo Monti .fubje6lus; is .apno 
fequente Brzevnovienfi monafterio aBoleslao Pio fuitdonatus,ficenim 
diploma : Fillam quoque Ifuzen nomine cum campis &* pratis ad ipfam 
terthientihus. Gluodfi ea notitia de bac caede Proftivqji Canonici a 
W^rirovecio perpetratff^ex Archivo Metropolitano deprompta eft, uti 
vult Berghauerus , conje6)ura non levis capi poteft, Wrirovecium ob 
hoc deliClura villa fua Ruzen mulftatum fuiffe, eamque proinde anno 
fequente a Boleslao in caufam piam converfam* . 

" (^d) Idem vicus hodie fupereft ab altero quadrante horse remotus, 
idemque anno fequente monafterio Brzevnovienfi donatus ; £5* ipfam 
viUam Lubocz 9 inquit diploma , cumfilva aJjacente Maleyow nomine; 
ex quo cognofcimus vivarium regium , quod hodie SteUa nomen fert , 
partem fiiiire illius filvse veteris Maleyow. 

Hamerfebmid ^e) Hammerfchmid ait: templum iftud ex lapide^ quodtunc rarum 

Glor.Prag.f.^y^^^ confiru&um fuifji ^ fubditqua: Stat iUud templum inhodiernum 
^^* diem , non ita pridem ^ noftra atate ab ExceUenti^mo DD. Bernar- 

do Ignatio Comite de Martinitz fupremo Regni Burggravio ffundi iUius 
domino gratiofe renovatum. Ac Itrudlura minime astatem illam (kcu- 
lumque decimum portendit. 

PRiE. 



UOI.BSLAI U. 26. 365 

PRiETERMISSA. 

L neditum priiflum S. Adalberti in Bohetniani Clarifllimi ViriBolIan^ 
|\ diani» Pagiu^, Alfemanus compluresque alii ex reformata ho*» 
die chronotaxi ad aunum 994 reponunt. Sed pace virorum iftorume-» 
rii(fitiffimorum dicere mihi fas efto,, quod eorum calculo fubfcribero 
nequaquam poffim ^ cum ex diplomate Bzevnovienfi hodie adhuc fut 
perftite , quodque anno fequente fervatis omnibus veterum charadle- 
rum du£tibus » plicarum ^ carieique indiciis excufum damus ^ manife-* 
ftum reddatur S. Adalbertum jam anno 993 Pragse interfuilFe dedica- 
tioni ccenobii hujus. Sub calcem enim diplomatis iftius hsec verba le« 
guntur: Hanc fiquidem hbtrtatem ad petitlonem bonorahilis viri Domi^ 
ni Adalherti Epifcopi Brevnovienfi monafterio perpetuo concejfam ac in 
fcripto reda&amjigilti mei appenJ?one munivi , confirmatamque fiiper aram 
SanQi BenediQi Abhatis manihus meis pofui , rogans , ut omnes viola-^ 
toresfeu invafores bujus privilegii ipfe Dominus Epifcopus excommuni^ 
caret , quodfacere non ohmifit. Datum per manum Domini Cbriftani 
fratris illuftris Ducis Bolezlai ylnno gracie DCCCCXCIIL In ipfadie 
dedicationis monafterii fnprafcripti. GLuod vetus fincerumque docu- 
mentum cum incognitum fuerit fuprafatis dodliffimis Viris , nec Bio- 
graphi S. Adalberti mentionem aliquam hujus dedicationis fecerint, 
qnid mirum eos calculum duxilfe ex indiciis, quse apud utrumquefiio«> 
graphum repererant. Argumentum autem Viris iftis pro defigendo 
reditus anno 994 prjecipuum fuit, quod alter Biographus dicat; Qjdn^^t^^ MaHlh 
^ire«»/o />/i?/?aj- Q Bollandiani , Surius , & Pagius \Qgmt pleno) miles '^-^^^^if^^*^^ 
monafterio erat. E quibus verbis ar^umenraiionem deduxere; cum'^''^^'*^ 
cercum fit S« Adalbertum anno 9^0 haoitum monafticum induiire , non-** 
nifi quinto anno ( qui erat annus 994 ) revocari potuit , quo eodem 
igitiu: anno reditus illius accidit. Sed fi quinquennio pleno , quemad»- 
modum Viri ifti legunt, S. Adalbertus in raonafterio Rom« perftitit, 
reditus illius neque anno 994 # fed fequente 995 accidere cfebuiirer» 
cum enim anno 990 in Coena Domini cucuUum acceperic » nonnifi aii^ 
uo 995 in eaidem Ccena \iovsiiXi\qtttnquennium plenum mouafticae vit^ 
fus abfolvit. Gtuod tempus cum nnnis ferum, nec tot pofierioribus 
geftis S. Adalberti fufficiens videretur Viris iftis dodliffimis , non ob- 
fiante hoc Biographi indicio, reditum in annum priorem rejecerunt* 
Fagius huic fententia^ nimium confifus plane monet : In altera Conci* Tagiusnian. 

lio- m N. VL 



» I 



366 Annus 992 

liorum editioue Tom. IX. pag^ 732 errorem emeudandum effe , Syno- 
dumque Roms pro reditu S. Aaalberti habitamadannum 994reponea- 
dam etre. Yerum contra obtendere mihi liceat : Synodum iltam Romse 
hoc anno celebratam fiiiire , ac proinde rettius in nova Conciliorum 
editione praefenti anno illigandam. Et quidem, quod memorise pitrirc 
veteres perfuadent, ajo Primo: Biographum S* Adalber ti loco memora- 
to non loqui de quinquennio continuo , fed interruptoi adeo ut is in- 
tellexerit S. Adalbertum univerfim quinque annis fuille in monafterio, 
fcilicet ut in hunc quiaque annorum compumm veniat etiam terapus al- 
terius commorationis poft fuum Romam reditura. Profedlo cum 
Biographus nufpiam indicet, quamdiu fecundo perftiterit in hoc mona- 
fterio, non obfcurum reliquit le interruptam fimulque u?pverfam cora- 
moratiouem monafticam quinquennio illo intendifle, quod ipik anno- 
runi lupputatio quafi ad oculum oftendit. Nam uterque Biographus 
poft alterum Romam reditum fatis hiculenter innuit S. Adalbertmn de- 
nuo iithic longiori tempore coramoratum , quod terapus fi vel femial- 
terius aut unius anni fuiire dicamus , quinquennio illi priori additum 
jam fex fepremve annos facit, quot pene anni necplures afufceptoha- 
bitu monaftico ufque ad Martyrium illius efiluxere. Ubi igitur tem- 
pus quod expofcebat profedlio illius in Bohemiam , & rurfum retro 
Romam? ubi iter illius cmn Ottone III. Moguntiam fufceptum? pere- 
grinatio abhinc per Gallias ? longior rurfum apud Imperatorem Mo- 
giintiik commoratio ? demura reditus verfus Bohemiam? tranfitus ad 
Poloniam? morjeifthic apud Polonorum Ducem trafist ? denique ad 
Prulliam profe6tio miffioque ? Sane uno vehiti volatu hxc omnia S. 
Adalbertum abfolviffe dicendum erit^, fi eidem tot annos converfatio- 
nis in monafterio S. Alexii concedere libuerit, A]o fecundo: Le6Ho- 
nem Biographi: Qtiinquennio plenus miles in monafterio erat^ retinen- 
dara effe; quemadmodura eam Codex, quo ufus Mabillonius, & aker 
Pragenfis Codex reddit. Intellexit enim author per \ocextijplenus idem 
^oii confummatus y perfeBus j & quod patrio idiotifmo ^\cmv& inte^ 
ger feu totus miles\ adeoque quinquennium illud, ut ut interruptum, 
fiequaquam pro pleno & completo accipiendum eft , fecus enim neque 
in noftra fententia tot tantsRque res S. Adalberti hoc annorum ambitu 
extra raonafterium geftse falvari polfent. Ajo tertio: Nequidem cre- 
dibile videri : Bohemos tam diu earituros fiiiffe Epifcopo , ac primum 
poft difceffum illius anuo fexto de revocando cogitaffe ; prsfertim cum 
tot calamitatibus preffos fuiife fupra oftenderimus » quas pafiimprobio- 

res 



BOLESLAI II. 26. 367 

res divina ultione ob amiirum Anriflitem imitti arbitrabantur 9 ut taream 
illam iupra memoratam Volcoldi Epilcopi Mifnenfis paralyfin » qus o^ 
mnium meines attonitas nonreddere nonpotuit» His prsemiiDs » ur jam 
llabiliam hoc ipfo pracfente annorevocatumfuiile S. Adalbertum t fcien^ 
dum eft : quod non modo uterque Biographus , fed & Cofmas nofter & 
Puikava claris verbis doceant, Boleslaum Pium Bohemosque revocatio^ 
nem fau6H Epifcopi fui primum per Willigifum Archianciftitem Mo«* 
guntinum & Metropolitam fuum quaefiviife ac urfilfe, ad quem ajunt 
ex Bohemia legationeni miifam fuiife poftulatum , ut id apud fedem 
Ponttficiam eiFeetum daret. Jam vero quod magis opportunum hujus 
legarionis tempus inveniemus , quam annum prsefentem , quo alioquin 
couftat Willigifum Aqui&grani celebrandam Generakm Synodum per 
omnes fus Archidioecefis » ac proinde etiam Bohemise , terras publi^ 
caire^ quam reipfa etiam ifthic celebratam fuiife docent Hermannu$ hIerm.Contr. 
Coiuraaus & Concilia Germanise? ad hancipfam fynodumfu^raganeaeii/»////(;ry?i/fiifff 
fedis Pragenfis Clerum invitatum vocatumque fuiire nemo quidem du- ^ Stntvium. 
birabit , cujus afta fi e^ftarent hodie , procul dubio primores Ecclefi$ CotiahaGerm. 
Divi Viti fubfcriptos iegeremus. QLuid autem credibilius , quam Ba- * ^* ' '• 
leslaum Piuni, populum, Clerumque his ipfis ad Synodum vocatisSa- 
cerdotibus negotium impofuiife repetendi fui Epifcopi ? quod ut a Wil- 
ligifo Synodoque, ac cumprimis Romano Pontifice facilius certiusque 
impetraretur, majoris au6loritatis caufa non modo deledlus Chriftianu3 
Srraciiiquas frater fioleslai Ducis , fed & , ut fimul eifet , qui redire 
tergiverfanti S. Adalberto fidentius perfuaderet , oratus revocatusque 
ex ilungaria Papas Radla feii Anaifaifius, amor & deliciae veteres S. Adal^ 
berti* His Willigifus nuncios fuos oratoresque cum litteris commen^ ampendmm 
daditiis adjimxit, qui jcommuni coniilio & opera negocium tum apud»'^^"^ "^'^f ^* 
fummum Pontificem, tum ipfum S. Adalbertum promoverent. Hiuc ait ^^*^r" "f'"^ 
alter Biographus: Pofl populus terra Epifcopum fuum revocant. ^^' adi^iJfpnL 
fanQi Pc^atemRadlam, ^ quifrater carnisjiio Duci erat ,(^riftianum MabilUn.Jke. 
Ztrabqyoas monacbum eloquentem virum in boc opus eligunt. Hi duo V. Bened^ f* 
cum Hteris Metropolitaui Romam veniunt, de reaitu paftoris Papam ap^i^l^ 
pellant. GLuid vero Romse a£tum fit, locupletius narrat prior Biogr^- 
phus. FaSfa eft Roma ,- inquit , Synodus pro bac caufa , & oritnr utrir^ Uidemp^ 858« 
que litigium grande, ex una parte eorum^qw monacbum perdere timue^ 
runtf ex aUa eorum, qui paftorem fuum cum au&oritate quafierunt^ 
Cumque invicem pugnantibus fententiis utraque pars diu decertarent p' 
tandem dubiam nuntiorum primas ( Chriftianus } vixpromeruit vifforiam. 

I£c 



368 Annus 992* 

Hic ipfi primas frater trat Ducis t cujus terr^, qui exigebatur Epi^ 
fcopus , prafuit* Tum Apojiolicus non tam voluntate , quamjure Dei 
permotus talia refpondit ; Reddimus i quod jufte qucerunt , quamvis de 
bono patrejam degenerajfent filii. Et dabimus eum bac lege : fi audie- 
rint eum , teneant cum Dei benedi&ione , faciantque fub ipfo fruQum 
centuplum. Si autem a confueta iniquitate fua recedere nolunt, bic no^ 
fter absque periculofiii capitis nialorum confbrtia declinet* Inter condi- 
tiones porro, qu» Legatis BohemiaK a Joanne XV propofit», atque 
ab iisdem acceptatje fuenint, etiamiUa fuit: utinDucatu Bohemijefim- 
daretur monafterium Ordinis Divi Benedifti^ Id manifefte eruitur ex 
inflrumento fundatiouis Brzevnovienfis , cujus initia hoc ipfo anno ad 
Pragam ja€ta funt, in quo haec verbis expreffis fub principium legun^ 
tur : Brevnovienji monafterio ex precepto Domini jfoannis Papa lauda^ 
biliter conftru&o. Nec dubitare velim hoc uno motivo Papatem Rad- 
lam, feu Anaftafium reditum S. Adalberto perfuaGire^ & id ipfum S, 
AdalbCTtum jam monachum vere ex animo defideraife , ut tali pafto Pa.- 
patem fuum apud fe retineret in Bohemia, quemadmodum paulo poft 
eidem coenobio Abbatem datum fuilfe infra oftendemus» Procul dubio 
etiam Joannes Papa hujus monafterii eredVione fatisfadtionem , cujus 
reuserat Boleslaus, intendit, ut proventus epifcopales, quos abfente 
S. Adalberto Qluxftura Ducalis ad fe rraxerat , in hanc piam caufara 
converterentur. ^jam vero reliquas Biographorum memorias profe- 
quamur. Prior fubjungit : Fmita efl Synodus , ^ foluto ccetu redie' 
runt quisque in domumfuanu Abfcedunt legati, monacbis triftibus, 
ItBto animo ac magna exfultatione. AiterveroBiographus ait: Adal^ 
bertus amborum, Papa &* Abbatis imperio parens, fratto fuo libito , 
fiens Epifcopus ad Epifcopatum redit , pro cujus regimine virgam , pro 
cujus pijgnore annulum , dante Apoffolico ,.accepit. Dominica die veniens 
venit demum adunam civitatem ( Plfna fuiffe afferitur) ubi ipfa die erat ' 
mercatus magnus , quce vifio non parum adduxit triftitice fan&o Viro. 
Ad eos vero , quife reportarunt, improperando ait : Htec e/i veftra pro^ 
miffio bona? pcenitentes veftri nec feriantur bac die facra ? Clau(fitdeni- 
que prior : Cum emenfo itinere Pragam vemrent , eunt ei obviam omnis 
netas ^fexus , &* quafi cum ingenti gaudio acceperunt eum , dant ma-- 
nus , ac promittunt omnia, velut qui defua reverfiohe oppido gauderent, 
^ fecundum ejus pracepta priorem vitamplenifiime emendare vellent. Sed 
Mett\en.T.llIpaj^lQ PqJI capif ^qj ignava mollities. - Anonymus Menkenianus ait, Bo- 
h *<544* leslaum S, Adalberto obviam procefliire , poftquam inteUexifl^et eum 

ter- 



BOLESLAI II* S,6. 369 

termiiios fiohemias in^relTuni. Sed quandoquidem eidem feriei narra- ^ 
tionique innedluntur initia fundati coenobii firzevnovienGs , in fequen- 
teoi peculiaremque paragraphum ea rejicimus, Sit ergo : 

I[. Neuter Biographorum mencionem aliquam facit, S. Adalbertum 

goft fuum ad Epifcopatum reditum mon&Ilerium Ordinis Di vi Benedidci in 
ohemia fiindatre » quod manifefto declarat^ neutrum ex ipfis monachum 
Brzevnovienfem ( quod tamen de altero clar. Viri Bollandiani fufpicati ^^aSSMz^ 
funt) fuiffe, fecus procul dubio monaflerii fui initia interjicere mmime ^J?'^'*^» 
praetermifiiret. Nec yero iidem meminerunt, S. Adalbertum aliquos in- 
ilituti fui fratres feu ex cosuobio S. Alexii > feu alio Romano fecum aC* 
fuHipfilFe, quos in noviter deprmcepto Joannis Papa erigendum mo- 
nafterium localFet, GLuarejam ex noilris hsc fupplere convenit^ quos 

J|uanquam fynchroiios fuille dicere minime liceac» fat vetufi:i tanieii 
unt^ Hagecioque duobus facile fieculis anteriores^ qui cum fe ifiaex 
Brzevnovienfis coenobii tabulario haufilfe profiteantur, idemque noii 
aiodo proiato cosvo , & nufquam alias cognito diplomate , fed & aliis 
hodie etiam in archivo ifto fuperilitibus monumentis probent» plenani 
fidem merentur. Eorum.alter efl: Anonymus a Ludevigio Manufcrip- 
tonim Tom. XI. & Menkenio T. III. Rer. Germ. typis vulgatus. Alter 
eA ejusdem eratis Anonymus Brevnovienfis Mouachus iu Codice MS. 
Bibliothecs Clementinse S. J. a Boleluzkio in fua Rofa Bohemica typis 
excufus, Tertius eft Codex MS. Trebonenfis , ad quem crebro provo- 
cat Reverendiflimus Bonaventura Pitter in fuo S. Gunthero & maxime 
P^ag* 150 >ut aliashujus & fequentis fsculi memorias pneteream. Om- 
nium iilorum narratio in eo confentanea eft : quod S. Adalbertus fub 
fiium primum difcelTum Roma fecum quosdam iratres Ordinis fiii in fio- 
hemiam adduxerit , illisque noviter conditum monafterium Brzevnovien* 
fe tradiderit. Glua in re cum ceteris fit locopletior Anonymus Men- 
kenianus^ ex eo , qus ad anni hujus hiiloriam pertinent » libet exfcrii- 
bere; S. Adalhtrtus ^ inquit»/«/f in monafierio quinque annis Deolau^Amym.t.iA. 
dabiliter ferviens die ac noQe. Sedpefl bac compulfus efl per Dominum ^pwlMeiikin^ 



lacrymiSf difciplimsque regukribus perfeQe eruditus cum aliquantis ex '* 
ipfa Congregatione fratrifus comitatus eft. Ut autem gloriofus Prin-- 
ceps Bofeslaus cognovit, inter terminosfuos Epifcopum Sm^um cum re/^^ 
PAKsIV»A)iNAL.HAGsc. Aaa , /i- 



37^ Anmus 992« 

Jigiojis ac mcnafticcB vita viris advcnijfe , £nmfumma t^vei-ent/a ti oo- 
currit, ac bomrifice fufceptum , ut curamfihi commijfam amodononre* 
linquat , intime rogabat^ Ipfe autem fratres fuos , ' cum quibus vene^ 
rat , ih Phnenji provincia reliquit interim , ^dificavitque eis pulcerri" l I 
mam Ecckfiamfub bonore Dei Genitricis Mari<e f^rginis in eadempro^ 
vinciay quam Ecclejtam Koftelez nominavit. ' Hos fratres Roma a S, 
Adalberto alFunitos , qifos Anocj^mus Menkenianiis aliquantos appel- 
lat, iecundus & tertius Anonymus numero duodecim fmire memorant, 
interque illos cenknt quinque JanSos fratres BenediSb^m, Mattbatum^ 
IfaaCy Jobanneju £^ Cbriftmuniy qui dcin in Polonia martyrio affefti 
fiint. Hos omnes paflim ex monafterio Roraano S# Alexii eduftospit- 
tant, fed cum Anonymus pricfatus ^\Q%x,ex ipfacongregatione ynoVLxno^ 
nafterio, voxque hjec plerumque etiam pro ordi^te accipi folita fif, % 
verofimilius eft, illosex diverfis Romanis coenobiis ( quorum decem ^ 
^f^^M^mfly-^^ fxculo Rom« fuilfe Mabillonius perhibet ) deiedlos fuifle. GLiiis 
^S.Uenei^ fuerit locus ille Koftelez in provincia. Plfilenfi, liadtenus anemineeno- 

datum reperio. Duo etiam hodie in regione Plfnenfi exftant vici tem- 
plis ornati nomine Roftelez, quorum alter vix femialtero milliari Plfna 
diflitus eft , alter iuter Teynicium & Pifnam medius , per quem omm-* 
no iter Pragam S.Adalbertum inreditu fuonccepifle non eft incredi- 
bile , is hodie ad Cladrubienfe monafterium Ordinis S* Benedi6H perti- 
net, ejusque Ecclefia habet adminiftrum religiofum ex eodem coeno- 
bio Vicariatui Haydenfi adfcriptum» , Alterutrane harum Ecclefiarum 
fit , de qua Anonymus prjefatus, quod aifirmem, aut negem noninve-i 
nio. Si veteri fonte haufta funt , qu» Hagecius ad annum 977 de 
Viridi Monte narrat, ibidem fcil. imperfeftumftetiflemonafteriumfub 
titulo Beatje M. Virginis, folitariumq ue ifthic a S. Adalberto j^ub redi- 
tura fuum Roiha, repertum eremicolam Przimota nomine cum quibus- 
dam tratribus; locum eum Kofteiez non alium ab hoc coenobio fuilFe ar- 
bitror, quod Boleslaus demum juxta priora AnonymiyVerba perfecit 
^dificata iftbic pulcberrima Ecclejia» Koftelez enim Slavica veterifin- 
gua haud aliud quam ecclejiolam aut etiam OTo»^er/W«^7^/ fignificabat ; & 
profefto /bw//^nomen, quod poftea Ciftercieufe ifthiccoenobiumob- 
tinuit, pofterius eft, Nepomuk adhuc multo recentius, fane «tate S. 
Joannis Nepom, exeunte faeculo XIV adhuc PotHuk appellatum fniire 
innumeris diplomatibus ejufce temporis probari poteft , necisipfum 
fe aliter , quam Joannes de Pomuk fcripfit, hic autem locus in ea ipfa 
je^ioue Plfnenfi eft, quam Anonymus indigitavit. Geterum Jhoc iptb 

adhuc 



BOLESLAl M. * 26. 371 

adhuc anno jam exacdificari ccBpilTe fflon^erium Brzevnovieufe idem ipfe 

toties memoratus.Anonymus nobis teftis luculentus eft^ cujus verba - 

funt ; Eodem tempore Epifcopus Adalbertus capli cogitare ( fcilicet de ^P^*^ Lride^ 

Joco ) ut Pionafterium a/i/piod in Bobemia cum /umma diiigentia in hono^ ^'!^lf *'f *"* 

rem S. Benediffi y Jiib cujus regula Deo mi/itabat, conftrueret, inquo^i^fj ^ '^ ^* 

fcr congregationem. monacborum S.Benedi9i, quos fecum deRoma addu^ 

xerat , locaret. DeoqUe revelante fylvam , qua Sarka dicitur , dato 

p-etio redemit, ibiqae divina adjuvante gratia ^ pii Ducis Boleslai 

fuffragio monafterium ccepit cedificare An*. Dom. Incarn. DCCCCLX^ 

LIL Hujus monallerii inclyti initia cum Hagecius ad annum fequen- 

tem^ quo dedicatio illius fa^^ rejeceric» ibidem plura ex veteriori^ 

bus illuftrabimus, 

Iir. A facra anni hujus hiftoria tranfeamus ad profanara : Memo- 
ravimus anno fuperiore Luiticios, quod Kizoni Saxoni Brandeburguni 
cum confinibus provinciis fubjeceririt, indignationem Boleslai Pii in- 
curriJFe, adverlus quos anno pra?fente Ottoni III fuppetias tulit^quod 
liquido oftendit, Boleslaum Ottoni penitus recouciliatum fuiffe» Ver- 
ba Annaliftac Saxonis fuut: Otto Rex cum valida fuorum manu tterum^^^^fl^^M 
Brandeburb adiit , venitque ad eum Heinricus Dux Bawariorum , 13" ^- *' ^* 
lizlaus Bobemiorum Princeps cum ingenti multitudine in auxilium Re-- 
gis. Bolizlaus vero Mifeconis filius per fe ipfum ad regem venire non 
valens , imminebat quippe ei grande bellum contra Rufcianos ,fuos fatis 
fideliter milites in minifterium regis direxerat. Verum Rex bpnis Sla-^ 
vorum promiffionibus confidens ,fuisque Principibus refiftere nolens , pa-- 
cem illis iterum conceffit , ^ inde in patriam remeavit. Sed illi more 
folito mcntiti funt per omnia. Ante hanc expeditionem vero mor- 
tuus eft Mifeco PolonorumDux^ut idem Annalifta ex Ditmaro his ver- 
bis perhibet: Mifeco Dux Polanorum jam fenex febricitans ab boc exi^ Uem ihiJL 
lio ad patriam ccsleftem tranjtvit, relinquens regnumfuum plurimis divi^ 
dendum. Gluem emortualem annum etiam prodidere Excerpta Necro^ 
logii Fuldenfis , in qux tamen error. librarli irrepfit , cum eum Mair^ yjpud Ltihmu 
cbionis titulo perperam impertiunt. Crugerius nofter pianediemobi-^^^'^;^-?^? 
tus ad 17 Februarii confignavit, fed queraadmodum is emortualem an* ^?^- '"^* 
num feptem annis pofteriorenl ex minime limpidis fontibus haufit, ita * ^7-^'^*. 
dies obitus a nemine veteriore , quod fcio , proditus non purioribus 
ladcibus profluxilfe videtur. Profe6lo cum Mifeconis mors in Ex- 
cerptis Necrologii Fuldenfis fubjungatur morti Gcrbrahd Abbatis , IV. 

Aaa 2 li% 



w 



37* 



• Annus 993. 



N 



Id. Maji detnortui , baud vanura arguraentum deducere fas eft, eura fe- 
rius die IV. Id. Maji morcmira fuille. Qluse vero defiinfto Mifecone 
rerum facies Polonos inter Boheraosque fuerit, nihil proditura, nec 
ufpiara veftigiura in veterioribus deprehendere eft; Mifeco lie nuper a 
Boleslao Bohenio ereptas hodiernse Silefise regiones denuo vindicave- 
rit ? an easdeui illi tranquille poffidendas concell&rit ? an Boleslaus no- 
fter easdejn ultro reftituejrit? Satis tranquilk inter utramque gentem 
fuitfe orania fub annos priraos, quibus Ducatura Polonis confecutus 
eft Boleslaus Chabry , innuunt focia arraa , quse utriusque gentis Duces 
Ottoni III non modo prsfente^ fed adhup anno 99^ ad domandos Sla* 
vos aquilonares cqntulerunt* 





ANNUS993» 

oleslao leni non raro familiare erat cuin S, Adalberto 
colloquium de promovenda re Chriftiana, Die quo- 
dam poft facra in Ecclefia Divi Viti peraiSh Du:^ap- 
prehenfa Antiftitis manu deambnlatum prodiit extra pomcE- 
ria,pediffequis retro reli5tis, Semihorse fpatio progreflus 
Brzevnovienfe nemufculum intravit, cum cetera amoenitate 
jucundum, tum gratum felLci latice £aUentis aquse. Adalber- 
tus fitu loci attentius oculis luftrato couverfus ad Principem : 
Aut, inquit , fili oculi me falhait ,aut illud ipfum demum 
eft viciniae , fanftasque folitudinis , quod ab hominibus co- 
li frequentarique placet coeiicolis. Nara ne porro te te- 
«... ^ ^j neam, oftenfi mihi hac no(Ste funt iidem latices fcaturien- 
foshais cmo.ii ^^^ aqusB, imperatumque, ut hic loci templum Divi Bene- 
m adificmdi ^^Q.^ honbri excitem cum coenobio inftituti a fe ordinis. „ 



» 



» 



j> 



S.Ailalbem &* V 
Bflesla», 



Ad. 



Adhuc loquebatur, cum verba excipiens Bpleslaus : *^Quid- 
,, fi pater , fubdit , mifificam & ego tibi de . hac ipfa loco« 
„ rum facie vifionem pandam? „ Rogante antiftite narrare 
ccfipit, quo pafto per fomnju9ino(5le praeterita vifum fibi fui& 
fet rapi a coelefiibus geniis ad Dei tribunal, audiileque 
vocem : Videsne hos coUes & hac nemora ? cumque cer* 
nuus fe videre refpondiflet: imperafle porro D£um , uti pro- 
tinus faltum , quem vidifl*et , fubiret , eoque loco , quo na- 
fcentis aquc fcaturigJnem oflendiflet , templum fuo & Divi 
Benedic^i honori conderet. Quid ii , inquit Boleslaus , A*- 
dalberte is ipfus locus efl; , ad quem duftu angeli perv^ni* 
mus ? f") Vix ita finierat', cum fpe^ante utroque repente 
tumefcere fontis venae , multoque uberius bullire coeperunli 
aqujB. (^) Tum admirationis plenus Epifcopus : Hxc fatis fu- 
perque Princeps voluntatem Dei innuunt ; quid reftat , nifi 
ut di vinis obtemperemus monitis , craftinoque die cum of^^" 
ris in locum revertamur ? Nec mora, adfunt fub auroram ar» 
chite^li , fpatiumque , quod capiendo cOBUobio- pariter & teni» 
plo fatis eflet, circumfcribunt, protinusque facerrimarum fe.- 
dium fundamenta moliuntur« (0 Ad cujus rei famam tantus GhiMhi*. mi 

fuit accurfus , eaque Chriftianorum alacritas promovendaejedlfllS^/*'*' 
ficationi commodantium operam, ut hocipibnondumfeevo)^ 
vente anno omnis ftruftura confuramata fteterit, (^) tem- 
plumque ab Epifcopo confecratum fuerit, W AdjeiSlae % 
Frincipe donationes vere regis cum nobilibus fundis & mul* 
tiplici proventu , (/-> quorum omnium teftis eft membrana 
figillo Ducis munita , latinoquei fermone decora , qua? huhc 

in 



874 • * Ankus 993. 

1 

in diem iervatur , qaamque ipfi nos ocutis ac manibus trac- 
tavimus in hjec verba confcripta. (g) " Haftenus Hagecius : 
„ nos vero hoc antiquitatis cimelion fervatis omnibus vete- 
fy rum chara6terum du^ibus , plicarum carieique indiciis 
y, fcalpro excufum oculis Lredoris coram iiilimus. „ 



%•'! 

* 




ANNUS JESU CHRISTI 993. 

JO ANNIS XV. PAPiE AN^ 9. OTTONIS m. 

REG. II. 

BOLESLAr 11. AN. 27. S. ADALBERTIEP.PRAG.12. 

r 

(tf) \ nonymus Ludevigianus & Menkenianus compendiator fcilicet 
/\ & interpolator Pulkavae , qui pluribus locis manifeftillima pro- 
' ditindicia, feu fe Monachum Brzevnovienfem fuiire,feu certe exarclii- 
vo iftius coenobii fua monumenta haufifie, nihil de hoc fpranio feu Bo- 
leslaifeii S.Adalbertimemorat, cumin referendis monafterii hujus ini- 
tiis fat locuples fit, ut anno fuperiore, quo hsec pertinent, legimus. 

{if) Traditio, quc penes monafterium iftud hodie eft, latices hos 
indicio larabentis cervi S. Adalberto & Boleslao iudicatos fiiiffe vuk. 
Oflenditur hodie in horto iftius coenobii idem fons perpetuo fcatu- 
rientibus limpidiffimis aquis dives, quas omuium ]onge lateque fahiber* 
rimas praedicant rei hydroftatic» periti. Fonti ifti hodie elegans fub- 
iimisque ex lapide ftnjdhira injefk eft, in cujus infimapartehaechifto- 
ria egregio ftatuario opere repra&fentata vifitur. 

^^ (0 Ifthsec omnia hadlenus ab Hagecio enarrata ad annum fupe- 

riorem referenda funt i ciun enim prslenfe jam anno XIIX. Kal. Fe- 

bruarii feu ig Januarii, tit totiesniemoratusAnonymus prodit , Eccle- 

liaBrzevnovienfis confecrata fuerit,neceflario hKC an. fuperiore praecelfe- 

KttifinS.Te. MinusredleigiturReverendiffimusPitter annopriori prcfentem^^^ 

e»firirr»j)«g.fijbftituit, perpertmque ABOuymum iftum corrigere attentavit; quis 

^33« enim 



— n^lAVLU(Hn |-.~, 



llllllllli 



mfuLd^.rmf^a jmyLLita , <t.h\m:cv-ajtijimt - 



fcvatif ciinmbuj priscorum. cJiarcubrwiichudibus; 



aclaj-iiis -Jwi>ncr a cC Cadiam 



icmna 
c iS choli^-JiLf. 



'ft-^ 



i 

I 

I 



I 



I 



BOI^ESLA.I II, 27* 37S 

enim fibi perruadeat iutra 14 aut 15 dies xdificium adeam petfe£ti<v 
nem prxfertira hicmis terapore excreviire, ut dedicari polFet. \ 

{d) Perquam praccipiterafuifle EccleCx&cellnruni feumonafterii 
ftrudluram teraporis calculus perfuadet. Nam S. Adalbertus vix qui- 
dem ante aeftateui fuperiore anno Roma rediit, ut ita moles haec fep- 
tem aut 06V0 menfes hon ampHus operas fatigaverit. Minus refileve^ 
ro fcribit Hagecius, omnem ftrudluram ifthic confummatam fuilfe : nam 
idem Anonymus dedicata hoc anno Ecclefia fubjungit; His ita pera^- /tp^ni^fenktH. 
tis j4bhas J4nafia/ius {f^wVvii^^zK^^^) cum fratrihus Jihi cotamij^s lo-ibid* f^«i($45* 
cnm fancium fibi comviiffum caperunt excolere , Jiiisque ma72ilus Jahora^ 
bant. Ecclefias &* cuias officinas qua nonclum erant perfeQafive con* 
ftru&ce^ in hrevi tetupore . cum Dei adjutorio &* imprimis Adalherti S^ 
fuffragio^ qui coramfuis manihus in eodem monafterio if ecckfia fccun^ 
dum regularem inftitutioncm cotidie eum fratribus laborahat. . In ctijus 
evidentiam cbirotbeca valde fimplicis operis if textura fa£Ia , in qua la^ 
horahat , in eodem monafterio diligenter refervatur pro teftimonio^, In ' 
eadem ecclefia (perfequiturAutor) qu^ mox Parbcbialis faHa eft, fra^ 
tres laudes Deo perfolvehant devote die ^ nofle , quia nondum major 
ecclefia , /;; qua nunc fratres Deo laudes perfolvunt, erat /edificata^ Et ri te 
quidem hsec Anonymus : Nam ex diplomate Ducis Brzetislai llay hraf 
deuli Cellse dato Uquet : poft annos 50 primum hanc majorem Eccle* 
finra in honorem S* Adalberci conditam fuilfe, Ex his omnibus maui--- 
feftum iit,&fub dedicationem monafterii hujus anno praefente in Ja* 
nnario fadhm nonduni omnia confumraata , & raolera eam , cum tam 
paucos menfes abfumpferit , primae illi ordinis hujus pain^ertati furame 
confonam, atque procul dubio plane & ex tocoligneamfuilfei qujeonu 
nino incraraeiuium iftorum fpatium abfolvi pocuitp 

{e) S. Adalbertum monafterium Brzevnovienfe dedicalTe, non mo- ' 
do luculenter cogpofcitur ex^diplomate Bdleslai, quod extTufum fub* 
jungimus, fed & id adje6lis quibusque rerura/:ircumftantiis verbisex- ^ ,•-. . 
preilis tradit toties commeraoratus Anonymus : Dedicatumque eft , in- j^jt^yJ?! 
quit, 19 Kal* Fehr. ab ipfo B. mem^ Adalherto Epifcopo rr<fgenfi fe^- * *'* 
cundof ordinationisfua anno i^ in bonore S.BenediQi if SS, ytlgxii^ 
Bonifacii % prafente memorato Boleslao multisque Principihus terra ad-^ 
ftantibus , Kfj4nafiafium ( Papat^n^ Radlam) Abhatem cum duddeuis mona^ 
cbisdefupradiQtteccIefia(JLoQt\^tz^ advacans eisdem imperavit,ut ab 

eis 



Jbidtnh 



376 Anijus 993^ 

$is incokrctur hcus five monafterium Brevnow , ^arn ipjum Ahlattm^ 
in manus Ducis BoltsUiJuh teftimonio atque adjutorio Dei^ Diem 19* 
Kal. Februarii feu 14 Januarii , quam author Dedicationi monafterii 
affigdat^ ego potius ad incolatum & polfeffionem monafterii fpedkrc 
flutumo ^ quam verofimillime pridie Dedicationis Anaftafius cuni duo^ 
decim fratribus ex ecclefia Kofteletz advocati arripuerunt. Nec mif 
runi, diem primac accepde poifeffionis in dpn dedicationis tranfiiire , 
cum ex omnium monafteriorum veteri hodiernoque ufu aniverfarii dies 
prim» acceptae poffeffionis celebrentur ftatis diebus, auniverfarii dedi^ 
cationum propter Dominicarum mobilitatem varientur. Cum igitur 
anniverfariae diei acceptte polTeffionis dominica infequente Brzcvno- 
vienfes dedicationem ecclefise monafteriique^fui celebraverint, ac pro- 
inde haec dies index celebrandx dedicatiouis fuerit , liaud mirum illam 
cum ipfa die dedicationiis confufam fuiire. GLuod vero prsfente anno 
Irix quidem dedicatio monafterii 14 Januarii, fed die fequente accide- 
rit, mihi perfuadet, quod ufus & ritus ecclefi» hoc f«culo- quemad- 
modum bodie paffim, tulerit , ut dedicationes feu confecrationes Eccle- 
fiarum nonnifi diebus Dominicis feftisque folemnioribus fierent. ^Jam 
cumanno 993 Litera Dominicalis A fuerie, ac \^ta Januarii in Do« 
ininicam inciderit : in quem diem fimul feftum S. Maun primi e S. fie- 
nedifti difcipulis coincidit, verofimillimum eft hanc ipfam XX. Kal, 
Febr. feu i§ Januarii veram genuinamque dedicati monafterii diem 
fuiJSe. Gluod ad 2i^tum prsfulatus Sandli Adalberti tnnum attinet « 
in quem author hanc mDuafterii dedicationem incidilFe rradit^ eum mi- 
jiirae ex Tabulario Brzevnovienfi , fed calculo Cofin» perperam hau- 
fit, qui cum anno^^^ S. Adalbertum Cathedram Pragenlem occupalle 
fcribat, annus prs&fens omnino vigefimus quartus Prsefulatus fui elFet, 
fed nonnifi duodecimum fuiife ufque ad XI, Kal. Mart;ii ex fuperius di-- 
£tis manifefto liquet, 

(/) H«c omnia ex adjeflo diplcfflate teftata fiunt. Porro non 
folius Boleslai , fed etiam S. Adalberti munificentia tot tantorumque 
fuudonim prasftationumque donationes profluxilFe Boleslaus ipfe prin-- 
cipio diplomatifl fui fatetur , cum dicit : Brevnovienfi monafterio a me 
^ venerahiRpatre Domino Adalherto Pragenfi Eprfcopo laudahiliter 
conftru&o. GLuc fuprafatus Anonymus latius explicat: B. quoque A^ 
^alhertuSf inquit, ae Juo patrtmonio contuHt eidem quam plurima ^fciL 

vittat Brefcji ^ fVikami 9 ^ §/iai villas ^ poffejffhnesmultas. Infuper 

famu-* 



BoxESLAi iK 27. 377 

famuhs V fervitores jfciL piftores , futores, coquos^ nec non famuhs 
md calefaciendum ftuhat, altosque operatoreS diverforum operum , qua 
iongum eft per fingula enumerare. Ei bac omnia, ut perpetui eidem 
wonafterio ipfi tlTbetedes eorum fubfervirent. Hinc profluxit quod Lan- p^jg^i^gj^^ 
•giusdicat: CanobiUm Brzevnovienfe S. Adalhertum fundajfe de patri^i^arouMti' 
moniofuo. Sand^usque Adalbertus pafllim pro fundacorehujus CQStiohvkt^ifiidmmiLn 
a pofterioribus vendicetur^ x 420 

Cg^) Minus accurate, fideliferque hujus membran» verba reddita, 

^ in vernaculum ab. Hagecio trailslata fuere , nam ut minutiora qoier 

^ue, locorumque anagrammata pretermittara , Criftanus, percujusmft- 

nns hoc diplomadatum eft, non habet appofitum agnomen de Scala% 

^uod ini affiiixit Hagecius, Id aliaque complura & cumprimis plurimo- 

rum eruditorum ddiderium mihi prscipue flimulo fuere ^ ut geduini 

diplomatis iftius fecundum primos iuos veteres du£lus & fyncopatio- 

ues ifthic typum excufura darem» H«c vero ipfa cbarta feu raembra- ^'?^^^ 

Ha eft, quara Anonymus Meukenianus & Ludevigianus ait S. Adalber- * ''*^ "^^ 

cum in manus Boleslai Ducis tradiditfe, de quo illius verba funt:Q//^ 

mnnia pr^ediQus Epifcopus Adalhertus cbarta^i manu tenens^ primum 

quod boc totum, quodfcriptum eft^ antea pneordinatum a Ducefuiftet^ 

udftante Qnriftiano / qui alio nomine Straibkwas dicehatur , quafi hinon'- 

ciusfidtt quifmt Ducis Boleslai (frater) j4nnaftafio primo Ahhate tf 

multis Gmonicis de S* fVenceslao cum Pr^epcfito fpforum nomine Recb ^ 

£^ JVokn milite , €J* a/io nomine j^ffit cof0rmare pradiQas libertates , 

folusque bafilicam introivit ^ ^ banc hrevem fuhatteftatiouem pofutt in 

akari dicensi ** Quicunque tam contumax, aut avarus vel invidus ali^ 

,9 quid ah omnihusfupra coUatis noftra autboritate Servis Dei omnipo^ 

„ tentis ah ipla ecclefia tetnere pra/umpferit alienare , fiat fe auQori" 

,, tate wfiro ( imo auBore Deo noftro ) in diftriQo ^udicis esramine cum 

,, impiis condemnandum. ^, Haec illa S.Adalberti excommunicatio eft^ 

de qua mentionem facic Boleslaus fub finem diplomatis fui ioquiens •: 

itoguns p ut omnes ahlatores feu invafofes bujus privilegii ipfe Dominus 

£piftopus ( Adalbercus) excommunicaret ^quod fncere non olmifit. Hanc 

vero exeommunicationis formulam peculiari fchedula fiiilfe exceptam , 

ab ipfoque Divo Adalberto fiiper altalre pofitam^ cum diploma ipfum 

Bol^aus ^tmsfiiper aram Sanili BenediOi Ahhatis manihusfuis pojue^ 

rit, ex tttriusque inftrumenti collatione clare cognofcitur* Morem 

mutem iftumchartas in alrare reponendi , & in invaiores fulmen exconu 

' PAiUiIV.AKNAL«HAG£C« Bbb mu-- 



S78 AHicirs tjg^. 

fnunicationis vibrandi procul diibio primus Boleshus & S. Adalbertus 
'-^*'''*****'inutuavitavicinis germanis &I^gibHsAlemanm^ inquibusci. di»- 
** ** cicur : 5? .quts resjiau vdfimetipfum ad tcclefiam Dei tradere vcluerit^ 

per cbartam firmitAtem faeiat f €?* teftes fex aut feptem adhiheat ^ &* 
nomina eorum ipfa cbarta contineat ^ ^ ponat fuper altare ^ ^ proprie^ 
tates de ipfis . rehus. ad ipfam ecclefiam in perpetuum permaneant % eifi ali^ 
quis iUas res ahftrabere vohterit , judicium Dei &^ excommunicationem 
tncurrat. Porro fub ejusmodi inftrumento fundationis, plerumque fub- 
jun^, aut feparatiih legi foIitoanathemate,moremfuiire, utcandelseK«- 
ftinguerentur y & humi dejicerentur » ex pluribus diplomatibus & cum- 
primis Henrici L Barbati Silefie Ducis, ejusdenique inftrumento funda* 
jtionis Trebnicenfis maiufeftum iit. Cecerum non me latet quosdam 
Fragse fciolos elfe » qui de fide diplomatis liujus a nobis exculi dubi* 
tant, qui imo pofterius confi£him efle , mihi in os oggerere non funt 
yeriti , indu6tt maidme teflimonio alterius diplomatis ab Ottocaro VL 
kege Bohemis anno 1255 exarati, quo totum iftud Boleslai diploma 
ad verbum repetitur^. atque ea de caufa renovatum ab Ottocaro & 
tranfurotum dicitur y quia autographum jam nimia vetuftate fere con-- 
fumtum erat , adeo quod propter attritionepi cartuke vix litera appa* 
rehant. Verum fi nihil aliad Viris iltis in peuu fua atque{iftud e&, 
quo fidem difdomatis iftius infringant» aufim dicere : eos antiquitaris^ 
reique di plomatics mini^s peritos elTe , eo quod ignorent hoc in gene^ 
re cautiflimos fuiife fseculorum remotiorum Monachos » ut prjefertim ia- 
ftrumenta fundationum^ majorumque donationum paffim gemioaverint^ 
atque fubinde etiam terna exemplaria non modofcribi ^ led etiam Priu« 
cipum^ dgillis muniri fecerint , ut uno alterove fortnito amiiro aUt pef? 
fumdato » tertium fuppeteret ; quanquam hodie. exploratum certo non 
fity cujus iidei akerumtertiumqueexemplar crcditum fuerit» an Ducalis, 
Epifcopalisve archivi cuftodia&.permiirum ? an inter alia ordinis fui nions' 
fteriadiftributu ? InBohemia profeflo moremeum viguiiFe^complurahodie 
exempla,que fuperfunt^ probant. Sic nos ipfi fundationisLitomislienfis trit 
etiam hodie exftare autographa exemplaria per totum confona certo fcimuf 
Guornm duohis ipfiisocuTis fpe6kvimus« Unum fervatur inCanoniaStrahOr 
nenG , alterum penes nos eft , tertium habetur in CuriaZwittavienfi» uude 
cran&mtumTuum haufit Berghauerus. Diverfum igitur exemplar efl^ 
qupd multum quidem a vermibus arrofum» iutegrum tamen^ & maxi* 
mam partem legibile in Archivo Brzevnowieuft hodie etiaa fervatur^ 
ab illo^ quod OttQcaro II innovandum &.traufumeB(iuffl fbit propoi^ 
tum i id quo poftea devenerit , incogmcittiu P ti 2E#r 



BoiisiAi n* i>i* ^<M 

P R iE T E R M I S S A. 

L A^m toties laudatus Anonyiniis Menkemanus )am pr»renee anno 
V^ alium nomine Recb Pracpofitum S. Wenceslai leu Carhcdralis 
Ecclefi« Pragenfis referat , merito conje£hira capitur,Wiiliconein Pne^ . 
pofiturse fiisc renunciaire , exemploque S. Adalberci & Papkcis Radlse 
mcicatum jam fuperiore , feu anni hujus principio nomen fuum ordini 
Divi quoque 6enedi£H dediHe, Sed inquorurfum monalterio eum civ- 
cuUura fuicepiire dicemus? ego miidem minime aberraffe videbor/^fi 
id in coBuobio Magdebur^enfi fattum fuilfe alferuero ; ejus rei mani- 
feftura indicium pofleritati reliqnit alter Biographus S. Adalberti , qui 
fuic S. Bruno Bonifacius Martyr & FrufTofum Apoftolus/ ut jam alibi 
innuimus* Hic de teftimonio Williconis memoraci Idquens, fubjungit : 
Cui rei, qui iUa bora pra/ens trat^ tVHHcQ quidam ionus £?* fapiens^^ MdHtt. 
Oericus teftimonium afferebat, &* nof legimus , cum ad noftrum AbhaJ^^^^J^^' 
tem boc fcriptum filius mandaverat. l^um E^ifcopus j4dalhertus fua^ 
ecclefta Prapqfitum babuit. Poftfuper cordis arida flante Spiritu San^ 
00 nohilem monacbum Mons Cafinus recepit. Nofter iUe Aubas ^ cujus 
Willico ///»/ erat , ad qoem boc teftimonium dedit, quodque S. Bru- 
, no legit, haud alius quidem fuille videtnr atque Magdeburgenfis , cuin 
Paulus Langius de S.firunone Bonifacio hsc verbis e^preflis fcribat i'^ y-^rwn. x^i 
Bruno Eptfcopus &* Martyr^ tf ipfe noftri ordinis apoftoHcus tnedica-^^t^l^^'' 
tor exftitit. Qui natione Saxo ex iUuftri Baronum de Querffurt pro^^ 
fapia genitus , educatusque in Monafterio Magdehurgenfi. Cercum au* 
tem eft S« Brunonem nunquam Montis Caflini Monaclium fuilfe , ut pro* 
inde per verba noftrum Ahbatem illius mbnafterii Abbatem intelligere 
non potuerit. Serius autem hoc anno , & fortaffis primum poft mar- 
tyriumS. Adalberfiaccidit, qnod Willico demum ex Magdeburgenfi 
(quod eotempore haud infrequens erat, nec hodie antiquatum eft) 
•d Caffinenfe tranfierit. ftuod nomen in ordine S. BenedidK fortitu* 
fuerit, nulpiam proditum. An fortalTjs Laurentius ille Caflinenfis Mo- 
ftachus eft, a qup ViSam habemus vitam S^ Wenceslai, de quo P, IIL 
D. 6ii &614 egimus? Ceterum hunc Recb PraBpoCtum Canonicorfim 
& Wenceslai jprsctermifit in Serie fua Pr^epofitarum Pragenfium tam 
Peflina , ouam Berghauerus. Nec (cio , quid pofterior fibi velif , cum non ^^^ ^^H^ 
modo fluftuat, hoc ne jam tempore & anre Marcum Ecelefia Cathedralia *?'• V ^^ 
Prajeiwis aliijuos Pr«iOfitos habuertt? fed plane in adverfam leiiten- jJSj^^ 



Cbrm' (jti* 



38a Anijus 993 • 

iim inclinat, h«c fobjungcns: Optme putMnt ii , qui Prapofiti ^ De^ 
cani cfficia muttojerius inva/urffe conftituunt* Profedto fupra allata 
Biographi Synchroni verba teflantur, jam S. Adalbertum PrjcpoGtumEc-* 
(4eG« fu« PragenGs habuifle ; & vero fuccefforem illius etiara habevu^ 
ex mox commemorato Anonymo Pra;pofitum Recd^ ut prociil dubioTo- 
korzinuSf quem ex Hageeio retulit Peffina, hoc tempore locum int6f 
PrfEpofitos Pragenfes non mereatnr^ 

IL Hunc tandem aliquando verum annum fundati Brzevnovienfis 
monafterii conGgnavit Hagecius , quem omni loco ex veterioribus iU 
« luftravimus, atque amplificavimus. Non prsetermittendum ex fxpe 

^ommemor^ Anonvmo: Boleslaum Duceni hoc ipfo aniio adhuc pr;e^ 
tfiv vere regiam in aUato diplomate £i6>am donationem fe liberaliflimum 
in idem coenobium exhibuiiTe» cum in fefto S. Benedifli devotionis 
cauGi ad idem monafterium urbe egreiTus deijuo Qmnes fupra nomiiia<- 
tas donationes conGrmavit » ac iniuper bis mille quingentos denariosiil 
fnigulos annos e reditibus fuis numerandos jnfnt. Autographum iilius 
donationis nufpiam hodie in Archivo BrzevnovienGcomparet, confer*» 
vavit taoien tranfumtum illius Anonymus laudatus Ludev^gianus ^ his^' 
que verbis conceptum fuilFe refert : 

Jfpvd Lnievig SciMM osnnes CbriJIi fideles pr<efentrs ^ futuri ten^oris :\ 

RcUqu. MSS.quo^ ego Poleslaus Gratia Dei Boemoruvi Dux^ ad petitionem Penera-^ 
T* XLf.i-j^^lfHis yidalherti Epifcopi^ ^ j4nnaftajii J4lbatis Brewnovienfis monafterii 
de redi$ihus nojhi Ducatits , quoufque mundus votuitur p MMD. dena-* 
riosper diverfa tempora tofitulifolvendos. In Pafcba viJ. D^, ^ in 
Penticofte totidem , ^ ih fefto S. Gnerami Q Emerami ) Epijcopi Ratis^ 
honenfis refiduunu Si quis autem boc decretum violaverit , fciat eier^ 
naGter damnandum. Fa&a eft autem hec donatio Ao. Dom. Incarnatio^ ;. 
nis DCCCCLXXXXIII. i 

Mille quingenti denarii, qui ifthic monafterio quotanois ti&gnantur» 
fecundum noftram jam P. L fadlam fupputationem (^quamqiie etiam no- 
fter P. Adaudlus in fuolibro Monetario re€Utmeflre advertit)valorefuo 
intrinfeco ducentos o6to florenos hodierne monetse squabant; finguli . 
enim denarii/ur ibidem diximus^ quinqile» ut vulgo sominamus^ ox^ 
^ ciferoruffl pretium plus minus conftituunt» Gluaiitua donum Ulo tem» 

pore 



I 



. > 



pore, oec tot dete6Hs auri argenticjue fodinis in Europa , & cumprimis 
Americae theffluris necdum cognitis/ reipfa l)aud exiguum fiiit. Aili- 
gnaverat Boleslaus jam in priore diplomate fub ipfum dedicatum mona^ 
fterium imi^erfioi: totid^m miUe quingentos denarios numoTve ccsno^ -.- 

bio Brzevnovienfi , fcilicet ut Villicus Pragenfis in dedicationis anni* 
verfaria die fingulis anuis folvat 300, Villicus Hyznenfis ^n Pafchate * 

3ooriuraos, inPentecqftesoo^ in fefto S* Michaeli^ 300» deniqiieiii 
Nativitate 300. Hic infuper ex cpmmunibus Ducatus reditibus , feu 
6lu^{lura Ducali per tires terminos totidem denarii pendendi prseci^ 
piuntur ; tie ita ddnationem priorem pecuniariam duplicaverit/ nam in^ . 
ter- numps j& denarios vix quidem hoc Ikculo differentiam aliqwm 
liiiire merito cenfemus , quandoauidem minoris moduli ponderisque nul^ 
ius ha^lenu^ dete£tus denarius Boleslai nomine ' infignitus« Cum au« 
tem in.Prdeifiitione ftatim Partis L Annalium noftrorum polliciti fueri^ 
mus, ,nQS cujusque Duds Regisque noftri moneras icalpro excufasLe^ 
ftoris obtutibus prsefentaturos , ifthic o6l/f typos dfenariorum nomeii 
Boldslai phefeferentium exhibemus, quos Boleslao ifti, de quo nobis 
fermo . merito tribui pluribus argumentis oftendit nofter P« Adau6tus, J&efc&r. b<$(r 
qui cum eodem locp infcriptiones illorum^ imagines , aliaque huc fpec- ^?^^^ '♦ . 
tahtia copiofe pertraftarit, eo plura nofle anhelantem reinittjmus* Ce-^*J?^P*^*^* 
terum ne-vox Fittkus in diplomate Brzevnovienfi occurrens quempiam ''^*' 
perplexum reddat, figniticabat iUa hac aetate ^clorem exaQoremque ^^^0^'^* 
penfionura & tributorum, nec non quandoque difpenfatorem Ducalem ^^*-^?* 
per urbes & provincias conftitiii folitum, quorum nomen paftea in ci- 
vitatibufi in 5rtf^//;ar«i».appellationem tranfiit» Atque hsc funtf quip 
ad annum hnnc pertinere mvenimus ^ facra videlicet ; de geftis aut ex- 
peditionibus Boleslai altum filentium. Id AnnaliftaSaxo & Annales^«/.£r^*8^ 
Hildeshemenfes memorant.* Saxones ter fruftrato ev«itu adverfus Sla-^'*'*^" ^''* 
vos expeditionera «ionuiflfe:..contra Slavos crebris excurfionibusSaxow*'*^^'**^*^ 
niam vexavilFe : quarum expedicionum num partem aliquam ik)leslaus 
nofier tulerit , nihil proditum» 

» • - ■ 

++♦!»♦+"♦• 
.++♦+*♦* 

++■♦■ 

AN- 




fjft Anko» 994/ ' 

ANNUS 994* 

* * " ' ' • 

*B«^J^ y^ Biram qHartnin ,& nonagefimutu fiiprt nongentefifnnm 
jitBtiemkim. I-^L cognau aroia exhauferunt« Mieczislaus Dux Fo- 

X J^ lonorum Boleslao fnederum vinculis nexuque affini- 

tatis junfbis , injuria provocatus nulla , feptentrionales , yer- 

• gentesque in ortum Bohemos , fed cumprimis Glatzenfem rer 

gionem irruptionibus , latrocinationibusque vexare coepit. 

(*) Boleslao rem tamen legationibus agere placuit, amice 

monendo frena injiceret tantis fuorum grafiationibus* (^) 

Sub haec Wladimirus filius Swatoslai Rufiias Frinceps , occifis 

fratribus fuis Olha & Jaropolko, (0 in Foioniam irrupit , cap> 

tisque cafiris Frimislavia & Czyrwenio omnem Radnikenfem 

JlXwISg/Ittrprovinciam occupare coepit, majora etiam moliturus. Id 

^mm^MM/QQQQQjQ jQcot Mieczislaum non leviter percnlfum ad fua de- 

fendenda cum exercitus maxima parte in illa regionum con- 

finia traxit, ita Bo.hemum contra audaciorem reddidit ad 

bellum quoque Folonis inferenduro , quibos cum fat fnper« 

l«faSr^*' que negotii cum Wladimiro effet , haud pares vifi Bolesla! 

copiis refifiendik Kra0ata Sukoradskios militis Bobema; 

Dux ono belli hnpeto in Foloniam abreptos igne ferroque 

Crutvim ♦r- vaftat omnia, Cfacoviara vi capit, caftrumque lupra urbeni 

"**'• in nionte fitum Wawel nominc prsGdiario milite occupat.' 

(^) Interea incerti rumores Folonie illndebant : adefie Bo- 
leslaum Bohemum com bmnibu$ exercitus fui viribus , medi- 
tariqoe univerfs PoloniaB ereptionem, ii cum ad aures Mie> 
cjzislai penetf aront, fugieos is com filio (0 copias fubduxit in 



lil\ra$ ; fed cognita rttmoris vanitate ad recuperandam Craco- 
viam omnem vim op^ramque convertit. KrafTata Sukorad« 
skius ceceroquin non inftrenuus Dux drcumquaque aPoloms 
obfefTus celeres nuncios expedit ad Bdleslaum auxilia conK 
meatusque petitum , per eosdem fimuTFrincipi nuncians/fi< 
lium Mieczislai Boleslaum a Polonis in Oucem eleftum ef-^.^^^^^^.^. 
fe. C/^) Nec d^fuic laboranti KvtS&t^ Bohemus, miffisque««)n»wiir»m. 
mille ducentis ftrenuis bellatoribus, additaque annona ac miU-^* 
taribus inftrumtotis, Gracoviam^ aliaque occupata caflra £it tu* 
ta adveribs omnesinfultus prseltitit^Cr) 



^^^P* ^^^W ^W^ ^^^* ^^Bi* ^^^F» ^^^^ /^^^ ^^W* ^WK ^^^^ ^^^R t^P^^ ^^^^ ^W^* ^^^P* ^^^^ ^^^^ 



.'^•_ ^- w.l^^f: 



ANNUS JESU CHRISTI 994* 

JOANNIS XV.PAP-ffi AN, la OTTONIS IIL 

REG I*» 

BOtESLAI II. AN. 2B, S. ADALBERTI^ Ep! PBAG. 13^ 

(a) /^uocunque demum fonte ufus Hagedus in iftis enarrandis ,^lu- 
V^l ribusannis pricoccupanda eranc* Nam Mieczisiaum I. Polonis 
Ducem, quem iftluc Hagecius intelligit', jara abhinc duobus annismorii' 
tuum fuifle oftendimus. Anno yero 989 Boleslaum inter & Mieczis- 
laum feuMeiicouem inimicitias exarfiife^ ahno fequente 990 Boleslaum 
tdverfus Mifeconem expeditionem fufcepiJfe^ eique urbem Nemez erir- 
puille, fuis locis ofiendihius* 

(^) Martimis Crbmerus h«c Hagecit riarrata adthirariis fubdit r (y^merw bift. 

FiJerit Hagecius^ quem Jecutus jfit autbbrem ineo^ ^quod Mie%islaumV$lX 3. u a. 
mittm V auietis amantevi Principem nutta injuria provocatum c,um arffi^ 
uefuo Boleslao hettum ge^e vult. Noftrorum qnidem nemd quicnuam 
ejusmodi memoriie proaidit. Atqui fi CroiBierus attente legiffet Djtraa- 
tm, reperiiTec/quod id ipfum Boleslaus cmeftus ftc Principibus Theo- 



384 • AM»u« iJ94- - 

phani^ Impeftfrifits ^ Mifeeoiiem rtffnim fe^ .proymcitun ]iere(Utdrid!m 
jGbi eriptiilie $ quanquam id nec de Glatzenfi ^ nec a]ia Bohemie M ora*' 
viosque regione iilteUigeAdum elTe^fuperioribusaalii^ docuerimus. 
' ■'■•'"'•".■ "?-.'.: .'••■- 

t/) Hsec juxtftScripforc» rerum Rufficarura midto maturius circ* 
«nilu!9.98i acciderunt,-iiao Wladiuiirus univerfse Ruflix Monarchiain 
fibi frarricidio vindicavit. Et quidem Olegus non fuit occtfus a Wli- 
dimiro, fed cum idem ^ropolko fracri i)elk!i|i..ln(:uliiret, in acie c^ci^* 
dit, Qlego demortuo Jaropolku? I)ficatum Drevicenfem Olego a pa- 
tre teftamento trahfcriprum occupavlt. Id cum Vyiidimirus fratrum 
fciatu minimus Duxque NovogrodenQs jcgre fefret, meritoque metue- 
ret ^ jpe pari moijo fratri Jaropolko? fiiccumbere^ mare ad Wara* 

groi confugit > ifthic col|e6to valido exercitu adortus fratrera , eum 
proditorie vita & Ducatu privavit. Qtu» omnia ante -annos 13' a6la 
funt« Anno demum 992 accidit , ut fupra ex Ditmaro & Annalida Sa« 
xoue oilendimus , qUoS WltfftttiifHS-b^fti implkitifi^^^ 
nis, nefci6 num vivente adhfic Meficone; expediti^nem profe^^ldad* 
verfus W^adimirum^furcepilfe^ium BolesIaumChabry^eodem annoex 
t)itmaro setulimul * 

• (</) Haec anno uno,autplane duobus feritt* enarrare Hagedo ais- 
fefTnrar erat; nam anno fequente adhuc legemus Mieczislaum five Mi* 
feconem focia arma Boleslao noilro junxiiie ad domandos Sfavos aqui-- 
lonares, adyerfus quos Qtto HL novam expeditionem adornaverat. 
jGluis enim fibi perfuadeat, ii fimultasifiafaas inter duas gentes & Prin* 
(Dipes jam hoc anno erupilfet, eos tam paciBce in fuppetias Octonf cou* 
fenfuros fuille. Porro multum aberravic, duce quidem Cofma noftro, 
Hagecius flcque Daubravius, cum hunc Mieczislaum feu Meficonem ^ 
fub qUo amilia fuitCracovia, Meficonem L fuilfe crediderunt. Fuit Mie- 
czislaus iite ilve Mefico Boleslai Chabry filius^ cui pater , expuUis pa- 
trimonioque privatis fratribus fuis, oninemPoloniz rerionem, guse u* 
trumque ktus Oderse fluvir lambit, adminiftrandam dedic, cum is alio» 
ijuiii graviifimo cumRuflis bello diftineretun 

i' , CO Si cofflptttus ineatur ab aniio 965 , quo Daubravca Mater Boles- 
vilx Mifecoui ntiptui tradita eft^ & ab anno 967, quo idem Boleslaus eit 
eadettl Oaubravcft Datus eft (qui calculus eft ad annum prasfentem 27, 
^ vero duobus annis ierius id ilatuamuk, 29 amiorum ) vix admitci 



BOLE$LAl II. 28. 385 

^iidem pot^ft^ MirMonem prioris nepotem jam filium habuiiTe ; qiiia 
Mireconi ifli admodum adbuc juveui Oderanam regionem a Boles-» 
lao Chabry concelFam fuiiTe^ perfuadec eadem annorum fupputatio. 
Procul dubio Bolesiaus hoc in facinore aemulatus eft Germanorum con- 
iilium^ qui hoc ipfo tempore Otconem III puerum plerisque expedi- 
tionibus belUcis prsefecerunt* 

(/) Boleslaus ifte jam anno 9^2 patri demortuo fucceffit intrin- 
cipttu Foloniae > non ()uidem ut is univerfs Poloniae unus folusque 
Dominus redlorque eHet : fed patris teftamento , ut Ditmarus prodit» 
Polonia in plures filios fuitdivifa, quos paulo poflerius omuesBoles- 
Vius paterna fua hereditate exuit $ id invafe a Boleslao ac ereptae 
Cracoyiae aliarumque provinciarum caufam fuifle , pauio infra dice- 

BlllS. 



(g) Similia pene & locupletiora etiam narratDubravius: quiduo 
authores cum pene uno eodemque tempore fcripferint, nec alter ^^q^ ^^][ 
altero quidquara compertum habuerit , quod hiftoriam meditetur , in^^»^* '^* 



narratione tamen ereptae Cracoviae atque per Krajfatam feu Crafotam 
f ut eum vocat Dubravius) defenfas mire conveniant^ luculento argu* 
mentoeft: utrumque vetuftius Manufcriptum pras manibus habuilfe^ 
unde memorias iftas hauferunt» Dalimilus nonnifi quatuor verliculis 
rem ofinem abfolvit : 

oldn^ pemnic pebp ; ^ Pohnosfwtittr deUUat , 

nfiit temie a{ tro ^af Otva &0(9« a Et mnMn ngionem ufyue Craco^ 




viam aomat. 

^a 5Craf OtOie pofabPu pOfaW/ IL Cracovi^ prafidium imponit, 

^ fltne tmyt €)e(^9 ofa&K ^ Et alia prmdia Bobemis implet. 

PRiETERMISSA. 

\. 1)oftxemam anno fuperiore legimus S. Adalberti memoriam ^o 
JT S. BenediAi feu 21 Mai:tii> quo fioleslao Pioauthor fuitadno* 
vvn liberalitatem annuorum bis mille quingentorum denariorum monailei- 
rio firzevnovienfi impenfam: Lupacius vero & Weleslavinus pofire^ hupetiui Ai 
mi foi difcelfus Praga diem tanquam certum indubitatumque deiigit ^A^l>^ryd^ 
XV» Kal. Maji, quale quantumaue inter 21 Martii & i^Aprilis fpatinmJJi^^J^*^ 
temporis admodum breve mocucumque videtur, ut tam fubito fccna^jf i^; - 

PaM IV, ANNAI» lUliiCt Ccc Att. ^^*^ 



a86 Annus 994* 

0iutari , atqne ea omnia peragi potuerint » qus iiterque Biograplios 

canquam prsecipuas qaufas & rootiva venditat , quibus impulfus ultimo 

. Pragam deferuit« Nos cum minime dubitemus, Lupacium hunc diem 

poftremi fui difcefliis Praga vetufto finceroque fonte haufille^ iniuper 

Cfmas 0i ^n. & Cofinas nofler fufceptum hoc denuo a S. Adalberto iter Romam pla- 

99^ ne anno praefenti fubjiciat, quo ^o\Qs\mm non fua amplius poteftath 

fed Comitum fuifle queritur, merito quoque S. Adalbertum hoc anno 

poftremum Pragenfes deferuilFe ftatuimus. Huc igitur fpeftat, quod 

prior Biographus his verbis enarrat ; Pauh peft capit eos ( Bohemos ) 

>#fftf SS, ai %i ignava pwUities , &r negleBis pradicationilus itur in onine nefas. 'Fe^ 

^mliSf tcfum quippe vitiorum recoraationibus praventi in c\irnafem partem re-^ 

lahuntur , <f pereunt Jahor pa/ioralis , ^ diligens cura boni patris. 

Jnter bxc lu&uofiim'^ miferahtle crimen exorituri Mulier cujusdamno^ 

J/iHs cum clerico adulterajfe puhlice arguitur , quam cum more harhari^ 

fo parentes (id eft cognati) dedecorati conjugis decapitare qu^erent ^ 

fugit iUaper celeres auras , donec voce ET curftt ufque ad optatum per^ 

venerat Epifcopum. Fblens autem de iUurum fnanihus mulierem lihera* 

ye , claufit eam in monafterio San£Hmonialium , quodfuh vocahulo £?* ve^ 

neratione San&i Georgii confecratum firmifpmis m&nihus vaUatur ; cla^ 

vim vero Ecclefia cuftodifideliter commetidati credens ut femina in^ 

ter feminas folatia doloris, ^ fuh altaris defenpone vitee fecuritatem 

iaheret^ Oimen quoque infi referre volnit , ut fefceleVis au&ore ma^ 

gnum aliquid fieret , fcilicet ut pro panitentia frnStihus , aut ittam vi* 

ta fervartt , aut amho fimul juffi morerentur» Qua voluntate quia mar^ 

tyrH corcnam expofiem erat, adimpleret utifuey quod voluit, nifi eum 

prudenter Dominus fVioUitona ( Mabillonius legic WiUko , fed minus 

re£le> cum adjedtum fit fubftantivum Dominus, quo Williconem^uun- 

quam antea impertiit 9Mt\iOT) probiheret* Impia manus interea ahfeon^ 

fa mutteris ferrum necemque parans armato milite epifc opale forum ir^ 

ruperunt. Quarunt minrs £?' contumacihus Epifiropum diQis , qui contra 

fas ^ legaliajura adulteram defendere veUet* Quod iUe ( divina con- 

templatienis otio vaeans) uhi aure perceptt , cum velut divifa noQis bo^ 

rtf (id eft media nox ) ef[et, di&p verji fregit filentia , &* in auo clau^ 

fiiS erat , txivit de templo» Deinde qtafecum erant , fratripus pads 

ofcula lihans ; ^' Bene valete, inquit, &" pro me mifero ferte pa vota 

Cbrifto*,, Indetotusardoremartyriifiagrans, nontardiore defiderio^ 

turfu, quam quifugit boftem, Jponte venit inboftem, acmediumagmeK 

intrepido greffii incedens* ** Si me quaritis, inqiiit f prafto fitm. ,^ 






BOLBSLAI 11. 2S« 387 

Unus Mutem ex ittis » cui cum bonisfemper lavM voluntas erat (Kocha- 
num Wrllbveciuni fuiire infra oftendemus } omnium ore talia refpon-^ 
Jiti ^* Cajfafpes martyrii te tenet , &* nobitis g/oria /eti. Errat pro 
„ certo iacfanSitas > qua no/irum vu/t fieri peccatum , non imp/ebitur 
ff tua vo/untas, fed agitur a/iquid , quod p/us do/et , quia nifi/>^c mere-- 
trix nobis citius readatur , babemus fratres tuos , in quorum uxorl- 
bus , pro/e ^ pradiis boc ma/um u/ctfcamur. „ Hac dumfurens Schh 
vus contra Epijcopum de/atravit, eCce corruptus auro proditor adeji, 
qui excerpens eos c/am de agmine vocat , Jeque itineris ducem prabens^ 
domum, in qua c/aufa erat, domusque cufiodem manifejlat. Cujios vc* 
ro tentus abi/lis nunc minis, amicis nunc affatibus^ ut ittam in manus 
iorum redderet , diu probatur. Ad u/timum mortis timore perterrituf, 
fic fibi creditam cruentis boftibus prodidit feminam. Rapitur itta infe^ 
tix fruftra preffts a/taribus , tf fub manu conjugis capita/em juffa eft 
fubire fententianu . Quod cum itte ve/ut vir juftus facere nottet, fubg/a^ 
dio vi/is vernu/a truncata panas ma/e ufi corporis capite exfohit. 
Haec tragica illa hi(lbria» quse ob violationem loci facri gravifTiineque 
lattam immunitarem ecclefiafticam folum vertere coegit S.Adalbertuni» 
(jueque poftea duas potentiflimas Bohemiae familias , Slawnikianam fci- 
licet San^ Adalberti & Wrtfovecianam inter fe attrociifime coUifit ^ 
ut annis pofterioribus videbimus. Id prefedto mirum^ graviffimam hanc 
ac veluti primariam' defertse a S* Adalberto Bohemise caufam non modo 
a Cofma , fed etiam Hagecio & pofterioribus pailim prxtermilfam fuiC- 
fe« Et quanquam neuter Biographus proctident , cujus generis , nobi* 
fisquae familic fuerint illi parentes feu cognati dedecorati conjugis, haud 
obtcure tamen ex Cofma noftro cognofcimus Wrlfovecios fume , quos 
ille adannum 1037 verbis expreffis ait aS* Adalberto cxcommunicatos 
fbilfe* Ibi enim Jaromirum Ducem excoscatum^ qui Brzetislaum fira- C^jmat aimi 
truelem in folium Ducale coUocarat ac monitis quibusque pracmunie- 1037» 
rat, ita inducit loquentem : «'Aftillos, qui lunt Verfovici , iniquorum 
y, patrum sequam filii, noftri generis hoftes domeftici , tamiliares ini- 
^ mici, ut CQenofam rotam devites, & confortia eorum declines. • • • 
», Uabeas fili mi femper in memoria San£ti Adalberti praeconia ( fen- 
^, tentiam) qui eorum ob fa6)a crudelia ter, ut ffatit fuper eos exci* 
^, dia, fan6lo ore confirmavit, & excommunicavit eos in eccleiui. 
6Lux Dutu Dei jam bis funt fa£ta ** ( fcilicet annis 1003 & loi 3 ut fuis 
locis oftendemus ) ,9 tertio ut fiant 5 adhuc funt follicita fata. ,9 Axi^^*fndiflaSax$ 
lalifta Saxo plaue uomiue prodit lCocianum, qui aS*Adalbertoexcom-^^ <^^ 

Ccc z nu.« 



f9 



388 Aknus 994. 

municatus fuerat, fic enimille: ^^ Erat in Bohemia quatdam generatio, 
„ quae appellabatur familia Wriffovici , quorum prinms erat virfce- 
„ leratiflimus nomine Kocan , hunc beatus Adalbertus excommunica- 
^ verat publice in Ecclefia^ „ Hic ipfus Kochan Wrffovecius ell, 
qui ceteris fax & tuba fuit, ad Jaromirura poftea in filva alligandum 
indigneque tra6tandura, quique eundem Jaromirum poftremum ficca 
confodit, hic ipfus de quo fupra Biograpmis, cui cupi bonisfen^erla'- 
va voluntas erat , ut procul dubio inter ceteros nomine excommuni- 
cari meruerit a S.Adalberto. Erat autem lioc^tempore Wrflbveciana , 
omniuni in Bobemia ditiflima potentiflimaque faniilia, unde hoc San6li 
Adalberti anathemainWrflbvecianos vibratum univerfam uon modo 
cognationem Skwnikianam , fed & omnes familiares, & fautores S. 
Adalberti, ipfoSque Roma addu6tos Monachos Ordinis S. Benedi£ti in 
fummum odium & diicrimen adduxit , quod annorura quatuor confe* 
quentium fpatio ramum exafperatum eft, ut fenior frater S. Adalberti 
pro falvandis fratribus fuis plane patrocinium Imperatoris Ottonis im- 

f)lorare coaclus fit , quo non obftante quinque fratres illius capta & de- 
eta avita civitate fua crudeliter a fadlione Wr iFoveciana interempti funt; 
S. Adalbertus poftremo ad Boleslaum Polonum fe recipere coaftus, 
Monachi Brzevnovienfes omQ^s fere dilapfi; ut fingula iocis fuis an- 
nisque enarrabimus. In his itaque & cpmpluribus aliis cum S. Adal- 
bertus a^verteret Boleslaum fuam audloritatem non interponere, nam 
ut Cofmas ait: tunc temporis Dux non erat fu^ poteftatis fed Comitum^ 
f^fy^ Jpnidens profpexit fe omneraperditurumoperam. " Plet, inquitprior 
y g-* ^^ *„ Biographus, bonus paftor, quiain morbido grege figna falutis nul- 

,9 la inefle confpexit. Hinc profpedlandis fequentibus malis oculos 
„ claudere volens dulcis Romai mcenia revifit. „ Nihil vero magis de- 
fideraverat S« Adalbertus , quam ut Papatem fuum Radlam feu Anafta^ 
iium Abbatem Brzevnovienfem vise comitem denuo haberet, cui cum 
ille fe fociare tergiverfaretur , Papatifuo ait (verba fimt alterius Bio- 
21^ * 8*7* S^*P^^^^ fi^^^ certuniy aut ubi egofym venies ,aut amplius me nunquam 
^ oidihis^ Hunc vero Papatem Anaftafium multis obnifum fuifle , ut oe 
S. Adalbertus denuo Praga difcederet, ex eodem Biographo cognofci- 
tur, adeo ut cum eo propterea feverioribus etiam quibusmie verbis 
expofiulaverit. Scilicet procul dubio Anaftafius tauquam e ipecula im- 
minentem tempeftatem profpexit, quantumque repetitus ifte abituseti- 
am coenobio fuo allaturus fit nocumentum, quod in tanta fadhonis 
Wrifoveciaoflc licentia defenfore cariturum fih GLuidauteiaiimilia ex- 

pro^ 



fj 

99 

99 
5> 
99 



B o.t E s t A r n/ 28« 3P9 

probrftivti Anaftafie acciderit, ex eodem Biographo ( qnem Surius in lu* 
cem quoque protulit ) audiamus : •^ Aftericus ''f hem \ Aftericum Don 
>9 fuiife alium ab Anaftafio & Papate Radla ) ,, ejus quondam Ciericu3 
,^ contra San6hira Virum arguendo , increpando , cum muita inutilia 
furibnndo animo loqueretur, nltra . limitem rationis proterva con- 
tentione progreflTus, quafi quem amplins videre noUet, magnacum 
amaritudine reUquit. Arrepto autem itinere tota die ipfe cum fo« 
cio homine fuo equitans ^rrare coepit , .ut cum viam haud atiter. at-* ' 

Jjue- manum fuam. fibi notam invenire non poffet , ex poena cogno- 
ceret, quam grave peccatum ciim Epifcopo contendendo perp^- 
traffet^ Porro ad vefperam caflb labore reverfus in urbem , quod 
,, ita didlante {conftientia') elc humana infimiitate deliquiiret, poenite- 
\j re coram Deo toto corde coepit. ,, £ quibus non obfcure cognofci<« 
tur, Anaftafium fe fe equitcm per certum vife fpatium ex urbe Pragn 
difcedenti S. Adalberto Comitem adjunxiffe^ nam & idem Biographui^ 
de S. Adalberto dicit : '^ Ergo divinus heros afcendit equos , dulcem 
,, Romam revifit. ,, Sed nec fapiens argutumque hujus San6li di- 
€him, in itinere propeRavenna» prolatum pr«termittendum ^&^ " Hpnp ^y ^^ g^g^ 
„ Epifcopum, inquit autbor^ quo dignum noa fuitf^Qulum noftrum» 
„ cura fine baculo iter agens Ravennam veniret , cur fine virga pa,- 
ftorali vir tantus incederet, optime cautus Dei fervus durans in- 
terrogavit. Refpondens verbum memorabile ille homo , qui ver« 
potuit lotjui: VivitDeus, inquit,incujus confpe£hi fto, facile eft 
geftare pedum , fed dilficile redderc rationem , cum veiu^rit . ad \x^ 
dichim , qui non errat, Judex vivorura & mortuomm, „ Verum 
jam penitus ea abfolvamus , qux ex S* Adalberti gi^ftis Komas ad hunc 
annum fpe£lant« 

!!• Sub adventum Romam, inquit prior Biographus: ^*Navimona-u/^^^gj^ 
„ fterii mutat paftoralia frena. Congaudent ilio redeunte monafti^p 
9, plebis facra collegia , ac fan6)^itatis fute amore pariter & utilitate per« 
>, fruuntnr. Dilexerunt eum omnes , fcd pr« omnibus Abbts fuua , 
„ qui&poft fe tptis cohortibus fratrum prcTecerat iUiun. „ £xhi$ in* 
teUigimus S« Adalbertum in monafterio SS« Aiexii h Bouifacil Priorem 
•fratribus prsepofitum fuiffe; e quo PrioratusfDunere procul dubioerit 
-fermo ad fratres, qui in Bibliotheca MSS. Cafineafi hodiedum aff<?r^ 
vatur hoc prauniffo titulo : " Homilia Venerabilis Adalberti Epifcopi 
^^ & Martyris in Natali St Alexii CoQfeffori« fuperiUoMatthritextu: 

Do^ 



99 
'99 
j> 
99 

99 



390 Ankus 994« 

Mi%i jlpriLff Domine ecce reliquimus otnnia. ,^ Huic Homiliflft perhibent ClarlC- 
^» 3. K ao. fifflfi Viri BoUandiani fubjungi varia miracula interceflione S. Alexii pa^ 

trata , qus num ab eodem S. Adalberto congefta fuerint> nihil prodir 

tunu Gluaiem fe vero in hoc munere Prioratus exliibuerit» his denuo 

Uidofi. yerbis prior Biographus exprimit : *' IUe omni vilitate contentus , qu&B« 

„ to magnu« erat i tanto fe cundtis inferiorem pnebuit : quanto ipiri- 
„ tualibus divitiis dives , tanto iu oculis hominum parvus , pauper & 
p, deibeftus effe cupiverat. Dicunt autem Abba & fratres ejus de eo '• 
,, ( Hem ! auritum Synchroni teftimonium ) „ quia in omni virtute ad 
I, unguem perfe6>us , & extra martyrium vere fandtus erat. Sic de 
p, die in diem femper novus, & fe ipfo robuftior fuccrefcens ad di- 
„ tin« contemplationis faftigia velut caftiffima turtur evolaverat. ^ 
Majora etiam dicit alter Biographus , qui prefertim eiim ccdlaquia fpi*» 
titualia feniorum tam Grscorum quam latinorum monachorum in co^ 
nobio S. Alexii Deo mititantium qu^fiille perhibet. 

ni. Scriptores rerum Brzevnovienfiura proferunt Bullam Joannis 
•' ^ < XV praeterito anno datam ^ qua idem monafterium iu^protedlionem fe- 
dis Apoftolicss recipitur» Abbati mitra, chirotecs, mndalie» mitppula 
& bakheum conceditur , eidem primus locus pofi Pragenfein Epifco- 
pum defignatur^ monafterium ipfum caput & magiftra in corredtione 
ac reformatione regularis difcipline fuper omuiaclauftra ordinisS.Be^ 
nedifti poftfaac in Bohemia conftruenda conftituitur, denique cavetur^ 
ut poft obitum Abbaris nemo ifthicAbbatem inftituat, nifi quem ipfa 
Congregatio communiter & concordi confenfu elegerit, quem fic ele- 
£Ium Pragenfis Epifcopus auAoritate Apoftglicaconfecret. Inhacip- 
fa BuUa cum verbis expreffis legatur : " Sicut venerabili fratre noftfo 
I, Adalberto Epifcopo Pragenfi fundatore ejusdem referente intellexi- 
Pf mus, item rurfumz ipfius diledli fratris noftri Adalberti Pragenfis 
,, Epifcopi precibus incliuati. ,, conje£hira verofimilior capi poffet 
• eam potius pra^fente quam lapfo anno exaratam effe , adeo uc Romam 
teniens monafteriique a fe fundati perpetuam firmitatem cum quibus- 
que pr«rogfttivis raeditatus Pontifici coram fupplex faftus fit , buU 
lamque ifiam impetraverit^ Iftud qiudem mihi verba fuperiora , an- 
norumque & rerum geftarum nexus perfuaderet , nifi admodum dubia 
effet fides ipfiusmet BuUc^ de qua multum diuque hocfcculo decerta. 
1 iiA i/l *^^ ^^^^^^ videri poteftapud Magnoaldum Ziegelbauer, &in yfuffarfo 
%e^!l^i^rictsti(pm repertorm gwumesti^m adwujm Br%ev»ovie^fis fulfitm 

^feq, &io- 



0hms ffeyfimniium» £ft res ctiti non^ita pridem forum utnimque fa* 

tigaveric , merito fufpeudimus orgaua noftra. Id Iblum, quod ad hiiloT 

riam prtefentem pereinet , dicimus : indubium videri hoc aofio aliquam 

BuUam J[oannem XV ad interceflionem $« Adalberti dediil^ mpnafierio 

Brevnovienfi ^ qua id fub fuam prote£lionem accepit, & decimas » fundbs • 

donationesque ceteraque omnia Apoilolica auiSloritate con6rmavit , ii 

enim uterque Anonyrai codex tam Ludevigianus quam Menkenianus 

his verbis refert: "Eodem tempore pius Poutifex ( Adalbertus) ixx^r^ ^pudMenh^. 

,, plicavit Domino Apoftolico, ut mooafl^rio Brewnoviehfi^ quod ipfe T^Utf-i^if 

,, fuiumo ftudio in Bohemia conftruxerat, ut pius pater fub manu fu% 

,, tefieret , & omnia vei decimas , vel qualeseunque ejusdem domua 

„ collationes fua authoritate confirmaret, Cujus fuppUcationi Dn.A'* 

„ poftolicus libenter alfenfum prsebuit , & pra fuo rogatu pri vilegium 

,9 confcribi juffit , quod more folito figillo fuo autfaorifavif « Qiuoi 

„ privilegium licet fit vecuftate confumptum , tamen cum fizmma re^* 

,, verentia in eodem monafterio ufque hodie pro tefiimpnio referva^r 

,, tur* ,f Certum eft fecundo BuUam eandem de qna fermo , quamque 

Ziegelbauer pag* 17 recitat, int^am & ad verbum infertam efle Di- 

ploniati autographo PrzemisU Ottocari Bohemia^ Regis dato Annd 

MCCXXIV Nono Calend. Augufti. Id diploma ego ipfe hifce fpccr 

tavi p manibusque tradlavi f in quo priecipue miratps fum appenfaid hQy 

die etiam bullam auream ejusdem Regis fimiUimam iUi , qwe in alio dir 

plomate ejusdem Regis ejusdemaue anni fervatur Vienme in fan£liori 

Tabulario Auguftiflims Domus Auftriacs^ , adeo ut lias duas aureas bu!r 

las folas hodie ejusdem Regis fuperdfe ha£Venus cognitiim fit. Apr 

penfum porro' eft eidem diplomati cereum exfuccum, pene tamenUlacr 

fura p figUIum V^ladislai fiiii Marchionis Moravias , alterumque figilr 

lum cereum rubri coloris Roberti Epifcopi CMomucenfis , qus olim 

fcalpro excirfa fuis locis |e£loris oculis fpeftanda exhibebimus. Cottr 

tra : omni meo fufpeiifo judicio , dicere ias fit : Ziegelbauerum laudar 

to loco operam perdidiile, cum piures quam XI annos PontificatuS 

Joanni XV afiiDgere , aut anmim fuperiorem decimum quiutum pccur 

patc ab eo cathQdni; Petri fuifle contendk, Autfaores , ad quos pror 

vocat, minime critice feriem & aiiuos Pontificiim perfeCuri fuerant» 

Spos bodie ab aUis ex tot dete<9is .buUis, fepiilchralilius lapidibus , uir 
criptionibus aliisque monumentis iu majorem lucem vuidicatos habe* 
mus. Ut plurima graviflima monumenta pertranfeam , exftat Bul* 
la Canonizationis S. Udalrici eo ipfo anno IIL Nonas Februarii ab eo* 

dem 



89* Aknus 9^4# 

demjoanne XV exarata; in qua ncm nuineris ^ fed v6fbiaaniMis fupe- 
rior oBavus Pontifieatus aireritur* Sic enim ibi : - Anno Pontificatus 
fioftri Joannis SanOiffimi XF Papic oBavo. Felicius fe Ziegelbauerus 
faltem aliqua verofimilitudine lioc nodo Gordio extricalT^t » ii prcfi^ 
dium aliquod ex ipfo tranfumto » & in verbis illis Ottocariani diplo- 
matis qusfiviiret : ^^ £t quia idem privilegium , ut mos fuit hominum 
f, t^mporis illius, inchartajuncea ((]uamquidem chartam sque Autlioi 
^^ Audtarii fugillat j feu fcirpea fcriptum erat , & in parte magna ye- 
i. tuftate nimia jam confumtum ^ adeo quod propter attritionem ejus- 
f^ dem charcs in quibusdam locis vix litene apparebant. ^ Si inquam 
in hoc controverfo numero XV Pontificatus Joannis fugientem duc^ 
tum attritionemque memoratam prfetexuiifet ^ ac numerum nonnifi per 
conje6turam aliquam a tranfumtore appofitum obtendilfet^ in tot tan- 
taque tela adverfariorum non inddiilet. Ut paucis dicam : multafigna 
finceritatis prxfefert hcc buUa , contra etiam pluribus dubiis ^ indiciis* 
que fubleitae fidei obnoxia eft. Optandum fuiiret , ut aliquando ma- 
gno hujus facerrimi ordinis in re critica fiatori Mabillonio iu mauus 
Veniiret^ isque de ea judicium fuum aperuilFet^ quandoquidem in Pras^ 
fatione A£l. SS. Benedi£li Sstc. V. verbis expreffis dicit : \fitra ufus 
antefaculum undecipium j4hbatihus non concejfus. €luo loco infuper 
ait: nullum fe hadlenus Abbatem reperiife^ cui ea concelTa fuiiTetan- 
te Engelfinum S. Auguftini prope Cantuariam . Abbatem , cui Alexan- 
der II ejusdem ufum admiferat ; liunc dein ufum poftea ab Urbano II. 
frequentari coeptum« Subdit denique: ^' Non me fngitproferri anon- 
yy nuUis antiquiora exempla quorundam . Abbatum » quibus Pontifict* 
yy Uum omamentorum , adeoque mitre deferendx privilegium longe 
^^ ante fieculum undecimum conceirum legitur. Verum ejusmodi pri- 
„ vUegia non fatis explorata nobis videntur. „ Concludit poftremo ex 
Theodori p(£nitentiali & Ordine Romano: antiquitus & ante fieculum 
XI. ab Epifcopo Abbatibus in ordinationibus traditum baculum & pedules» 
Sed hiec omnia non difiniends rei , fed hiftorue caufa di£ta funto^ 
Leflorique liberum efto^ in quamcunqoe partem fententiam fuam fer-- 
re^ poftquam buUam eam, quae nonmodo pagina 17^ fed etiam 251^ 
intra diploma Ottocariexcufa eft^ legerit, & tam ^iegelbaueri pro- 
f ugnationem^ quam Auchoris audlarii oppofitiones examinaverit» 



IV. 



> 

IV. Anno profente,,.di6 9^Eebruarii itfortufiin elTe Miladam feu 
Mariam fororem Boleslai Piii prim^mque moiiaifcerii S. Geoxgii Prag» 
antiftitem, nefgio quo fonte , . tradit Crugerins^; quem. ftunura poft^''"^^- '«/»r» 



^- 

J 
*< 



eum amplexus quoque eft Balbinus , Hammerfchiiiid^ aliique. Baibi 
nus tamen mavult otlavam diem mord illiiis confignari, quod y^tuli ^^^/^^ * ^ 
Breviarium Parthenonis S.Georgii eaiidem diem conGguet* ' Mabillo- 3fif/;?:jj»c. i^, 
Btius eandem auc priorem diem verofimilem quoque credit. Gefta Mi- Bmd. 
ladseprorfum obfcura funt, ix ea excipias» qiue ad anaum 9^7 cont^ 
memoravimus« Uuo loco prseterea iUius meminit Cefmas his verbis ; 
^uiJquid Abhattffa Maria optavit darifuo ecnobio f grata pietate conr 
ceffit (Boleslaus frater) ^ Canonum auH.oritate firmavit. Cumigituir 
pofterioxes nbftri paifim eam Fundatricem monafterii a fe ccepci ftar 
tuiint^ id depatrimoniofacuitatibusque fuis collatis conarovertere nof 
Ivnius, at non detrahendum Boleslai Pii .meritis , cuiprocul dubiopri^- 
mje competunta Cofmas nofter illam Firgrmm Deodevotapis facris li-- 
teris eruditam , Cbrifiiant^ religiont deditam , bumHltate praditam-f al^ 
hquio hlandam, pauperum ^ orpbanorum fautricem largam, ac omni 
morum bonefiate decoratam priedicat» ^usc vitje lan£be conyevfotio & ' ' 
publica fama eidem veroiimillime Beata titulum pofl! mortem peperit^ ' 
Nam fcribit Balbinus : Beatm titulum omnis retro antiquitas Milad^e Mb. ciu K 
tribuit , ipfw?rque etiamaitius ai bumo elatum infacrario B^ yinncefe* 
pzikbtum loqueiaturi quofd ignoravtia pr<ecipiti & fiipervacanea religio^ 
nis cura nofira atate qtudam bumiiiari if deprimi , titulo etiam Beat^ 
extrito {qttafi contra facros Canones idfiatutum ^ incifum effet) juffe^ 
runt. Qan diferte Ur^anus FIIL Divis ab inimemorahili tempore cul-' 
tis (quod efi centum annorum) nibilfe velle prajudicare in iisdem y4pof 
ftolids contefietur. fioUandiam de Milada fasc fcribunc : Miladafeu^^BaSSM^t 
Miada Boleslai Ducis Bobemia filia refertur a Wione L 4, Ligni vita MMrtii iaPra- 
C.24. interfan&as BefnediSIinas Regum filias, non indicato Jte obitus^^^^^^* 
Hanc j4rtburus a Munfiier in Gymeceo facro cum titulo fan&a boc die re*- 
tulit ^c. . . Ceterum fi veherationem aHquam ecclefiafiicam baheref^ 
diem bi indicaffent ; neque omififfintfuis Martyrologiis itffcribere Bem^ 
diQini, maxime qui ultimo in Germania fcripfit , qui dum in Germa^ 
nia facra egit de S. Georgii monafierio , ab ea Pragie confiruQo > Bt^ 
tam etiam appellat , ^ magna cum opinione fanStitatis ad ccelos evolap 
fe ait. Hsc cum quoque &lbinus redtairet^ lubjungit: Egobifieocu^ 
lis invetufiiffimo S. Georgii Codice Miffaii me legijfe memini 8 Februot^ 
rH Commemoratio S. Miladm^ « « » hiibUminus ut aniai meifinfum 
Pars 1 V« Amkai. Hagbc* Ddd ape^ 



X 



•:si 



394 Akkus 994« 

Mperiam : ita comperio : Beata titulum ai anttquitate iffi effi trilutum^ 

at cultum pubticum non babuiffe. In -eo cardo rei univerise vertitur ^ 

iitrum Balbinus in eo MilFaU literam B. , quo Beat» titulus indicarerur> 

appofitam fuilFe refte meroinerit^ Certe vox Commemoratio pri c» 

fua fignificatione aliud innuere videtur; hihil enim aliud not abat , quam 

Ql^n^^ ^^^^^pi^^^Kf^rhm feu officiumpro Jtfun&o aut defun&a cekbrandum^ unde 

Cmwmnwra^ ^^^^ hodie dies Comtmoratio omnium fideliumdefunQcrum noraen&ti*» 

^^ tulum traxit, confervavitque, ut proinde olficium pro defiindla cele^ 

brandum titulo Beat^ minus refpondeat. Profe6lo jam in Wiratislai 
Duois noftri memoriis fe prodidit fialbinus , quod vocem commemora^ 
tfo minus rite intellexerit , cum eam hac fignificatione , iiti hodie ac- 
tripimus > ac in Miflis commemorationes San^orum & Beatorum vo« 
camus, ururpavit. Sanevox \mc fuperiore fignificatione accepta e pn« 
ma difciplina ecclefi» haufta eft. Nam eam (inquit Du Fxefnius ) i^- 
pant latini Patres pro ea recitatione nominum eorum , qups Fideles v^ 
cant, qua fiebat infacris AdiJJk Uturgiis. Ceterum Miladam ad $• 
inHfl ' S ^^^8'^™ ^^ facello S, Ann» tumulatam fuifle communis omnium eft 
Glarii/Tiao^^^^^^^^^* Anno 1673, ut fcribit Haramerfchmid , cum levato ftrato 

transpofitisque plerisque fepulchralibus lapidibus facellum integrum 
die 9 Septembris renovatum fuiiret, corpus ejusdem B. Milade inven-r 
tum eft , ad quod honorandum tum prseliens Imperator Leopoldus L 
quoque accelfit; Fuit autem, inquit idera author/ inventa fine tumba 
in cripta fornicata iacens f ^ fub capite excavatum iapidem permodum 
xanalis babens, veJum caprtis iUius fic adikefit^ ac fi iUi accreviffet ,pars 
funiculi a rofario jam putridi in manibus Lefit , de granis autem nfa-* 
rii nec unicum repertumfuit. Habitus fiiperior una cumpficis integer 
vifus, poftea autem propter magnum bumorem faceUi pofi longum tempus 
ruptus fuit. Sed peccavit in autiquitatem gravifiime Hammerfchmi- 
diu^, cum partem illam funiculi iu manibus fi. Miladse fuperftitem ex 
f ofario feu corona B. V. Marix , qua hodie eam veneramur , efle cre- 
didit. Ejufmodi grana fi in loculo illius reperta finlFent, nunquamarei 
'MaSSJ^tif^"^^^^^ peritis pro vero corpore B*Miladsc xftimari potuilfet* Nataut 
^*./^.yiifr<^iTefte advertit Mabillonius, verum quidem eft» quod faeculo praefente 

jam B, Virgo per falutationem ylve Maria coli coeperit: attamen illa 
non dicebatur nifi ufque ad verba: BenediBus' fru9us ventris tui jfe- 
fiis yimetu Nec mos ifte tum fuit , ut grana feu calculi fufiigerentur 
funiculis , bene yero jam ifto & fuperiore &culo confuetum erat pra&- 
iiBrtim converfis fratribus & eremicolis ceccum penfum orare , quod coa- 



fiOLESLAIIf. 28* 395 

ftabat ex geminatione plurium Pater nefter^ qitodque Bekh vocaba* 
tur, de quo Palladius hifl. Lufiac. c. 23 loquens de Paulo -^gyptio: 
Trecentas,. inquit^ auotiJre orationes numeratis injinufuotrecentis caU 
eulis recitabat. Similia babetSozom. Lg. c.a^. Sic anuo 816 prsci- 
pitur in Q)ncilio Celichtenfi c» 10« de EpiTcoporiun exequiis ,: utfep-^ 
tem Beltidum Pater noflerpro eo cantetur. Primum inventorem> qui 
ealculos funiculis cum certo orationum Dominicarum & falutationum 
Angelicarum alterno numero excipere folitus , prodit Poly dorus Virgi-v^«'» yirg. it 
lius quendam Petrum eremitam circa aimum 1090, adeoque facile uno^*^^» *'**'♦ ^ 
lii^culo poilerius ; hunc ille ait : modum inv^nifje orandiper calcuhs^*^'^* 

Juinquaginta quinque ita ordine diftinBos ^ ut poft denos fingulimajufcu^ 
' affigantur filo ••*«•&' quot bi funt , toties Dominicam precem ^ 
quot iUi, toties Angelicam falutationem ter numero ineundo recitant^ 
terque Jymbolum brevius inferunt , quod Pfalterium Deipara flrginif 
niincMpant. Dicebatur zntem Ija/terium^, quia fic geroinati calculi cen-« 
^m quinquaginta pfalmorum numerum lequabant. Rofarii vero pro^ 
prie didti, de quo hic fermo eft, primus infiitutor fuit fseculo XIII S« Jf^ Qmeml 
Dominicus^de quo erudite Alphonius Feruandes Placentinus^ adeo ut^^*<^- ^^ 
inipfo Pr«dicatorura brdine hodiernum numerum calculorum primum ^ ^^'^* 
fseculo XV CGepilfe concendant quique eruditi cum Mabillonio. His 
jam transnuflis , fi verus emortualis annus pFsefens efi: fi« Milads , eok 
dem anno eidem in abbatiali munere ad S. Georgium fuccefiit Elifabe^ 
tha clariiFimo Cluerfurrenfium Comitum ftmmate prognata ^ quemad* 
modum non modo Tabularium hujus monafierii ^ fed & fynchrona quie- 
que documenta illam fecundam Ordine Antifiitem fuifle perhibent ^ de 
qua etiam Reurnerus. Minus^ fe6te autem denuoHammerfchmidius'^!^'*^* 
pag. 91 (provocans ad vitam S. Wolfgangi & le6tiones Breviarii) di-^*"'^* -^** 
cit : huic EUrabeth» S. Wolfgan^um Abbatialem dignitatem pnedixif-'* *'* 
fe , uti & 5*. Henrico Imperium if Brunoni Elifabetha fratri epifcopa^ 
tun$. Nam tam vita quam ledtiones fireviarii loquuntur de S. Henrici 
fratre & fororibus , fic euim Biographus : Henricum , qui pofiea nutu ^p^fif^iff 
Dei Rex eft ejfe&us ^pranominavit ( S. Wolfgangus ) Regem^fratrem ve^fi^y^ Btneii 
ro ejus Brunonem appeUavit antiftitem , fororem eorum majorem Regi^ 
nam, alteram autem ^ quam baptizavit , ^ de facro fonte fu/cepit , y^ 
batijfam nuncupavit. Iraque Bruno is fuit frater.S. Henriei Augufted^ 
fis Epiicopus, foror major fuit Giiela Regina nupta Srephanb Regt 
lim^iifvRf altera ibror^non Elifabetha^ fed firigida nomine fuit^d^n 
Abbatiira monafterii JUjtisbonenfis^ ut c, 17« i& etdem vita legitur* 

Ddda ' No^; 






396 ANNtJS 994# 

Noftra autem Elifabetha fuit foror S. Bniuoriis Martyfis &Apoftofi 
Ditin&r^ /♦«♦Pruirorum, quem Ditmarus confilmiafticum fuum fuiife dicitr Is fub 
f»398t Ortone liL folitariam qu^fivit vttani ^ dein fub HQurico Satt^o Imp. 

Archiepifcopus g6ntium ordinatus duodeGitDO fuK couverfionis annoiii 

Priiffia Martyrio coronatus. Idem inquam Brutio , de quo Chronicon 

AyudMcihom- Magdeburgicum ; Cujus ( S. Adalberti Ep. Pragenfis ) confodalis erat S. 

T. IL p^ 2j^t ffruno nobrlitaie ^ meritis illi per omnia fimiUimus ^ dum paffionem &* 

aEtus ipfius fcrihendo miratus eji , ipfe nibilominus Arcbiepifcopus gen- 

tiui^ipari agonis triumpbo fubfequenter in confinio Huffia ^ Lituie re^ 

gionufH martyrifatus efi, &de quo etiani p. 297-^2^/ (^ Bruno ) de Quern^ 

fort exftitit oriundus /pater ejus BruAo dtcebatur ^ maf^ Ida^ frater 

Geuebardus , Sororum vero ac cumprimis Elifabet-hjc noftrse nonmemi- 

Bit. Hic Ibcus iucognit\is erat Clariffimis Virii liollandilnis in vitam 

^ S. Adalberti & Brunonis commentintibus ^ quo iefto procul dubio.mT* 

Bime hiefitaiient de' authore alterius vitae S. Adalberti ( cujits initium 

eft: Nafcitur purpureus flos Boemicis terHs) certiUsquiQpiamdefinir^ 

fjuem illiexpenitiori rerumBoherolcarumgefiorumqueS.Adalbertico^ 

♦• gnitione Monacbum BrzevnovienfimfuiiT^fuiipiCQh^mur. Seddarumeft 

'' * " S. Brunonem Bonifacium authorem eiYe vitafe iftius, nam idem Chroni- 

eon Magdeburgenfe p. 279 provocat ad ejusdem S. Brunonis narratio- 

nem de quadam vifione cuidam fapienti ofteiifa circa fubtraftionem fca- 

DeViris j/.^^'^^ Ottoni II a S. Laurentio fa6lam, qu« omnino iu eadem vita S# 

hiflrihus l ajAdalberti legitur. Huc accedit, qudd Trithemius illins dodtrinaoi 

^M^ itmltum commendet, dicatque eum plura fcripfiire. Nec mirum vide- 

bitur eum taTitam cognitioneln terum^ Bohemicar\im geftoruraique S. 

Adalberti habuiife, quandoquidem primum Magdeburgi ejus conlbdali» 

♦v V . » f„^(^ j^ijT^ fororem fuam Elifabetham fanftiraonialem , & poftea antifii*-' 

' tem Pragje ad S. Georgium habnit, e qua dmnia iftacomperire potuit, 

nifi plane credere fas eft eum folitariaraillara, vitam, de qua Difina- 

Fatd LangJntM^^» in Bohemia transegiirc. Ceterum S. Bninonem confodalemSantfll 

afr€nX:iti%.f. Adalbcrti monachum S. Joannis coenobii Magdebtirgenfis fuilfe tradit 

"jiu Puccelifi. j^Qii modo Paulus Langius fed & Buccelifius, eum etiamaliquantotem- 

mdM^'^00^'^'^^^^ Rom« in roonafterio SS. Alexii & Boiiifacii fuilFe, prodit is ipfe, 

timd ^MabilL^^^ de Joauue Abbate SucceiFore Leonis fcribit : quantoties oLr^- 

Jkc. ^. Bened] tis lacrymis memtni dicentem, cum caufa adificationis aggreffuseffem Joan^ 

/ug^S^ fiem Abbatem. Hsec de S.Brunone fratre nofti-« Elifabechae '; at vero 

de^illa, fi id utium^excipias , quod ad annum 98*8 in Prseternnffis retu- 
Umus , nihU proditum^^ adeo ut nec annum nec diem obitus cognitun^ 



BOXESLAI 1I# 28. . 397 

habeamiis. Nec vero illa , nec pofteriores , ,quae illi in Abbatiali mu- 
nere fucceirere, uftjue ad (kcvit XIV mediuoi PriticTpis titulo gavifae 
funt; perpetam recentiores noftri quique aprima monaflerii hujus fun- 
datione prscrogativam & dignitatem iftam repetunt , quam trCarofDlV 
primum concelTam fuille indubiis monumentis teftatum eftt 

• 

V, Diio prieterea emortuales dies hoc anno * non praetermitlendf^J 
alter eft S. Wolfgangi Epifcopi Ratisbonenfis , a Chronicis Einfidlcnfi 
& Herveldenfi, fum Excerptis Necrologii Fuldenfis rite adnotatus , 
quem fupra oftendimus ex Ratisbpnenfibns poftremum Bohemorum 
fuilFe Prarfulem. Vix tumulatum plurjmis inclaruiflTe miraculis docet^''* /•?**! 
lamiliaris illius Biographus. Bohemia pro merito San6tum hunc fuum 
olim Epifcopum ab omni memoria digno profecuta eftculcu, qwe in 
honorem illius complures fumtuofas «dificavit ecclefias , hodieque com- SylMut Reli^ 
pluribus illius facris reliquiis gaudet , prscter partem enim fcapube af ^i^rum Me^ 
liud infigne oflis fruftum Metropolicana Divi Viti ecclefia fervat. Alr^''^^ w/</ar# 
ter emortualis aunus eft Leopoldi Illuftris Marchionis Auftriae, quem 
Excerpta Necrologii Fuldenfis prodidere, & de quo ad huncannuroex 
Birmaro hw Annalifta Saxo : fVirceiur-genfis Praful DppolJum Mafr Amutl^ Sm$ 
cbionem orientalis Bawaria ^ nepotem ejus Henricum ad Mijfam S^ Kir adh.op 
liani qua efi FIIL jfuHi adfe vocans , cum magna caritate eos baluit. 
Ubi ijuppoldus Marcbio in facra noQepoft matutmam ludens cum fuis 
militibus ex unoforamine ah excacati amico fagitta volante vulnera^ 
tus efl , ^facla confefftone FL hhts ^ulii etfpiravit innocens prtediStm 
aGionis infaclo &* confHio* Qui peftera die iiidem fepultus merito de^ 
fietur^ quia fe prudentiorem f & in omnibus uEtibus mdiorem nuUumre^ 
Uquit. Filios is quatuor ex Richarda conjuge reliquit: Henricum, 
Adalbertum , Erneftum , & Poponeni. Gluorura duo priores Marchisc 
orientalis pr«fefturam gfiFere , Erneftus poftea Alemanni» Ducatum 
confecutus eft, Popo Trevirenfi Archiepifcopatu nobilitatus. GLuaeai 
pofteriorum annorum elucidationem hic br^viter coqunemprare nece^ 
farium vifum eft* 




AN. 




^398 Annus 995. 

ANNUS 995. 

dalbertus tandem ade/Ie tempus ratus , quo creditum 

fibi a fupremb patrefamilias talentum redderet , a 

Pragenfi facerdotio veniam per tempus difcedendi 

operamqueadconvertendasgentesDeiba£lenusignaras confe- 

tJcomerteiiJattendi impetrat. (.') Nihil cun6latus XV". Kalendas Maji af^ 

tttttti fn^oifi.£^j^^Q fratre Gaudentio itineris comite Pragam deferit. (O 

Quod cum fratres Infulani j quos nuper fecum ex coenobio 
StAlexii adduxerat, inteilexerunt, non amplius Pragae de- 
prehenfum magnis fufpiriis tanquam balantes ove^ paftorem 
lunm e veftigio fecuti funt. (^) Et heni ! in Glacenfis «rbis 
primario templo Divi Petri Gaudentium facris operantem , 
Epifcopumque fuum orationi vacantem ofiendunt , quem 
multo gemitu affantur : quo properaret, filiis fuis dereliflis 
ad omnia mortemque cum ipfo fubeundam paratis? ('O Mi- 
Migiofis/r*.ii animo antiftes reponit : Filii obtemperandum eft divinis 
ir«>MaJQ-jjy5jjl)us fequimini , oftendam eremum, commorationis ve- 

JmMrtamtnJo* ■>• r n f\ 

Ktuditit rciin-RTss ad rcditus ufque meos locum, quem fi fancte cuftodie- 
*""* ritis, aBterna mercede haud vacui difcefluri. Secuti itaque 

illi per Silefiam in terminos ufque Poloniae Antiftitem fuum 

C') indigitatasque prope Cafimiriam folitudines habitare coe- 

periHit , quas fummis pietatis fu« operibus confecrarunt, (/) 

Adalbertus continuo Gaudentio comite coeptum per Polo- 

GatidmhMnhm profecutus iter rudem populum verbi divini epulis in- 

f^^JJ^^oA^defefle pavit, Gnefnam ubi perventum eft, eam Gaudentii 

£/>/yt<^c«»-fratris folUcitudini commendavit, urbisque Epifcopum eile 

ftbuih «1» 



fioLESLAi n. £9. 399 

juffit. (g) lUeper vicos & oppida decurrens evatigelii fe- 
nientem jacit , turmatimque accurrentem populum ialutaribus 

tingit aquist 

Pragenfes , urbemque circumfufi idololatrs , Chrifliano* £^0/0/^4« « 
tura profperis fucceflibus irritati novas turbas cient, TetiT^ ^**"*" 



CttHti 



nenfibus cum primis fuperfiitonis veteris primariis patronis in 
auxilium vocatis. Adeft Samoslaus Wranovius, & Rot- 
bojus Wladeczkius (^) cum ejusdem furfuris valida manu, in* 
feflum montem Smobog ex adverfo Klukocii fitum vallis &,eiJ'*£SJ^ 
moeniis muniunt , 0) nec defuerunt Boleslavienfium Pragen* 
genfiumque gentiles turms, quae cognita loci firmitate, fe* 
curitateque adverfus omnes infultus focia arma junxerunt, 
Inde priedia Chriftianorum vexare, ferro & flammis omnil 
circumjacentia perterrefacere. Non ignarus er?it i^pnceps 
graflationum iflarum , nec iile fubito modum facere, autipfi 
Chriflianorum coiIe6tl f^pe manipuli praerupti munitique 
montis infeflbribus deturbandis pares erant^ (^) Poflremuqi 
cum biemalis brumae inpleqientia ad ignes compuliflet adver- 
farios , Chriftiani turmatim coljef^i , vocatls ad armorum f(> ^^^1^^ j,^ 
cietatem Judaeis, duftuque Lidoslai inopinos obruunt, & oi^-^Umur ^cbru- 
cidione delent. (0 Sambslao Rotbojoque arrifit ad tempus^JJJ' 
fortuna , ut cum paucis fug£ prasfidio in filvas elaberetur» 
Poftero die cum nec inter captivos neque caBfos deprehen* 
derentur , Inventus ille celiae abietis , ifte pini ramis afylun 
quaefiifle, Verpis ob navatam fideliter operam in premium 
permiflum Synagogam ad ripam Moldave inter Qiriftianos>WM« ^mi. 

Locus , quQ Synagoga ftetit, hodie quoque fpec-^^J^JJ;^ 

tft- ""'• 



400 Annus 995» 

tatur cis pontem Micro-Pragae infra coenobium B. Marise 
Virginis. ("'O Vi6loria ifta poftrema Chriftianis teraufpicata 
fuit , nam ab eo tempore cum numero viies ethnicorum de- 
crevere , ut pofthac pr«ter clancularias praedas & latrocinia 
manum amplius conferere haud auderent ; exftirpati iUi hi^ 
jbcis pedetentim cum nomine : fortilegia nihiiominus &; fa> 
perftitiofi quique ritus etiam multo poft tempore pluribua 
foede adhaiferunt. 




ANNUS JESU CHRISTI 995. 

TOANNISXV.PAPiEAN.il. OTTONISIII. 

REG. 13. 

BOLESLAI IL AN. 29. S. ADALBERTI EP, PRAG. 14. 

' {a) O Adalbertus ex itinere fuo Romano redux , antequam Pragam 
iJ. attirilFet , ac proinde Sacerdotio PragenQ penitus ignaro , trans- 
iit adgentium conyerfionem. 

(i) Hanc eandem diem pollrerai fui abitus confignat quoque Lu- 
^pacius & Weleslavinus, quae ad annum fuperiorein fpe£lat, ubi in 
rrsetermiilis §. Ljam de ea egimus. 

(c) Non fuere illi Infulani , fed Brzevnovienfes Monachi, quo- 
lum aliqui anno fequente San6^um Adalbertum in Potoniam fecuti 
funt. Infulanum coenobium quatuor annis pofterius ereftum fuiffe 
jlim alibi diximus, & locupletius de eo ad annum 999 & fequeuteni 
agemus. 

(d) Undehsec de Glatzio hauferit Hagecius, mcognitum. Often» 
deraus fequenre anno, San6lum Adalbertum Moguntia ad Bohemiam 
tendentem j comperta £ratrum fuorum germaiiorum csde deflexiire ad 

i Hun« 



liOLESLAIIU 29. 401 

Huugariam ^ inde per Scepufium ^ traniiiire Gnefaam ad Polouoruin Du- 



cem. 



(e) Boleluzkius exMS. Pafnonali narrat', qnod cura S. Ad^\hertus i^ Rofa B&b^e. 
in hoc icinere filvam paludofam tranGens ifthic aliquanrum {titiiret, uti^* 
divinis precibus vacaret , obortis ranarum coaxationibus interturbatus 
fuerit, quas verbo compefcuit , mutasqueeffecic, quaeadem poena af« 
fefti illi, quiS. Virum deriferant, viamqueindicare nolueraut,quem- 
admodum poflea poenitentes loquela donati ; quorum ilmllia leguntur 
in altero S. Adalberti Biographo , quem T. 11. MSS. noftrorum inedito* 
rum publicavimus. 

(/) Hanc eremum primum poft martyrium S. Adalberti coli coe^ 
piffe, fuo loco oftendemus. Terrius Biographus gente Polonus , quem 
mox laudato Tomo typis excudimus, plane S. Adalbertum hujus ere- 
mi quoque incolam fecit , qua in re quantum aberraverit , prsefercim 
cum casdem quinque fratrum eremicarum marcyrio S. Adalberci prsepo- 
fuit, ibidem p.58 expedivimus* 

(g) Anniun, quo Gaudcntius fadhis Archiepifcopus Gnefnenfis, in- 
dubitacum habemus; fed is martyrio S.Adalberti aliquot annis pofte^ 
rior. Eo autem anno, fcilicet exeunte 996 & incipiente 997, quo 
S* Adalbertus Gnefiiae commoratus eft , Gnefna adhuc fub jurisdi6lio- 
neqi Epifcopi Pofnanieniis Ungeri pertiuuit, queroadmodum euudem 
Ungerum hujus urbis regionisque Epifcopum ufque ad annum millefi- 
mum perttitilTe ex Ditmaro liquet, qui eo anno Ottonem IIL Gnefnam 
adventantem ab ejusdem urbts Epifcopo Pofnanienfi Ungero venerabiliter Dhmams l 4 
(ufceptum ait, Non ergo Gaudentius vivente S. Adalberto, multo mi-p» 3S7 • 
jius S. Adalbertus unquam Archiepifcopus Gnefnenfis fuit , quid quid 
obtendanc hiftorici Poloni , Catalogiquc Archiepifcoporum Gnefneu-' 
iiura. Primum omniura inveuio vitae S. Adalberti fcriptorem , quem 
tertio loco T. IL MSS. ineditorum p. 57 vulgavi , is omnino de Sandlo 
Adalberto ait; poftmodum volente ipfo Duce in Arcbiepifcopum Gne%^ 
nenfem fubito fublimatur , quo turbido fonte verofimillime Dhigolfus 
aliique Poloni hunc errorein hauferunt , ut merito Clariffimi Viri Bol- 
landiani idipfum controvercences concludant : Silent antiquiora a3a. ^aaSS.T. 
Potuitfaltem munia epifcqpalia ibidem exercwffe , dum iter in Prujpamiu, A^riU t^ 
pararet , £f yff honoris caufa inter di^afedis Epifcopos cenferi. Verum, 174, 
PiiRsIV.ANNAL.UAQfiCt Eec uc 



402 Annus 995. 

ut jam mox commemorata Tom. II. noftri pagina animadvertimus , huic 
InCQdicis D/- Bollandiauorum crili adverlum it doftifTimns Vir Bernardus Pe2ius,& 
//«/^Mr/Vo-^;^exfprodu6la ^ epiftola Thietpaldi Monachi Tegern- 

trafaJke ^^^^^^5 his verbis iufcripta : Dhini ftuoris rore madenti fanSfa Prif- 
r^j ''^ • Jienfis eccle/i^ catbedrce prafi.^enti Adalperto 'kc. argumentatur, revera 

S. Adalbertum Gnefnenfis ecclefiie fuirc y\rcbiepifcopum, ac deniqxie 
adverfus Boliandianos veluti virtori» fecurus his verbis fentenriani 
pronunciat : Inde tamen eruditiffipii BoUandiani amici noftri admittere 
cogentur , quod pluribus pr.^ftantibus ftriptoribus Je aperte ac firmate 
dare non pojfe baQcnus cenftierunt . • . . quod S. yldalbertus Roberto 
Arcbicpiftopo infide Gnefnenfi revera fuccejferit ^ ut poft yoannem DIu-^ 
goftium Longinum paffim tradunt Hiftorici Poloni. At nosnelatum qui- 
dem unguem a priore fententia recedendum autumantus , Archiepifco- 
patumque Gefnenfem ex memoriis Ditmari aliorumque cpievorii non prius 
* atque annis quinque pofterius coepiire,primaraque metropolitanam ca- 
thedram Gaudentio deberi indubitatum ftatuiraus , adeo ut nec Rober- 
to illi, nec S.Adalberto locus elfe poflit. Epiftolam a Pezio produc- 
tam ut nt S.Adalberto noftro infcriptam fuiireadmittiraus ,nihil tamen 
minus illa convincit, atque Gnefnenfem fuilFe Archiepifcopum. An 
Priirienfis feli Pruflienfis idera eft quod Gnefnenfis Archiepifcopus ? 
an Gnefna in Pruflia Cta, aut unquara portio Prufliac fuit? Id epiftola 
ifta cojpvadocet: S.Adalbertum fuifleArchiepifcopum, quod nos ulrro 
concedimus, ea Archiepifcopalis dignitas,quo Sanftusiftea fedePoa- 
tificia decoratus fuit, procul dubio illi tradicioui priiKripium dedit» 
quod Archiepifcopus Gnefnenfis pofterius creditus fuerit. Fuitautem 
haec continua ecclefiac & fummorura Pontificum praxis, ut iis, qui ad 
gentes ethnicas atque ejusmodi regiones, quae nuUius haftenus Epi- 
fcopi dioBcefi erant fubjedlje, evangelii prsedicandi caufaproficifcebaa- 
tiir, paflira au6>oritas & jurisdi6Ho Archiepifcopalis fuerit conce/ft, 
videlicet ut au6la raelfeetiam locis fibi bene vifis Epifcopos conftituen- 
di plenam haberent poteftatem, li, quod incertis vagarentur fedibus, 
Archiepifcopi regionarii vocabantur , aut certe ab integra provincia 
regnoque nomen obtinebant , uti in allata epiftola Prufflenfem appel- 
latum cognofcimus S. Adalbertum. De ejusmodi Archtepifcopis atq^ie 
Epifcopis agit Serarius in Not. XXV. in vitam S. Bonifacii , & Pagius 
ad an. 723*cjuibus fubinde Archiepifcopale pallium fub principium una 
datum, fubinde poft feliciorem evangelii mefFem in prsemium Aoma 
transfflifliun. Talis Germanorum Arcbiepifcopus^ antequam Moguntins 

iedi 



fiOLESLAI IL 29. 403 

fedi adhuc prcfeftus, fuit S. Bonifacius,qui paflim Germanorum audic 
jApofloluSy talis fiiit S. Corbinianus ^ cui geiiribus prxdicaturopallium 
jArchiepifcopale conceirum Baroniiis ad an. 716 retert, talis fuit WiU 
librordus poftea Trajedlenfis Antiftes, talis erat S. M tthudhis Mora-^ 
vorum y4rcbiepifcopus y talis Adalbertus Rufforum Arcbiepifcopus , talis 
S^Bruno Bonifacius confodalis & semulus martyrii S^ Adalberti, cui a 
Romana Sede Archiepifcopale quoque palliumdatum fuiireapudDitma* 
rumlegitur, talis denique adhuc fiecula XV Hieronymus Pragenlis 
ordinis CamaldulenGs , qui ad Lituanos miifus fuerat, ut plane dubiuni 
non fit S. Adalbertum noftrura, qui priefertira Pontificis & SynodiRo* 
mans decreto ad geutium converfioaem tranfierat, pari &haud minO'- 
ri authoritate ad gentes miirum fuilfe. Atque hinc procul dubio ea 
perpetua traditio proflttxit, ut cura Archiepifcopali diguitatedecoratus 
Gnefnac in Polonia fuerit , pro Gnefnenli Archiepifcopo habitus etiam . 
in Catalogos Archiepifcoporum Gnefnenfium inlertus fit, quemadino* 
dutn & ab Hungaris, apud quos pari audloricate fuit, in Archiepifco- 
porum Strigonienfium Catalogos relatus legitur , non quod unquam 
Scrigonienfi fedi prscfeftus fuent C quam fedem etiani poft martyriuui 
illius excitatam certo conftac ) fed quod gentium Arcbitpifcopi audtori- 
tate funttus ifthic phira ex ecclefix utilitate egerit. An vero S. Adal- 
bertus reipfa pallium Archiepifcopale aRomana fede impetraverit , du*' 
bicare malipi quam aHirm^re, cum enim a fummo Pontiiice & fynodo 
ad ^entes transeundi licentiam nonnifiimpetraverit: Si enf// Bohemi m» 
audierint y fi a confueta iniquitate Jua recedere noluerint^ credibile efl: 
miilionem Pallii eo ufque fufpenfum fuilfe, dum re ipfa ad gentes 
tranfierit, fru6rumque evangelicum in illis praeftiterit; unde evenilfe 
etiam arbirror , quod uteniue cojevus Biographus hujus Archiepifco* 
palis digniratis, qusr proprie conditionara fuit, mentionem nullam m^ • 
gelferir. Hac unica via ego falvari pofie exiftimo eam veterem^ tra* 
ditioncm , quod S. Adalburriis nofter non modo pro GneGienfi, fed e* 
tiam Strigonienfi Archiepi.copo habitus in Catalogos fedium ifiarum 
infertus fit , quem profe6\o vetufta qucque Clironica a fseculo XU# 
etiam Arcbiepifcopum Pragenfimy ut jnm fuperioribus annis. retulimus^ 
vocant , imo alia omnium gentium a Strigonio tfque Dantifcum Af chi- 
epifcopum conlUtuunt , appellantque* 

£ee 1 {b) 



4^4 Annus 995* 

(^b^ Paflim Hagecius nobilitatis, qn« fua Ktate florebat, nomina 
primis ^culis adjecit. Sic quem fuperiore anno Dubravius mido ao- 
mine Crafotam appellavit, ille a nominata fuo se vo famjlia Sukoradsky, 
Sukoradskium vocavit; quae omnia tanquam certiffima tam avide arri- 
. puit Paprocius , ut illis in Diadocho fiio primas dederit, authoresque 
& primos ftipites quarumque illuftrium familiarum fecerit. 

Dulraviush6 ^p^ Dubravius, qui omnem liauc narrationem fummo compendifc> 
^* ^^ abfolvit , montem non longe a Prag^ ftuffeinnutt. Fuit vero uno facile 

lapicle Praga ultraeremum S.Procopii diflitus,qiiem prope hodieeriam 

ftar vicus Klukowetz , ille quidem corrupta voce 5r»o^e?^jamsetateHa- 

gecii appellatus , nos autem verofimilius Czernobog appellatura fuiile 

credimus, qiiod procul dubio olim ethnicis temporibus ifthic Fauum 

idolumve Czernohgi Slavici Dei fteterit culiiunve fuerit. De hocce- 

rrr u 1^'bri Slavorum Deo ifta perhibet Helmoldus: Efl autem Slavorummi^ 

aiton, Shwc^^'-^^^*^^ ^^^ori nam m convwtts cT compotatrofttbus Juts pateram ctrcum^ 

^ialtis 53 fertint; in quam confertfnt , non dicam confecrationis , fed execrationis 

vevbafub nomine Deorttm boni ( Belbog ) fcilicet atque mali , omnempro^ 

fpcram fortunam abono Deo, adverfam a malo dirigi profitentes, ideo 

efiatn malum Deum fua lingua Diabol five Zcernebocb , id eft nip^um 

Dctmi , appellant. Clariflimus Vir Andreas Gortlieb Mafchenius in fuo 

-vf . f>« prrcclaro anno fuperioi^e edito opere de facris antiquitaribus Obotri- 

>scl^^^2\^^i.^'^^^^ ex fano Rhetrenft producit Fie. 12. & 17. fimulacrum Czerno- 

ttn aui? ^embogi sen mcifum , imaginera mformis leonis referens , m cujus 

Ccmpcl jtt dextro latere Runicis literis fcaipro incifa vox legitnr Rbetra^ in fini- 

ai|>ctta§.i76ftro iisdem literis Zcernobocg^ Idem & pateram illam aDitmaro com- 

p.26. 39. 492nemoratam, & clunaclum, fe\i culrrum facrificum fimilibus inrafis 

• *^^' charafteribus infignitum exhiber, quorum onuiium hic quoque ty^os 

appofuiiremus , nifi nos metus aliquis revocalfet, ut ne calculo nohTO 

rem probalfe videamur, qu» procul dubio plurimorum adhuc erudito- 

rum diffidentiam excitabit* Mihi certe Runicae illae apud Slavos liter» 

multum fufpedbe funt , & quanquam figuris ipfis pretium vetuftatem- 

que abjudicare nolim, tamen quomodo infcriptiones adeo geminatx, 

& truncatis penforatisque omni parte idolis vafisque facrificis integre 

paflim inventse fuerint, quomodo denique faftum, quod tam incaute 

VA B j/Chriftiani Principes , ac curaprimis Epifcopi excifo Radegafti delubro, 

fiotL incf^iS^^^^^^^^V^^ ^ ^?°^ traditis idolis ( ut paflim hiftoriac perhibent) tot 

Heimoldifag.^ommentK fani iftius pene integra reliquerint, atque quod res fummi 

127 . pe- 



BOLBSLAI 11« 29« 405 

pericijli in neophyta gente effe poterat, ipfas infcriptiones non era^ 
ferinc , id mibi miiUain materiem haefitationis diifidentia^que fuppedi. 
tat Profe6to quod neque apud nos , Polonos , aliosque Slavicos po* 
pulos iftiusmodi ethnica monumenta reperiantur, haud alteri quam vii* 
gilantiae Principuu] & Epifcoporum noftrorumtribuendumeft, quiom» 
nia in frufta & cineres redigebant , retentores etiam, & celatores fulmine 
ecclefiaftico feriebant, ut ne illicio effent populo ad vomitura rcdeun-r 
di. luterim libens fubfcribam aliorum judiciis, fi monumenta hxQ 
11 on populari, fed critica trutina examinata legitima ac proba invene-r 
rint. 

{k) Si h«c narratio veterioribus memoriis nititur, tumultns huf 
jus andi haud alii fuere , quara qui intejr familiam Wrffovecianam & 
Slawuikianam exarfere , de quibus poftea iu Pra^termifEs mentionem 
faciemus^ 

(J) Continuator Crugerii hanc cladem ad 9 Novembris r.eponit. Conm.Saeror 
Cum lontem , unde haufit, non coronaverit, iple fibiadfcribat, fiho- r«/u. odfNi* 
die in tanta rei criticie accuratione illi fides, quam pptabat^ nou con* ^^^i^» 
ceditur. 

(w) Jud«i noftri in ftio coemeterio Vetero-urbenfi oftendunt la^ 
pidem fepulchralem , ex cujus notis chronologicis convincere nituntur, 
eum jam annis centum ante vulgo jaftatam yrbis veteris exaedificatio- 
nera pofitum fuiffe, ac proinde etiamcoBmeteriumipforum hic locijam 
tum ejtftitiffe. Addu£lus fui jam ante annos facile 20 ad eum lapi«- 
dem a fupremo fynagog» Magiftro, cujus typum calamo defcriptum 
mihj etiam pofteu transmifit. 

PRiETERMISSA. 

I. nuperioribus duobus annis denuo Slavos aquilonares , eorumque 
o praecipuos duces Obotritos multinn moleftos fuiffe Saxonibus, 
nam omnes harura regionum Slavos exceptis Sorabis defecijfe^x Anna^ 
lifta Saxone aliisque Chronographis difcimus ; num & his expeditio*- 
nibus, quas Otto IIL adverfus eos iufcepit, Boleslaus nofter auxilia- 
rcm manum prcbuerit, nihil proditum, at certe anno prsefente ^^^^^ jf*h^ Jj^^^ 
per filium fuum cognominem Boleslaum prjtftitiffetamAnnalesHildes-^^,^^/^ 

he- ^b^a. 



4"5 Axxrs 9-5 

• M 

S^jvorjm wvjJfn: Abedrit^^J VJ.^jrzt. Gc^vri: .,.' ri .'«-ji r ." "^ 
tk.!ji C Pclozi^ £;ar/ Ifjco cum mjr^'y /xfrrV^/ 2:.'^ r-« &5. 
f,/:o afterrui Bc:':z!j: rfT^«f, rrsr^Tt^LT i A^jr ir i-7r:z>E#,.5e«^,Vfr'- 
cjtH fi^c/tt-rzTm Ifec prjTi cui Cj! £:*j;-ii z..:ri,c : i-c::: Xm^cT *i/-- 

/r/ i:c*z:::ie i::-o:i:!r, c:im etixa J/-}/rcv £li £W^ :i 1 :-l3zi me-iK:- 

• « 

ri-x. CLf r:eT::er £--Iei'i>n:a Ee:us Pia$ zf-rue C^b~ exaeJir:-!-^ 

if:i inrert'jerir , cilea cx iirrt d::^:'::!» iri"r:c:-iiieT. Exr-cirii-iiiii:- 

teni i<n ci:'!i E-:'ej'ii r-::^r: £l:o Z^/ritlzrv^ nivi.-^^T^ z^:j lri:reziS* 

A^i'reri iricr.', :.'e,ei i'::ro L.: r*i: 'O i:.Vlr:_5, e-: c>^^- L.-^ o:- 

gro ciiijs per.VjL:.-: es i.''J, c- :::5 Ll:^ 1 1 S-,i_.-.:M £riCx*esve S. 

AiilSeni preT^tr-irr^r ar e^: rin:p:re, ci-a circtr— -''jcins WrS 

ciis Praa anceirerit S. Ai:'":err',:5. Ver:a Li^mrlu ."«-:: QjKn 

yrj/r^/(S^AiJierr25 ; /.^^rf .... ^x j-i >l/ it-^ v- ( Zobictv:»-} 

fratfr Wv':t:o Iirt£rJtc:r:s ( cu T! £ . .25' ii r.. :> ^ ' - -- *r:r:^si frojc^siS 

fj^::,*:'.ri^txjk^njt':^.-is ^Jhit ^ :. *; o" rfc:n- £-.-.'—: ^ ; 1:110 liitUS n- 

liv ' P'/.:z\ntm D^iit ^micztl^rs j r.xit ^ TS^itt.ss Ir ^ rr^tzrr jecct ^ JSwJ 

mj.J , /-iJT mtSj froma^st^ Dmx B^^rmln ^ •' ^ - 




lii :'.*e- -. -^ : B:>i':„ :: F:Lir j:^ni fuTeri^re art cerre »no prxiVate 
p2n\v!i :LL-e r-^cc/ur:, jie-: :::e pro riire * iiar^s tiberas admini. 
f:r:'e 1 :'eili:.!2 ti'3 c rr..n::Ee i.iil:?. \vcs juvtnis Principis 
^2::.ic: hx: te::!p re ^Ticcriri fu::-: Wr i^ v^cii, "ij^eo nt iVionim fac- 
tioru 2cce :^.f . • :.:i r- .^^ iij :a e\>;L'ai vcrtit. Etverocuir. pater 
E<::Ci.:>.i Fius n_.i ici co~:l.:s non n:-:-^^ r-:!i sjvcr"*Jii irec« fedVoH- 
tiyerer, iii:o Vez: io fuo pr* cire vi^crerur, ir^e firlum, qacd ffio- 
fraphi:^ ponJ.-rim cau k:» €u!:^irtcue tc< BSiir.ruia frirribus S. Adal- 
fcerri jcreii ar: rum £:'e^:io Pio iztrrtet. InTerina ramen prxrente 
trro faftiui! eft, qv:i ei-sieia BcWj, cjcan^jaa lecto sriixi, opera 
d beaevo!:-::! p« irter his JiLis u-siliis rejiiri fit, & Sicramentis 
f ccepus fecnritis Sii^rriki-ris pr:>mi5i. SeJ dum h«c in tohemia ab- 
ferte Zcc er^.re ritu nnTi-o firttre s?'-nir, 15 3enjo cauikm multum 
ecnj^^xit, ct fe fuc^He frirr» ip5 P-vCsIio Pio fiHovpe fumme ex- 
0!os rci :;jcn.: Pnxntiia cuiie» qu>J Ortcais UL patro.inium iraplo- 
iivent, turUa^e iku £oli€»Ois eidesi qveftus fit, dein quod iiiita 

in 



BosESLAi n. 29, 407 

in hac expeditione cuni Mifecone Polono araicitia enm in Poloniara fe-# 
cutus iit, defertaque patria fua fe ad Boleslaum Cliabry contulerit, 
c^xii pro. amere San&i fratris { Adalberti, Ut inquit idem Bio^aphus) 
magnis promiffis ^ amicis opibus evfhfolatus eji. Jam vero cum hpc 
ipfo adhiic anno gravifliiuse fimultates Boleslaum Pium inter & Boles- 
laura Chabry exort^ fint , quse in cruentiflimum bellum terrarumqu^ , 

direptionestranfiere,non poterant non involvi iisdem tumultibus San- 
6U Adalberti quatuor firatres inBohemia reli6^i, adverfus quos magis 
niagisque exafperatum eft odium, quod natumaximus tlaterpartesho- 
ftis Boleslai Chabry amplexus apud eundem moraretur. H'«ec demum 
caufa fuit funefl:iflimse illius cataftrophes , quod anno fequcnteilli inur- 
be fua Libicio obfefli, cum univerfo famulatu. inttrfe6Vi, urbsque ipfa 
deleta fuerit, Haec altera caufa, ut quenquam anno fequente S. Adal- 
bertus ad Epifcopatum fuum redire vellet , atque ea de re adhuc cx 
Polonia nuncios mifilFet ^ num fe Bohemi recipere velleut, repulfam 
palFus.fit. Zobiebori ifthaec apud Boleslaura Chabry commoratio falu- 
ti fuit, qui unicus efamilia Slawnikiana fervatus, lecus proctil dubio 
eidera fato fuccubuilfet ; perftitit vero ille etiam deincep3 in Polonia, 
nec ad Bohemiam rediit, quam cum poffqa Boleslaus. C habry occupa- 
ta urbe Praga Ducatum Bohemise ufurpare coepiflet ^ ut fuo Iqcp qften-v 
deraus. 

11. Traditionem illam hodiedum apud gentem noftram obtinentemi 
quod etiam fub fecuudura S. Adaiberti ex Epifcopatu fuo abitum , fio- 
beuiia ficcitate, reruui inopia aliisque calamitatibus qualfafa fuerit, 
non vanam elfe comprobant fynchronorum quorumque relidtae memor 
riae. Et vero fuit haec annorura periodus nou foUun Boliemis, fed & 
vicinis regionibus totique Germanise fatalis. Jam ad annum 993^ 
vetufta quaeque Chronica & cumprimis Annalifta Saxo fcribic ; Peronir ^,^^ g^^ 
nemajiatem ^ autumnum Jiicitas nimia^^ fervor inmanisfuit ^ itautf^if^^ 99 j 
innumerabiks fruges non pervenirent ad ten^poraneam maturitatcm pror 
fter folis ardorem. Poji b^i non modicum fecutupi eji frigus £r mitgufii 
nixcecidit, magnaqueJimulpeJiis.^mortaHtfts bominHm atquejumen-' 
torum evenit. iuperiorem annum idem Annalifta majore exaggeratio* |. . . • 
ne exorfuseft: ITtems , inquit^ durijfima lilAdus mvembris exortaZ^^^^'^ 
tifque inldus Majifuit rariffimis diebus intermijffa, deindc fejiijeris (f 
frigidis Jlantibus jventis frigus ad ultimum Non. Julii granae faQum eji 
gelu, tauta^ue Jiccitas Jiuminum ^ penuria faSa jji j^kvi^um, ut ijg 



466 , Aknus 995 

henienfes quatn Anntlifb Saxo teftatuin reliquere his verbis : Saxones 
. affiduis Slavorurh incurfionibus fatigahantur. Rex cum exercitu tcrras 
Slavorum invadens Abodritos vafiavit. Occurritque ei in guxilium Bc^ 
fii^/ai ( Poloni ) fi/ius Mifaco cum magno exercitu , nec non Boemii cum 
filio alterius Bolizlai venerant, recepitque Je Rex in Saxoniamcumexer- 
citu incolumi. Htec prima tam filii Boieslai noftri , qui dein Rufi^ ter^ 
tii nomiiie innotuir > quam etiam Mifeconis filii Boleslai Poloni memd- 
ria. Cur neuter Boleslaorum neque Pius neque Chabry expedirioui 
ifti interfuerit, caula ex infra dicendis manifeftafier. Expeditioni au- 
tem ifti cura Boleslai noftri filio Zobielorem maximum natu fratrem S* 
Adalberri interfuille, ex altero Biographo dilcimiis, ex quo limul co- 
gnofeimus perfecutiones illas , quibus familia Slawnikiana fratresve S. 
Adalberii premebantur ab eo tempore, cum excommunicaris WriTove- 
dis Praga difcelFerat S. Adalbertus. Verba Biographi funt: Quinque 
yr^fr^j (S-.Adalbertus ) -i^^///> .... ex quihus major ( Zobicbor^ 
frater fervitio Imperatoris (cumBoleslai filio} in adjutoriuyi profeffus 
paganorurn expugnationes adivit ^ uhi ^ cum Boleslavo ( imo illius fi- 
lio) Polonorum Duce amicitiam junxit , querelas Imperatori fecit ^quod 
fnala , qua nutta promeruity Dux Bobemorum Boleslaus fine mifericordia 
fihi fuisque fratribus plura ingeffit. Hujus ufque in adventum ^feros 
reditus reliffi domi quatuor fratres pacem impetrarunt , &* exparte Du-- 
cis fecuritatem if facramenta acceperunti Ad hsec raelius inrelligen- 
da fciendum : Boleslaum Pium jam fuperiqre aut certe anno prjcfente 
paralyfi fuilfe percuUum, adeoque pro patre Ihicatus habenas admini- 
ftralfe Boleslaum filinm cognomine Kufum. llujus juvenis Principis 
gratiam hoc tempore aucupati funt Wrlfovecii , adeo ut illorum fac- 
tioni accelferit, quod poftea illi in exitium vertit. Et vero cum pater 
Boleslaus Pius filii fui confiliis non modo non adverfum iret t fed coii- 
niveret, imo filentio fuo probare videretur , inde fa6>ura, quod Bio- 
graphus potiJfimam Caufara cutpamque tot malorum fratribiis S. AdaU 
berti iotenratorum Boleslao Pio imputet^ Interim tamen praefente 
annd fadliun eft, qubdejusdem Boleslai, quanquam lefto affixi, opera 
& benevoletitia pax inter has duas familias reddita fit, & Sacramentis 
acceptis feeuritas Sla>Vnikianis promiifa. Sed dum hjec in Bohemia ab- 
fente Zobiebore riatu maximo fratre aguntur , is denuo caufam multum 
exafperavit, ut fe fuosque fratres ipfi Bolesko Pio filioque fumme ex- 
ofos reddiderr^ : Pritntim quideih quod Ottonis IIL patrocinium iraplo- 
raverit^ turbasque iUas fiohemicas eidem queftus fit> dein quod inita 

in 



BosESLAi n. 29. 407 

in liac expeditione cuni Mifecone Polono araicitia eum in Poloniara fe-# . 
cutus lit, defertaque patria fua fe ad Boleslaum Chabry contulerit, 
c^yixpro.amore SanQi fratris { Adalberti, ut inquit idem Biographus) 
magnis promiffis ^ amicis opihus evfhfolatus eji. Jam vero cum hpc 
ipfo adhiic anno graviflimse fimultates Boleslaum Pium inter & Boles- 
laum Chabry exortsj^ fint, quse in cruentiirimum bellum terrarumqup , 

direptionestranfiere,non poterant non involvi iisdem tumultibus San- 
6\i Adalberti quatuor firatres iuBohemia relifti, adverfus quos magis 
niagisque exafperatum eft odium, quod natumaximus iiaterpartesho- 
ftis Boleski Cliabry amplexus apud eundem moraretur. Hsec demum 
caufa fuit funeftilfimac illius cataftrophes , quod aimo fequenteilli inur- 
be fua Libicio obfefli, cum univerfo famulatu. intcrfe6Vi, urbsque ipfa 
deleta fuerit. Haec altera caufa, ut quanquam anno fequenre S. Adal- 
bertus ad Epifcopatum fuum redire veller , atque ea de re adliuc cx 
Polonia nuncios mifilfet , num fe Bohemi recipere velleut, repulfam 
palfus. fit. Zobiebori ifthaec apud Boleslaum Chabry commoratio falu- 
ti fuit, qui unicus efamih'a Slawnikiana fervatus, fecus procul dubio 
eidera fato fuccubuilfet ; perftitit vero ille etiara deincep3 in Polonia, 
nec ad Bohemiara rediit, quam cum poffqa Boleslaus. C habry occupa- 
ta urbe Praga Ducatum Bohemise ufurpare Qcepiiret ^ ut fuo Iqcp Qften-* 
demus. 

II. Traditionem illam hodiedum apud gentem noftram obtinentemi 
quod etiam fub fecundum S. Adaiberti ex Epifcopatu fuo abitum , Bo- 
bemia ficcitate, rerum inopia aliisque calamitatibus quatfafa fuerit, 
non vanam elTe coraprobant fynchronorum quorumque relidt» memo^ 
riae. Et vero fuit haec annorum periodus non foUnn Bohemi», fed & 
vicinis regionibus totique Gennanias fatalis. Jam ad anuura 993^ 
vetufta quaeque Chronica & cumprimis Annalifta Saxo fcribit : Peromr yffinal, Sax$ 
nemajiatem if autumnum Jiicitas ntmia^^ fervor ifnvtanisfuit y itaut^dt^^ yjj 
innumerabiles fruges non pervenirent ad temporaneam maturitatcm pror- 
fterfolis ardoretn. Poji baec non modicum fecutupi eji frigus £7 fniigU0 
nixcecidit, magnaquefimul pejiis.^ mortalitfls bominHm atquejumcn^ 
torum evenit. iuperiorem anuum idem Annaliftamajoreexaggeratio*^,.. , 
ne exorfus eft : Ktems , inquit,. duriffima IIL Idus ^ovembris exorta JL^^^^^ 
ufque inldus Majifuit rariffimis diebus if^termijfa^ d^ifide tejiiferis tst 
frigidis flantibus jventis frigus ad ultimum Non. yulii granae foQum tft 
gelu, tantaque Jiccitas Jiumittum ^ penuria faQa jji jpluviarum, nt ia 



408 Anvus 995. 

phrisqueftagnis tfpifces morerentur , ^ in terris eirhores plurim^ peni^ 

tus arefcerent ^ fruges perirent 9 £^ linum. Suhfecuta quoque eft gran^ 

dis peflikntia bominum , porcorum , boum ^ ovium , prata etiam in ple^ 

risque locis ita exaruerunt , veluti igne exufta fuijjint. Praefenti vero 

apponit: Commune damnum in peftilentia pecorum £^ boum omnem Ger^ 

mantam vexat. Glue omnino mala cum ipikm etiam Bohemiam irreri- 

verint, quid mirum ea pro flagello divino ob' delerfum San£lum pafto- 

rem fuum a quibusque pienrioribus explicata fuiire, ac proinde io 

eam traditionem , cfuae etiam hodie obunet , tranfiiffe, Acceflic - vero 

ad eas calamitates aliud malum fuperiore aut prajfente anjio, cum Bo- 

leslaus Pius paralyfi perculfus eft , quod vel ipfe Ditmarus ad poenani 

Z)/Vwdr«x /♦ 7(UviQitus inflidlam trahit, ejus enim verba funt : Tbcedagus \^o^^ 

/•414» fuccelfor S. Adalberti in Epifcopatu Pragenfi ) in nova educatus Cor^e^ 

ja medicinali arte optime eji inftru&us. Quem Bolizlavus Senior , ohin^ 

ohedientiam Cbrifti Praconis {i^cil.S, /iAdXherti) paral)fi percuffus f/icen-' 

tf^i.'^^'^ 7y;/V^w/ir/ y^^^^//V ( perperam Balbinus Luidulium XII." Abbatera 

Corbejenfem nominat) vocavit, ejusque magifterio kvius bahere cc^pit. 
Haec procul dubio fuere terrjjfulamenta illa , qux aliaui denuo mentem 
indidere Boleslao & populo, ut de revocando andftite rurfum cogita- 

CoffMu aiUa^^ occiperent. Et vero idipfum prjcfente anno faftum fuiffe , ex Co- 

* fma noilro edpcenmr , quem fuis verbis loquentera audire libet :Z>»jr 

Bolesl-aus inito confiHo cum Clericis Moguntinum Prcefulem bis foUicitat 

oerhisi " Aut noftrum paftorem Adalbertum ad nos revoces, quodma-' 

99 S^ '^olumus ; aut aliam nohis in locofui ordines ,quod invitipofcimus. 

Nam Cbrifti ovilia adbuc in bac gente fidei novicia, nifi eis ad^t vi^ 

gilans paftoris cuftodia , cruentis lupis opima reda fient edulia.,y Mi- 

Bus re<Ste quidem bic Cofinas duas revocationes S- Adalberti in unam con- 

♦traxit, & priorem prsefenti innexuit , fedlongealiamhancfuiffe afupe- 

riore, ipfa verba innuunt,in illa enim omnium voris unus folusque S. 

AdaTbertus repetitus fuit, in hac feu is feu alius Epifcopusexpofcitur, 

quod oppido manifeftumreddit,propter fupra coramemoratara faftio- 

^nem Wrffovecianam jam multum fervorem & cupiditatem illam erga 

S. Adalbertuni refrixiffe, cum Boleslaus etiam novo Epifcopo Scpafto- 

re contentus effe vetlet. Gluod alterum eft : non aniplius iioc anuo 

miffa legatio Roniam a Moguntino pro reducendo S. Adalberto, ut fub- 

jungit Cofmas (idenim jam priusanno, ^^ofafturaeft) fed Moguntinus 

Archtepifcopus negotiura iftud in fe ipfum recepit ; cum enim aiuio fe- 

^quente Ottonem .Bomam pFO ^oronatione Imperiali proficifcentem 

co- 



99 

99 



ftb.];£SLAj .11» 29. 409 

eomitanis fiiiflec, Ibidem ipfe tum apad rummum Pontigcem, tum ip- 
fum S. Adalbertoin caulam egit , ut reditum perfuaderec > uri eo anno 
videbimus. Ceterum S. Adalbertus toto hoc anno adhuc in mor.afte- 
rio SS. Alexii & fiohifacii Romse perftitit fandiiflimie vitac fu^ .prsben^ 
(htefmpla, uti uterque Biographus perhibet, quo eodem anno illi per 
coeleftem quandam riiionem cedes fratrum fuorum > quse auno fequeii* 
ce accidit, oftenfa eft, de qua jam ad annum 980 egimus. 

III. Legimus fupra ex Annalift^ Saxone a Boleslao Polono milTun} 
fuifle Mifeconem filium pene puerum in expeditionem cum Octone III 
adverfus Obotritos. iUud ipUim non aliud pun^^umtemporiseft^quod 
fngentem illam mutacienem m linperio Polonorum in&uit, & qua fio.» 
leslai noftri jam jam convalefcentis jufta indiguatio pravocata eft , ut coU 
)e£)is vii*ibus omnibus in diiiones non modo cis fed etiam trans Odera^p 
oas Polonis irruperit, vidtriciaque arm^ fua, capta urbe Cracovia^ 
per omnem illam regioiiem explicaverit. Hiftoriam belli iftius nou 
modo ex Hdgecio, fed & Dubravio enarratam habemus ; eam cum prior 
anno fuperiore prsoccupavit^ in eo etiam talfus, quod cum Mifeqone 
patre Boleslai beilum idgeftum putaverit, cum omnia ha^c ad iilium^ 
idem avi nomen ferentem , fpe61:enc ; huic nempe expulfis fratribus fuis 
Boleslaus Chabry omnes cis & trans Oderanas Polonije terras ad ad- 
mininrandum dederat , i^uod j>rsfente amio fa£^um fuiiTe ex Brevi MS« 
Chronico Anonymi conjicimus, ejus ^erba funt: Bokshus cumfra^ 
tribus rtgnavit tribus annis , deinfolus. Huc itaque perdnent ^^^^^"OtttnMuL^ 
Ditmari^ quie Mifeconis » anno 992 defun6ti, morti fubjunxerat: y^-^.jfio, * 
no^ inquit, Dom. Incarn. DCCCCXCII . . . bic pratfatusDux(^^^^ 
fico ) jtfw finex ^ febricitans ab exilio ad caleftem patriam tranftt , tt* ? 

Jinqutns regnum fUimet plurimis CfiliisJ dividendum, quod poftea filiut 
tjusdem Bolizlaus novtrca &firatribus txpulfa , exccpcatisque familiari^^ 
pusfuis Odilieno atque Pribuvojo vu/pina caSid:tate traxit in unum. Hxc 
ut tantumfolus dominaretur^Jus ac omne fas pcflpofuit. Hosinter exi 
puUbs fratres erat Wladibogius eodem patre Meficone ac matre Dau» 
brawca Bohema geniius , cui teftamento patris Cracovia cuiA regioni-» 
bus quibusque finicimis obvenerat« Is ditionibus fuis exutus ad Bo*^ 
leslaum Pium avunculum fuum tanquam unicum afflittsBJaftatzquefbr-» 
tuiiae fuse portum ac pSrfugium coiifugit. PelTimeifta Poloni ty rHtmi* 
^oleskum Pium ^abuit, qni verofimillime nupernas Meficonis Isfiones 
Bon alia ratione dilfimulaverac concoxeratque. Quam quod earuin ter« 

PiRS- IV. Annai^ Hagec F f f ra- 



410 * AKifT^s 99^^ 

rarum^ iii quas vlndicia^; pararet, nepotem fuiiiii (befionum ifiahifli 
ininime reutu & complicem ) Ducem Dominuoique inflicatum inteUige' 
ret, Jam vero indignum ulturus facinus collefto milite impHr&tum 
adoritur MifeconemCBoleslao in ftigandis debellandis^ue ceteris fratri- 
F^l^^* bus & fautoribusiliftento ) Cracoviani, inquit Dubravius, rtQa contenditk 
** * JperanStquod accidit, fi iUamftafidto dejertam inventurum. Qwppe nuUum 

intus prcejidium Polonus reliquerat ^jubens fi fuhfequi ^ in quocunque aU- 
quid roboris inerat. Eo magis timidos cives Bojemi perterrent , ignem^ 
cades , rapinas minitantes, nifi confejiim fefi dederent, y^eriunt iUi 
portas , kgatosque de deditione mittunt. Accepta Cracovia pfjfefffone, 
ac locis quihusdam urhi vicinis Boleslaus ( Pius ) potitus , omnihus bis 
-Crafitam exercitusfai antefignanum , virum manu & conjilia promtum 
cum valido prafidio commiatuque copiofo praficit. Serviitus interea in 
Bohemia & pro dignitate habitus Wladibogius omnium Bohemonim 
enimos fibi tantum devinxit , ut cum poftea Boleslaus III tyrannidem 
in populum fratresque fuos exerere inciperet , is ipfus in Ducem % 
Bohemis expetitus , ac omnium prope calculis receptus fit , uti ad an-* 
uum I002- oftenderaus, 



ANNUS 996. 

Ab ea uberrima in Polonia femente converti£ fe Divos 
Adalbertus ad Pruffiam , hujus regionis gentes Chri-. 
flo quoque imbuturus ; nec initia induMam fefelle- 
re, nam cum fibi de egregio interprete profpexiflet , plebis 
gentilis favorem aucupatus eft, (") Haud multo poft pro 
fan^liffima inftitutione Sc do6lrina minerval , quod tanto ope- 
re cupiebat , accepit. Nam in traje6lu fluminis , Offe , (*) 
cum naulo jTolvendo irapar eflfet , ab avaro nauta fecundum 
caput remo tam valide percuflus , ut bumi fterneretur , iUe ve- 
ro fe erigens Deo gratias egit , quod pro nomine ejus i£tuni 



BoL usLnvn.' 30. 411 

percipere 'meruiflet. (^^ Deinde cum in oppido Fefehaus (^ 
fuper monte fito facris operatur y (0 ab irruente ethnica fs- 

ce feptem lanceis confoditur, & ne quid ad immanitatem ^JJ^iii*"'' 
deeifet, capite truncatur. (/) Paflus eft S. Martyr nono Ka- t 

lendas Maji , ^) cujus truncum corpus barbarus quidani ce* 
teris mitior , hofpesque San6ti , quo potuit honore terrae man^ 
davit. 0) 

Idem annus Boleslao a civilibus exterisque bellis quie* 
tus fttit , (0 idcirco fe fe quantum quantum ad pietatis ope- 
ra convertit. Matutinum tempus paflim orationibus in ec« ^ 
clefia Divi Viti tranfigere folitus , pomeridianum totum ^d-^^^^ 
dixit luftrandis fabricis templorum, & ne operarnm fervor'»""^'/"*'''' 
tepelceret in accelerando , accuratiove m condecorando , 
prsmiis omnes incendebat , non femel palam teftatus , nul- 
los fibi regni thefauros , avorumque cimelia adeo cordi efle , 
ut ne illa in artificum operarumque diligentiam profundere 
paratus eflet. (^) 

ANNUS JESU CHRISTI 996. 

GREGORII V. PAPiE AN. i. OTTONIS. m. 

REG. 14. IMP. I. 

BOLESLAI U. AN. 30. S. ADALBERTI EP. PRAG. 15. 

{m) Q Adalbcrti labores Apoftolicos inPruiTia vix coBptos ethnico^» 
i3. rumfurore fupprelTos fuiffe^ fequeiite annno^ quo id contigit^ 
ex Biographis cognoteemus* 

Fff 4 (*) 



41* Anmus 995. 

Dlugojfus /•!• (^) De hoc flumine Joannes Diogpflrus; Qffim fVisUm devidtt^ 

p. ij ^ /♦ 2.terrasque Polonorum a Prutbents difterpiinat ^ ujque ad mare feptetntrio^ 
t ^^9 nale protenfus pergit. Fluvius ifte etiam hodie nomen retinet, qui lA 

Palatinatu Cubnenii ad Graudentum in Viftuiam influit. 

Um iUd, (^j jjjgc quidem ex Joanne DlugoflTo deprompfit Hagecins , fed 

ininiiTte refpondent Biograplfoi^um felaris , inopine ehim 'San6his pfat- 
mos ex libro decantans obruius fuic a barbaro^ ac inter fcapulas pex^* 
culTus. 

-. ., (d) Erroneam iftam oppidi fcriptionem etiam Hagecius exDlugof- 

Umtbsd. £j^ haulit, qui plane Felfcbaus vocat, cura -F^^iitf j^/i appellatum fuiflfe 

anno fequenre oftenfuri finius, ' " ' ' 



(J) Glaber Rodulfus rem Biographis ignotam narrat: Contigit , 
Chhtr VLcMJ^^^^^ y ut quadum die , pr^ecipiente eodem EpifcopOy qunedam profanm 
Jm /. I. c. 4« arbor fita juxta fiuvium , cui etiam fuperftitiofe immolahat univerjum vuU 

guSf videlicet excifa convelleretur ^ conftrutioque ac fatrato in egdem 
10 co altari Miffarum Solemnia perfe Epifi:opusexpIeie paravJt , quidum 
in ip/is Sacramentis peragendis ejfct conftitutus , i&ilus jaculorum ah 
impiis perfofftis 9 tandemque facrum folemne peraBnm yfimulque prnefentis 
vita impofuit terminunu 

(/) Fufius & fincerius hec enarrantur a Biographis poftea addu»- 
eendis. 

. (g) Biographi addunt; Imperante rerum Domino Ottone IILfe^ 
riafexta^ qua die Doniinus JEfus Cbriftus pro bomine^ ea^sm die bo^ 
wo iOepro Deo fuo paieretur. E cujus ferisc fextae indicio verus mar- 
tyrii anmis fequens 997 eruir.ur^ in quo confignando veteres quique 
cum Cofma noftr6 (<]uem fecutus eriam Hagecius ) aberrarunt. Cai- 
.culum anni iftius jam indubitatom prjcftitit Clar. Bpllandus inCoromen- 
tario praevio ad vitam S. Brunonis : Imperavit, inquit, Ottolll ah 



^crr/y cjui rcrrw ^ . uccimo qutrrtu , jcii» ^^orijn ^oo » w 'Vy/ * ^ 

tera Dominicalis C»fuit. Non poteft priori Martyriumfubitffe 

hrtWp nam Gregorio F. Papa juhente Pragam reverfus ^eodemannuen^ 

u 



BoLESLAi n« 30« 413 

te Pruffospaulo pofi adiit , ut ex iUius vita patet. j4tqui anno demum 9 9 <5 

PontrfexrenunciatusefiGregorius. Anno rgitur i)cyj coronatus martyrio 

cfi Adalhertus. Gluem eundem annufii refte aduotavit Schafnaburgen- 

Cs , Le£Hones Breviarii Polonici , Pucholzenis , & Cromerus, Cpfr 

n)as nofter prxterea alio errore in anni hujus calculo lapfus eft^com* 

memorata enim die & feria VI^Martyrii fubdir; Eo anno fuit Pafci^ 

FL Calendas Maji , id cft 2^ Aprilis^ Sed certum eft anno 996 , cui 

martyriura illigavit Cofmas, Palcha incidilfe in Pridie Iduum Aprilis 

feu 12 Aprilis, anno. vero fequente in V. Calendas Aprilis f^u >8f 

Martii, nec unquam haC annorum periodo pafcha in VI. Calenda^ Ma^ 

jifeu 26 Aprilis incidit. Haec tamen Palchatis apud Cofmam comme* 

moratio complures pofteriores in alium errorem induxit , ut S. Adal» 

bertum in bebdomada Ikcra & ipfo die Parafceves paflum crediderint ^ 

priefertim cimi Biographus dicat fetia fexta qua die Dominus, ^Eft^f 

Cbriftus pro bomine pajjlis. Sed manifeftum ett ex calculo anni iftius^ 

S. Adalbertum extra facram hebdomadam & quidem feria VI poft D01- 

minicam III. poft Pafcha martyrium fubiifle , quo die feftivitas S. Geotr 

gii Martyris, ut alter Biographus manifeftis verbis prodit, colebatur, 

verba enim Biographi qua die Dominus JEfus pajjiif cuif unqw {liei V^ 

neris per annuin applicari polFuat. 

, * 

{b) Suprafatiis Rochilfus Glaber fat vetyftus author ordieutis fse- 
culi XI ait : Difcipuli ejus accepto corporefui domini ittiid fecum feren- Rodulfus Gk^ 
tes in propriam funt reverfi patriam. 3ed condonandus is error hiftor*^*^*'* 
rico tam longinquo e Galliis pluribus quidem aliis erroribus fcatentin 
Oftendemus pofterius corpus ejus a pagani^ redemil& ^ol^laum Diiir 
cem Polonorum» 

(i) A civili bello non quietum fuifle anmjm Boleslao noftro, in ^ 
Praeterraiflis oftendemus / & erepta fuperiore anno Polono Cragovi* 
perfuadet minus quietum etiam fuifle ab exteris b^lis \ ad qijem an- 
num veroOmillime ea pertinent, qu« Dubravius multa ambage de m^l^vlrmi^slA 
liminibus Boleslai Chabry ad repuperfindam baiic nrbem & r^igioaemP*^ 
adhibitis mcmorat* 

{k) Boleslaum Pium inter 20 illas a Cofma cemmemoratas eccleflas . 
etiam templum in monte Jtzip ( qui adfitus eft Raudnitzia ) condidilf? ^^'^iiss 
tuthor eft Marignola. \ n li, mZmt.m 



• 




414 Aknus 996. 



PRiETERMISSA. 



I. 



£■0) 



Hic flnnus geftis S« Adalberti locupletiflimus eft^ ad auie prius-^ 
quam tranreamus, prejicienda (juxdam funt huc fpeoantia ex 
veteribus (incerioribus Cmronographis^.quos inter merito locum fibi 
vendicat Annalifta Saxo , qui in excerpendis veterum memoriis noa 
inodo iideliorem fe pneftitit > fed & pras ceteris majorem Chronologiie 
accurationem omni diligentia adfedlatiis eft. Ejus ad hunc annum ver- 
ba funt : Hujus anni vernali tempore Rex Otto compofita inter Saxones 
jtnnaU/lMSoKo^ Slavos pace ad Italiam diu defideratus perrexit 9 ^ in urbe Papia 
w A. #• pafcba celebravit. Jobannes Papa interim obiit. Unde Rex in Italia 

jam pofitus rumore incitatus pramijffis auibusdam Principibus publico 
confenfu ^ eleQione fecit ordinari Apoftoticum fuum Nepotem Brunonem 
Ottcnis filium , aui Marcam Veronetfem fervabat , impofito nomme Gre^ 
'orii. Desnde Romam veniens in ylfcenfione Cbrifti , qu(je tunc erat XII. 
'{aLj^unii (hem novum argumentum hoc annoin 12 Aprilis incidifle 
Pafcha ) anno setatisfua XV. Regni autem XIIL IndiQione FIIII. ab 
eodem unBionem percepit Imperialem &r Advocatus ecclefia S. Petri ^ 
^/f/WJAfc/.^^^/^i/r, fcilicetipfofefto Pentecoftes, ut habent Aimales Hildeshe- 
Mdb.a^ menfes. Hoec ipfa cum multo fufius enarraflet prior S. Adalberti fiio- 
y^«i^ir^i^.gj.apl)^s^fiibjungit: His temporibus Qyriftianiffimus iUe Cafary cui cir^ 
ato '"^ *^^ 5Vrz?e>/ Dei maximum ftuaium femper ^ S^ diligens curafuit y crebro 
'* * . attoquitur San&um j4dalbertumy ^ bahebat eum fibi familiarem ^ au^ 

diens libenter qutfcunque fibi diceret. yhrcbiepifcopus vero IViUigifus ve^ 

terem querimoniam canens interpellat , congeminat vota. cum votis , £3* 

ut reportaret ittum omnibus modis inftat. rrseterWiUigifiimvero fuu3U 

-,- mopere etiam inftitilfe ipfum Ottonera IIL prodit Anonymus libelli 

umiM^ti.^^ Translatione SS. Abundii & Abundantii : Cum Domnus Otto, in- 

' qvit, R&mam vemffet , quid ille vir tantus (AdaIbertus)yJrr^r^/,/J7^- 

fivit f ^ eum adje venrre fecit f if ei Eptfcopatum reftituere curavit 

dicensi **Non ejje bonum fuam fponfam relinquere, (f filios, quos Cbri^ 

,f ftusadoptaverat , orpLanos defefere.,^ Profequitur vero prior Bio- 

l^rapbus: In Apofiotica quoque Synodo Canonum teftimonia revohens 

f Willigifu») coram omnibus fe jufte petereclamati peccatum ej/ifingu* 

fis ecclejfiis maritatis folam Pragam viduari : jufta pofcentibus benevofam 

aurem vidua ecclefia maritum fuum prabere libera mente poftulans erat^ 

GLuo fervore in hac Synodo pro reditu S. Adalberti pugnatum fueric, 

uer- 



BoLESLAi n# 30» 415 

nervofius rem etiam defcribit alter Biographus: Fa&a efty inquit^ Sy- WtJkm 
-nodusi zelojuris taQus Magontinus Arcbiepifcopus antiquam cantilc* 
nam cantat. yljfentit Papa Gregorius , &* Jemel fujceptum impune non 
poffe dimiitere gregem fcripturarum voce tejlatur. Sive vultyfive non 
vult Fir Dei , eat , fedentes Epifcopi inquiunt , aliter vinculis anetbema* 
ticts\neQmus. Hanc fynodabs decreti feventatem magnam moeflitiam 
oflrudifle animo S. Adalberti, maxime quod ritam mouafticani denuo de^ 
ferere cogeretur, innuit uterque Biographus, veroiimiilimumque eft S, 
Adalbertum ab eadem Synodo plurium dieriim impetraife inducias, ut 
rem ferio deliberaret , atque de ea cum Deo & Abbate fuo confultaret» 
Naro & Ottonem III & Moguntinum Archiepifcopum Roma abire pa£- 
fus eft » quin fe fe illis yvst comitem adjunxilTet. Unde etiaro prior 
Biographus de Willigifo Archiepifcopo fcribit : Rurfum ex itinere ^ 
quo reverfus ejl ad patriam^ continuis lit^ris boc idem reiterare non cef 
fat 9 nec dimijit prius , donec poQicitus ejl Domnus yfpoJIoHcus faQurum 
fe effe, qua veUet^ Tot tantisque impulfus Vir Dei tan^em, \\t alter 
fiiographus meniorat , fecreto adiit Pontificem , ^ boc unum rogfrvit 
Jolatium: ** Si mtdiunt oves, quam clamo vocem, vivo &* morior cum 
eis, Jijnon , licentia tua AboftoUce hone vadam ad eos , qui nefciunt 
nomen Domini , exteras &r incultas gentes. „ Subdit vero mox idew 
author : j4cquievit lihens voluntati bominis Dei Papa Gregorius. HaxJ 
accepta adgentes erhnicas tranfeundi licentia vixdubiumeft^quinpro 
recepro more ecclefix S. Adalbertus au6loritarem & jurisdiOionem Ar^ 
chiepifcopalem , qux paiTim ^^/r^/i!rm/rW/Vi7^r//i/j dari folita, a fum^ 
mo Pontince obtinuerit, id prior Biographus haud obfcure innuitt 
cum ditit: Extraneis &* non haptizatis prmdicator mijfusfuerat. PrOr 
fe6\o cum ejusmodi Archiepifcopalis jurisdi£>io & dignitas plerumquQ 
iflis etiam conccfla fuerit , qui folum ordine facerdotau infigniti niillo 
epifcopali chara£tere eminebant, quanto ma^is non eam S. Adaiberto 
eoncdlam fuiire credere fas eft, qui tot annis epifcopale muaiis ciun 
fumma laude gelferat Atque inde , ut jam anno fuperiore prrjeci^ 
mus , traditio profluxit, quod S. AdalBertus non modo pro Prij^enjisg 
fed etiara Pragenfis, Gnejnenjfs, & Strigomenjjj ^cXzfyL (ii^t^}\^Qm 
po fit habitus* Jam vero 

11. Hac declaratione & licentia Pontificis Summi impetrata Sanc^ 
tus Adalbertus iter inGermaniam rekgit, j^uod verbis denuo Biogra-j^^^ g^ 
phi primi referre libct: Ergo muhiSf inquit^ lacrymis dulce monafte^ 

rium 



99 



* 



4i6 , • AwNus 996. 

rium Itnquenf , cumfumma difcretiomy viro Notierlo (NothariOtiserat 
Leodienlis Epiicopos, qui Ottonem 111. hoc auno iii kaliam &cutu3 - ' 
fuerat) ultra alpes proficifcitur. Cumaue velut duorum prope mevfium 
iter agerentf venerunt Magontiam , upx regreffus ab ItaHcis oris Impe-^ 
rator commoratus eft. Cum quo Vir Dci manfit bonum tmpuSy quia 
familiariffimus fibi erat j ^ noQepariter Acdie velut fan&iffifnus cubi^. 
cularius imperiali cameree adbafit. Hoc autem non fic velutfxcuU ali^ 
quo amore captus : fed quia dikxit iUum , S^ dukibus diStis ad amorem 
cceleftis patria acandere voluit. Nam dte five no6te cum turha hcum 
dedit > fanEtis aUoquiis aggreditur iUum , docens ne magnum putaretfe 
imperatorem efie , cogitaret fe bominem moriturum &^r. Ad bunc mo- 
dum plura fulnecfens monet carum filium prafentia vita bona defpicere, 
ieternitatis ek&ionem defiderare , manfura quarere , in temporaiibus re-^ 
bus &* tran/ttoriis fiduciam non babere. Primara vero follicitudinem 
ftiiire S. Adalberti Mogunti», ut coraperiret , num Bohemi adhuc eo 
Cofvnas 4i«».^"™o eirent,ut ie in Epilcopura recipere vellent, ex Coiina nottro 
J95# intelliginms', qui coramemorato illius difcelFu Ronia fubjungit: Cum 

viro fumma difcretionis Prafuk nomine Notbario adiens Arcbiepifcoptcm 

Moguntice urbis in palatio rogat f quo per ejus miffos fcire pofjtt ^ fi fe 

fuus grex recipere veUet. E quibus Cofmae yerbis conjicitur S. Adsd- 

bertum turbarum Pragenfiura, & perlecutionis in fratres excitatsenon 

fliiire ignarum , cum de animo , (juo erga fe iint Bohemi , jam haefita- 

Verit, idque ipfnm non per fuos fed Moguntini Archiepifcopinuncios 

explorari maluerit^ Gluale refponfum milTi Prefulis Moguntini retu- 

CofinasitiJ^ lerint,incompertura^^ Cofraas quidem prioribus fubjicit; Quid/ibifuuf 

^^ * grex rejponderitf aut quam ob caufam eum non receperit • . • . fcira 

poterit f qui vitam ejus feu paffionem Itgerit. Sed in vita hac feupaf- 

fione , ad quam provocat Coiinas , quamque integram Leonino verfu 

ab eodem redditam Tomo II. MSS* noftrorum excufam dedimus, ne 

mentio quidem fir hujus legationis Moguntia ad Bohemiam millse, ut 

fufpicari merito liceat , Bohemos feu refponfum nullum , feu certe am- 

biguum frigiduraque dediile, quo non obftante tamen poftremo S.A- 

dalbertum Moguntia iter ad Bohemiam adornalTe mox infra videbimus, 

Porro hac ipfa in prjefentia Ottonis 111 accidiile videtur , quod minus 

refte Cofmas nofter ad Ottonem II retulit, uti jam ad annura 984 ?• 

ldefttt(Jann4^at f)raBOcaipaviraus, cujus vei^bafunt* Ottoni Impiraiori ^dalbertus 

!^4f Praful Pragenfis adeo fuit familiaris 9 £r carus obfiquiis i ut in Pafcba^ 

quod tum -cekbravit £ex .Jiquisgraai jnpalatio, cordni oianikus Epifco^ 

pis 



^ 



BOIESLAI IT. 30# 417 

// bMC eum officii celfitudiM fuhlimaret; quo Jihi coronam imponeret, 
f majorem mijpm celehraret ^ ^uod folumfas erat, ut y4rcbiepifcopus 
faceret. Poftfeftum vero cumjam a Cefare accepifjit licentiam redeun^ 
di ad patriam /fevocat eum O^ar in fecrefarium , ^ faciensfuorum 
timfeffionem peccatorum , commendatfe piis recordationihus ejus oratiin- 
num. Infuper dat ^> paramenta j in quihusmijfam celehraretin Pafcha, 
Jcilicet alham dalmaticam , cafiilam, caMam, ^ facitergium, quo ea 
baheatfui oh memoriam. Qvue ufque bodie in Pragenfi ecclefia bonorifi^ 
ee babentur &* dicuntur paramenta S. Adalherti.^ Iftud non aliO atque 
hoc ipfo anno ac tempore accidere potuiire , jam ad an. 984 , in Hagecium 
commentantes, demonftravimus^ GLuanquam minus veram cognitionem 
etiam circa Pafchalem feftivitatem habuilfe videatur Cofmas , cum cer- 
tum fit ex Annalifta Saxone, Ottonem III pricfenteanno non Aquisgra- 
nif fed in Italia in urhe Papia Pafcha cdebralFe , deinde Romas 21 AmaU&m 
Maji in Afcenfione Domini fuilFe coronatum, ftpofteanon multopoft «**•«• 
ut idem Annalifta loquituf, urbe exceffilfe. Gliio quidera terapore $• 
Addbertus adhuc Roms monafterium S. Alexii incoluit, ut ex diflis . 
§. l. hujus anni liquet. Potuit id itaque quocunque alio majori feftb ac 
£[))eninitate accidere Aquisgrarii* Et fortaffis h«c ipfa folemnitas fuit , 
de quaDitmarus: Reverfus Otto, \xii\mt9j4quisgranumCaroR{M^gm)D{tf^ /,4« 
Cafaris ojfa uhi requiejcerent y cum duhitaret ; ru^to clam pavimento^hm* 
uhi ea effe putavit , fodere , quoufque bac infolio tnventa regio , jufftt. 
Crucem auream , qua in coBo ejus pependit^ cum veJHmentorum adbuc 
imputrihHiumparte fumenSf cetera cum mapna veneratione repoftiit. In 
qua repofitionis folemnitate (quse hoc iplo ahno & tempore celebrata 
eft Aquisgrani) verofimillime bcec coram omnihus Epifcopis coronaim^ 
pofitto fif major miffa in prafentia Ottonis III diffa contigit. Adema* y/j^ffgg^ a, 
nis quidcm effbffionem corporis Caroli M. conjungit cum anno , quo c*r#ii. 
iblium ejus ab Ottone IIL milFum eft Boleslao Polono, fed ex Dit* 
naro haudobfcure intelligitur, idpertinere ad annum Romanas fus co^ 
ronationis, redifbmque ad Germaniam , quam Chronologiam etiam fe^ 
cutus eft Eminentiffimus Baronius, adeo uthoc anno corpns Caroli 
M. efibflTum, folium illius vero annis quatuor pofterius Boleslao Po- 
loriomifliim re£Hus ftatuatur. Profequamur vero jam cetera, qu« 
Biograplu fub hanc Adalberti Moguntiat commorationem accidiire me- 
morant« 

- FarsIV,Aknal.Hagbc. . Ggg tH ' 



418 Avvvs 996« 

III, Sspe laudatus prior vits S. Adalberti att£lor narrata Viri faiv- 

£H exillijhacione , qua pIuriiDum apud Ottoneni III valebaty fiiinoiaiii 

MaU^n,r4ec. \\^^^ huoiilitatem his verbis fubjicit : Cun&is , qui in regia domo erant, 

• mc • t' yelut Jervus omniutii ^ /ic eorum viliffima maque mamtus troQat^ £5* 

pmni bumilitate eorum Jervitia facit. NoQtbus quoqueycum carpferant 

T^ fomnuni , cakeamenta eorum componere cura fuit, a janitore ufque ad 

Printipem regia domus onsnium caligas aqua lavit, & purgatis fordi'- 

kus easfuo Iqco rejiituit^ Ad bunc modum plurima fervitia egit in ca^ 

mera p quanto quaque viHjffima erant , tanto Jibentius ea pro bumilitate 

piimjirat. Sed fef^iminis auBor^ diu incognitus latuit , donec quidang 

fVolfarius regius imperialis nnnijfer, ^fwi dileSus cuhicularius Sanc^ 

tum prodidit furem. Tum refert Bipgraplius vifionem illi ia eodem 

lim Jbii P^*^^^ ^^ ^^^ martyrio iracrumque uece oftenikm: futabat^ inquit, 
fe fratris fui curtem adire , ^ media curte Jiare domum, cujus firuc-^ 
tura adfp^Stu erat dele&ahilis , parietes If te&a nivei candoris , intus 
duo k^is unusfihi^ alter fratri fuo deputatus. Erat utique fcilicet {ut 
decuit ) muitum bonoris gerens , fea leBus fuus onsnem gloriam alte^ 
rius longe pnecellens , totus purpureo fplendore , £?* fericis ornamm^ 
tis ami^us\ ad caput vero aurei Jiaminis linteo pulcberrime reditnituSp 
furfum vero in capite erat aureis literis fcriptum : ** Munus boc auten^ 
,, tum Jilia fponlatur ,, ( Ita quidem prior Biographus hoc loco cor- 
ruptuSy quod aiter emendatius ita reddit: ^^ Munus boc donat tihifi^ 
„ lia Regis „ ) Cujus vifionis ordinem cum aliquihus narrando expone-^^ 
ret : Vtde y inquiunt iUi ( alter Biographus hunc fomni interpretem 
Leonem Palatii npifcopum luiire refert ) quia Cbrifto fecundante Mar-^ 
tyr erisfuturus , Regis filia , qua dat tibi regia dona , biec efi donuna 
ctrli Sacratiffima Virgo Maria. Hoc audiens iUefaQus eft latiffimo a^ 
nimo , ^ ingreffiis cuhiculum cordis egit gratids SanSforum SanSfo As^ 
gelorum DominOf £?* omnifotenti Cbrifto. Knc matrem gratiarump 
qua regis folio proximafedet 9 prona cervice ^ gavifie mentisjuhi/o ado^ 
rat. Tnde peregrinationibus lUius facris (^quas pedes Turonum ad S» 
Martinum, /^mri^fri ad corpus S. BenediCTi^ Parjfios ad exuvias S« 
Dionyfii Areopagits confecerat) commemoratis , fubjungit : regredt-- 
tur ad imperiale domicilium. Inde quidfihi mente foret , qua volente 
Deo agere vellet^fuh lucem proferens capit cum diledo Cafare familia'' 
rem & extremumjermonem bahere. Cofmas etiam, ut fupra vidimus, 
Ottonem III. Sanclo Viro humilem peccatorum fuorum confellionem 
depoAuflre perhibet. Perfequitur vero primua Biographus : Fmita lo^ 

CH' 



BaLESLAt IT^ 30* 410 

cutione pacis , ofcula iftvfcem Kbant , & amplius hunquam fociandos nm 
ahjque dolore feparant amplexus. Hnnc aurem S. Adalberti Moguntia 
difcefltim fub iinem' anni praefentis accidiire^ mox vifuh fomusi paragra* 
pho fequente. 

IV. Vale *6to Ottoni IlJjJ^^dalbertus Mogimtini Archiantifti- 

tis perpetuis hortaraenris incitatus iter verfus fiohemiam ingreflhseft, 

led u ipfio itinere (cujus terminus verofimillime pagus Miiavezium in 

Provincia Plfnenfi fuit, uti ad «nnum 981. p. 276 innuimus) feralis 

ilHus csedis fratrum fuonim certior redditus, pedemex Bohemia retra* 

'xit, ac per Hungariam ad Poloniam tranfiit. Rem rurfum his verbis 

exprimit prior Biographus: Vir ergo SanShisejus iOttoms) caramvi^ UimUUf^ 

tam cariffinto Jefu muknm commenaans fecundum placitum Arcbiprigfu^ 

lisfm aa apoftatricem ge^tem tergere capit. Sapuit ipfe, quia confilio 

Jiio non oiaudirent, fedne inobediens ejjet, juffiim iter adin^lere maluit. 

Hoe etiam ^us animo magnam fpem tribuit, quia finon in filiis , in 

mliefiis &* in barharifmo animarum ludra . congregare potuit. Erant 

tnim mult^ nationesper circuitum , per quas autfibi martyrium, aut 

eis baptifmgratia conferri potuit. Oens mttem lac fcekratij^ma ^ ad 

^uamreaire con^uljiis eft,inodiumfui notmnis grande nrfas afmmiferunt z 

IfatHparefMsfiiosX id eft confanguineos)^^?/ nobiles ^pfteclaros viros mi^ 

Jero vulnere proftemunt^fi^atr^sfratrumquefilios nufculum una cumfemina 

omnes mortefaviffima damnarunt ; civitates quoque eorum igne acferro de-- 

wftantes, omnia eorum bona in captivitatem redegerunt. H«c quidem com- 

{>enctiofcripcor Italus , fed locupletiora his prodidit S. Bmno Bonifacius in 

iiltera vita» qui trajB^Gediam iftam ex ipfo Papate Radla hujus camifi' - 

-cin« fpe^tatore audierat, quam pforfus pathetice magnaque verborum 

«iplificatione enarrat. Hic igitur cum pracjeciiret abfente feniore fra- 

-rre S. Addberti quatuor domi reltdtis fratribus a Boleslao Duce Bohe* 

ini« pacem & fecuritatem , datis etiara facranientis , ftipulatam fuilfe , 

oradone prorfus Philippica inveliitur In eundem Boleslaum, illique 

fumma acerbitate exprobrat verfutiam & perjurium ; quod nihil mifius 

quam bellum opinantes firatres S. Adaiberti opprellbrit. De horum 

itaqne fratnMn,familiariumque fecurit>ite ait: Igitur/acramentoftdunt, UiifJi6%. 

quod Cbrrftiani^darent^ quando fraires Cbrifticola Adalberti pacem pu^- 

tarent; libef populusper cantpum ambulat. Non enini JatafiJebettum 

togitati ftatproxima periculo civitas fecura^ Nam kst ecce boftes ex 



^. 



420 ANNas 995. 

jmprovifo veniunt^^ufa multitudine rm>/r/^iKr ( Lubicz ea fuit avita 

^Slawiiikonim fedes ) circumicingMnt^ . i» vigilia pretiqfi martyris tVenceS'^ 

hi beUa iucfpiunt , fi/ii/ominus ^ ipfoff^i^ oppug^are certatim infifiunt^ 

Nec juvat , quod urhani diemfan&um venerari petunt : contra quos. fo^ 

renfes verha fuperbia jaculantes : fi vefter f inquimt, SanSfus fVencts^ 

Jaus, nefterutique BoUslaus! ( Boleskum illuin^ qui fa£tiioms Wf ITovc- 

ciaQc fautor erat adverfus cognatiDuem S« Adalberci, no& piuio faiiTe, 

jfed ejtts filium Boleslaum Rufum feu itQrtium».iam alibi prasttoouimiis^ 

Jk inferiu^latiutf prorequefliM):^<fi^ qudmois (perfequitur author)/^ 

caperent civitatfim j pesnai 4edit afpervm veriwtt^ Gvium n^m^egis^ 

div die iUo ceciderunt Jkoftium capita multa^ if omfies, qui -in\ iBo fon^ 

fiito fuerunt , aut mortui> quiefcunt 9 aut cceci if dfperfi male vivunt^ 

Ceffit pavida^ civilibus bellis civkas , miferahili^ txiiio fiimilufl' * diftraQie^ 

hona in.nwius inin^corum. cunQa cefferunt. Inundat,.plgn^s muBer 

' rum y fiuptt' tfH>rtu0 facies pufirorum , geminatis^ dexteris vivof:um : fta§ 

fihptium fpeSidntium^ clericorumi SanUi Viri fratres qu4tUQr , ftrenni 

hello, if nefeH.cedfre loco,, dum dequo ^am^diximus Clericus Radla 

(Ipfe taaien.jam tiim erat monachus, inquic paulo infraadem i^tttlior) 

yfOfifiUum dedit^ parum va/cntia arma "dintiferunt , ^^^quam praliando 

pukrammertm putarunt, confugiendoi adecclefiam {ut eft in ium^MS 

. aculis) turpemfugam.acceperuntis^ Nafufalfodata eftjpet.vivendi,^ ^ 

^um exeuntes ecctefiam fponte in mansis iHjftium- vadunt , fefieltit dexterm 

Senioris ,'if in ctmfpeBu ommumpMkraxorperafiibierunt capitalemfefh' 

Cofmas ^tentianu Cofmas nofier , quem AnnaiiilaSaW poileriotesque f^e om^ 

ylnmhSM adw^ fecttti cladem*hanc ad annum pck)rem> commemoraruiir> fedJndu- 

eH.99K .bicatum eft illam ad prsfentem fpedlar-e, lUti non modo ex Oeriie reruoa 

ab ucroque Biographo narratarum , fed & ex adjedlis Cfaronologjk:is inr 
yiaaSS,ai2\^^^^^^ retle convincicur. Clariffirai Viri Bolkndiani ad verba mox r^ 
Afrilisi iata Biographi : in vigHia pretiofi marty^-is ^^•/rm/tfr haoo .animadver<« 
fionem appofuere ; Manufcriptum Pragenfe additferia VI, Suriusfex^ 
ta ,die , ^neutrum re&e. ^ Sli ^»^»23 j4pfHis feria yiQbiit S^ j4daAer^ 
tusi ^ti omnes confentiunt, ol^iit anno f)rfj Htera Dormmcali C ui^ 
Vigilia San£}i Wenceslai in fvj Septemhris cadit, adeoqucut j^idkerti 
ccedes fratrum mortem nom amtecefferit ^ ^ehuerunt iU^^fuiffe occifi in 
Septembri anni Qi}6 ,cf*r: litera Domrnicalis • erant E.D^ if^tunc 27 
Septemhris cadelat in Dominicam. Gluibus eruditiiKmis Viris quum 
ucroque pollice fubfcribo^ hanc csedem fratrum pracfence annq 996 £i<v 
tam fuiife ^ quo omnino vigilia S. Wencedai in diem Dominicam inci« 

dit. 



BoLESL Ai m 30* 421 

jtAtjf BihiTominus exyHmo prrter omnem .ambigaitatem (k violentiam 

feriam- yi in Manufcripto rragcofi proditan^ confervari pofle. Verba . 

autein M&^P/^agenfia.iunt h«c:riy/7/w i^ ,eccf bnfi^s ex improvijb ve^ 

^niunt , diffjtfii mukitudine £t^\^aU^ VI in vigilia 

f^retiofi mBrtyrts IVenceslai heUa incipiunt^ nwilopiinus (f ipfofefio op- 

fugnare certatim itjfiflunt. In qua oratione procul dnbio librarii pofte- 

jioris errore accidit t ^uod poft voceni circuracingunt , corama mter- 

.f<5ruerit, cun^ iili»d pnmumpoft verba/ma ^/, Faceredebuiff^^^ \x% 

Vt feufos fit: hofti^ ft^venilTe fc ' circuinciuxiiFe civitatem Xybicz.fejcia 

!vif qiue hoctimor ia 25 Septembri^ incidit, Jiac die omnia ad juftam 

obfidionem &, expifgnationem praparalfe^ lcqiiente die , qua eratSah- 

l>athum, & qua ex more eccleti» prscoccupabatur Vigilia Sj Wenceslai 

j(.!ifttii,Doraiiiicist:eIebrari vigilia? haud folent)^^^^ teu expugnatio- 

jiQmJncepilTe ^qrbis f .qus dein per 27.& ^^am Septembris cpntinuata 

iiiit , ut it9' Cwi* ¥1 «on. ad^^igjJiam S» Wenceslai, %! ad Jnitium cdep* ^ / 

.£» bbAdioois p^rtiwAt, , Minvs vero fuftinei?i {joteft.* l^agii^Yen^entia^-J^^^/jJ^ in triu 

.^'|:^9m h^c nnnokipfo perpetratam fiiiire opinatus e|l, qpb 6m^- Ber<mt U aiu 

Xio 27 Septembris in feriam VI incidit* JJam ex utro(jue'Biogr,ap&^995* 

maAifeftufii fit> eam poft corouatianem ][lomanam Ottonis in,.^a]i£U* 

.quw^Adalberti i\ ti^eiru.m Mog^ntia , <)uqd utxumque aiipo - pr;^fente ac- 

!cidit^ .faj6ilam'fiuire# ..jprror epru;n,quihanc fratrumr c«dem fuperiori 

«nttO. iUigatunt^.ncn alio fonte quam CQfma noftro hau^ps ei^ » quicum 

mantyrium S.^Adalberti. perperam anno prxfeni^ innexuerit j» neqeirarip 

ciedtim . fratrum fuperiori adfcri^Gt. Gluod alterum eft : errfvit quoque 

i€ofm«tv ciim4iac<:«de univerlos S;Adalbertifratresperemptos fcrip- 

jto. Sic enim iUej univet^fis fratrihns ^. u^Jalherti cumomni prok in* 

^eakare decollatiu .Et mox iofra: Intfff^SiJwit autet^i in urhtt^'- 

iic quinqucfratrts S. ^dalherti Anno Dom. Incarn. DCCCCXCFffjuO" 

4WM nomiiiajiintk hac i Sohehor ^ Spitimir, Pohrozlau , Porey ^ Caklau» 

Gtiiam Cententiam fecntus Annalitta Saxo ac omnes.pene pofierioreSj,^^^^^^y^^y^^ 

quL qviuque fratresS; Adalberti (v&n^ qiiodam anagrommate deforma-^j^^^ y^j, 

tssrJiominibus ) caefos fcripferunt. Se^certum eft, nonnifi auatuor Tra- 

^nsisreremcos fuilfe. Nam.Biogrnphus alter e^preiOis verDis ait : r^- 

TiBi Jami quatuor fratres 9 &jdein; Sjin&i Viriifytr^s quatuorftrenui 

ieUof ^ntfciicedere loco^ rurfum his Juumffatf^uni inors.^ Unde re- 

.^e errorem hunc Cofms in Codice Dresd^nG emendavit trahfumtor 

i& iuterpolator Monachus 7L^%m\^\£^ tmxskC^ fub- 

fiitttit . vocem. quatuar^ £t verQ exploratuoi .eft^; Sbwnikum univerfim 

non- 



412 Avtfvs 95f<f/ . . 

ncmnifi feptem habuiffe ftlios, fciL fuprafatos quinqtie, tum S. Adalbei^* 

tum & GaudeSQtiura ; jara couftat duos hos pofteriores , natuque raaxf^ 

inum Sobeborem abfuiffe, uc proinde- nonuifi Spitimir, Probrozlau, 

Porey &,CzasIau quatuor fratres hoc tumultu interemti fint^ mios ip- 

fos quatuor mox laudatus Anonyraus Zazavienfis loOftobris Libiczii 

j^MefAen. fepultos fuiire tradit his verbis : /;/ ecckfia S. Bomfacii MartyrisfipuU 

^' ^^'^'^'^T^ tifunt VI. Idvts OSlobris. Qlui dies accurate refpondet vetufto SyU 

labo Anniverfariorum ecclefi» Merropolittfn» Praigenfis ; in qwo ad lo 

O^tobris h«c leguntur : Mcmoria interfefforum frktrum 51 yidaJierfi^ 

^ jj^^^ Noftri pofteriores paffim illis Martyrum honorem» & vWieraticmem^ du- 

^j^ * ce cumprimis Hagecio, tribuunt, adeo ut 'iidei caufe ab ethnicis interif 

feftos velint, at pmnem martyrii kuream eis eri^it cocvus S. Bruno 

Bonifacius in altera vita de illorum morte & S. AdalbertV martyrioitii 

j^md MahU ^^^r^^"^ • Q»or«^^/ ( fratrum^ mortibus mors S. Adalberti qiiampr^ftwi^ 

jfeTf^. Bmit^^^^ f^^^ ^ quorum leBo kStuIusfuus quantpuferior emineret , arnnisht^ 

fi^^* ' telii^it, qui r^^um {S. AAeiVyermm) caufalki t ittos cqufa fdeculi , tfde-- 

fendenda ,vitie cecidijje cogfiofcit. Scilicet fi memoriaS mmorum fupe- 
tiorum revocemus, advertiraus: primum omnium irritamentum fiiiffe, 
ipiod S. Adalbertus Kochanum Wrffovecium pdlam in ecclefia ob* vi 
extrafUm faiulierem adulterara capif is(]ue daranatam excommiiuictve^ 
rit , qiifc excoraniunicatio Wrffovecenfis uni verf« femiliae , tum ommum 
potentiffini^e , 'ddium exacuit adverflis omnes^ S. Adalberti frafres illius* 
que cognarionem , adeo ut haeduae «obiliffira» profapis inter, fe mut- 
tura collif« fuerint; curaque Boleslaus Pii lilius eognomento Rufus 
in Wrffo\'eciorum partes pertra6his fuiffef ; illequerom obieoiitmmni 
jegritudinem patris potiffimura jam adminiftraffet' Ducatum Bohcmiiev 
hide proflnxiti quod Slawnikiani fuccubueriilt , ac multa indiguea 
Wrffovecianis eorumque -failione pafli fint. His remedium adferre 
tolens Sobiebor natu maxiraus frater, injurias iftas noh modo Impenp. 
• tofi Ottoni III , fed & Boleslao Polono queftus eft, fed & defertapa^ 

tria fttft ad Polbniara tranfiir, ubi, uci Biographus alter Joqiiitur ^ 
futignit promijis if amicis opibus a Boleslao Polono adjutus. Eo facb- 
nore Sobiebor oleum igni infudity liara cum ob ereptam maximam ^ 
I^fi* hodiertiJB portionem , capturaque ca^um Cracovienfe cumudfitis 
regioiiibus maltinljc hoc teihp6re firaultates Ducem noftrura inter Po- 
lonitmque interciderintj WrHbvecii occafionem nafti hunc Sobieboris 
ad PolonisK Ducem tranfltnra per^iellTonis -criminari, ac proinde ia 
eandem fufpicionem domi f eli£tos quatuor fratres pertrahere, eoquecri- 

mi- 



BOIESLAI 11« 30. 423 

minatioaes fuas exacuerant^ ut BoleslalRuii feutentia, excifa urbe avitft 
(iia» capitis dainnati fueriut , fpedl^mce Iisec onmia Papate Radla feu Ana*- 
ifltafio cum Abbate Brevnovienli. ' . ^ 

Porro quanquam toties laudatu» S. Adalberti £iograi>hus nufpiam 
claris vertts exprimat, Boleslauuine piuni, an filium illuni jtuilfe intende* 
rit, qui fratres S. Adalberti tanto^odib perfecutus ^oenas mortis adju- 
dicavit; tamen baud obrcuhs ouibusdam locis innuit, fe non alium» 
quam filium, JRufum nomine, lub quo banc vitam fcripfit , int^llexille. 
Nam bis alludic ad coecitatem » qiia eum poftea Boleslaus Polonus mul- 
£taverat , dum ait : omnes illi qui confilii iflius & parricidii compli* 
ces fuere, aut mortui ^iefcunt , aut ccsci ^ difperfi vivunt , &adver^ 
fus eundem Boleslaum inve£tivam fuam oradonem inftituens ait : Quis 
ncn exborreat ccecum mtum bomi7iemnoftrum? Profe£lo credibile haud 
efl Boleslaum II , cui Pii nomen omnis antiquita^ tribuit , hoc facinus * 
commiirurum fuilTe, Meniinit quidem in fupra relatis verbis Biogra^ 
phus Senioris , cujus dexteram fefeUiJJe , 8^ Jpem vitendi datam non 
implefle ait» At nemo ignorat , hac aetate vocem fenior venerationis 
caufa Dominorum if Principum fuilFe propriam^, ut proinde redie eciam ^^ Prefm in 
ad Boleslaum Rufuip, qui patre jam tum fene «groque potiflimum ^#"* '^^ 
rempublicam adminiftrsverat , referri poflit^ Sane verba ifla Biogra- ^^* 
phi: cuifaUere ingenium caletf cui in ore mel, in cordefel latet» Ec^-yff^ MaiiU, 




iingunt 
hujus anni perfequamur* 

V. Hanc tragicam igitur hiftoriara pofteaquam S. Adalbertus in iti« 
nerefuoy quod Moguntia Pragam adoruaverat, comperiflet, merito 
coufilium mutavit, tempnemque vertit, fic enim prior Biographus : 
Ergo pro bisfcelerihus aditumjibi claufum iter putans iUe San^ijffimus jtn^ p^^^j^ 
teros , fwluit fruftrari adventumfuum , fed declinavit adpr<3efatum Du- 
tem ( Boleslaum Polonum) qmafihl amicijfimus erat. Verum S. Adal- 
bertum olaufo fibi tranfitu per Boheniiam iter fuum direxifle per Huu- 
gariam, atque ifihic ad Ducem Geizam divertiire,haud obfcure innuit 
tam Cpfmas nofter,q[uain Annalifta Saxo, atque etiam Chronici Wagde-^^^^ 
burgftkCs author , qm prKfisnti anno hxc verba apponunt : Injignisjtgni- aUu.Alagl 
fer Cbrifti Praful Adalhertus retihus fidei cepit Pann<mimfimul W^Po-adh. a. 



424 Annus 99(5/ 

foniam , cujuj anm verbis qnidam indudti fuht ^ tit baptifinum S. Ste- 

phani in artnum prscfentem rejecerint, fed jam ad anmim 984 oftendi- 

inus, baptifmmn iftum mulco maturius acciditle. Silet etiam de hoc 

l7M»9.Giirf*.baptifmo Codex MS. Trebonenfi» a ReverendifTirao Bonaventura Pitter 

tb€Hjf.i69. feudatus, qui folum ait: lii (inHungaria) atiquantulum ttmporis Regi 

conmoranSf ^ defide populum &* re^emplentus inftruens tandemfeDo^ 
fHtno boftiam vivam intimo cordis offeQu offerri defiderans, ferociffmas 
Prutbenorum gentes aggrcditur. Et profe^lo nonnifi aliquahtuni tem^ 
poris, necdiu S. Adalbertum in Hungaria hoc anno commoratum fuilfe 
perfuadet fcx menCum brevicas, quiinter fratrum cadem, ejusque mar- 
tyrium interceireraiit. Ex epiftola tamen S. Adalberti, quam anni fe- 
nuentis principipad Geizam uxoremque illius dedit, haud obfcure con* 
jicitur , illum adhuc in Hungaria degentem Papati Ra<il« feu Anafta- 
fio Abbati Brevnovienfi ex Bohemia profugo. congrelFum, quem diC- 
celfurus in Poloniam apudGeizam reliquit. Joannfes Dlugoffus ejusdem 

Hifl. iW.ii.S. Adalberti iter per Hungariam defcribit, memoratque Stephanum fi-. 

/.ii6# ' ' lium Geizae confirmationis charaftere ab eodera infignitura fuiire, quo4 

incredibile non eft, tum fubjungit: In Cracovienfi urbe ( ea enimfibh^ 
iX Hungaria egredienti prtina occurebat ) aliquanto tempore mora^ 
tas eft , ^ in civitatis pnedidte circulo fuc praedicationis fa!ift«* 
Vtt/gari fuo Bobemico , quod aPolonis potuit hene inteUigi , affidue ex-^ 
- folvehat officium. Qluod ut ita accidifle prbbaret, fubjungit: Craco- 
vienfes poft fuigloriofi raartyrii confumma